آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا، دوشنبه نهم شهریور هشدار خود به شرکتهای هواپیمایی برای پرهیز از پرواز در حریم هوایی بر فراز آبهای خلیج فارس در محدوده بحرین، کویت، قطر و امارات متحده عربی را تا پایان ماه آینده تمدید کرد.
این آژانس همچنین توصیه خود به شرکتهای هواپیمایی برای پرهیز از فعالیت در حریم هوایی ایران، عراق و لبنان را تا پایان ماه آینده تمدید کرد.
روایتهای مخاطبان از ماهها جستوجوی بینتیجه برای کار، تعدیل نیرو در شرکتها و کارخانهها و تعطیلی مغازهها و واحدهای تولیدی حکایت دارد. شماری نیز گفتند با وجود داشتن شغل، کاهش درآمد، نبود مشتری و افزایش هزینهها ادامه فعالیت را برایشان دشوار یا بیصرفه کرده است.
ماهها بیکاری پس از سالها کار
بخشی از پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال به افرادی مربوط است که پس از اعتراضات دیماه و جنگ پس از آن، شغل خود را از دست دادهاند و اکنون با مشکل تامین معاش روبهرو هستند.
شماری از مخاطبان نیز نوشتهاند با وجود تحصیلات دانشگاهی، تخصص یا سالها سابقه کار، ماههاست نتوانستهاند شغل جدیدی پیدا کنند.
یک متخصص بهینهسازی ترافیک وبسایت نوشت یک سال است بیکار مانده است و یک برنامهنویس و مهندس کامپیوتر نیز از شش ماه بیکاری خبر داد.
مخاطب دیگری نوشت: «با ۱۵ سال سابقه کار اجرایی، مدرک لیسانس عمران و چهار سال سابقه مدیریت پروژه، ۱۰ ماه است که بیکارم و در اسنپ کار میکنم.»
شهروندی که کارگر ساختمان است نیز گفت در شش ماه گذشته، در مجموع حتی ۴۰ روز هم کار نکرده است.
مخاطب دیگری به ایراناینترنشنال گفت: «از بهمن بیکار شدم و هشت ماه است دنبال کار در حوزه بازاریابی و فروش هستم، اما هنوز موفق نشدهام.»
بر اساس دادههای مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر در بهار ۱۴۰۵ به ۹.۱ درصد رسید و جمعیت شاغل نیز در همین دوره حدود ۴۵۰ هزار نفر کاهش یافت.
کار هست، اما دیگر صرف نمیکند
تعدادی از مخاطبان گفتند هنوز شغل خود را از دست ندادهاند، اما درآمدشان به اندازهای کاهش یافته که ادامه کار دیگر صرفه اقتصادی ندارد.
یکی از آنها نوشت درآمدش به یکچهارم رسیده، در حالی که هزینههایش دو برابر شده است.
مخاطب دیگری گفت شاید نتوان وضعیت او را «بیکاری به معنای واقعی» نامید، اما بسیاری از مشاغل دیگر از نظر اقتصادی توجیهی ندارند.
یک کشاورز نوشت: «ماشینآلات سنگین داریم و به برنجکاری مشغولم، اما با تورم، گرانی قطعات ماشینآلات و هزینه بالای کشاورزی، همهچیز به ضرر تبدیل شده و این برای من مصداق بیکاری است.»
شهروند دیگری گفت: «برادرزادهام و تعدادی از دوستانش، که جوانانی با تحصیلات دانشگاهی هستند، یک کارگاه تولیدی داشتند اما بهدلیل افزایش قیمت مواد اولیه و نبود سفارش، آن را تعطیل کردند.»
مخاطبی نیز گفت حتی بسیاری از کسانی که شاغلاند، با درآمد فعلی قادر به تامین معاش خانواده نیستند.
او برای توضیح فشار هزینههای زندگی گفت یک معلم یا کارمند با حقوق ۲۰ میلیون تومانی، اگر هزینه سه وعده غذای روزانه را محاسبه کند، ممکن است با رقمی در حدود ۹۰ میلیون تومان در ماه روبهرو شود.
یک تولیدکننده کیف نیز گفت فعالیتش را در سطح محدودی ادامه میدهد، اما افت تقاضا به حدی رسیده که مردم حتی برای تعمیر کیفهای خود نیز مراجعه نمیکنند.
