عرفان نبیان، معترض اصفهانی، که پس از بازداشت در اعتراضات دیماه به اعدام محکوم شد، میگوید بازجویان با صحنهسازی او را در سلول انفرادی اعدام نمایشی کردند و زیر شکنجه وادارش کردند تن به اعترافات اجباری بدهد.
«وصیتنامهات را بنویس.» این جملهای بود که به گفته نبیان، پیش از آنکه در سلول انفرادی برگهای به او بدهند و بپرسند پیش از اعدام برای آخرین وعده غذایی چه میخواهد، بازجویان به او گفتند.
نبیان، که نام شناسنامهایش عرفان حاجبیانی دهقانی است، معترضی ۲۶ساله از اصفهان است که پس از بازداشت در جریان اعتراضات سراسری دیماه در ایران، به اعدام محکوم شد.
نبیان در گفتوگو با ایراناینترنشنال از مکانی نامعلوم، از شکنجه، اعتراف اجباری، اعدام نمایشی و هم بند بودن با معترضانی گفت که بعدها اعدام شدند.
او گفت زمانی که انفرادی بود چند دقیقه پس از آنکه به او گفته شد وصیتنامهاش را بنویسد، چشمبسته به اتاق دیگری برده شد و از او خواستند روی چهارپایهای بایستد و سپس طنابی دور گردنش انداختند.
نبیان گفت: «همه خاطرات زندگیام از جلوی چشمم گذشت. فکر میکردم دیگر هیچوقت خانوادهام را نمیبینم.»
به گفته نبیان، در همان حالت و در حالیکه طناب نزدیک به ده دقیقه دور گردنش بود بازجویان به پرسش درباره اعتراضات، رمز تلفنش و اتهامهای مرتبط با پرونده میدان علیخانی ادامه دادند؛ پروندهای که از محاکمه گروهی پس از درگیریهای مرگبار در جریان اعتراضات ۱۸ دی ماه در اصفهان شکل گرفت.
اعتراف زیر فشار
نبیان گفت پس از آن او را مقابل دوربین نشاندند و وادار کردند بگوید کتک نخورده و از نظر جسمی آسیبی ندیده است.
او گفت اگر نگاهش را برمیگرداند یا پاسخهایی را که بازجویان میخواستند نمیداد، ضبط را متوقف میکردند، کتکش میزدند و دوباره فیلمبرداری را از سر میگرفتند.
نبیان گفت پس از فیلمبرداری، یکی از بازجویان به او گفت: «قرار است اعدامت کنند. حکم صادر شده است.»
نبیان خواست با خانوادهاش تماس بگیرد، اما اجازه ندادند. چند دقیقه بعد، در حالی که دستبند به نیمکت بسته شده بود، دوباره درخواستش را مطرح کرد.
«خواهش میکنم، میتوانید به آنها بگویید اجازه بدهند با خانوادهام صحبت کنم؟ میخواهم برای آخرینبار صدای خانوادهام را بشنوم.»
تازه آن زمان بازجویان به او گفتند که همان لحظه اعدام نمیشود و قرار است به زندان منتقل شود.
از میدان علیخانی تا بازداشت
نبیان که در اعتراضات آبان ۹۸ و ۱۴۰۱ هم حضور فعال داشت، ۱۸ دی ماه به اعتراضات اصفهان پیوست. به گفته نبیان، در میدان علیخانی نیروهای امنیتی با گلوله جنگی و ساچمهای به معترضان شلیک میکردند. در همین میدان چهار یا پنج ساچمه به پای راست او اصابت کرد.
نبیان که میترسید اگر برای درمان به بیمارستان برود بازداشت شود، خودش را به خانه رساند. او که نمیدانست چگونه ساچمهها را خارج کند، در حالی که خون زیادی از پایش میرفت، خودش زخم را تمیز کرد و بست.
عرفان نبیان پس از آنکه در جریان اعتراضات ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ در اصفهان هدف گلوله قرار گرفت، ساچمهها را از بدنش خارج کرد.
او گفت بعدتر برای پیدا کردن دختر بچهای که از مادرش جدا شده بود دوباره به خیابان رفت و پیکر بیجان او را پیدا کرد.
نبیان با وجود آنچه دیده بود، روز بعد دوباره به خیابان رفت. او با اشاره به خشونتی که ۱۸ دیماه دیده بود و شلیک به معترضان، گفت: «نمیتوانستیم چشمهایمان را ببندیم.»
رویدادهای میدان علیخانی بعدها مبنای یکی از مهمترین پروندههای اعدام در جریان اعتراضات دیماه شد. به گفته وکیلی که با ایراناینترنشنال گفتوگو کرد، ۵۹ نفر بازداشت شدند و ۱۲ نفر به اعدام محکوم شدند.
کارشناسان سازمان ملل به سرپرستی مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، گفتند متهمان در یک جلسه غیرعلنی محاکمه شدند؛ جلسهای که معیارهای دادرسی عادلانه را نقض کرد و متکی به اعترافهای تلویزیونی اجباری است.
عفو بینالملل نیز جداگانه این روند را «محاکمهای جمعی و بهشدت ناعادلانه» توصیف کرد و شکنجه، اعترافهای اجباری و محرومیت متهمان از دسترسی به وکیل را مستند کرد.
«کشتارگاه الفتا»
نبیان گفت ۱۵ اسفند بازداشت و به کلانتری قائمیه منتقل شد. او گفت ماموران آنجا رمز تلفنش را خواستند و مادهای نامشخص را بهصورت وریدی به او تزریق کردند.
سپس او را به بازداشتگاهی منتقل کردند که به گفته خودش، الفتا در اصفهان بود.
نبیان این بازداشتگاه را ساختمانی حدودا ۱۰ طبقه توصیف کرد که برای حبس انفرادی و شکنجه استفاده میشد: «من به آن میگویم کشتارگاه الفتا.»
او گفت لباسهایش را از تنش درآوردند، روی او آب ریختند و با شلنگ و باتوم کتکش زدند. به گفته او، یکبار دستهایش را بالای سرش بستند و حدود یک ساعت کتکش زدند.
