همزمان با ازسرگیری حملات میان جمهوری اسلامی و آمریکا، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، شرکتهای انرژی ایالات متحده در منطقه را به حمله تهدید کرد و اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، به کره جنوبی هشدار داد مشارکت در عملیات واشینگتن در تنگه هرمز، «پیامدهای جدی» خواهد داشت.
قالیباف دوشنبه ۱۶ شهریور در واکنش به پست پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نوشت: «زنجیره تولید نفت و گاز در این منطقه گسترده، در دسترس و آسیبپذیر است. شرکتهای نفت و گاز آمریکایی در سراسر این آبها و تاسیسات نیز به همان اندازه در معرض خطرند.»
او افزود: «به داراییهای ما حمله کنید، هدف حمله قرار میگیرید. ما پیشتر این را ثابت کردهایم؛ از پایگاههایی بپرسید که دیگر قابل استفاده نیستند.»
قالیباف مشخص نکرد منظورش کدام شرکتها و تاسیسات انرژی آمریکا در منطقه است.
از سوی دیگر، حسین طائب، چهره بلندپایه امنیتی و رییس سازمان بسیج، در اظهاراتی گفت جمهوری اسلامی مذاکره را «از سر نیاز» نمیپذیرد و مذاکرهای را قابل قبول میداند که حقوق حکومت ایران و «جبهه مقاومت» را تضمین کند.
طائب پیشتر نیز گفته بود کنترل تنگه هرمز در اختیار جمهوری اسلامی است.
بر اساس اطلاعات شرکت تحلیل دادههای کشتیرانی کپلر، در ۱۰ روز منتهی به ۱۶ شهریور بهطور میانگین روزانه ۱۰ کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کردهاند که پایینترین میزان از اردیبهشت ماه است.
بر اساس گزارشها درباره وضعیت در تنگه هرمز، فشار محاصره نفتی آمریکا بیش از گذشته متوجه صادرات جمهوری اسلامی شده است.
تهدید متقابل بر سر نفتکشها
اظهارات قالیباف در پاسخ به هشدار هگست مطرح شد. وزیر جنگ آمریکا گفته بود اگر جمهوری اسلامی به کشتیهای آمریکایی شلیک کند، نیروهای ایالات متحده نفتکشهای ایران را «منهدم و غرق» خواهند کرد.
هگست ناوگان نفتکشهای جمهوری اسلامی را «بیدفاع» خواند و گفت هواپیماها، کشتیها و زیردریاییهای آمریکا میتوانند این نفتکشها را در حوزههای عملیاتی سنتکام و فرماندهی هند-اقیانوس آرام، هدف قرار دهند.
این تهدیدها پس از آن مطرح شد که سنتکام ۱۴ شهریور اعلام کرد در واکنش به حمله موشکی سپاه پاسداران به دو ناو جنگی آمریکا، سه نفتکش متعلق به سپاه پاسداران را در نزدیکی خارک، جاسک و دریای عمان، هدف قرار داده است.
به گفته سنتکام، در حمله سپاه پاسداران هیچ نیروی آمریکایی آسیب ندید.
سپاه پاسداران نیز اعلام کرد سه نفتکش در حال عبور از مسیرهای «غیرمجاز» تنگه هرمز و سه شناور مرتبط با آمریکا را در مناطق دیگر هدف قرار داده است.
هشدار بقائی به کره جنوبی
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۶ شهریور در پیامی به زبان کرهای نوشت هرگونه مشارکت عملیاتی یا حضور نظامی کشورهای دیگر در خلیج فارس و تنگه هرمز، از نظر تهران «حمایت مستقیم از طرف متجاوز» محسوب میشود و «پیامدهای جدی» خواهد داشت.
این هشدار پس از آن بیان شد که دولت کره جنوبی اعلام کرد کمک به تلاشهای امنیتی آمریکا در تنگه هرمز را بررسی میکند.
