کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» اعلام کرد با پیوستن گروهی از زندانیان زندان ایرانشهر، شمار زندانهای مشارکتکننده در اعتصابهای هفتگی، به ۶۲ رسیده است. اعضای کارزار، سهشنبه دهم شهریور، در صدوسیوششمین هفته فعالیت آن، بار دیگر اعتصاب غذا کردند.
بر اساس بیانیه این کارزار، زندانیان اعتصابکننده در اعتراض به گسترش اجرای احکام اعدام و صدور احکام تازه علیه بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، از خوردن غذا خودداری کردند.
گسترش این حرکت اعتراضی در هفتههای اخیر ادامه داشت و در هفته صدوسیوچهارم، با پیوستن زندانیان گچساران، به ۶۰ زندان رسید.
زندان نور نیز سوم شهریور بهعنوان شصتویکمین زندان به آن پیوست.
هشدار درباره افزایش اعدامها
اعضای کارزار در بیانیه تازه خود اعلام کردند جمهوری اسلامی تنها در هفته نخست شهریور دستکم ۳۲ زندانی، از جمله دو زن، را اعدام کرده است.
این بیانیه همچنین درباره افزایش صدور و تایید احکام اعدام علیه بازداشتشدگان خیزش دیماه هشدار داد.
شعبه اول دادگاه انقلاب اصفهان بهتازگی برای ۱۰ معترض در پرونده موسوم به «میدان شهدای اصفهان» حکم بدوی اعدام صادر کرد. گزارشهایی نیز درباره محدودیت دسترسی وکلا به پرونده و شکنجه متهمان برای گرفتن اعتراف منتشر شده است.
لیلا ابوالحسنی، مادر دو دختر نوجوان که در زندان دولتآباد اصفهان نگهداری میشود، نیز به اعدام محکوم شده است.
پرونده او پس از اعتراض به رای دادگاه برای رسیدگی به دیوان عالی کشور فرستاده شد.
از سوی دیگر، دیوان عالی کشور حکم اعدام علیاصغر، معروف به علیرضا پیغمبری، شهروند ۲۶ ساله و از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه، را تایید کرده است. انتقال او از زندان تهران بزرگ به قزلحصار، نگرانیها را درباره احتمال اجرای قریبالوقوع حکم او افزایش داده است.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» از فعالان سیاسی، مدنی، صنفی و حقوق بشری خواست برای توقف اعدامها و دفاع از حق حیات زندانیان اقدام کنند.
اعتصاب غذا در ۶۲ زندان
فهرست زندانهای مشارکتکننده در هفته صدوسیوششم کارزار «نه به اعدام»، به این ترتیب اعلام شده است:
زندانهای اراک، اردبیل، ارومیه، ازبرم لاهیجان، اسدآباد اصفهان، اوین در بندهای زنان و مردان، اهر، ایرانشهر، ایلام، بانه، برازجان، بروجرد، بروجن، بم، بوکان، بهبهان، تبریز، تهران بزرگ، چوبیندر قزوین، حویق تالش، خرمآباد، خورین ورامین، خوی، دستگرد اصفهان، دهدشت، دیزلآباد کرمانشاه، رامهرمز، رشت در بندهای زنان و مردان، رودسر، زاهدان در بندهای زنان و مردان، سبزوار، سپیدار اهواز در بندهای زنان و مردان، سقز، سلماس، سنندج، شیبان اهواز، طبس، عادلآباد شیراز در بندهای زنان و مردان، فردیس کرج، فیروزآباد فارس، قائمشهر، قرچک، قزلحصار در واحدهای دو، سه و چهار، کامیاران، کرمان، کهنوج، گچساران، گرگان، گنبدکاووس، لنگرود قم، مرکزی بیرجند، مرکزی کرج، مریوان، مشهد، مهاباد، میاندوآب، نظام شیراز، نقده، نور، نیشابور، یاسوج و یزد در بندهای زنان و مردان.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بهمن ۱۴۰۲ با اعتصاب غذای زندانیان سیاسی قزلحصار آغاز شد و از آن زمان، اعضای آن هر سهشنبه در اعتراض به مجازات اعدام اعتصاب غذا میکنند.