خالکوبی ستاره داوود و اتهام جاسوسی برای اسرائیل
نبیان گفت خالکوبیهایش به یکی از محورهای اصلی بازجوییها تبدیل شد. این خالکوبیها شامل نوشتههایی به زبان عبری، ستاره داوود در سمت راست گردنش و نمادهای ایران باستان، از جمله درفش کاویانی روی بازویش بود.
او گفت بازجویان بارها به قسمتهایی از بدنش که خالکوبی داشت، از جمله نوشته عبری روی پشتش، ضربه زدند.
عرفان نبیان در عکسی که آبان ۱۴۰۱ در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، با خالکوبی ستاره داوود روی گردنش دیده میشود.
نبیان گفت: «یکی از آنها مدام میگفت: آنقدر میزنمت تا شروع کنی به عبری حرف زدن.»
او گفت بازجویان متهمش کردند که جاسوس اسرائیل است، از اسرائیل پول میگیرد و آموزش دیده است. نبیان این اتهامها را رد کرد.
زندان دستگرد و صدور حکم
نبیان ۲۹ اسفند به زندان دستگرد اصفهان منتقل شد اما کارکنان پذیرش زندان ابتدا بهدلیل جراحاتش، از جمله شکستگی انگشت و آسیب به زانوهایش، از پذیرش او خودداری کردند.
بر اساس حکمی که ایراناینترنشنال دیده است، نبیان در مرحله رسیدگی بدوی حکم اعدام گرفت اما حکم او در مرحله تجدیدنظر شکست و به ۱۱ سال زندان تبدیل شد.
نبیان به اتهام تبلغ علیه نظام به یک سال زندان و به اتهام نگهداری موادمخدر ۱۰ سال حکم گرفت. او اتهام مربوط به مواد مخدر را رد کرد و گفت مقامها درباره میزان آن هر بار چیزی گفتهاند.
استفاده مقامهای جمهوریاسلامی از اتهام موادمخدر برای محکوم کردن مخالفان سیاسی پیش از این هم سابقه دارد.
برای نمونه، سازمان حقوق بشر برای ایران مستقر در نروژ، پرونده زهرا بهرامی، معترض ایرانیهلندی را که پس از اعتراضات سال ۱۳۸۸ بازداشت و در سال ۱۳۹۰ اعدام شد، پروندهای ساختگی مرتبط با مواد مخدر توصیف کرده است که در آن او را شکنجه کردند تا اعتراف کند.
مرکز حقوق بشر در ایران، مستقر در آمریکا هم در آن زمان گفت نهادهای امنیتی ایران در چندین پرونده مواد مخدر جاسازی کرده و اتهامهای مربوط به مواد مخدر را به پرونده زندانیان سیاسی افزوده بودند.
همبندیهایی که بعدها در ارتباط با پرونده علیخانی اعدام شدند
نبیان در زندان دستگرد با دیگر متهمان پرونده علیخانی همبند بود. در میان آنها ساسان آزادوار و عرفان اسفندیاری بودند که هر دو بعدها اعدام شدند.
نبیان همچنین حدود دو روز با ابوالفضل سپاهی، یکی دیگر از متهمان پرونده علیخانی، همبند بود.
او گفت سپاهی برایش تعریف کرده بود که در جریان اعتراضات ۱۸ دیماه از پشت هدف گلوله جنگی قرار گرفته و گلوله به لگنش اصابت کرده است. سپاهی همچنین از شکنجههایی گفته بود که در بازداشت تحمل کرده بود، از جمله اینکه مشعل بوتان را نزدیک چشمش گرفته بودند.
سپاهی بعدها همراه با امیرحسین صفری در میدان علیخانی در ملاءعام اعدام شد.
نبیان همچنین از شروین باقریان، یکی دیگر از متهمان پرونده علیخانی که در دستگرد با او دوست شده بود، بهعنوان فردی باهوش و خوشقلب یاد کرد. باقریان اغلب به اتاق او میآمد، شطرنج بازی میکرد و با همبندیهایش وقت میگذراند.
نبیان گفت تنها پس از آزادی بود که اعتراف اجباری باقریان را در تلویزیون حکومتی دید. او گفت: «دلم شکست. مدام فکر میکردم این بچه چه چیزهایی را باید از سر گذرانده باشد.»
عفو بینالملل گفت باقریان ۲۱ روز بهطور قهری ناپدید شده بود و زیر شکنجه تن به اعتراف اجباری داده بود و وکیل نداشت.
برای نبیان، نامهایی که در گزارشهای مربوط به اعدامها میدید، غریبه نبودند. آنها کسانی بودند که در زندان در کنارشان زندگی کرده، با آنها حرف زده و شناخته بود؛ کسانی که یک به یک اعدام میشوند.
حمله هوایی و سرکوب در داخل دستگرد
نبیان هنگام حمله هوایی ۱۰ فروردین به تاسیسات نظامی مجاور زندان، هنوز در دستگرد بود.
ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داده بود که سه موشک به یک پایگاه نظامی و انبار مهمات پشت زندان دستگرد اصابت کرد و بخشهایی از زندان آسیب دید. یک سند قضایی حاکی است که شماری از زندانیان کشته شدند و عدهای دیگر در آتشسوزی پس از آن جان باختند.
نبیان گفت انفجارها برق، آب و دسترسی تلفنی را قطع کرد و آنقدر شدید بود که زندانیان را از تختهای طبقه بالا به زمین انداخت: «همه فریاد میزدند: بیایید نجاتمان دهید. درها را باز کنید تا بتوانیم بیرون برویم.»
او گفت برخی کارکنان زندان رفتند و زندانیان پشت درهای بسته بندها ماندند. بعدتر، بعضی از درها آسیب دید یا زمانی که زندانیان برای رسیدن به جای امن تلاش میکردند، باز شد.
نبیان گفت نیروهای امنیتی و نیروهای سپاه بعدتر وارد زندان شدند و تیراندازی کردند.
بند او همچنان قفل بود. به گفته او، زندانیان دیگر بعدها گفتند که در راهروها پیکرها و کیسههای سیاه اجساد را دیدهاند.