سخنگوی دفتر رییسجمهوری کره جنوبی تاکید کرده است هنوز تصمیمی در این زمینه گرفته نشده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر از خودداری سئول از همراهی با عملیات نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی انتقاد کرده و گفته بود با وجود استقرار هزاران نظامی آمریکایی در کره جنوبی، این کشور حاضر به کمک به واشینگتن نیست.
ترامپ ۲۶ مرداد اعلام کرده بود از کره جنوبی خواسته است در عملیات علیه جمهوری اسلامی به آمریکا کمک کند، اما سئول این درخواست را رد کرده است.
افزایش سریع قیمتها خانوادهها را وادار کرده است کمتر به این فکر کنند که سال آینده یا ماه آینده قادر به خرید چه چیزهایی خواهند بود و بیشتر نگران این باشند که امروز باید چه چیزی بخرند، پیش از آنکه پولشان فردا ارزش بیشتری از دست بدهد.
علی دادپی، اقتصاددان، در پادکست انگلیسی «چشمانداز ایران» ایراناینترنشنال گفت: «اگر یک ایرانی معمولی باشید، میدانید امروز چه چیزی میتوانید بخرید. شاید فردا نتوانید همان را بخرید؛ و منظورم از فردا، ۲۴ ساعت بعد است.»
او افزود: «در این اقتصاد، در حال حاضر پسانداز کردن به شکل تخممرغ منطقیتر از پسانداز کردن به تومان است.»
اکنون قیمت هر تخممرغ حدود ۲۵ هزار تومان است. اما مساله، ارزش دلاری آن نیست؛ بلکه سرعتی است که قدرت خرید تومان با آن کاهش مییابد. پولی که امروز کنار گذاشته میشود، ممکن است تنها چند روز بعد کالاهای بهمراتب کمتری بخرد.
دادپی گفت: «باید درماندگی، خشم و احساس ناتوانی مردم در تامین نیازهای خانواده، استفاده از خدمات درمانی یا خرید داروهای تجویزی را برای دیگران توضیح داد.»
برآورد او نشان میدهد متوسط درآمد ماهانه کمتر از ۲۰۰ دلار است، در حالی که مسکن سهم فزایندهای از درآمد خانوارها را به خود اختصاص میدهد.
گوشت و دیگر منابع پروتئینی از برنامه غذایی برخی خانوادهها حذف شدهاند. حتی میوههای آسیبدیده که زمانی فقیرترین افراد آنها را میخریدند یا به بیخانمانها داده میشد، بیش از گذشته به یکی از گزینههای خانوارهای معمولی تبدیل شده است که میکوشند با پول خود مدت بیشتری دوام بیاورند.
دادپی گفت: «ما در آستانه یک فاجعه اقتصادی نیستیم؛ در میانه یک فاجعه اقتصادی قرار داریم.»
فشار اقتصادی، خشم سیاسی
فرسایش طبقه متوسط ایران سالهاست ادامه دارد، اما فشارها با شتاب بیشتری افزایش یافتهاند. پسانداز دیگر به معنای اندوختن ثروت نیست و بیشتر به ابزاری برای حفظ قدرت خرید تبدیل شده است. مردم از طلا و ارز خارجی استفاده میکنند تا مطمئن شوند درآمد امروز آنها در هفتهها یا ماههای آینده همچنان هزینه نیازهای ضروری را پوشش خواهد داد.
دادپی گفت: «این اقتصاد سرمایهگذاری روی آینده خود را متوقف کرده است.»
پرسش سیاسی این است که وقتی سالها فقیرتر شدن مردم با کمبود کالا، بیکاری و افت کیفیت خدمات عمومی تلاقی کند، چه اتفاقی خواهد افتاد.
به نظر میرسد مقامهای حکومت ایران بیش از گذشته نگران چنین احتمالی هستند. مقامها بنزین، بیکاری و مشکلات معیشتی را از عوامل بالقوه آغاز اعتراضها دانستهاند.