تعدیل نیرو؛ از کارخانه تا شرکتهای خصوصی
بخش دیگری از روایتهای مخاطبان به تعدیل نیرو در شرکتها و کارخانهها مربوط است.
یکی از مخاطبان گفت نیمی از کارکنان کارخانه محل کارش اخراج شدهاند و کارکنان باقیمانده نیز حقوق خود را با دو تا سه ماه تاخیر دریافت میکنند.
یک کارفرما از سوی دیگر این بحران را روایت کرد و گفت در سه سال گذشته، بهدلیل شرایط نامناسب اقتصادی ناچار شده است ۲۰ نفر از کارکنانش را تعدیل کند.
مخاطب دیگری که ۱۶ سال بهصورت قراردادی برای یک شرکت دولتی کار کرده است، نوشت او و همکارانش امسال در معرض تعدیل قرار گرفتهاند.
یک جوان ۲۳ ساله نیز گفت در یک شرکت مبلمان کار میکرده، اما تعدیل شده و یک ماه است بیکار مانده است.
به گفته او، حقوق پیشنهادی برای مشاغلی که پیدا کرده، حدود ۱۰ تا ۱۳ میلیون تومان است.
کسبوکارهایی که دیگر دوام نمیآورند
تعطیلی کسبوکارها یکی دیگر از محورهای پرتکرار پیامهای مخاطبان بود.
صاحبان مغازهها، کارگاهها و واحدهای تولیدی از نبود مشتری، افزایش هزینهها و ناتوانی در ادامه فعالیت خود نوشتهاند.
یک صاحب مغازه گفت پس از دو سال تلاش، بهدلیل وضعیت بازار ناچار شده کسبوکار خود را تعطیل کند.
مخاطب دیگری که مغازه مبلفروشی داشت نیز در پیامی مشابه از تعطیلی کسبوکارش خبر داد.
صاحب یک کارگاه خیاطی نوشت: «۴۰ روز است کارگاه خیاطی را تعطیل کردهام؛ نه پولی در بازار هست و نه مشتری.»
یک تولیدکننده نیز گفت با وجود تمایل به ادامه کار، اکنون در تلاش است اجناس باقیمانده خود را بفروشد و پس از آن فعالیتش را متوقف کند.
قائمپناه دوشنبه ۹ شهریور در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا گفت: «بهدلیل اینکه بودجهمان ناتراز است، مجبوریم پول چاپ کنیم. پول که چاپ میشود، خودش تورم ایجاد میکند.»
او عملکرد بانکها را عامل ۶۷ درصد تورم معرفی کرد و توضیح داد بانکها وامهایی ارائه میکنند که بازپرداخت نمیشوند و وثیقههای آنها نیز ارزش واقعی ندارند.
به گفته قائمپناه، بانکها برای جبران کسری از بانک مرکزی پول میگیرند و بانک مرکزی نیز ناچار به چاپ پول میشود.
معاون اجرایی پزشکیان بانک آینده را نمونهای از این وضعیت دانست و گفت: «اینها میآیند پول مردم را برمیدارند و میبرند و به جایش برج میسازند.»
آبان ۱۴۰۴، بانک مرکزی جمهوری اسلامی با استناد به زیان انباشته ۵۵۰ هزار میلیارد تومانی و کفایت سرمایه منفی ۶۰۰ درصدی بانک آینده، از انحلال آن خبر داد.
علی انصاری، بنیانگذار و مالک این بانک، از چهرههای نزدیک به مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به شمار میرود.
در سالهای گذشته، فساد مالی سازمانیافته در میان مقامهای جمهوری اسلامی و اعضای خانواده آنان، خشم و اعتراض گسترده افکار عمومی را برانگیخته است.
افزایش ۱۲۳ درصدی قیمت مواد غذایی
معاون اجرایی پزشکیان در ادامه اظهارات خود، از تورم ۱۲۳ درصدی مواد غذایی در کشور خبر داد و آن را پیامد «تبدیل نرخ ارز» دانست.
قائمپناه ادامه داد: «ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی را به ارز ۱۴۰ هزار تومانی تبدیل کردیم و حدودا شش درصد تورم در ماههای اول به مردم تحمیل شد.»