نبیان گفت روز بعد صدای کتکزدن و شکنجه زندانیان را میشنید. او همچنین از «تونل وحشت» گفت؛ مسیری که در آن زندانیان متهم به دست داشتن در ناآرامیها را مجبور میکردند از میان صفهای نگهبانان عبور کنند و نگهبانان با قنداق اسلحه، باتوم و شلنگ آنها را میزدند.
سندی قضایی که بعدها به دست ایراناینترنشنال رسید، نام ۷۵ زندانی را بهعنوان متهمان ناآرامیها و آتشسوزی ثبت کرده بود. دستکم ۲۶ نفر برای محاکمه به دادگاه ارجاع شدند و ۱۸ نفر با اتهامهایی روبهرو بودند که میتوانست مجازات اعدام داشته باشد.
نبیان ۱۸ فروردین با وثیقه آزاد شد. او گفت بهدلیل ترس از بازداشت دوباره، شکنجه بیشتر، محکومیت طولانیمدت یا صدور حکم اعدام دیگر، ایران را ترک کرد.
او گفت: «من کشورم را واقعا دوست دارم. همیشه باور داشتم ایران آزاد خواهد شد. هیچوقت فکر نمیکردم از ایران خارج شوم.»
منابع امنیت دریایی به رویترز گفتند شمار حملهها به نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز در هفته گذشته به بالاترین میزان هفتگی از آغاز جنگ ایران رسید. این افزایش در شرایطی رخ داد که تولیدکنندگان خلیج فارس برای افزایش صادرات خود تلاش میکنند.
رویترز چهارشنبه ۱۵ مهر با استناد به گزارش مرکز مشترک اطلاعات دریایی، به رهبری نیروی دریایی آمریکا، که ۱۲ مهر منتشر شده بود، از ادامه حملهها، تلاش برای حمله و اقدامات ایذایی سپاه پاسداران در تنگه هرمز خبر داد.
این اقدامات شامل پرواز پهپادها بر فراز کشتیها، زیر نظر گرفتن شناورها و تماس با خدمه از طریق بیسیم دریایی است. این مرکز اعلام کرد: «این اقدامات همچنان نشاندهنده قصد [حکومت] ایران برای تثبیت حضور خود در مسیرهای اصلی کشتیرانی و حفظ فشار بر شناورهای عبوری است.»
بر اساس دادههای سه منبع امنیت دریایی که حوادث را با تکیه بر اطلاعات دریافتی از منطقه بررسی کردهاند، از شش تا ۱۳ مهر دستکم ۱۲ حمله به کشتیهای حامل نفت، گاز طبیعی مایعشده و گاز مایع در محدوده تنگه هرمز رخ داد.
به گفته این منابع، این بالاترین شمار حملهها در یک هفته از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است.
دادههای جداگانه سازمان بینالمللی دریانوردی، نهاد وابسته به سازمان ملل در امور کشتیرانی، از ثبت ۹ حادثه مرتبط با کشتیها در همین بازه حکایت دارد. منابع دریایی میگویند این سازمان معمولا برای راستیآزمایی و ثبت رسمی حوادث به زمان بیشتری نیاز دارد.
بر اساس آمار این سازمان، نزدیکترین آمار هفتگی به این رقم، مربوط به بازه ۲۲ تا ۲۸ تیر بود که در آن هشت حادثه ثبت شد.
افزایش صادرات در سایه ناامنی
دادههای کشتیرانی منتشرشده در ۱۳ مهر نشان داد صادرات نفت کشورهای خلیج فارس در حدود نیمی از روزهای سپتامبر از سطح پیش از جنگ فراتر رفت. با این حال، به نوشته رویترز، حملهها به نفتکشها و محدودیتهای لجستیکی، چشمانداز تداوم صادرات در این سطح را مبهم کرده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، نیز پنجم مهر میانگین انتقال روزانه نفت از تنگه هرمز را حدود ۱۳ میلیون بشکه اعلام کرد و گفت این میزان در یکی از روزهای هفته پیش از آن از ۲۰ میلیون بشکه، یعنی سطح پیش از جنگ، فراتر رفت.
با این حال، صادرات کلی نفت خلیج فارس و حجم نفت عبوری از هرمز دو شاخص متفاوتاند. فایننشال تایمز به نقل از دادههای شرکت کپلر نوشت جریان کلی نفت از خلیج فارس به سطح پیش از جنگ نزدیک شده، اما حجم عبوری از هرمز همچنان حدود یکسوم کمتر است و بخشی از صادرات به مسیرهای دیگر، از جمله خطوط لوله، منتقل شده است.
خطر حمله به کشتیها همچنان ادامه دارد. وزارت خارجه هند ۱۴ مهر اعلام کرد اصابت پرتابهای ناشناس به نفتکش «آن پیس» با پرچم پاناما، هنگام عبور از تنگه هرمز، ۱۲ خدمه آن را زخمی کرد.
فایننشال تایمز همچنین گزارش داد مالکان نفتکشها برای ترغیب خدمه به عبور از این مسیر، به ناخداها معادل ماهانه ۱۰۰ هزار دلار و برای هر سفر ۵۰ هزار دلار پاداش پرداخت میکنند.
بر اساس این گزارش، ملوانان عادی هنگام عبور از هرمز دستکم چهار تا شش برابر دستمزد معمول خود دریافت میکنند و بیشتر کشتیها شبانه و با تجهیزات ارسال سیگنال موقعیتیابی خاموش از تنگه میگذرند.
روایتهای متضاد تهران و واشینگتن از وضعیت هرمز
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۱۵ مهر در نشست خبری مشترک با همتای یونانی خود گفت تنگه هرمز باز است، میزان انتقال نفت از آن تقریبا به سطح پیش از جنگ رسیده و جمهوری اسلامی کنترل این آبراه را از دست داده است. او همچنین بر ضرورت تنوع مسیرهای تامین انرژی برای جلوگیری از تهدید امنیت جهان در پی اختلال در یک منطقه تاکید کرد.
در مقابل، محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، بسته ماندن تنگه هرمز تا زمان برآورده شدن خواستههای جمهوری اسلامی را اعلام کرد. او گفت سپاه مسیرهایی را که «غیرقانونی» میخواند مسدود میکند و حجم نفت انتقالیافته با شناورهای کوچک به نفتکشها را «بسیار ناچیز» توصیف کرد.
