لئون پانهتا، وزیر دفاع پیشین آمریکا، با اشاره به بنبست میان واشینگتن و تهران هشدار داد «جنگ ایران» احتمالا دستکم شش ماه دیگر ادامه مییابد و ممکن است به «جنگی بیپایان» مانند جنگهای عراق و افغانستان تبدیل شود.
پانهتا در گفتوگو با روزنامه گاردین گفت گزینههای محدودی برای پایان دادن به این جنگ وجود دارد و هیچیک از دو طرف در شرایط کنونی حاضر به مذاکره یا عقبنشینی نیست.
او که در دولت باراک اوباما علاوه بر وزارت دفاع، ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، را نیز بر عهده داشت، گفت ایالات متحده و حکومت ایران در «بنبستی وحشتناک» گرفتار شدهاند و به احتمال زیاد این وضعیت تا شش ماه دیگر بدون دستیابی به راهحل ادامه خواهد یافت.
جنگ با حکومت ایران بیش از شش ماه پیش به دستور دونالد ترامپ آغاز شد. به نوشته گاردین رییسجمهوری آمریکا اکنون برای یافتن راه خروج از این مناقشه با مشکل روبهرو است و به گفته پانهتا، با تصمیمهای دشواری درباره نحوه ادامه یا پایان جنگ مواجه است.
پانهتا سه گزینه پیش روی ترامپ گذاشت
وزیر دفاع پیشین آمریکا گفت ترامپ سه گزینه در اختیار دارد. گزینه نخست آن است که آمریکا از جنگ کنار بکشد و بپذیرد این مناقشه به شکست انجامیده است؛ اقدامی که به باور پانهتا، بعید است ترامپ حاضر به انجام آن باشد.
گزینه دوم، ادامه بنبست کنونی همراه با حملات دورهای و متقابل است. در این سناریو، تهران و واشینگتن ضمن خودداری از مذاکره یا تسلیم شدن، تلاش خواهند کرد از آغاز جنگی گستردهتر و خطرناکتر جلوگیری کنند.
پانهتا هشدار داد چنین رویکردی به همان نتیجهای منجر میشود که همه طرفها از آن بیم دارند: شکلگیری یک جنگ طولانی دیگر در خاورمیانه.
به گفته او، گزینه سوم این است که ایالات متحده کنترل تنگه هرمز را در دست بگیرد و مهمترین اهرم فشار ایران، یعنی توانایی بستن یا مختل کردن این گلوگاه تجارت جهانی، را از میان ببرد.
پانهتا گفت ترامپ یا باید اقدامات لازم را برای بازگشایی تنگه هرمز انجام دهد یا به وضعیتی ادامه دهد که در آن وانمود میکند در بنبست موجود پیروز شده است.
او در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا میتواند در جنگ پیروز شود، گفت پیروزی تنها در صورتی امکانپذیر خواهد بود که واشینگتن رویکرد خود را بهشکلی اساسی تغییر دهد و بازگشایی تنگه هرمز را به هدف اصلی عملیات تبدیل کند.
ادعاهای ترامپ اعتبار او را کاهش داده است
پانهتا گفت ترامپ با ادعاهای مکرر و نادرست درباره قریبالوقوع بودن توافق پایان جنگ و باز بودن تنگه هرمز، به اعتبار خود آسیب زده است.
به گفته او، رییسجمهوری آمریکا اکنون در بدترین وضعیت ممکن قرار گرفته، زیرا علاوه بر کاهش اعتبارش، تهدیدهایی که مطرح میکند نیز از سوی مخالفان آمریکا جدی گرفته نمیشود.
پانهتا پیشتر و تنها سه هفته پس از آغاز عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل در ایران گفته بود ترامپ میان دو انتخاب دشوار گرفتار شده است: گسترش جنگ برای از میان بردن اهرم فشار [حکومت] ایران بر تنگه هرمز یا کنار کشیدن از مناقشه و اعلام پیروزی، با وجود خطر شکستخورده به نظر رسیدن.
او اکنون نیز معتقد است این وضعیت تغییر نکرده و ترامپ «خودش را در تنگنا قرار داده است».
آشفتگی در پنتاگون «پیام ضعف» میفرستد
اظهارات پانهتا چند روز پس از استعفای ناگهانی دن دریسکول، وزیر نیروی زمینی آمریکا، بیان شد. دریسکول در بحبوحه جنگ و پس از انتشار گزارشهایی درباره اختلاف او با پیت هگست، وزیر جنگ، بر سر مجموعهای از اخراجها از مقام خود کنار رفت.
پانهتا گفت نیروهای آمریکایی در شرایطی به جنگ اعزام میشوند که پنتاگون و ساختار فرماندهی ارتش با آشفتگی شدیدی روبهرو است. به گفته او، این وضعیت چنین تصوری ایجاد میکند که فرد مشخصی مسئولیت امور را در دست ندارد.
او افزود حکومت ایران و دیگر رقبای آمریکا این تحولات را نشانهای از ضعف واشینگتن در بهکارگیری توان نظامی خود میدانند.
پانهتا چین، روسیه، کره شمالی، تروریسم و [حکومت] ایران را از تهدیدهای اصلی پیش روی آمریکا خواند و گفت همزمان با افزایش همکاری میان این کشورها، آشفتگی در پنتاگون پیام خطرناکی از ضعف ایالات متحده به آنها میفرستد.
به نوشته گاردین، پنتاگون این ارزیابی را رد کرد و گفت وزارت جنگ تحت رهبری هگست «با تمام توان» فعالیت میکند. شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، ادعای وجود آشفتگی در این وزارتخانه را «کاملا بیاساس» و توهینی به کارکنان و نظامیان آن دانست و تحولات جاری را بخشی از روند اصلاحات توصیف کرد. گاردین همچنین برای دریافت واکنش با کاخ سفید تماس گرفته است.