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، از برخورد شدیدتر با اعتراضهای تازه سخن گفته است. همزمان، یک فایل صوتی افشاشده از بسیج نیز نگرانیها درباره وقوع ناآرامیهای بیشتر را آشکار کرده است.
کامران بخاری، تحلیلگر، هشدار داد که نباید وخامت اوضاع اقتصادی را نشانه نزدیک بودن گسست سیاسی دانست. فلاکت اقتصادی بهتنهایی باعث سقوط حکومتها نمیشود، بهویژه حکومتهایی که دستگاه سرکوب گستردهای در اختیار دارند.
بخاری گفت: «این یک فروپاشی است و ما در همان لحظه وقوع شاهد آن هستیم.»
در حال حاضر، مردم هنوز میتوانند خود را با شرایط سازگار کنند. فروشگاهها باز هستند، زنجیرههای تامین همچنان کار میکنند و خانوادهها هزینههای خود را کاهش میدهند، رژیم غذاییشان را تغییر میدهند و به جای برنامهریزی برای چند سال آینده، بر اساس توان مالی چند هفته آینده تصمیم میگیرند.
اما توان سازگاری نیز حدی دارد.
کاغذ را نمیتوان خورد
تهران میتواند دستکم از نظر اسمی همچنان حقوق نیروهای خود را پرداخت کند.
ایران اقتصادی بزرگ با جمعیتی حدود ۹۰ میلیون نفر است. مرزهای گسترده و شبکههای بازار سیاه نیز امکان ادامه جابهجایی بخشی از کالاها را فراهم میکنند. دولت میتواند برخی هزینهها را در اولویت قرار دهد و پول بیشتری چاپ کند.
اما نمیتواند غذا، دارو، سوخت و دیگر کالاهایی را چاپ کند که قرار است با آن پول خریداری شوند.
دادپی گفت: «وقتی محصولات کافی در جامعه وجود نداشته باشد، وقتی نان و کره کافی برای مردم نباشد، پول مشکل را حل نمیکند. پول فقط کاغذ است؛ کاغذ را نمیتوان خورد.»
این وضعیت برای حکومتی که برای حفظ وفاداری بهشدت به مزایای مادی متکی است، مشکل ایجاد میکند. اگر تورم قدرت خرید حقوق را بهسرعت از میان ببرد یا کمبودها باعث کاهش کالاهای قابل خرید شوند، افزایش دستمزد نیز تاثیر کمتری بر مهار نارضایتی خواهد داشت.
بنزین بهخوبی این تناقض را نشان میدهد.
ایران ذخایر عظیم نفت و گاز طبیعی دارد، اما ایرانیان با کمبود سوخت و صفهای طولانی در جایگاهها روبهرو شدهاند. دادپی بخشی از این مشکل را نتیجه دههها عرضه بنزین ارزان و یارانهای، خودروهای داخلی کمبازده، قاچاق سوخت و محدودیت رقابت میداند.
سالها ثروت کافی برای ادامه کار این نظام وجود داشت.
دادپی این وضعیت را به تقسیم یک کیک تشبیه کرد. حتی با کوچکتر شدن کیک، گروههای مختلف همچنان میتوانستند سهمی از آن دریافت کنند؛ اما به گفته او، اکنون «دیگر کیکی وجود ندارد».
راهحل آسانی وجود ندارد
حتی کاهش فشارهای خارجی نیز لزوما مشکلات ریشهایتر را برطرف نخواهد کرد.
شبکههای اقتصادی قدرتمند مرتبط با سپاه پاسداران از انحصارها و محدودیت رقابت سود بردهاند، در حالی که افزایش سرمایهگذاری خارجی و رقابت میتواند منافع آنها را تهدید کند.
بخاری معتقد است این مساله توضیح میدهد که چرا بحران ایران تنها به تحریمها، جنگ یا دسترسی به پول محدود نمیشود.
او گفت: «اصلاحات مورد نیاز به این معناست که این حکومت دیگر چیزی نخواهد بود که امروز هست.»