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش، نیز اظهارات ترامپ درباره باز بودن تنگه هرمز را «دروغ» خواند.
منوچهر متکی، نماینده تهران در مجلس، همان روز ازسرگیری تردد آزاد کشتیها را به تحقق شروط تهران، از جمله محکومیت حملهها علیه جمهوری اسلامی، رفع محاصره و برداشتن محدودیتهای هوانوردی غیرنظامی مشروط کرد.
اختلاف بر سر اولویت مذاکرات
تهران پیشتر نیز بازگشایی هرمز را به گرفتن امتیاز از واشینگتن پیوند زده بود. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، سوم مهر طرحی هفتروزه برای رفع محاصره دریایی، اعطای معافیت تحریمی فروش نفت و برقراری آتشبسی شامل لبنان پیشنهاد کرد. طبق این طرح، تنگه در روز ششم بازگشایی میشد و مذاکرات با آمریکا روز هفتم آغاز میشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهار مهر این پیشنهاد را رد کرد و گفت فشار اقتصادی ناشی از محاصره دریایی، تهران را به پیشنهاد بازگشایی تنگه واداشته است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، نیز ۱۲ مهر گفت پاسخ آمریکا بر پرونده هستهای متمرکز است، در حالی که تهران در مقطع کنونی تنها درباره تنگه هرمز مذاکره میکند.
در تازهترین گزارش درباره این اختلاف، شبکه الحدث ۱۵ مهر به نقل از یک منبع ارشد از بهبنبست رسیدن تلاشهای میانجیگرانه خبر داد. این منبع گفت پیشرفت مذاکرات به پاسخ تهران به خواستههای هستهای ترامپ بستگی دارد و به گفته او، تنگه هرمز پس از از دست رفتن کنترل جمهوری اسلامی بر آن، دیگر اولویت واشینگتن نیست.
شواهدی که به دست ایراناینترنشنال رسیده و بررسی شکایتهای کاربران نشان میدهد محدودیت و تاخیر در برداشت دارایی از صرافی رمزارز «اوکی اکسچنج» همچنان ادامه دارد.
کاربران این صرافی از پرداختنشدن درخواستهای برداشت، سقف پایین انتقال پول و پیگیریهای بینتیجه از پشتیبانی شکایت دارند. پیگیری تازه ایراناینترنشنال نیز ادامه پرداختنشدن یکی از درخواستهای برداشت را تا ۱۴ مهر ۱۴۰۵، تایید میکند.
یکی از کاربران به ایراناینترنشنال گفت سقف برداشت در برخی حسابها به ۱۰ میلیون تومان یا ۵۰ دلار رمزارز محدود شده است و دریافت همین مبالغ نیز چند روز طول میکشد. برخی مشتریان نیز میگویند پس از انجام هر برداشت، برای ثبت درخواست بعدی هم باید منتظر بمانند. این وضعیت خارجکردن داراییهای بیشتر را به فرایندی طولانی تبدیل کرده است.
بررسی نظرهای کاربران این صرافی در شبکههای اجتماعی نشان میدهد آنها از کسر سه دلار کارمزد در برخی برداشتهای ۵۰ دلاری شکایت کردهاند. شماری از آنها میگویند هنگام غیرفعالبودن برداشت ریالی، تنها راه پیشنهادی برای خارجکردن پول، تبدیل آن به رمزارز و انتقال با سقف محدود و کارمزد است. یکی از مشتریان در شرح این وضعیت نوشته است: «سرمایه خودم را قطرهچکانی تحویل میدهند.»
این شکایتها سابقه چندماهه دارد و در اعتراضهای تازه نیز تکرار شده است. مشتریان از انتظار چندروزه تا چندماهه برای دسترسی به پول خود، پاسخهای تکراری پشتیبانی و نبود زمان مشخص برای رفع مشکل میگویند.
ویدیوی حساب کاربری و مکاتبههای ارسالی یکی از مشتریان به ایراناینترنشنال، نمونهای مستند از این مشکلات است. این مشتری هفته اول مهر درخواست برداشت ۱۰ میلیون تومان را ثبت کرده و هشت روز پس از ثبت درخواست، همچنان پول به حساب بانکیاش واریز نشده بود.
پشتیبانی صرافی در پاسخ به پیگیری او، بابت «محدودیتها و تاخیرهای ایجادشده» عذرخواهی کرده و تاخیر پرداخت را به محدودیتهای بانکی، الزامات شبکه پرداخت و مشکلات زیرساختی نسبت داده است. در یکی از پاسخها، درخواست برداشت در صف پردازش و «در مراحل پایانی تایید» توصیف شده، اما موعد مشخصی برای پرداخت اعلام نشده است.
درخواست احراز هویت مجدد نیز از دیگر مشکلات گزارششده کاربران است. برخی مشتریان میگویند با وجود تکمیل قبلی این مراحل، پس از واریز پول دوباره از آنها خواسته شده احراز هویت کنند. پشتیبانی در مکاتباتی که به دست ایراناینترنشنال رسیده، این درخواست را به قوانین صرافی و دلایل امنیتی نسبت داده است.
ایراناینترنشنال برای دریافت توضیح درباره شکایتهای کاربران با اوکی اکسچنج تماس گرفت، اما تا زمان انتشار این گزارش پاسخی دریافت نکرد.
اوکی اکسچنج در توضیحات رسمی خود، زمان تسویه تومانی را ۴۸ تا ۷۲ ساعت در روزهای کاری بانک اعلام کرده و سقف برداشت را وابسته به سطح حساب دانسته است. این صرافی در صفحه وضعیت خدمات خود که روز ۱۴ مهر بررسی شد، برداشت ریالی و رمزارزی را «فعال» نمایش میداد. با این حال، شکایتهای کاربران و پیگیری تازه ایراناینترنشنال از ادامه محدودیت و تاخیر در دسترسی بخشی از مشتریان به دارایی خود حکایت دارد.
یونس عرب، مدیرعامل انجمن تالاسمی، با انتقاد از «بدعهدی» دولت، بانک مرکزی و بهویژه سازمان غذا و دارو اعلام کرد هزینه دارو و درمان هر بیمار تالاسمی به بیش از ۱۰۰ میلیون تومان در ماه رسیده و این مبلغ عملا از جیب بیمار تامین میشود.