ونس حاضر نشد زمان پایان مناقشه را پیشبینی کند
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز در اظهاراتی جداگانه گفت مناقشه نظامی کنونی با ایران را «جنگ» توصیف نمیکند.
او در پاسخ به این پرسش که آیا درگیریها تا انتخابات میاندورهای نوامبر پایان خواهد یافت، گفت پاسخ را نمیداند و خبرنگاران باید این پرسش را از مقامهای ایرانی مطرح کنند.
پانهتا در مقابل گفت بسیاری از آمریکاییها اعتماد خود را به توانایی ترامپ برای اداره جنگ از دست دادهاند. او به نظرسنجیهایی اشاره کرد که به گفته او نشان میدهند اکثریت مردم آمریکا آغاز مناقشه با [حکومت] ایران را اشتباه میدانند و با ادامه آن مخالفاند.
ماموریت طولانی آبراهام لینکلن نگرانیها را افزایش داد
وزیر دفاع پیشین آمریکا همچنین از ماموریت بیش از حد طولانی ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» انتقاد کرد.
این ناو پس از بیش از ۲۶۰ روز ماموریت بدون توقف در بندر، این هفته وارد تایلند شد. ماموریت آبراهام لینکلن که رکوردی تازه محسوب میشود، با هدف پشتیبانی از عملیات آمریکا علیه جمهوری اسلامی انجام شد.
همزمان گزارشهایی درباره وخیمتر شدن شرایط زندگی و مشکلات سلامت روانی خدمه ناو منتشر شده است.
پانهتا گفت نباید نیروهای نظامی را بدون برنامهای برای چرخش و جایگزینی، بهطور نامحدود در منطقه جنگی نگه داشت. او افزود نگرانی موجود تنها به عملکرد نامطلوب آمریکا در جنگ محدود نمیشود و درباره میزان حمایت ارتش از نیروهایی که جان خود را به خطر میاندازند نیز بیاعتمادی به وجود آمده است.
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در گفتوگویی که پایگاه اطلاعرسانی دولت منتشر کرد، گفت این «منطقه ممنوعه تحریمی» از خط آنچه تهران «محاصره دریایی آمریکا» میخواند آغاز خواهد شد و تا تنگه هرمز و خلیج فارس امتداد خواهد یافت.
رضایی گفت هر کشتی که با هدف عبور از تنگه وارد این محدوده شود، اما دستور توقف جمهوری اسلامی را نادیده بگیرد، همراه با مالک آن در فهرست تحریم قرار خواهد گرفت. به گفته او، چنین اقدامی میتواند دسترسی این شناورها به خدمات بیمه را دشوار کند و بازگشت آنها به خلیج فارس را با خطر توقیف روبهرو سازد.
او بدون ارائه سند گفت تنگه هرمز «کاملا بسته» است و اکنون روزانه تنها هفت یا هشت کشتی، عمدتا حامل مواد غذایی و کالاهای وارداتی ایران، از آن عبور میکنند. رضایی افزود ممکن است با هماهنگی تهران اجازه عبور روزانه ۱۰ تا ۱۵ کشتی صادر شود، اما شناورهایی که بدون مجوز حرکت کنند، هدف اقدامات تنبیهی قرار خواهند گرفت.
آمارهای مستقل نیز از کاهش شدید عبور محمولههای نفتی از این آبراه حکایت دارد، هرچند ادعای بستهبودن کامل آن را تایید نمیکند. اداره اطلاعات انرژی آمریکا برآورد کرده است که جریان نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز از روزانه ۲۱ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در سهماهه پایانی سال ۲۰۲۵ به چهار میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. این نهاد تنگه هرمز را یکی از مهمترین گلوگاههای انتقال انرژی جهان میداند. پیش از آغاز درگیریها، حدود یکپنجم مصرف جهانی نفت و فرآوردههای نفتی از این مسیر عبور میکرد.
رضایی گفت محدودیتهای تازه تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد، برقرار خواهد ماند و بر قیمت جهانی نفت اثر خواهد گذاشت. او همچنین گفت جمهوری اسلامی در یک هفتهای که محاصره کاهش یافته بود، ۷۰ میلیون بشکه نفت فروخته است؛ رقمی که منبع مستقلی آن را تایید نکرده است.
اظهارات او در شرایطی مطرح میشود که تنشهای نظامی در اطراف تنگه هرمز بار دیگر افزایش یافته است. فرماندهی مرکزی آمریکا روز اول سپتامبر اعلام کرد در واکنش به تلاش برای حمله به کشتیهای تجاری و نیروهای آمریکایی، مواضعی متعلق به سپاه پاسداران را هدف قرار داده است. تهران و واشینگتن در روزهای اخیر نیز روایتهای متفاوتی از حملات دریایی ارائه کردهاند.
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی همچنین مدعی شد حکومت ایران یک موشک ضدناوشکن را در نزدیکی یک ناو آمریکایی آزمایش کرده و این اقدام باعث عقبنشینی ناوهای آمریکایی شده است. او گفت هدف از این شلیک، «باورپذیر کردن» تهدید جمهوری اسلامی بوده است. این روایت بهطور مستقل تایید نشده و آمریکا نیز ادعاهای اخیر تهران درباره اصابت به شناورهای خود را رد کرده است.
تهران از «دیپلماسی همراه با تضمین» سخن میگوید
رضایی در بخش دیگری از سخنانش گفت [حکومت] ایران پس از فروپاشی تفاهمنامه اسلامآباد، رویکرد خود را در سه حوزه جنگ، دیپلماسی و مقابله با محاصره اقتصادی تغییر داده است. او مهمترین ضعف آن تفاهمنامه را نبود تضمین اجرایی دانست و گفت تهران اکنون چهار یا پنج اقدام اعتمادساز از آمریکا میخواهد و تا اجرای آنها وارد مرحله بعدی مذاکرات نخواهد شد.