نه این اقتصاددان و نه این تحلیلگر راهبردی، زمانی برای وقوع گسست سیاسی تعیین نمیکنند. وخامت اقتصادی ممکن است سالها ادامه پیدا کند و جمهوری اسلامی نیز بارها نشان داده است که برای مهار اعتراضها آمادگی استفاده از زور را دارد.
اما بحران فوری، کمتر انتزاعی است. خانوادهها فقیرتر میشوند، کمبودها فشار را افزایش میدهند و خود پول نیز بهعنوان ابزاری برای ذخیره ارزش، هر روز غیرقابلاعتمادتر میشود.
معیار دادپی برای سنجش این افول بهشکلی قابلتوجه ساده است: «در این اقتصاد، در حال حاضر پسانداز کردن به شکل تخممرغ منطقیتر از پسانداز کردن به تومان است.»
پانهتا در گفتوگو با روزنامه گاردین گفت گزینههای محدودی برای پایان دادن به این جنگ وجود دارد و هیچیک از دو طرف در شرایط کنونی حاضر به مذاکره یا عقبنشینی نیست.
او که در دولت باراک اوباما علاوه بر وزارت دفاع، ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، را نیز بر عهده داشت، گفت ایالات متحده و حکومت ایران در «بنبستی وحشتناک» گرفتار شدهاند و به احتمال زیاد این وضعیت تا شش ماه دیگر بدون دستیابی به راهحل ادامه خواهد یافت.
جنگ با حکومت ایران بیش از شش ماه پیش به دستور دونالد ترامپ آغاز شد. به نوشته گاردین رییسجمهوری آمریکا اکنون برای یافتن راه خروج از این مناقشه با مشکل روبهرو است و به گفته پانهتا، با تصمیمهای دشواری درباره نحوه ادامه یا پایان جنگ مواجه است.
پانهتا سه گزینه پیش روی ترامپ گذاشت
وزیر دفاع پیشین آمریکا گفت ترامپ سه گزینه در اختیار دارد. گزینه نخست آن است که آمریکا از جنگ کنار بکشد و بپذیرد این مناقشه به شکست انجامیده است؛ اقدامی که به باور پانهتا، بعید است ترامپ حاضر به انجام آن باشد.
گزینه دوم، ادامه بنبست کنونی همراه با حملات دورهای و متقابل است. در این سناریو، تهران و واشینگتن ضمن خودداری از مذاکره یا تسلیم شدن، تلاش خواهند کرد از آغاز جنگی گستردهتر و خطرناکتر جلوگیری کنند.
پانهتا هشدار داد چنین رویکردی به همان نتیجهای منجر میشود که همه طرفها از آن بیم دارند: شکلگیری یک جنگ طولانی دیگر در خاورمیانه.
به گفته او، گزینه سوم این است که ایالات متحده کنترل تنگه هرمز را در دست بگیرد و مهمترین اهرم فشار ایران، یعنی توانایی بستن یا مختل کردن این گلوگاه تجارت جهانی، را از میان ببرد.
پانهتا گفت ترامپ یا باید اقدامات لازم را برای بازگشایی تنگه هرمز انجام دهد یا به وضعیتی ادامه دهد که در آن وانمود میکند در بنبست موجود پیروز شده است.
او در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا میتواند در جنگ پیروز شود، گفت پیروزی تنها در صورتی امکانپذیر خواهد بود که واشینگتن رویکرد خود را بهشکلی اساسی تغییر دهد و بازگشایی تنگه هرمز را به هدف اصلی عملیات تبدیل کند.
ادعاهای ترامپ اعتبار او را کاهش داده است
پانهتا گفت ترامپ با ادعاهای مکرر و نادرست درباره قریبالوقوع بودن توافق پایان جنگ و باز بودن تنگه هرمز، به اعتبار خود آسیب زده است.