به گفته او، دولت برای جبران بخشی از فشار تورمی، ماهانه ۸۰ هزار میلیارد تومان در قالب کالابرگ به شهروندان پرداخت میکند.
بر اساس تازهترین گزارش مرکز آمار ایران، تورم نقطهبهنقطه مواد غذایی از ۱۲۸ درصد فراتر رفته؛ رقمی که تقریبا دو برابر تورم ۶۷ درصدی کالاهای غیرخوراکی است.
با این حال، آرزو کریمی، خبرنگار اقتصادی و عضو تحریریه ایرانوایر، در مصاحبه با ایراناینترنشنال تاکید کرد آمارهای رسمی تورم، افزایش واقعی هزینههای زندگی مردم را بهطور کامل بازتاب نمیدهند.
او تفاوت در سبدهای محاسبه تورم، شکاف میان قیمتهای مصوب و بهای واقعی کالاها در بازار و حذف تدریجی اقلام گرانقیمت از سبد خانوار را از عوامل این موضوع دانست.
کریمی تاکید کرد فشار گرانی بر دهکهای کمدرآمد بهمراتب سنگینتر از چیزی است که آمارهای رسمی به تصویر میکشند.
زمینهسازی برای افزایش قیمت بنزین
قائمپناه شرایط جنگی کشور را یکی دیگر از عوامل جهش تورم خواند و گفت: «واقعیت تلخ این است که شرایط اقتصادی کشور خوب نیست و بیشترین فشار به مردم وارد میشود. تمام تلاش دولت این است که اصلاح کند، اما از روز اول فرصت اصلاح به ما داده نشده است.»
او اضافه کرد پس از پایان «با عزت» جنگ، باید در حوزههایی مانند حاملهای انرژی، اقتصاد و آموزش بازنگری شود.
معاون پزشکیان ادامه داد: «نمیشود بنزین لیتری ۷۰ هزار تومان را ۱۵۰۰ تومان خریداری کنید. هیچ عقل سلیمی این را نمیپذیرد.»
قائمپناه ۱۴ آبان ۱۴۰۴ گفته بود: «هر لیتر بنزین برای دولت ۳۴ هزار تومان تمام میشود، اما آن را ۱۵۰۰ یا ۳۰۰۰ تومان میفروشیم.»
بررسیهای ایراناینترنشنال در آن زمان نشان داد این رقم با واقعیت فاصله زیادی دارد.
مقامهای رسمی جمهوری اسلامی اعلام کردهاند مصرف روزانه بنزین در ایران ۱۳۰ میلیون لیتر است.
با فرض درستی این رقم و همچنین ادعای هزینه تمامشده ۳۴ هزار تومانی، هزینه سالانه بنزین برای دولت به عددی نجومی حدود یک و نیم کوادریلیون تومان (۱٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان) میرسد.
این رقم با توجه به اندازه کل بودجه عمومی کشور (معادل حدود پنج کوادریلیون تومان)، دور از واقعیت به نظر میرسد.
علاوه بر این محاسبات ریاضی، خود آمار مصرف نیز دچار تناقض است.
کارشناسانی نظیر موسی غنینژاد اعتقاد دارند مصرف واقعی بنزین در ایران حدود ۷۰ میلیون لیتر در روز است و مابقی آن در قالب قاچاق از کشور خارج میشود.
در هفتههای اخیر، همزمان با ادامه سیاستهای تنشآفرین جمهوری اسلامی در منطقه و محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران از سوی ارتش آمریکا، ناتوانی دولت پزشکیان در مهار بحرانهای اقتصادی، بهویژه تامین بنزین مورد نیاز مردم، بیش از پیش نمایان شده است.
بر اساس اطلاعاتی که چند منبع نزدیک به گلسرخی در اختیار ایراناینترنشنال گذاشتند، او ۱۹ دی در جریان اعتراضات شاهرود از ناحیه زانو هدف گلوله قرار گرفت و به بیمارستان منتقل شد.
گلسرخی بهدلیل نگرانی از بازداشت در بیمارستان، با رضایت شخصی مرخص شد و برای ادامه درمان به خانه بازگشت.
گزارشهای پیشین ایراناینترنشنال از ابعاد گسترده سرکوب در شاهرود حکایت دارند.