تفاهمنامهای که با میانجیگری پاکستان شکل گرفت، ۲۷ خرداد به امضای روسای دولت در جمهوری اسلامی و آمریکا رسید. این توافق خواستار اجرای فوری آتشبس، آغاز یک دوره مذاکراتی و بازگشایی بدون عوارض تنگه هرمز برای دو ماه بود، اما اجرای آن پس از مدت کوتاهی با حملات سپاه به تعدادی از شناورها در تنگه هرمز و واکنش آمریکا متوقف شد.
رضایی تداوم مدیریت حکومت ایران بر تنگه هرمز را یکی از تضمینهای مورد نظر تهران خواند و گفت اگر [حکومت] ایران آبراه را باز کند و آمریکا بار دیگر تعهداتش را نقض کند، تهران قادر خواهد بود آن را دوباره ببندد.
او همچنین از نهاییشدن مذاکرات دو تا سهماهه با عمان برای ایجاد کریدوری تازه در آبهای ایران و آبهای مشترک دو کشور خبر داد. به گفته رضایی، این مسیر برای ورود به خلیج فارس و خروج از آن طراحی شده و قرار است بهزودی توافق مربوط به آن امضا شود. رویترز نیز پیشتر به نقل از وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گزارش داده بود تهران و مسقط به توافق درباره مسیر تازه کشتیرانی نزدیک شدهاند، اما بازگشایی تنگه به تحقق شروط دیگر ایران بستگی دارد.
رضایی در عین حال گفت حکومت ایران خواهان پایان جنگهای منطقه است، اما راهبرد نظامی خود را نیز تغییر داده و در صورت ادامه حملات، اهداف آمریکا را در منطقه هدف خواهد گرفت. او درباره شماری از عملیاتها و حملات اخیر ادعاهایی مطرح کرد که منابع مستقل آنها را تایید نکردهاند.
رضایی بر تجارت زمینی و کنترل فشار اقتصادی تاکید کرد
دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران گفت دولت و بخش خصوصی در پی گسترش تجارت از مسیر کشورهای همسایه و کاهش وابستگی به راههای دریایی هستند. به گفته او، توسعه سریع کریدورها و جادههای زمینی بخشی از برنامه تهران برای مقابله با محدودیتهای دریایی است.
او گزارشها درباره احتمال قحطی در ایران را رد کرد و گفت دولت ذخایر کافی در اختیار دارد، اما پذیرفت که مقامهای دولتی باید فشار ناشی از تورم را کنترل کنند.
رضایی همچنین از تدوین «سند امنیت اقتصادی» در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی خبر داد و گفت برای تهیه آن با حدود ۱۸ کسبوکار بزرگ گفتوگو شده است. او هدف این سند را جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور، حمایت از کارآفرینان و گسترش صادرات کالاهای ایرانی عنوان کرد.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۱۵ شهریور منتشر شد، آمریکا در این عملیات چهارماهه، عمدتا شبها غواصان یگان ویژه نیروی دریایی، شناورهای رباتیک و تجهیزات تخصصی را به این گذرگاه راهبردی اعزام میکرد.
تهران از آغاز جنگ اعلام کرده در آبهای بینالمللی و آبهای عمان در تنگه هرمز مینگذاری کرده است. سازمان بینالمللی دریانوردی نیز ماه ژوئن تایید کرد حدود ۸۰ مین در مسیرهای حیاتی کشتیرانی کار گذاشته شدهاند.
در سوی دیگر، اظهارات سوم شهریور دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، درباره جمعآوری یا انهدام «همه مینها» در آبهای بینالمللی تنگه هرمز، بسیاری را غافلگیر کرد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
عملیات شبانه غواصان در آبهای پرخطر
فایننشالتایمز در ادامه گزارش داد مینروبی حتی در زمان صلح، عملیاتی دشوار و زمانبر است و ممکن است ماهها ادامه یابد. شناورها باید بارها مسیر آبراه را طی کنند، مینها را از کابلهای مهار جدا سازند و سپس آنها را هدف قرار دهند.
با این حال، غواصان آمریکایی در گروههای کوچک و با قایقهای بادی در این عملیات حضور یافتند. آنها با کمک شناورهای رباتیک و زیردریاییهای بدون سرنشین، مینهای جمهوری اسلامی را شناسایی کردند.
حسگرهای سونار جانبی این سامانهها میتوانند مینهای مستقر در بستر دریا را با دقتی چشمگیر تشخیص دهند و مناطق گسترده را با کمترین خطر برای نیروها جستوجو کنند.
پس از شناسایی مین، پرخطرترین مرحله آغاز میشود. بیل همبلت، ناخدای بازنشسته نیروی دریایی آمریکا، گفت معمولا یک غواص باید به مین نزدیک شود، مواد منفجره روی آن نصب کند و آن را از بین ببرد.
او افزود زیردریاییهای رباتیک نیز با استفاده از مواد منفجره، قادر به انهدام مینها هستند.
نیتیا لاب، پژوهشگر اندیشکده چتمهاوس، گفت: «این فرایند بهشدت زمانبر است. آنها در واقع بمبها را بهصورت کنترلشده زیر آب منفجر میکنند.»
تاکنون هیچ تلفاتی مرتبط با عملیات مینروبی ارتش آمریکا گزارش نشده است.
ترامپ ۱۳ شهریور گفت مسیرهای جایگزین انتقال نفت در منطقه در حال گسترش هستند و تنگه هرمز دیگر از اهمیت گذشته برخوردار نیست.
تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، ۱۵ شهریور به روزنامه نیویورکتایمز گفت عملیات حفاظتی آمریکا از اواخر اردیبهشت تاکنون، عبور حدود ۱۶۰۰ کشتی تجاری و انتقال ۸۰۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز را تسهیل کرده است.
تردید مالکان کشتیها و جهش نرخ بیمه
فایننشالتایمز نوشت مالکان کشتیها امیدوارند نیمه جنوبی تنگه هرمز در نزدیکی سواحل عمان، مسیری که آمریکا کشتیها را از آن عبور میدهد، واقعا پاکسازی شده باشد. با این حال، هنوز در این باره تردیدهایی وجود دارد.
بر اساس این گزارش، صرف احتمال وجود مین برای منصرف کردن مالکان کشتیها کافی است و هزینه پوششهای بیمه را تا ۱۰ برابر پیش از جنگ افزایش داده است. بیمه یک نفتکش غولپیکر ممکن است حدود ۱۰ میلیون دلار هزینه داشته باشد.
فایننشالتایمز افزود این تهدید به «جنگی اطلاعاتی» انجامیده است. تهران سخنان ترامپ را رد کرده و کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفته است تنها تهران از محل مینها اطلاع دارد.
در سوی دیگر، آمریکا تاکید کرده است برای جلوگیری از مینگذاری دوباره در تنگه هرمز اقدام خواهد کرد. ترامپ هفته گذشته گفت به جمهوری اسلامی هشدار داده شده است هر کشتی یا قایقی که مین جدیدی کار بگذارد، «بیدرنگ و بهطور سازمانیافته منهدم خواهد شد».
نیویورکپست ۱۲ شهریور به نقل از یک مقام ارشد منطقهای گزارش داد مسقط پیشنهاد تهران برای دریافت مشترک هزینه خدمات از کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را رد کرده است.
این مقام گفت عمان حتی با دریافت داوطلبانه هزینه خدمات زیستمحیطی و امنیتی از کشتیها موافقت نکرده است.
هزاران مین در زرادخانه جمهوری اسلامی
تحلیلگران نظامی میگویند جمهوری اسلامی هزاران مین «مهام»، مشابه مینهای دوران جنگ جهانی دوم، دارد. برخی با برخورد کشتی به شاخکهای سربیشان منفجر میشوند و برخی دیگر با تشخیص تغییر میدان الکترومغناطیسی هنگام عبور شناورها فعال میشوند.
رسانههای ایران گزارش دادند دستکم دو نفتکش هفته گذشته با مین برخورد کردهاند. یک مقام نظامی جمهوری اسلامی نیز از کار گذاشتن مینهای بیشتر در نزدیکی عمان خبر داد.
ارتش آمریکا هشتم شهریور دو پرتابگر سپاه پاسداران را در جزیره لارک هدف قرار داد که به گفته واشینگتن، برای پرتاب مین به تنگه هرمز آماده میشدند.
همبلت گفت مینهایی که با راکت پرتاب میشوند، بسیار کوچک هستند و حدود ۵۰ کیلوگرم وزن دارند و در مقابل، وزن مینهایی که کشتیها و قایقها کار میگذارند، ۵۰۰ یا هزار کیلوگرم است.
او افزود از این رو، بعید است مینهای راکتی در آبهای عمیق کارایی چندانی داشته باشند.
ابهام درباره مینها، برگ برنده تهران
با وجود گزارش رسانههای ایران، مقامهای دریایی هیچ حملهای با مین را تایید نکردهاند و تصاویر ماهوارهای نیز مدرک روشنی در تایید ادعاهای جمهوری اسلامی نشان نمیدهند.
فایننشالتایمز نوشت همین بلاتکلیفی «برگ برنده» تهران است و جمهوری اسلامی با تاکید بر باقی ماندن مینها توانسته بر رفتوآمد شناورها در تنگه هرمز اثر بگذارد.
به گفته مشاوران امنیت دریایی، اکنون از هر ۳۰ کشتی حدود یک کشتی هدف حمله موشکی یا پهپادی قرار میگیرد؛ وضعیتی که اعتماد مالکان کشتیها به امکان ازسرگیری تردد در این آبراه را کاهش میدهد.
همبلت گفت: «رقابت اصلی در عرصه اطلاعات جریان دارد. این نبرد ممکن است به اندازه آنچه واقعا در آب یا بستر تنگه رخ میدهد، یا حتی بیش از آن، اهمیت داشته باشد.»
اتحادیه اروپا ۱۴ شهریور در پاسخ به ایراناینترنشنال اعلام کرد در صورت لزوم آماده است اقدامات بیشتری برای حفاظت از امنیت و منافع خود، از جمله آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، انجام دهد.
در گزارش مفصلی که نشریه واینت در مورد این یگان منتشر کرده، «یگان فرود پیشرو» نیروی هوایی اسرائیل که با نام یگان ۵۷۰۰ شناخته میشود، وظیفه شناسایی، بررسی و آمادهسازی زمین برای فرود و برخاستن هواپیماهای ترابری را بر عهده دارد. ماموریتهای این یگان میتواند در فاصلهای دور از مرزهای اسرائیل و در داخل خاک دشمن انجام شود.
سرگرد «گ»، فرمانده یگان، در گفتوگو با این نشریه گفت نیروهایش از نظر برد عملیاتی محدودیتی ندارند و میتوانند تقریبا در هر نقطهای باند موقت ایجاد کنند. او ویژگیهای زمین را تنها محدودیت اصلی یگان دانست.
به گفته او، ماموریت یگان برقراری ارتباط عملیاتی میان زمین و هواست تا هواپیماهای ترابری بتوانند نیرو و تجهیزات را در مناطقی فرود آورند که فرودگاه یا باند آمادهای در آنها وجود ندارد.