به گفته او، رییسجمهوری آمریکا اکنون در بدترین وضعیت ممکن قرار گرفته، زیرا علاوه بر کاهش اعتبارش، تهدیدهایی که مطرح میکند نیز از سوی مخالفان آمریکا جدی گرفته نمیشود.
پانهتا پیشتر و تنها سه هفته پس از آغاز عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل در ایران گفته بود ترامپ میان دو انتخاب دشوار گرفتار شده است: گسترش جنگ برای از میان بردن اهرم فشار [حکومت] ایران بر تنگه هرمز یا کنار کشیدن از مناقشه و اعلام پیروزی، با وجود خطر شکستخورده به نظر رسیدن.
او اکنون نیز معتقد است این وضعیت تغییر نکرده و ترامپ «خودش را در تنگنا قرار داده است».
آشفتگی در پنتاگون «پیام ضعف» میفرستد
اظهارات پانهتا چند روز پس از استعفای ناگهانی دن دریسکول، وزیر نیروی زمینی آمریکا، بیان شد. دریسکول در بحبوحه جنگ و پس از انتشار گزارشهایی درباره اختلاف او با پیت هگست، وزیر جنگ، بر سر مجموعهای از اخراجها از مقام خود کنار رفت.
پانهتا گفت نیروهای آمریکایی در شرایطی به جنگ اعزام میشوند که پنتاگون و ساختار فرماندهی ارتش با آشفتگی شدیدی روبهرو است. به گفته او، این وضعیت چنین تصوری ایجاد میکند که فرد مشخصی مسئولیت امور را در دست ندارد.
او افزود حکومت ایران و دیگر رقبای آمریکا این تحولات را نشانهای از ضعف واشینگتن در بهکارگیری توان نظامی خود میدانند.
پانهتا چین، روسیه، کره شمالی، تروریسم و [حکومت] ایران را از تهدیدهای اصلی پیش روی آمریکا خواند و گفت همزمان با افزایش همکاری میان این کشورها، آشفتگی در پنتاگون پیام خطرناکی از ضعف ایالات متحده به آنها میفرستد.
به نوشته گاردین، پنتاگون این ارزیابی را رد کرد و گفت وزارت جنگ تحت رهبری هگست «با تمام توان» فعالیت میکند. شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، ادعای وجود آشفتگی در این وزارتخانه را «کاملا بیاساس» و توهینی به کارکنان و نظامیان آن دانست و تحولات جاری را بخشی از روند اصلاحات توصیف کرد. گاردین همچنین برای دریافت واکنش با کاخ سفید تماس گرفته است.
ونس حاضر نشد زمان پایان مناقشه را پیشبینی کند
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز در اظهاراتی جداگانه گفت مناقشه نظامی کنونی با ایران را «جنگ» توصیف نمیکند.
او در پاسخ به این پرسش که آیا درگیریها تا انتخابات میاندورهای نوامبر پایان خواهد یافت، گفت پاسخ را نمیداند و خبرنگاران باید این پرسش را از مقامهای ایرانی مطرح کنند.
پانهتا در مقابل گفت بسیاری از آمریکاییها اعتماد خود را به توانایی ترامپ برای اداره جنگ از دست دادهاند. او به نظرسنجیهایی اشاره کرد که به گفته او نشان میدهند اکثریت مردم آمریکا آغاز مناقشه با [حکومت] ایران را اشتباه میدانند و با ادامه آن مخالفاند.
ماموریت طولانی آبراهام لینکلن نگرانیها را افزایش داد
وزیر دفاع پیشین آمریکا همچنین از ماموریت بیش از حد طولانی ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» انتقاد کرد.
این ناو پس از بیش از ۲۶۰ روز ماموریت بدون توقف در بندر، این هفته وارد تایلند شد. ماموریت آبراهام لینکلن که رکوردی تازه محسوب میشود، با هدف پشتیبانی از عملیات آمریکا علیه جمهوری اسلامی انجام شد.