مهاجرانی سهشنبه ۱۰ شهریور در نشست خبری خود گفت این تصمیم شامل خودروهای سواری ۲۰ ساله، وانتهای ۱۵ ساله و کامیونهای ۵۰ ساله میشود.
او افزود مالکان این وسایل نقلیه باید برای طی کردن فرایند اسقاط به سامانه مربوط مراجعه کنند و در صورت اقدام نکردن، امکان دریافت بنزین با دو نرخ یارانهای از کارت سوخت آنها حذف خواهد شد.
سخنگوی دولت زمان آغاز اجرای این تصمیم، مهلت ثبتنام، نشانی سامانه و شرایط مستثنا شدن خودروهایی را که امکان جایگزینی فوری ندارند، اعلام نکرد.
او هفته گذشته گفته بود سهمیه ۶۰ لیتری بنزین هزار و ۵۰۰ تومانی و سهمیه ۵۰ لیتری بنزین سه هزار تومانی دستکم تا پایان شهریور تغییر نمیکند.
روشن نیست حذف سهمیه خودروهای قدیمی نیز پس از پایان ماه اجرا خواهد شد یا این گروه زودتر مشمول محدودیت میشوند.
فشار بیشتر بر مالکان خودروهای قدیمی
تصمیم دولت در مورد حذف سهمیه بنزین یارانهای خودروهای قدیمی میتواند فشار بیشتری بر خانوارهای کمدرآمد و رانندگانی وارد کند که بهدلیل ناتوانی در خرید خودروی جدید، همچنان از خودروهای قدیمی برای رفتوآمد یا تامین معاش استفاده میکنند.
دولت میگوید حذف خودروهای فرسوده با هدف کاهش مصرف سوخت، آلودگی هوا و خطرات جادهای انجام میشود، اما مهاجرانی درباره تسهیلات جایگزینی، قیمت خودروهای جدید و توان مالی مالکان توضیحی نداد.
او گفت حدود سه میلیارد دلار در زیرساخت گاز طبیعی فشرده سرمایهگذاری شده و تبدیل خودروها به دوگانهسوز بهصورت رایگان انجام میشود.
از سوی دیگر نرخ پنج هزار تومانی مورد اشاره مهاجرانی، نرخ سوم فعلی بنزین است.
پزشکیان ششم شهریور پیشنهاد کرد این نرخ به ۱۰ هزار تومان افزایش یابد. دولت هنوز نگفته است اگر این پیشنهاد تصویب شود، مالکان خودروهای قدیمی نیز ناچار خواهند شد همه سوخت خود را با نرخ جدید تهیه کنند یا نه.
حذف سهمیه در میانه بحران تامین بنزین
تصمیم تازه در شرایطی اعلام میشود که ایران با کسری روزانه حدود ۱۵ میلیون لیتر بنزین روبهرو است. منابع ایراناینترنشنال پیشتر گفتند برداشت از ذخایر راهبردی به مرحله هشدار رسیده و ادامه روند کنونی میتواند این ذخایر را ظرف چند هفته به پایان برساند.
همزمان، پیامها و ویدیوهای شهروندان از کمبود سوخت، صفهای طولانی و تعطیلی جایگاهها حکایت دارد.
یک شهروند هشتم شهریور به ایراناینترنشنال گفت برای خرید بنزین به سه جایگاه مراجعه کرده و هر سه تعطیل بودهاند.
شهروندان درباره پیشنهاد افزایش نرخ سوم بنزین نیز هشدار دادند که گرانی سوخت به قیمت کالاها، کرایهها و دیگر هزینههای زندگی سرایت خواهد کرد.
شماری از آنان در واکنش به این طرح پرسیدند چرا تصمیمهای بنزینی با درآمد و توان اقتصادی مردم هماهنگ نمیشود.
حذف سهمیه خودروهای قدیمی نشان میدهد دولت پیش از تعیین تکلیف افزایش عمومی قیمت، محدود کردن دسترسی گروههای مشخص به بنزین یارانهای را آغاز کرده است.