باندهای جایگزین هنگام حملات موشکی حکومت ایران
در گزارش واینت آمده است که یگان ۵۷۰۰ در جریان جنگ با [حکومت] ایران، باندهای موقتی را دور از پایگاههای نیروی هوایی اسرائیل ایجاد کرد؛ زیرا پایگاههای اصلی زیر حملات موشکی قرار داشتند.
این باندها امکان ادامه فعالیت هواپیماهای ترابری را از نقاط جایگزین فراهم میکردند. گزارش جزئیاتی درباره شمار باندها، محل آنها یا عملیاتهایی که از طریق آنها انجام شد، ارائه نکرده است.
هواپیماهای ترابری هرکولس میتوانند نیرو، خودرو و تجهیزات را حمل کنند. نیروهای یگان ۵۷۰۰ پیش از فرود، استحکام زمین، طول و عرض باند، جهت و سرعت باد و وجود موانع احتمالی را بررسی میکنند و سپس هدایت هواپیما برای فرود یا برخاستن را بر عهده میگیرند.
باندها در روز با صفحات رنگی و پرچمهای کوچک و در شب با چراغهای دومنظوره علامتگذاری میشوند. این چراغها میتوانند نور مرئی یا نور فروسرخ منتشر کنند؛ نور فروسرخ تنها با تجهیزات ویژه قابل مشاهده است و به همین دلیل برای عملیات در خاک دشمن اهمیت دارد.
گزارشهایی از ایجاد پایگاههای مخفی در عراق
والاستریت ژورنال در ماه مه و همزمان با عملیات موسوم به «شیر غران» گزارش داده بود که اسرائیل برای پشتیبانی از کارزار هوایی خود علیه حکومت ایران، یک پایگاه نظامی محرمانه در قلب صحرای عراق ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، نیروهای ویژه در این پایگاه مستقر بودند و از آن بهعنوان مرکز پشتیبانی لجستیکی نیروی هوایی استفاده میشد. تیمهای جستوجو و نجات نیز در محل حضور داشتند تا در صورت سرنگونی هواپیماهای اسرائیلی و خروج اضطراری خلبانان بر فراز خاک دشمن، برای نجات آنان اقدام کنند.
نیویورکتایمز نیز گزارش داده بود که دو پایگاه از این نوع وجود داشته و برنامهریزی برای ایجاد آنها از سال ۲۰۲۴ آغاز شده بود. این روزنامه به نقل از ساکنان محلی نوشت یک چوپان عراقی یکی از پایگاهها را کشف کرد و سپس یک بالگرد، خودروی او را تعقیب کرد و او را از هوا کشت.
این ادعاها در گزارش واینت بهطور مستقل تایید نشدهاند. همچنین هیچ مقام اسرائیلی در مصاحبههای منتشرشده، ایجاد این پایگاهها یا نقش یگان ۵۷۰۰ در ساخت و اداره آنها را تایید نکرده است.
نویسنده گزارش احتمال داده است که اگر چنین پایگاههایی در عراق ایجاد شده باشند، یگان فرود پیشرو نیز ممکن است در راهاندازی یا بهرهبرداری از آنها نقش داشته باشد.
فرمانده یگان نیز در پاسخ به پرسشی درباره گزارشهای مربوط به ایجاد دو باند در خاک عراق، از اظهارنظر خودداری کرد.
یک افسر از عملیات محرمانه خارج از مرزها گفت
ستوان «الف»، یکی از افسران یگان، بدون نام بردن از کشور محل ماموریت، گفت همراه با چند نیروی ذخیره و دیگر یگانهای بال ۷، در عملیاتی خارج از مرزهای اسرائیل شرکت کرده است.
به گفته او، ماموریت نیروها شناسایی، آمادهسازی و علامتگذاری یک باند در منطقهای دورافتاده بود؛ زمینی بیابانی که پیش از آن هیچ هواپیمایی روی آن فرود نیامده بود.
او گفت آمادهسازی این عملیات حدود دو هفته طول کشید و شامل برنامهریزی دقیق و تمرین شرایط میدانی بود. عملیات در محرمانگی کامل، با فرصتی بسیار محدود برای فرود و در شبی بدون روشنایی طبیعی انجام شد.
این افسر گفت نیروهای یگان با استفاده از تجهیزات دید در شب و ارتباطات رمزگذاریشده، اجازه فرود نخستین هواپیما را صادر کردند. پس از آن، چند هواپیمای دیگر نیز روی باند نشستند و نیرو و تجهیزات منتقل کردند.
محل این عملیات و ارتباط احتمالی آن با کارزار نظامی علیه حکومت ایران اعلام نشده است. بنابراین نمیتوان با اتکا به اطلاعات منتشرشده نتیجه گرفت که این ماموریت در عراق یا در ارتباط مستقیم با عملیات علیه حکومت ایران انجام شده است.
اسرائیل برای نجات خلبانان مهاجم به ایران آمادگی داشتند
یگان ۵۷۰۰ بخشی از بال ۷ نیروی هوایی اسرائیل است. یگان کماندویی شلدگ و یگان جستوجو و نجات ۶۶۹ نیز در همین ساختار فعالیت میکنند.
فرمانده یگان ۵۷۰۰ گفت نجات خلبانانی که ناچار به خروج اضطراری از هواپیما میشوند، یکی از ماموریتهای بال ۷ است. او افزود: «هر خلبان جنگندهای که برای بمباران ایران اعزام میشود، میداند کسی برای نجات او خواهد آمد.»
او همچنین تایید کرد که یگانش در صورت دریافت دستور، توانایی آمادهسازی یک باند پیشرو برای استقرار یا فعالیت نیروهای آماده نجات خلبانان را دارد.