عرب چهارشنبه ۱۵ مهر در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا گفت از آذر ۱۴۰۴، ارز ترجیحی دارو و تجهیزات پزشکی متوقف شد، در حالی که قرار بود منابع حاصل از حذف آن برای حمایت از بیماران اختصاص یابد تا پرداخت از جیب آنان نسبت به قبل تغییری نکند.
به گفته او، تغییر نرخ ارز قیمت هر قلم از داروهای بیماران تالاسمی را بین ۱۰ تا ۱۲ درصد افزایش داده و در برخی اقلامی که ارز ترجیحی آنها بهتازگی حذف شده، پرداخت از جیب بیمار ممکن است بیش از ۶۰۰ برابر افزایش یابد.
مدیرعامل انجمن تالاسمی افزود دولت از سال ۱۳۷۶ خود را ملزم به پرداخت هزینههای دارویی و درمانی بیماران تالاسمی کرده است، اما اکنون این بیماران و خانوادههایشان ناچار به پرداخت هزینههای سنگین از جیب خود هستند.
ایراناینترنشنال ۱۴ مهر گزارش داد افزایش هزینه دارو، آزمایش و خدمات پزشکی باعث شده شماری از بیماران مبتلا به اماس مصرف داروهای خود را کاهش دهند یا درمان را بهطور کامل کنار بگذارند.
برخی بیماران نیز از کمبود و نایاب شدن داروهای مورد نیاز و وقفه در روند درمان خود خبر دادهاند.
جهش نرخ ارز و بحران تامین دارو
مدیرعامل انجمن تالاسمی در ادامه مصاحبه خود اعلام کرد از آذر ۱۴۰۴، ارز داروها بر اساس نرخ بازار آزاد محاسبه میشود.
او گفت این نرخ از حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومان در آن زمان، به ۲۷۰ هزار تومان رسیده و افزایش آن قیمت داروها را بهطور مداوم بالا برده است.
عرب افزود بیمهها با تاخیر چندماهه افزایش قیمت داروها را در پوشش خود اعمال میکنند و بیش از ۱۰ ماه از مطالبات داروخانهها پرداخت نشده است؛ وضعیتی که به گفته او، باعث شده برخی داروخانهها امکان تامین دارو را نداشته باشند.
۱۱ مهر، سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، با هشدار درباره مرگ بیماران بهدلیل کمبود دارو و گرانی درمان، از فساد در نظام سلامت انتقاد کرد و گفت بیمهها بار ناتوانی مالی خود را بر دوش مردم انداختهاند.
اسحاقی پیشتر نیز هشدار داده بود افزایش قیمت داروهای شیمیدرمانی، سرطان، هموفیلی و تالاسمی باعث کاهش مصرف و توقف درمان برخی بیماران شده است.
مدیرعامل انجمن تالاسمی اسفند ۱۴۰۴ با اشاره به حذف تدریجی ارز ترجیحی دارو گفته بود دولت برنامه روشنی برای مدیریت سهم پرداختی خانوادهها پس از این تغییر ارائه نکرده است.
او هشدار داده بود تاخیر در تخصیص ارز به برخی داروهای حیاتی، خطر کمبود داروهای مورد نیاز بیماران را افزایش داده است.
در سالهای اخیر، همزمان با تشدید بحران اقتصادی و افزایش هزینههای درمان، کارآمدی پوشش بیمهای، بهویژه برای اقشار کمبرخوردار، کاهش یافته و سهم بیشتری از هزینه دارو و درمان بر عهده بیماران و خانوادههای آنان قرار گرفته است.
تحقیقات ایران اینترنشنال روی اسناد هک شده بانک پارسیان مربوط به دوره زمانی آبان ۱۴۰۱ تا خرداد ۱۴۰۲، نشان میدهد که بانک پارسیان علیرغم تحریمهای آمریکا از صرافی خود برای انتقال میلیونها دلار به خارج از کشور استفاده کرده است.
ایران اینترنشنال با بررسی اسناد هک شده بانک پارسیان که دوره زمانی آبان ۱۴۰۱ تا خرداد ۱۴۰۲ را پوشش میدهند، دریافته که بانک مرکزی جمهوری اسلامی و دیگر موسسات مالی از «صرافی پارسیان» برای تسهیل پرداختها استفاده کردهاند.
مکاتبات داخلی این بانک نشان می دهد که این تراکنشها شامل چندین لایه از بانکها، شرکتها و افراد ایرانی و خارجی بودهاند.
بانک پارسیان به طور رسمی بهعنوان بانکی خصوصی و غیردولتی معرفی میشود. وزارت خزانهداری آمریکا در سال ۱۳۹۷، این بانک را در اقدامی علیه شبکهای از شرکتهای تامینکننده مالی نیروی شبهنظامی بسیج تحریم کرد.
بررسی مکاتبات صرافی پارسیان نشان میدهد که چهار سال پس از اعمال تحریمها، بانک پارسیان همچنان از طریق کانالهای چندلایه در حال انجام پرداختهای بینالمللی بوده است.
در تراکنشهایی که در این اسناد ثبت شده شیوه دور زدن تحریمها مشخص شده است: یک واردکننده، مانند شرکت خودروسازی ایرانخودرو، برای پرداخت به یک فروشنده خارجی، از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ارز درخواست میکرد.
بانک مرکزی ارز مورد نظر را به بانک پارسیان میفروخته است. این منابع در حسابی در یکی دیگر از بانکهای کشور نگهداری میشد که متعلق به فرد یا شرکت دیگری بوده است که در اسناد از آن با عنوان «تراستی» یاد میشود.
منابع ارزی که جابهجا میشدند، در واقع ارز ناشی از صادرات نفتی، پتروشیمی و غیرنفتی در حسابهای تراستی خارج از کشور بودند.