در حالی که بهای دلار در ایران از ۲۱۰ هزار تومان گذشته است، همتی سهشنبه ۱۰ شهریور در همایش «بانکداری اسلامی» گفت: «خطاب به رییسجمهوری آمریکا میگویم ایران ارز دارد و به قدر کافی هم دارد.»
او وعده داد «گرد و خاک» بازار ارز بهزودی فروکش کند و گفت شرایط اقتصادی و اداره معیشت مردم دشوار شده، اما ادعای فروپاشی اقتصاد ایران «جنگ روانی» است.
همتی با اذعان به رنج مردم از تورم، تاکید کرد اقتصاد وارد ابرتورم نشده و احتمال وقوع آن نیز ضعیف است.
وعده تزریق تا سقف دو میلیارد دلار
رییسکل بانک مرکزی اعلام کرد این نهاد هفته گذشته ۵۰۰ میلیون دلار به بازار اختصاص داده و آماده است برای مهار نوسانها تا سقف دو میلیارد دلار عرضه کند.
او گفت از ابتدای سال بیش از ۱۸ میلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه تولید، تامین شده است.
همتی همچنین از ذخایر داخلی و «منابعی دیگر» خبر داد، اما گفت امکان اعلام جزییات آنها وجود ندارد.
بانک مرکزی آماری درباره حجم ذخایر قابل دسترس، زمان عرضه دو میلیارد دلار یا شیوه رسیدن این ارز به بازار آزاد منتشر نکرده است.
دلار ۲۱۰ هزار تومانی
اظهارات همتی یک روز پس از آن مطرح شد که قیمت دلار در بازار آزاد از ۲۱۰ هزار تومان عبور کرد. یورو نیز به بیش از ۲۴۳ هزار تومان و سکه امامی به بالای ۲۲۳ میلیون تومان رسید.
دلار دوم دیماه، اندکی پیش از بازگشت همتی به بانک مرکزی، از ۱۳۵ هزار تومان گذشته بود.
افزایش بهای دلار تا ۲۱۰ هزار تومان به معنای رشد بیش از ۵۵ درصدی بهای دلار در حدود هشت ماه است.
همتی پس از انتصاب خود در ۱۰ دی وعده داده بود مردم بهزودی نشانههای بازگشت ثبات را خواهند دید و اعلام کرده بود نظام چندنرخی ارز را برمیچیند.
ادامه رکوردشکنی دلار نشان میدهد این وعدهها راه به جایی نبردهاند.
با نرخ ۲۱۰ هزار تومانی، متوسط حقوق ۲۵ میلیون تومانی در ایران معادل حدود ۱۱۹ دلار در ماه است. پایه مزد ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومانی کارگران نیز ارزشی نزدیک به ۷۹ دلار دارد؛ ارقامی که ابعاد سقوط قدرت خرید را نشان میدهند.
عوامل واقعی سقوط ریال
تقلیل جهش ارز به «فضای روانی» با دادهها و اظهارات دیگر مقامهای جمهوری اسلامی همخوان نیست.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، گفته است صادرات و واردات ایران در پی تحریمها و محاصره آمریکا، حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است.
از سوی دیگر تورم سالانه در تیرماه به ۶۶ درصد رسید و تورم نقطهبهنقطه مواد غذایی از ۱۲۸ درصد فراتر رفت.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی پزشکیان، نهم شهریور اذعان کرد دولت برای جبران کسری بودجه ناچار به چاپ پول است؛ اقدامی که به افزایش نقدینگی و تورم دامن میزند.
در تعریف رایج، ابرتورم به افزایش بیش از ۵۰ درصدی قیمتها در یک ماه گفته میشود. بنابراین رخ ندادن ابرتورم به معنای مهار تورم نیست؛ بهویژه زمانی که قیمت مواد غذایی طی یک سال بیش از دو برابر شده است.
تحریمها، محاصره دریایی و محدود شدن درآمدهای ارزی، فشار خارجی جدی بر حکومت ایران ایجاد کردهاند. با این حال، کسری بودجه، چاپ پول، ناترازی بانکها، فساد ساختاری و سیاست خارجی تنشزای حکومت نیز از عوامل سقوط ارزش ریالاند.