فرمانده یگان حاضر نشد درباره سناریویی توضیح دهد که در آن نیروهای شلدگ پیش از ورود یگان ۵۷۰۰، محل احداث باند را در خاک دشمن تصرف و ایمن کنند.
عملیات به اطلاعات و ارزیابی دقیق زمین وابسته است
شناسایی محل مناسب برای احداث باند، به اطلاعات دقیق و همکاری چند یگان نیاز دارد. نیروهای یگان ۵۷۰۰ اجازه ندارند جزئیات شیوه انتخاب این مناطق را منتشر کنند.
نیروی هوایی اسرائیل در طول سالها فهرستی محرمانه از زمینهای بالقوه مناسب برای فرود، همراه با مختصات دقیق آنها، تهیه کرده است. فرمانده یگان گفت نیروهایش در صورت نیاز میتوانند خارج از این فهرست نیز محلی را شناسایی و برای فرود آماده کنند.
ارزیابان خاک تصمیم میگیرند که آیا زمین تحمل وزن هواپیماهای سنگین هرکولس را دارد یا خیر. اشتباه در این ارزیابی میتواند باعث فرورفتن هواپیما در خاک، آسیب دیدن لاستیکها یا در بدترین حالت سقوط شود؛ خطری که در خاک دشمن پیامدهای عملیاتی جدیتری دارد.
نیروهای یگان همچنین با پهپاد، تجهیزات دید در شب و دوربینهای حرارتی، باند را پیش از فرود بررسی میکنند تا انسان، حیوان یا مانعی وارد مسیر هواپیما نشده باشد.
اطلاعات منتشرشده نشان میدهد که یگان ۵۷۰۰ در برنامهریزی اسرائیل برای حفظ توان حملونقل هوایی هنگام حملات موشکی و پشتیبانی از عملیاتهای دوربرد نقش دارد. با این حال، جزئیات حضور احتمالی این یگان در عراق و ارتباط آن با حملات اسرائیل به ایران همچنان محرمانه مانده و گزارشهای موجود از سوی مقامهای اسرائیلی تایید نشدهاند.
به نوشته این نشریه امارتی، گلف نیوز، دور تازه تنشها پس از آن آغاز شد که [حکومت] ایران موشکهای بالستیک به سوی یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن موشکانداز آمریکا شلیک کرد. فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد هر دو ناو از این حملات گریختند و نیروهای آمریکایی سپس سه نفتکش حامل نفت خام ایران را هدف قرار دادند.
سنتکام گفت نفتکشهای «داونی» در نزدیکی جزیره خارک و «استارک ۱» در حوالی جاسک «برای همیشه از کار افتادند» و نفتکش بدون محموله «کایلو» نیز در خارج از خلیج فارس «بهطور کامل منهدم شد».
برد کوپر، فرمانده سنتکام، حملات به نفتکشهای ایرانی را پاسخی به حمله به ناوهای آمریکا توصیف کرد و گفت: «اگر به دو کشتی ما شلیک کنید، هزینه اقتصادی حتی سنگینتری بر شما تحمیل خواهیم کرد؛ سه کشتی شما را از بین خواهیم برد.»
چند ساعت پس از حملات آمریکا، سپاه پاسداران اعلام کرد شش شناور را هدف قرار داده است. به گفته سپاه، سه فروند از آنها نفتکشهایی بودند که از «مسیری غیرمجاز» در تنگه هرمز عبور میکردند و سه شناور دیگر نیز در نقاطی دیگر با آمریکا ارتباط داشتند.
این اعلامیه بلافاصله بهطور مستقل تایید نشد. سپاه همچنین به دیگر کشتیها هشدار داد از مسیرهایی که تهران تایید نکرده است استفاده نکنند.
ارتش جمهوری اسلامی نیز هشدار داد اگر آمریکا آنچه تهران آزار کشتیهای ایرانی و محاصره دریایی میخواند ادامه دهد، حملات به شناورهای نیروی دریایی آمریکا ممکن است «شدیدتر» و گستردهتر شود.
رقابت بر سر کنترل عبور کشتیها ادامه دارد
در مرکز این رویارویی، اختلاف بر سر این قرار دارد که کدام طرف میتواند شرایط عبور کشتیها از تنگه هرمز را تعیین کند. حکومت ایران میکوشد مانع استفاده شناورها از مسیرهای «تاییدنشده» خود شود و آمریکا نیز با اسکورت کشتیهای تجاری در پی حفظ رفتوآمد در این آبراه است.
انتقال نفت از تنگه هرمز پس از اختلال شدید در ماههای نخست جنگ ششماهه بهبود یافته و اکنون حدود دوسوم سطح پیش از جنگ برآورد میشود. واشینگتن در برخی روزها از ثبت حجم بالاتری خبر داده است.
با این حال، این روند همچنان شکننده است. ادامه حملات پهپادی یا موشکی میتواند خطر فعالیت کشتیهای تجاری را افزایش دهد، مالکان کشتیها و شرکتهای بیمه را نگران کند و انتقال نفت را بار دیگر کاهش دهد؛ حتی اگر حکومت ایران موفق به اصابت مستقیم به یک ناو آمریکایی نشود.
به نوشته گلفنیوز، از این منظر، مناقشه هرمز تنها بر سر باز یا بسته بودن فیزیکی تنگه نیست. موفقیت راهبرد آمریکا به این بستگی دارد که آیا واشینگتن میتواند اعتماد شرکتهای کشتیرانی را برای ادامه استفاده از این مسیر حفظ کند یا خیر.