همزمان گزارشهایی درباره وخیمتر شدن شرایط زندگی و مشکلات سلامت روانی خدمه ناو منتشر شده است.
پانهتا گفت نباید نیروهای نظامی را بدون برنامهای برای چرخش و جایگزینی، بهطور نامحدود در منطقه جنگی نگه داشت. او افزود نگرانی موجود تنها به عملکرد نامطلوب آمریکا در جنگ محدود نمیشود و درباره میزان حمایت ارتش از نیروهایی که جان خود را به خطر میاندازند نیز بیاعتمادی به وجود آمده است.
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در گفتوگویی که پایگاه اطلاعرسانی دولت منتشر کرد، گفت این «منطقه ممنوعه تحریمی» از خط آنچه تهران «محاصره دریایی آمریکا» میخواند آغاز خواهد شد و تا تنگه هرمز و خلیج فارس امتداد خواهد یافت.
رضایی گفت هر کشتی که با هدف عبور از تنگه وارد این محدوده شود، اما دستور توقف جمهوری اسلامی را نادیده بگیرد، همراه با مالک آن در فهرست تحریم قرار خواهد گرفت. به گفته او، چنین اقدامی میتواند دسترسی این شناورها به خدمات بیمه را دشوار کند و بازگشت آنها به خلیج فارس را با خطر توقیف روبهرو سازد.
او بدون ارائه سند گفت تنگه هرمز «کاملا بسته» است و اکنون روزانه تنها هفت یا هشت کشتی، عمدتا حامل مواد غذایی و کالاهای وارداتی ایران، از آن عبور میکنند. رضایی افزود ممکن است با هماهنگی تهران اجازه عبور روزانه ۱۰ تا ۱۵ کشتی صادر شود، اما شناورهایی که بدون مجوز حرکت کنند، هدف اقدامات تنبیهی قرار خواهند گرفت.
آمارهای مستقل نیز از کاهش شدید عبور محمولههای نفتی از این آبراه حکایت دارد، هرچند ادعای بستهبودن کامل آن را تایید نمیکند. اداره اطلاعات انرژی آمریکا برآورد کرده است که جریان نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز از روزانه ۲۱ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در سهماهه پایانی سال ۲۰۲۵ به چهار میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. این نهاد تنگه هرمز را یکی از مهمترین گلوگاههای انتقال انرژی جهان میداند. پیش از آغاز درگیریها، حدود یکپنجم مصرف جهانی نفت و فرآوردههای نفتی از این مسیر عبور میکرد.
رضایی گفت محدودیتهای تازه تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد، برقرار خواهد ماند و بر قیمت جهانی نفت اثر خواهد گذاشت. او همچنین گفت جمهوری اسلامی در یک هفتهای که محاصره کاهش یافته بود، ۷۰ میلیون بشکه نفت فروخته است؛ رقمی که منبع مستقلی آن را تایید نکرده است.
اظهارات او در شرایطی مطرح میشود که تنشهای نظامی در اطراف تنگه هرمز بار دیگر افزایش یافته است. فرماندهی مرکزی آمریکا روز اول سپتامبر اعلام کرد در واکنش به تلاش برای حمله به کشتیهای تجاری و نیروهای آمریکایی، مواضعی متعلق به سپاه پاسداران را هدف قرار داده است. تهران و واشینگتن در روزهای اخیر نیز روایتهای متفاوتی از حملات دریایی ارائه کردهاند.
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی همچنین مدعی شد حکومت ایران یک موشک ضدناوشکن را در نزدیکی یک ناو آمریکایی آزمایش کرده و این اقدام باعث عقبنشینی ناوهای آمریکایی شده است. او گفت هدف از این شلیک، «باورپذیر کردن» تهدید جمهوری اسلامی بوده است. این روایت بهطور مستقل تایید نشده و آمریکا نیز ادعاهای اخیر تهران درباره اصابت به شناورهای خود را رد کرده است.