کانال «چارسو فرهنگ»، صفحه فرهنگی روزنامه فرهیختگان، دوشنبه ۹ شهریور با انتشار جزییات این تصمیم نوشت سازندگان «آرش» درباره ماهیت «حواشی» مورد اشاره توضیح روشنی ندادهاند.
فرهیختگان با اشاره به موضعگیری دو هفته پیش محمدزاده در حمایت از فلسطین، احتمال ارتباط میان این موضعگیری و کنار گذاشته شدن او از «آرش» را مطرح کرد.
این روزنامه همچنین استدلال سازندگان درباره «عدم رغبت تماشاگران» را زیر سوال برد و نوشت پس از آغاز فروش بلیتهای نمایش، با وجود قیمت چند میلیون تومانی برخی بلیتها، مخاطبان اقدام به خرید آنها کرده بودند.
در بیانیه عوامل «آرش»، «عدم رغبت تماشاگران» بهصراحت یکی از دلایل کنار گذاشتن محمدزاده عنوان شده است؛ دلیلی که برخلاف موارد معمول تغییر بازیگران، به مشکلات برنامهریزی، مسائل قراردادی یا اختلافهای هنری ارتباطی ندارد.
این تصمیم در حالی گرفته شده است که حمایت از فلسطین و مخالفت با اسرائیل از مواضع اصلی جمهوری اسلامی است. با این حال، در روزهای پیش از کنار گذاشته شدن محمدزاده، شماری از کاربران شبکههای اجتماعی در واکنش به موضع او در حمایت از فلسطین، از تحریم «آرش» و خودداری از خرید بلیت این نمایش سخن گفته بودند.
توقف فروش بلیتهای «آرش»
یک روز پیش از انتشار خبر کنار گذاشته شدن محمدزاده، سایت رویداد۲۴ گزارش داد فروش بلیتهای «آرش» پس از موج انتقادها به قیمت بلیت و حواشی مربوط به موضعگیری این بازیگر متوقف شده است.
«آرش» اثری نمایشی و ارکسترال با محوریت اسطوره آرش است که نمایش، موسیقی و اجرای زنده ارکستر را تلفیق میکند. علی محتشم، طراح و تهیهکننده این اثر، علی سرابی، کارگردان، امید سهرابی، نویسنده و فردین خلعتبری، آهنگساز آن هستند. این اثر برای اجرا در رویال هال هتل اسپیناس پالاس تهران آماده شده بود.
رسانههای ایران ۳۱ مرداد، همزمان با آغاز پیشفروش بلیتهای «آرش»، نام محمدزاده را در کنار طناز طباطبایی، مهدی پاکدل، علی شادمان و علیرضا شجاعنوری در فهرست بازیگران این اثر منتشر کرده بودند.
در فهرست کنونی عوامل و بازیگران «آرش» در وبسایت فروش بلیت آرتیکت، نام محمدزاده دیگر دیده نمیشود، در حالی که نام دیگر بازیگران یادشده همچنان در این فهرست قرار دارد.
بلیتهای این اثر در ۹ سطح قیمتی، از ۹۹۰ هزار تومان تا چهار میلیون و ۹۸۰ هزار تومان عرضه شده بود. قیمت نزدیک به پنج میلیون تومان برای بلیت این نمایش واکنشهای گستردهای را در پی داشت.
گروه سازنده در واکنش به انتقادها اعلام کرد بلیت نزدیک به پنج میلیون تومان تنها به تعداد محدودی از صندلیهای ممتاز اختصاص داشته و بخش عمده ظرفیت سالن دو هزار و ۲۰۰ نفره در ردههای قیمتی پایینتر و میانی قرار گرفته است.
به گفته سازندگان، برای دانشجویان، هنرجویان، معلمان و برخی گروههای فرهنگی و اجتماعی نیز طرحهای حمایتی در نظر گرفته شده بود.
رویداد۲۴ نوشت این توضیحات نتوانست انتقادها را متوقف کند و فروش بلیتهای نمایش کاهش یافت تا در نهایت عوامل «آرش» فروش آنها را متوقف کردند.