با دستور بانک پارسیان، صرافی پارسیان، فرایند انتقال ارزی که در حسابهای تراستی وجود داشته را به حساب بانکی در خارج از کشور که واردکننده تعیین کرده بود، انجام میداد؛ اما انتقال این ارز نه از سوی دولت جمهوری اسلامی، بانکهای تحریم شده یا بانک مرکزی، بلکه از سوی شرکتی ظاهرا خصوصی با مشارکت یک صرافی (صرافی پارسیان) انجام شده است.
یک رویه که با مهندسی جریان انتقال پول از سمت صرافی پارسیان، به خوبی رد پول را پاک کرده است.
بسیاری از حسابهای گیرنده که در اسناد شناسایی شدهاند، در بانکهای امارات متحده عربی، چین و هنگکنگ قرار داشتند.
این سازوکار، رابطه نهاد ایرانی متقاضی ارز و دریافتکننده مبلغ در خارج از کشور را پیچیده و چندلایه میکرد تا شناسایی منبع پول سختتر شود. به این ترتیب تراکنشهایی که منشا آنها بانک مرکزی جمهوری اسلامی بود، در نهایت به صورت انتقالهایی میان افراد یا شرکتهای خصوصی ثبت میشدند، نه بهعنوان پرداخت مستقیم از سوی جمهوری اسلامی.
تلاش پارسیان برای دور زدن تحریمها محدود به این چند مورد نبود. در مرداد ۱۴۰۴ (اوت ۲۰۲۵)، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد که بانک پارسیان بهطور مخفیانه مالک بانک برونمرزی سایروس بوده و در سال ۱۴۰۰ (برابر سال میلادی ۲۰۲۱) از آن برای انتقال درآمدهای نفتی ایران به سپاه پاسداران استفاده کرده است.
ایران اینترنشنال هیچ مدرکی پیدا نکرده است که نشان دهد بانکهای امارات متحده عربی و چین آگاهانه به جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمهای آمریکا کمک کردهاند.
بانک پارسیان و صرافی پارسیان به درخواستهای ایران اینترنشنال برای اظهارنظر پاسخی ندادند.
افراد دخیل در صرافی پارسیان و نامهها
صرافی پارسیان زیرمجموعه بانک پارسیان است؛ ۹۰ درصد سهام آن بهطور مستقیم در اختیار بانک پارسیان و حدود ۱۰ درصد نیز از طریق گروه مالی پارسیان، بازوی سرمایهگذاری بانک، در اختیار این بانک است.
ایران اینترنشنال در اسناد افشا شده، ۳۳ نامه را شناسایی کرده است که فرایند انتقال درهم، یوان و دلار را از طریق بانک و صرافی پارسیان میان بانکهای دیگر را نشان میدهد.
تقریبا تمام نامهها به امضای علیرضا علایی، مدیر امور بینالملل بانک پارسیان، رسیدهاند. او از اسفند ۱۳۹۸ به عنوان نایب رئیس، وارد هیات مدیره صرافی شده است و از مرداد ۱۳۹۹، بهعنوان رئیس هیات مدیره، در هیات مدیره حضور دارد.
بسیاری از نامهها خطاب به رسول صالحی اسکویی، مدیرعامل صرافی، ارسال شدهاند. بر اساس سوابق رسمی، او از اسفند ۱۳۹۶، وارد هیات مدیره شده است. او از اسفند ۱۳۹۸، به عنوان نایب رئیس و مدیرعامل در هیات مدیره صرافی پارسیان حضور داشته است.
صالحی اسکوئی، سابقه حضور در صرافی بانک دیگری را هم دارد. او بیش از ۱۲ سال پیش از حضور در صرافی بانک پارسیان، از بهمن ۱۳۸۴ تا خرداد ۱۳۸۷، عضو هیات مدیره صرافی سپهر وابسته به بانک صادرات بوده است.
دستور «کارسازی»
نامهها از یک الگوی واحد پیروی میکنند. علائی از اداره امور بینالملل بانک پارسیان، نامهای به اداره بینالملل یکی دیگر از بانکهای ایرانی میفرستد؛ از جمله بانکهای سامان، شهر، اقتصاد نوین، بانک گردشگری، ملی و ملت که همه آنها نیز تحت تحریمهای آمریکا قرار دارند.
این نامهها معمولا حدود ۱۰ روز پس از خرید ارز از بانک مرکزی از سوی بانکها ارسال میشوند. در نامههای بانک پارسیان به بانکهای ثالث، نوشته میشود که مبلغی ارز «از بانک مرکزی خریداری شده» و «در حساب تراستی» نزد بانک ثالث نگهداری میشود.
در اینجا صرافی پارسیان وارد میشود. بانک پارسیان از بانک ثالث درخواست میکند پول از طریق شرکت صرافی پارسیان «کارسازی» شود. اصطلاح کارسازی در صرافیها، به فرایند ارسال پول گفته میشود، تا زمانی که پول به ذینفع نهایی برسد.
در موضوع هر نامه، وجوه «با منشا نیابتی» توصیف شده است؛ یعنی پول با عنوان وجوه یک شخص خصوصی، و نه دولت، از ایران خارج میشود.
در اسفند ۱۴۰۱، علائی نامهای به معاونت بینالملل بانک گردشگری ارسال کرد و درخواست انتقال ۹۹۰ هزار دلار در حساب تراستی بانک گردشگری به حساب شرکت "SEALION GENERAL TRADING" را داد. بررسی اسناد عمومی نشان میدهد این شرکت در هنگکنگ فعال بوده است.
در اردیبهشت ۱۴۰۲، علائی از همتای خود در بانک گردشگری خواست ۷۵۰ هزار دلار را به حساب شرکت SAHERI TRADING LIMITED انتقال دهد که در هنگ کنگ فعال بود.
بانکهای صراف
در حال حاضر در ایران بیش از ۵۰۰ صرافی مجاز ثبت شدهاند. از این بین، ۲۸ صرافی، متعلق به بانکها هستند.
روند راهاندازی صرافی به دست بانکها در ایران بیش از دو دهه پیش شروع شد.موج اول در سالهای ۱۳۸۳ و ۱۳۸۴ رخ داد که در آن ۱۰ بانک صرافی راهاندازی کردند.
صرافی سپهر، صرافی متعلق به بانک صادرات، اولین صرافی تاسیس شده به دست شبکه بانکی کشور بود. دو هفته پس از سپهر، صرافی بانک پارسیان در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۳۸۳ تاسیس شد.