تهران از «دیپلماسی همراه با تضمین» سخن میگوید
رضایی در بخش دیگری از سخنانش گفت [حکومت] ایران پس از فروپاشی تفاهمنامه اسلامآباد، رویکرد خود را در سه حوزه جنگ، دیپلماسی و مقابله با محاصره اقتصادی تغییر داده است. او مهمترین ضعف آن تفاهمنامه را نبود تضمین اجرایی دانست و گفت تهران اکنون چهار یا پنج اقدام اعتمادساز از آمریکا میخواهد و تا اجرای آنها وارد مرحله بعدی مذاکرات نخواهد شد.
تفاهمنامهای که با میانجیگری پاکستان شکل گرفت، ۲۷ خرداد به امضای روسای دولت در جمهوری اسلامی و آمریکا رسید. این توافق خواستار اجرای فوری آتشبس، آغاز یک دوره مذاکراتی و بازگشایی بدون عوارض تنگه هرمز برای دو ماه بود، اما اجرای آن پس از مدت کوتاهی با حملات سپاه به تعدادی از شناورها در تنگه هرمز و واکنش آمریکا متوقف شد.
رضایی تداوم مدیریت حکومت ایران بر تنگه هرمز را یکی از تضمینهای مورد نظر تهران خواند و گفت اگر [حکومت] ایران آبراه را باز کند و آمریکا بار دیگر تعهداتش را نقض کند، تهران قادر خواهد بود آن را دوباره ببندد.
او همچنین از نهاییشدن مذاکرات دو تا سهماهه با عمان برای ایجاد کریدوری تازه در آبهای ایران و آبهای مشترک دو کشور خبر داد. به گفته رضایی، این مسیر برای ورود به خلیج فارس و خروج از آن طراحی شده و قرار است بهزودی توافق مربوط به آن امضا شود. رویترز نیز پیشتر به نقل از وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گزارش داده بود تهران و مسقط به توافق درباره مسیر تازه کشتیرانی نزدیک شدهاند، اما بازگشایی تنگه به تحقق شروط دیگر ایران بستگی دارد.
رضایی در عین حال گفت حکومت ایران خواهان پایان جنگهای منطقه است، اما راهبرد نظامی خود را نیز تغییر داده و در صورت ادامه حملات، اهداف آمریکا را در منطقه هدف خواهد گرفت. او درباره شماری از عملیاتها و حملات اخیر ادعاهایی مطرح کرد که منابع مستقل آنها را تایید نکردهاند.
رضایی بر تجارت زمینی و کنترل فشار اقتصادی تاکید کرد
دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران گفت دولت و بخش خصوصی در پی گسترش تجارت از مسیر کشورهای همسایه و کاهش وابستگی به راههای دریایی هستند. به گفته او، توسعه سریع کریدورها و جادههای زمینی بخشی از برنامه تهران برای مقابله با محدودیتهای دریایی است.
او گزارشها درباره احتمال قحطی در ایران را رد کرد و گفت دولت ذخایر کافی در اختیار دارد، اما پذیرفت که مقامهای دولتی باید فشار ناشی از تورم را کنترل کنند.
رضایی همچنین از تدوین «سند امنیت اقتصادی» در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی خبر داد و گفت برای تهیه آن با حدود ۱۸ کسبوکار بزرگ گفتوگو شده است. او هدف این سند را جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور، حمایت از کارآفرینان و گسترش صادرات کالاهای ایرانی عنوان کرد.
او یکشنبه ۱۵ شهریور شرایط کنونی کشور و «سیاستگذاریهای گذشته» را عامل افزایش مصرف دانست و گفت برای «پایداری جریان عرضه و تقاضا و تابآوری ملی»، نرخ بنزین عرضهشده با کارت جایگاههای سوخت افزایش مییابد.
مهاجرانی افزود سهمیه ماهانه بنزین، شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ سه هزار تومان، بدون تغییر باقی میماند.