تهدید آمریکا ناوگان نفتی ایران را هدف گرفت
تنگه هرمز در جریان جنگ یکی از مهمترین اهرمهای فشار تهران بوده است. افزایش عبور کشتیها تحت حفاظت آمریکا میتواند این اهرم را تضعیف کند، اما حمله به ناوهای آمریکایی نیز ممکن است هزینه سنگینی برای ناوگان نفتی ایران داشته باشد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، هشدار داده است که اگر [حکومت] ایران به سوی شناورهای نیروی دریایی آمریکا شلیک کند، واشینگتن نفتکشهای این کشور را «منهدم و غرق» خواهد کرد.
به گزارش سیانان به نقل از دادههای خدمات ردیابی کشتی، بیش از ۵۰ نفتکش ایرانی در خلیج فارس و دریای عمان حضور دارند که نزدیک به ۲۰ فروند از آنها در حوالی جزیره خارک لنگر انداختهاند. گمان میرود بسیاری از نفتکشهای مستقر در آن منطقه حامل نفت خام باشند، اما بر اثر فشار آمریکا امکان خروج از خلیج فارس را نداشته باشند.
این وضعیت یکی از شریانهای باقیمانده درآمدی ایران را در معرض خطر قرار میدهد. تهران از یک سو میخواهد توان خود را برای ایجاد اختلال در تنگه هرمز حفظ کند و از سوی دیگر باید از واکنشی جلوگیری کند که زیرساختها و ناوگان نفتی آن را بیش از پیش هدف قرار دهد.
حمله آمریکا به قلب صادرات نفت ایران نزدیک شد
حمله به نفتکش «داونی» اهمیت ویژهای داشت، زیرا عملیات نظامی آمریکا را به جزیره خارک، مرکز اصلی صادرات نفت ایران، نزدیک کرد.
جزیره خارک در شمال خلیج فارس و حدود ۱۶ مایلی ساحل ایران قرار دارد و پیش از جنگ نزدیک به ۹۰ درصد صادرات نفت خام این کشور از طریق آن انجام میشد.
نیروهای آمریکایی پیشتر اهداف نظامی جزیره را هدف قرار داده بودند، اما تاسیسات اصلی نفتی آن، از جمله پایانهها، مخازن ذخیره و خطوط لوله، دستنخورده باقی مانده بود. حمله تازه نیز یک نفتکش را هدف قرار داد، نه زیرساختهای نفتی خارک.
با این حال، این حمله نشان داد که ادامه اقدامات تلافیجویانه ممکن است عملیات نظامی آمریکا را به زیرساختهایی نزدیکتر کند که برای درآمد نفتی ایران حیاتیاند.
آمریکا پیش از حمله به خدمه هشدار داد
یک فایل صوتی که ایراناینترنشنال اصالت آن را تایید کرده است، نشان میدهد یک هواپیمای نظامی آمریکا پیش از حمله به نفتکش «استارک ۱» به خدمه آن هشدار داده بود.
در این فایل، صدایی با لهجه آمریکایی اعلام میکند: «در حال آماده شدن برای شلیک به قسمت عقب کشتی شما هستم.» سپس ۱۰ دقیقه به خدمه فرصت داده میشود آن بخش از کشتی را ترک کنند. در هشدار بعدی نیز از آنان خواسته میشود وارد قایقهای نجات شوند و کشتی را تخلیه کنند.
رسانههای ایران اعلام کردند در حمله نزدیک جزیره خارک کسی کشته یا زخمی نشده است.
خطر رویارویی گستردهتر افزایش یافت
به نوشته گلفنیوز، حکومت ایران برای مختل کردن راهبرد آمریکا در تنگه هرمز لزوما نیازی به غرق کردن یک ناو هواپیمابر ندارد. حملات مستمر به نیروهای اسکورتکننده میتواند ناوهای آمریکایی را وارد عملیات دفاعی پیدرپی کند و شرکتهای تجاری را از استفاده از این مسیر بترساند.
با این حال، اصابت موفقیتآمیز به یک ناو آمریکایی، بهویژه حملهای که به کشته شدن نیروهای این کشور منجر شود، ممکن است واکنشی بسیار گستردهتر در پی داشته باشد و داراییهای نظامی و نفتی بیشتری را در ایران در معرض حمله قرار دهد.
به نوشته گلفنیوز، آمریکا نیز با این چالش روبهرو است که بدون کشیده شدن به چرخهای فزاینده از حملات تلافیجویانه، امنیت عبور کشتیها را تامین کند.
جریان انتقال نفت از تنگه هرمز از سر گرفته شده است، اما هدف قرار گرفتن ناوگان نفتی ایران از سوی آمریکا و تهدید تهران علیه کشتیهایی که از مسیرهای «تایید نشده» عبور میکنند، نشان میدهد هر حمله تازه میتواند این بهبود شکننده را معکوس کند و دامنه درگیری را گسترش دهد.
این مذاکرات در آستانه سفر آنها به کییف و در حالی انجام شد که مسکو و کییف همچنان بر سر شرایط پایان جنگ اختلافهای عمیقی دارند.
به گزارش رویترز، دیدار ویتکاف و کوشنر با رییسجمهوری روسیه حدود سه ساعت طول کشید. پوتین در آغاز مذاکرات، وضعیت اوکراین را «دشوار» توصیف کرد و از تلاشهای ترامپ برای پایان دادن به جنگ چهارسالونیمه تمجید کرد.
ترامپ یک روز پیش از این دیدار گفته بود آمریکا پیشنهاد تازهای برای پایان دادن به جنگ دارد، اما جزئیاتی درباره آن ارائه نکرد. به گزارش رویترز، پوتین نیز گفت رییسجمهوری آمریکا با وجود آگاهی از پیچیدگی شرایط، تلاشهایش برای کمک به حل مناقشه روسیه و اوکراین را ادامه میدهد.