موج دوم در سالها ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۲ بود. در این ۶ سال، ۱۳ صرافی بانکی تاسیس شدند. از سال ۱۳۹۳ تاکنون تنها سه بانک و یک موسسه مالی، صرافی تاسیس کردند.
۲۴ بانک و یک موسسه مالی در ایران صرافی دارند. بانک سپه ۳ صرافی مجزا دارد، دو مورد آن، یعنی صرافی انصار و خدمات ارزی و صرافی حکمت ایرانیان، به ترتیب متعلق به بانکهای انصار (بانک سپاه پاسداران) و حکمت (بانک ارتش جمهوری اسلامی) بود که پس از ادغام در بانک سپه، به شرکتهای اقماری بانک سپه تبدیل شدند. صرافی دیگر بانک سپه «صرافی امید سپه» نام دارد.
بانک ملی نیز یک «صرافی ملی» را اداره میکند و پس از انحلال بانک آینده، طبیعتا «صرافی آینده» که متعلق به بانک آینده بود، به زیرمجموعه بانک ملی تبدیل شد.
از نظر درآمد عملیاتی، صرافی پارسیان دومین صرافی بانکی، در بین ۲۸ صرافی بانکی است. درآمد عملیاتی سالانه صرافی ملی، وابسته به بانک ملی به رقم ثابت شهریور ۱۴۰۵، برابر ۱۲۵.۳ هزار میلیارد تومان است. صرافی پارسیان با ۱۱۶.۸ هزار میلیارد تومان در رده دوم قرار گرفته و صرافی امید سپه، وابسته به بانک سپه، با ۱۱۲.۹ هزار میلیارد تومان در رده سوم است.
روند تحریم صرافیها
نام صرافی پارسیان هیچگاه بهطور مستقیم در فهرست تحریمهای آمریکا قرار نگرفته است. با این حال، طبق مقررات آمریکا، شرکتی که ۵۰ درصد یا بیشتر از آن متعلق به یک نهاد تحریمشده باشد، بهطور خودکار مشمول همان تحریمها میشود؛ بنابراین اشخاص و شرکتهای آمریکایی از همین حالا نیز از معامله با صرافی پارسیان منع شدهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا خودِ صرافی پارسیان را مستقیما تحریم نکرده است. با این حال، در آوریل ۲۰۲۶ شرکتی را تحریم کرد که آن را «راهبر» بانک پارسیان معرفی کرده بود؛ یک شرکت خصوصی که پرداختهای برونمرزی بانک را مدیریت میکرد. همچنین در ژوئیه ۲۰۲۶ یک صرافی را تحریم کرد که به گفته وزارت خزانهداری با بانک پارسیان قرارداد داشت.
اولین تحریم صرافی بانکها به آبان سال ۱۳۸۷ باز میگردد، وقتی صرافی بانک توسعه صادرات تحریم شد.
برای نزدیک به ۱۰ سال تحریم جدیدی وجود نداشت تا اینکه از اردیبهشت ۱۳۹۷ موج تحریم صرافیهای داخل ایران آغاز شد، تا شهریور ۱۴۰۵، مجموعا ۲۲ صرافی مستقر در ایران شامل شش صرافی بانکی (توسعه صادرات، دی، سینا و حکمت ایرانیان، انصار و امید، هر سه زیرمجموعه بانک سپه) توسط ایالات متحده تحریم شدند.
سه سال بعد از روی کار آمدن جو بایدن، رییس جمهوری آمریکا در پنجم تیرماه ۱۴۰۳، صرافی حکمت ایرانیان، وابسته به بانک ارتش جمهوری اسلامی (حکمت)، صرافی امید، وابسته به بانک سپه، صرافی صدف، صرافی سیاوش نوریان و صرافی آتروپارس، تحریم شدند. این سنگینترین موج تحریم صرافیها از زمان پایان ریاست جمهوری ترامپ تا آن زمان بود.
با آغاز ریاست جمهوری دوباره ترامپ، از زمستان ۱۴۰۳ تاکنون، موج جدیدی از تحریم صرافیها آغاز شد. در کمتر از دو سال، ۱۱ صرافی دیگر تا شهریور ۱۴۰۵ تحریم شدند.
صرافی پارسیان از ابتدا تاکنون
صرافی پارسیان در ۱۳۸۳ توسط علیرضا طلوع کاشف پاکدل، حسین علایی، علیرضا بلگوری و بهروز صدیق نیکجو تاسیس شد.
در دیماه ۱۳۸۸، مجموعه بانک پارسیان مستقیم و غیر مستقیم به صورت شخصیت حقوقی وارد هیات مدیره صرافی پارسیان شد. در این تاریخ، شرکتهای بانک پارسیان، لیزینگ پارسیان و تجارت الکترونیک پارسیان، کنترل هیات مدیره را بهدست گرفتند.
بررسی سوابق مدیران سابق و کنونی که صرافی پارسیان را اداره کردند، نشان دهنده الگویی از ارتباط آنها با بانک پارسیان و شرکتهای اقماری آن، سایر بانکهای مشابه و ستاد اجرائی است.
«ستاد اجرائی فرمان امام» از اولین مراکز اقتصادی نهاد رهبری جمهوری اسلامی است که در اوایل جمهوری اسلامی، با تصاحب دارایی ثروتمندان و مصادرهها، به یکی از ثروتمندترین سازمانهای اقتصادی کشور تبدیل شد. این نهاد مستقیما زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی اداره میشود.
علائی که نامههای صرافی پارسیان توسط او امضا شدند، در اسفند ۱۳۹۸ به نمایندگی از شرکت «تامین اندیش پارس» از شرکتهای اقماری بانک پارسیان وارد هیات مدیره شد و تاکنون در هیات مدیره حضور دارد.
علائی از تیر ۱۳۹۴، به نمایندگی از بیمه پارسیان عضو هیات مدیره شرکت پارسیس کیش بوده است. یک شرکت اقماری متعلق به بانک پارسیان که در دیماه ۱۴۰۲ منحل شد.