شاهدان عینی پیشتر گفتهاند دستکم ۲۰۰ نفر در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی در این شهر به دست نیروهای امنیتی کشته شدند و تنها در بیمارستان بهار، کشتهشدن ۲۲ زن ثبت شده بود.
به گفته منابع آگاه، نیروهای امنیتی و ماموران اطلاعات سپاه پاسداران ۲۱ دی (دو روز پس از مجروح شدن گلسرخی)، به محل سکونت خانواده او یورش بردند.
بر اساس این روایتها، اعضای خانواده هدف ضربوشتم قرار گرفتند و ماموران به مادر گلسرخی نیز اسپری فلفل زدند.
شلیک از فاصله نزدیک مقابل چشم خانواده
بر اساس روایت نزدیکان گلسرخی، ماموران در حالی که زانوی او همچنان خونریزی داشت، دستانش را بستند و از خانه خارجش کردند.
منابع ایراناینترنشنال گفتند نیروهای امنیتی ابتدا دو سوی کوچه را مسدود کردند، سپس گلسرخی را به داخل کوچه بردند و از فاصله نزدیک به سر و شکم او شلیک کردند.
مادر گلسرخی و برادرزاده خردسالش شاهد تیراندازی بودند و او پس از اصابت گلولهها در آغوش مادرش جان باخت.
ایراناینترنشنال پیشتر و در هشتم بهمن نیز گزارش داده بود که گلسرخی پس از یورش ماموران اطلاعات سپاه پاسداران به خانهاش و در پی سر دادن شعار «مرگ بر خامنهای»، مقابل چشم مادرش هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.
یکی از منابع آگاه در توضیح لحظات پیش از تیراندازی گفت گلسرخی در برابر ماموران مقاومت لفظی کرد و علیه علی خامنهای و نیروهای لباسشخصی شعار داد.
گزارشهای دیگر از شاهرود نیز از شلیک مستقیم به معترضان و اعمال محدودیت بر خانواده جانباختگان حکایت دارد.
ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داد حسین غریب، ورزشکار ۳۲ ساله اهل این شهر، ۱۹ دی با شلیک ماموران کشته شد و پیکرش تنها با شرط خودداری خانواده از اطلاعرسانی و برگزاری خاکسپاری با حضور حداکثر ۱۰ نفر، تحویل داده شد.
بازداشت برادر و فشار بر خانواده برای خاکسپاری بدون تجمع
پس از کشته شدن سعید گلسرخی، برادر او، نوید گلسرخی، نیز بازداشت شد.
طبق اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، او حدود یک ماه در بازداشت موقت نگه داشته شد.
خانواده گلسرخی بعد از چند روز و با دادن تعهد برای برگزاری خاکسپاری بدون تجمع و مراسم عمومی، موفق شدند پیکر سعید را تحویل بگیرند.
بر اساس اطلاعات رسیده، پیکر او ۲۵ دی تحت تدابیر شدید امنیتی در قطعه ۱۷، ردیف نخست آرامستان وادیالسلام شاهرود به خاک سپرده شد.
به گفته منابع نزدیک به خانواده، نیروهای امنیتی دو سوی کوچه محل سکونت مادر گلسرخی را مسدود کردند تا مردم نتوانند برای ابراز همدردی به خانه او مراجعه کنند و به خانواده نیز اجازه برگزاری مراسم عمومی داده نشد.
اعمال محدودیت بر مراسم جانباختگان اعتراضات تنها به خانواده گلسرخی محدود نبود.
ایراناینترنشنال در روزهای پس از سرکوب دیماه گزارشهایی درباره تحویل پیکرها در ساعات شب، اجبار خانوادهها به خاکسپاری محدود و جلوگیری از برگزاری مراسم عمومی منتشر کرد.
ورزشکار پاورلیفتینگ و صاحب فروشگاه پوشاک
سعید گلسرخی ۳۱ ساله، ورزشکار و از فعالان رشته پاورلیفتینگ در شاهرود بود.
او یک فروشگاه پوشاک داشت.
به گفته نزدیکانش، او به خاندان پهلوی علاقه داشت و تصویر رضاشاه پهلوی را روی بازوی خود تتو کرده بود.