همزمان اکسیوس گزارش داد که هدف ویتکاف و کوشنر از این ماموریت، از سرگیری مذاکرات مستقیم روسیه و اوکراین است؛ مذاکراتی که شش ماه پیش متوقف شد و پس از آن، در آستانه زمستان، شدت درگیریها افزایش یافت.
بر اساس همین گزارش، پوتین در این نشست به فرستادگان ترامپ گفت که به میانجیگری آمریکا میان روسیه و اوکراین «اعتماد کامل» دارد. ویتکاف نیز از رییسجمهوری روسیه بهدلیل آزادی رابرت گیلمن، تفنگدار پیشین نیروی دریایی آمریکا، و موافقت با توقف موقت حملات هوایی در زمان سفر مذاکرهکنندگان آمریکایی به کییف تشکر کرد.
اکسیوس نوشت که مسکو و کییف با توقفی کوتاه در حملات هوایی موافقت کردهاند تا سفر فرستادگان آمریکا انجام شود. این رسانه افزود پوتین گفته است این وقفه از نیمهشب شنبه به وقت مسکو آغاز میشود و اوکراین نیز از شدت حملات خود کاسته است.
با این حال، روایت رویترز نشان میدهد که این توافق به معنای برقراری یک آتشبس فراگیر نیست. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت پوتین به ارتش روسیه دستور داده است از نیمهشب شنبه به مدت سه روز به کییف حمله نکند، اما روسیه هنوز با آتشبس گستردهتر سهروزه موافقت نکرده است.
به نوشته رویترز، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، نیز گفت با ویتکاف و کوشنر گفتوگو کرده و کییف آماده است تا پایان روز دوشنبه از حمله به مسکو خودداری کند.
پوتین وعده داد امنیت فرستادگان آمریکا در جریان سفر آنها به کییف تامین شود. اکسیوس به نقل از او نوشت: «تمام تلاش خود را برای تامین امنیت مذاکرات به کار خواهیم بست.»
این توقف محدود پس از چند روز حملات سنگین رخ میدهد. اکسیوس گزارش داد که روسیه در روزهای منتهی به این دیدار، حملات پهپادی و موشکی خود علیه کییف و دیگر شهرهای بزرگ اوکراین را بهشدت افزایش داده بود.
در سوی دیگر، وزارت دفاع روسیه روز شنبه از شناسایی ۵۳ پهپاد اوکراینی در حریم هوایی این کشور خبر داد؛ رقمی که به نوشته رویترز، بهطور محسوسی کمتر از میانگین ماههای اخیر بود. این کاهش همزمان با برگزاری جشنهای روز شهر مسکو و حضور صدها هزار نفر در برنامههای فضای باز پایتخت روسیه روی داد.
کریل دمیتریف، نماینده پوتین در امور سرمایهگذاری که در مذاکرات حضور داشت، پس از پایان نشست آن را «سفری مهم برای برقراری صلح» توصیف کرد. رویترز گزارش داد که دمیتریف همراه با یوری اوشاکوف، دستیار سیاست خارجی پوتین، در جلسه حاضر بود و پس از مذاکرات نیز فرستادگان آمریکایی را در فرودگاه مسکو بدرقه کرد.
ویتکاف و کوشنر قرار است پس از مسکو راهی کییف شوند. اکسیوس این سفر را عالیرتبهترین دیدار مقامهای آمریکایی از اوکراین از زمان آغاز دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ توصیف کرد. به نوشته این رسانه، اگر هواپیمای دولت آمریکا حامل این دو فرستاده در اوکراین فرود بیاید، نخستین پرواز بینالمللی ورودی به این کشور از زمان آغاز جنگ در فوریه ۲۰۲۲ خواهد بود.
با وجود تحرکات دیپلماتیک تازه، فاصله میان مواضع مسکو و کییف همچنان چشمگیر است. کرملین روز جمعه بار دیگر تاکید کرد که اوکراین باید تمام قلمرو چهار منطقه مورد ادعای روسیه را واگذار کند و از برنامه پیوستن به ناتو دست بکشد؛ موضعی که به نوشته رویترز، مسکو آن را «تزلزلناپذیر» میداند.
اوکراین واگذاری مناطقی را که با تحمل هزینههای سنگین از آنها دفاع کرده است، رد میکند و چنین شروطی را هممعنای تسلیم میداند. تحلیلگران نظامی غربی نیز با توجه به سرعت پایین پیشروی نیروهای روسیه، تصرف کامل مناطق مورد نظر مسکو را بعید ارزیابی میکنند.
یک منبع نزدیک به کرملین پیش از انتشار خبر سفر فرستادگان ترامپ به رویترز گفت پوتین همچنان قصد دارد مناطق بیشتری را تصرف کند و تا پیش از تسلط روسیه بر بخش باقیمانده منطقه دونتسک، توافق بر سر خط مقدم را ممکن نمیداند. این منبع افزود پوتین بر اساس گزارش فرماندهانش انتظار دارد این هدف تا پایان سال محقق شود.
از زمان توقف آخرین مذاکرات صلح در فوریه، روسیه و اوکراین حملات دوربرد در عمق خاک یکدیگر را تشدید کردهاند و درگیریها در دریا نیز افزایش یافته است. رویترز گزارش داد که خطوط مقدم زمینی عمدتا ثابت مانده و روسیه در تلاش برای تصرف سراسر دونباس تنها پیشرویهای تدریجی داشته است.
اکنون فرستادگان ترامپ پس از شنیدن مواضع مسکو، راهی کییف میشوند تا با مقامهای اوکراینی گفتوگو کنند. نتیجه این سفر مشخص خواهد کرد که آیا توقف محدود حملات میتواند به ازسرگیری مذاکرات مستقیم منجر شود یا شکاف عمیق میان خواستههای دو طرف، بار دیگر تلاشهای دیپلماتیک را متوقف خواهد کرد.