صالحی اسکوئی سابقه حضور در صرافی بانک دیگری را هم در کارنامه دارد. او بیش از ۱۲ سال پیش از حضور در صرافی بانک پارسیان، از بهمن ۱۳۸۴ تا خرداد ۱۳۸۷، عضو هیات مدیره صرافی سپهر وابسته به بانک صادرات بوده است.
حسام شمس عالم که از دیماه ۱۳۸۸ تا بهمن ۱۳۹۲، در هیات مدیره صرافی حضور داشته است، علاوه بر سابقه حضور در هیات مدیره بانک پارسیان، سال ۱۳۹۲ به نمایندگی از شرکت توسعه صنعت و معدن تدبیر از زیرمجموعههای اقتصادی ستاد اجرائی، وابسته به رهبر جمهوری اسلامی، عضو هیات مدیره گروه سرمایهگذاری تدبیر، هلدینگ تحت امر رهبر جمهوری اسلامی بوده است.
او همچنین سال ۱۳۹۵، بهنمایندگی از شرکت لیزینگ ایران و شرق، شرکتی که ایالات متحده تحریم کرده است، رئیس هیات مدیره شرکت تولید و صادرات ریشمک بود.
بررسی های ایران اینترنشنال نشان میدهد که چهار عضو دیگر هیات مدیرههای صرافی پارسیان هم از مدیران سابق بانکهای دیگر نظیر تجارت، بانک اقتصادنوین و مجموعههای زیرمجموعه بانک مرکزی بودهاند.
همزمان با ادامه گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن و سرنوشت جنگ ایران، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، هشدار داد جمهوری اسلامی از فرصتهای متعدد برای دستیابی به توافق هستهای با ایالات متحده استفاده نکرده است.
روبیو چهارشنبه ۱۵ مهر در نشست خبری مشترک با یورگوس یراپتریتیس، همتای یونانی خود، در آتن گفت موضع واشینگتن درباره برنامه هستهای تهران روشن است و جمهوری اسلامی «نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد».
او افزود تنها توافقی برای ایالات متحده قابل قبول خواهد بود که تضمین کند حکومت ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
وزیر خارجه آمریکا تاکید کرد تا زمانی که دونالد ترامپ در مقام ریاستجمهوری آمریکا حضور دارد، واشینگتن از این «خط قرمز» عقبنشینی نخواهد کرد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که مقامهای جمهوری اسلامی بارها اعلام کردهاند در شرایط کنونی درباره پرونده هستهای مذاکره نخواهند کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، ۱۴ مهر گفت واشینگتن در حال مذاکره با مسعود پزشکیان و عباس عراقچی است، اما روشن نیست رییس دولت و وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تا چه اندازه در ساختار قدرت حکومت ایران، اختیار دارند.
حاشیه امن نظامی حکومت ایران از میان رفت
روبیو در ادامه سخنان خود در آتن اعلام کرد جمهوری اسلامی میکوشید توان متعارف نظامی خود را چنان گسترش دهد که در نهایت امکان اقدام علیه برنامه هستهای آن از میان برود، اما ترامپ این طرح را بر هم زد.
او گفت: «قصدشان این بود که یک یا دو سال بعد به جهان بگویند ما میخواهیم سلاح هستهای بسازیم و شما هیچ کاری از دستتان برنمیآید، چون آنقدر موشک و پهپاد داریم که اگر بخواهید علیه ما اقدامی کنید، همه کشورهای خاورمیانه را نابود میکنیم، نیروهای آمریکایی را از منطقه بیرون میرانیم و هر کاری بخواهیم انجام میدهیم.»
وزیر خارجه آمریکا با حمایت از سیاستهای ترامپ در قبال تهران افزود او برنامه پهپادی، توان موشکسازی، نیروی دریایی و نیروی هوایی جمهوری اسلامی را هدف قرار داده و از میان برده است.
روبیو ادامه داد: «ایران امروز از نظر نظامی بسیار ضعیفتر از گذشته است و آن حاشیه امنی که میخواست پشت آن پنهان شود، از میان رفته است.»
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره احتمال ازسرگیری جنگی تمامعیار علیه جمهوری اسلامی افزایش یافته است. ورود حوثیهای یمن به درگیری و حملات آنها به عربستان سعودی نیز دامنه مناقشه را گستردهتر کرده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس پیشتر گزارش داد ارتش آمریکا در حال اعزام حدود ۹ هزار نیروی نظامی به همراه مجموعهای از ناوهای جنگی به خاورمیانه است.
این تحرکات میتواند شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه را تا پایان اکتبر (۹ آبان) به سه فروند برساند.
وزیر خارجه آمریکا در بخش دیگری از سخنانش اعلام کرد جمهوری اسلامی کنترل تنگه هرمز را از دست داده و اکنون میزان عبور نفت از این آبراه تقریبا به سطح پیش از آغاز درگیری بازگشته است.
روبیو با اشاره به «تحریمهای فلجکننده» علیه جمهوری اسلامی گفت اقتصاد ایران در «سقوط آزاد» قرار دارد و در آستانه رسیدن به وضعیتی است که معدود کشورهایی در جهان به این شدت آن را تجربه کردهاند.
او اضافه کرد: «همه اینها تقصیر روحانیون شیعه تندرویی است که در آن کشور تصمیمگیری میکنند. آنها هستند که مردم ایران را در چنین وضعیتی قرار دادهاند، زیرا هر دلاری را که به دست میآورند، صرف جاده، پل یا بهبود زندگی مردم ایران نمیکنند.»
روبیو با انتقاد از حمایت تهران از گروههای نیابتی گفت جمهوری اسلامی منابع ایران را صرف حماس، حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و شبهنظامیان عراقی میکند.
آمریکا در هفتههای اخیر بهدنبال محدود کردن شریانهای مالی حکومت ایران بوده است. محاصره دریایی، جلوگیری از صادرات نفت ایران و مسدود کردن مسیرهای جابهجایی درآمدهای نفتی، از جمله محورهای این کارزار است.
بهدنبال ادامه محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران، خبرگزاری رویترز ۱۴ مهر گزارش داد پالایشگاههای مستقل چین برای جبران کاهش عرضه نفت ایران، به خرید نفت خام از عراق و قطر روی آوردهاند.