در واکنش به این اقدام، شاهزاده رضا پهلوی با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «جمهوری اسلامی بار دیگر با افزایش قیمت بنزین، هزینه بیکفایتی، فساد و جنگافروزی خود را بر دوش مردم ایران گذاشت.»
او اضافه کرد: «گران کردن سوخت در شرایطی که مردم زیر فشار سنگین اقتصادی قرار دارند، اقدامی ظالمانه و خیانت به ملت ایران است.»
پیشتر در ششم شهریور، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، اعلام کرده بود دولت قصد دارد نرخ سوم بنزین را از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش دهد.
او زمان مشخصی را برای اجرای این طرح اعلام نکرده و گفته بود این تصمیم به هماهنگی با مجلس، قوه قضاییه و دیگر نهادها نیاز دارد.
از آن زمان، شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال، نگرانی شدید خود را از افزایش قیمت بنزین و تاثیر آن بر بهای کالاها، کرایهها و دیگر هزینههای زندگی ابراز کردهاند.
یکی از کاربران نوشت: «بحث بنزین ۱۰ هزار تومانی نیست. قیمت بنزین عین بمب عمل میکند؛ قیمت تمام اجناس چند برابر میشود.»
حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، ۲۶ مرداد هشدار داده بود افزایش قیمت بنزین در شرایط کنونی مانند «جرقه در انبار باروت» است.
افزایش نرخ بنزین در میانه فشارهای معیشتی
سخنگوی دولت در ادامه اظهارات خود گفت مجموع سهمیه ۱۱۰ لیتری با نرخهای ۱۵۰۰ و سه هزار تومان، بر اساس محاسبات شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، نیاز ۸۵ درصد از مردم ایران را تامین میکند.
مهاجرانی درباره مبنای این محاسبه توضیح بیشتری نداد.
او با تکرار وعدهای که مقامهای جمهوری اسلامی هنگام افزایش قیمت حاملهای انرژی مطرح میکنند، افزود: «همه عوایدی که ناشی از این افزایش خواهد بود، صرف معیشت مردم خواهد شد.»
مهاجرانی درباره نحوه هزینهکرد این درآمد نیز جزییاتی ارائه نکرد.
این وعده در حالی مطرح میشود که اقتصاد ایران در سالهای اخیر بهدلیل سوءمدیریت، فساد ساختاری، سیاست خارجی تنشآفرین جمهوری اسلامی، کاهش اعتماد سرمایهگذاران و محدودیتهای تجاری و مالی ناشی از تحریمهای بینالمللی، با افت فزاینده ارزش پول ملی مواجه بوده است.
در چنین شرایطی، جهش تورم و افت قدرت خرید، تامین نیازهای روزمره را برای بخش بزرگی از جامعه دشوار کرده و فشارهای معیشتی را افزایش داده است.
با وجود انکار مقامهای جمهوری اسلامی، بسیاری از شهروندان در روزهای اخیر از کمبود بنزین و تشکیل صفهای طولانی در جایگاههای سوخت خبر دادهاند.
۲۴ مرداد، اسماعیل سقاب اصفهانی، رییس سازمان بهینهسازی، اعلام کرد ایران روزانه با حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیون لیتر کسری بنزین مواجه است.
در همین حال، نگرانی مقامهای جمهوری اسلامی از شکلگیری دوباره اعتراضات مردمی افزایش یافته و آنها همچون گذشته کوشیدهاند نارضایتیهای عمومی را به «دشمن» نسبت دهند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، ۲۷ مرداد گفت دشمن در پی «آشوب، ترور و اقدامات تجزیهطلبانه» است و قصد دارد از نارضایتیهای احتمالی درباره بنزین «سوءاستفاده کند».
حکومت ایران در آبان ۱۳۹۸، همزمان با قطع سراسری اینترنت، اعتراضات مردمی بهدنبال افزایش قیمت بنزین را بهشدت سرکوب کرد. در جریان این سرکوب دستکم ۱۵۰۰ نفر کشته شدند.