این رسانه همچنین به واکنشهای گسترده به انتشار تصویری از محمدزاده با لباسی با طرح پرچم فلسطین اشاره کرد و نوشت برخی کاربران شبکههای اجتماعی حضور او در این نمایش را از دلایل خود برای تحریم «آرش» عنوان کرده بودند.
با این حال، مشخص نیست مشکلات مربوط به فروش «آرش» تا چه اندازه ناشی از مخالفت مخاطبان با موضع محمدزاده درباره فلسطین بوده است. انتقاد از قیمت بالای بلیتها همزمان با واکنشها به این بازیگر جریان داشت و هر دو عامل در گزارشها درباره کاهش استقبال از نمایش مطرح شدهاند. از این رو نمیتوان سهم هر یک از این عوامل را در مشکلات تجاری «آرش» بهطور جداگانه تعیین کرد.
حمایت از فلسطین و واکنشها
محمدزاده ۲۶ مرداد، پس از واکنشهای گسترده به انتشار تصویری از خود با لباسی با طرح پرچم فلسطین، با انتشار ویدیویی بر موضع خود تاکید کرد.
او گفت پیشتر از فلسطین حمایت کرده و همچنان نیز از آن حمایت میکند و افزود: «با اسرائیل حال نمیکنم» و «قطعا تا همیشه فلسطین را انتخاب میکنم.»
محمدزاده در توضیح موضع خود از دیهگو مارادونا و کریستیانو رونالدو، دو ستاره فوتبال، نیز نام برد و گفت مواضع آنها درباره مساله فلسطین در شکلگیری و تثبیت دیدگاه او در این زمینه تاثیر داشته است. او از مارادونا و رونالدو بهعنوان چهرههایی یاد کرد که برایش الگو بودهاند.
و در بخش دیگری از این ویدیو از برخورد دو جریان سیاسی متضاد با هنرمندان انتقاد کرد و گفت هم حامیان حکومت و هم مخالفان آن بهسرعت افراد را به خیانت متهم میکنند.
محمدزاده گفت: «من نه سمت شما هستم، نه سمت آنها. من سمت هیچکس نیستم.» او افزود: «من فقط سمت یک چیزم؛ زندگی، و یک جا؛ ایران.»
محمدزاده همچنین با تاکید بر اینکه «عاشق ایران» است، گفت به همین دلیل در ایران زندگی میکند. او افزود امکان زندگی در جایی دیگر را داشته اما با وجود مشکلات، ماندن در ایران را انتخاب کرده است.
این موضعگیری واکنشهایی را نیز در میان شماری از خانوادههای دادخواه برانگیخت. کاملیا سجادیان، مادر محمدحسین ترکمان، از کشتهشدگان خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱، با انتشار ویدیویی از مواضع این بازیگر انتقاد کرد و گفت او در جریان اعتراضات در کنار حاکمیت قرار گرفته و در مقاطعی در برابر سرکوب مردم سکوت کرده است.
سجادیان افزود: «اگر قرار باشد نویدی در این کشور جاودانه باشد، همان نوید افکاری عزیز است» و گفت نام و یاد افکاری بهعنوان «یک قهرمان ملی» در ایران باقی خواهد ماند.
محمدزاده با این حال در جریان خیزش «زن، زندگی، آزادی» درباره کشته شدن مهسا (ژینا) امینی و سرکوب معترضان موضعگیری کرده بود. او دوم مهر ۱۴۰۱ خود را «زاده کردستان و فرزند ایران» خواند، از کشته شدن امینی ابراز خشم کرد و نوشت از «سکوت و بیتفاوتی» شرم دارد.
محمدزاده اول آذر همان سال نیز با انتشار چند پست درباره اعتراضات موضع گرفت. او در یکی از آنها نوشت: «به کشتار کردها پایان دهید» و در پستی دیگر تاکید کرد: «تکلیف از ابتدا روشن بود. مسیر یکطرفه است، طرف مردم، جایی که بهش تعلق دارم.»
حمایت محمدزاده از فلسطین نیز به سالهای گذشته بازمیگردد. او ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۰ تصویری از پرچم فلسطین را همراه با هشتگ «فلسطین» در حساب اینستاگرام خود منتشر کرده بود.
