چرا پیمان هسته‌ای آمریکا و عربستان نگرانی‌ها را در واشینگتن و خاورمیانه برانگیخته است

وال‌استریت ژورنال ۳۰ تیر گزارش داد دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، توافقی تاریخی با عربستان سعودی تصویب کرده است که زمینه همکاری دو کشور را برای توسعه برنامه هسته‌ای غیرنظامی ریاض فراهم می‌کند و می‌تواند راه را برای غنی‌سازی اورانیوم در خاک عربستان سعودی باز بگذارد.

این روزنامه به نقل از مقام‌های آمریکایی نوشت این توافق ۳۰ سال اعتبار خواهد داشت، ارزشی معادل ده‌ها میلیارد دلار دارد و هدف از آن ایفای نقش محوری شرکت‌های آمریکایی در توسعه زیرساخت هسته‌ای عربستان سعودی و کنار زدن رقبای خارجی از این پروژه است.

انتظار می‌رود این توافق طی روزهای آینده برای بررسی به کنگره ارائه شود. با این حال، جلوگیری از اجرای آن دشوار خواهد بود، زیرا مخالفان برای غلبه بر وتوی احتمالی رییس‌جمهوری، باید حدنصاب آرای دو-سوم نمایندگان را به دست آورند.

لیبرمن: هر برنامه هسته‌ای نظامی با یک برنامه غیرنظامی آغاز می‌شود

آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع پیشین اسرائیل و رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، با این توافق مخالفت کرد و گفت: «همه ما باید درک کنیم که برنامه هسته‌ای غیرنظامی عربستان سعودی در نهایت به سلاح هسته‌ای منجر خواهد شد و رقابتی تسلیحاتی و دیوانه‌وار را در سراسر خاورمیانه به راه خواهد انداخت.»

لیبرمن افزود اسرائیل باید مخالفت خود را به‌صراحت اعلام کند و تمام توانش را برای لغو این توافق در کنگره آمریکا به کار گیرد.

او ادامه داد: «هر برنامه هسته‌ای نظامی با یک برنامه هسته‌ای غیرنظامی آغاز می‌شود. ایرانی‌ها نیز به همین شکل شروع کردند. حتی موافقت با غنی‌سازی در خاک عربستان سعودی، عبور از خط قرمز است.»

یانیر کوزین، خبرنگار و تحلیلگر سیاسی اسرائیلی، نیز در مطلبی در وب‌سایت «کیپا»، توافق هسته‌ای ریاض و واشینگتن را «ضربه‌ای سخت» به اسرائیل توصیف کرد.

او یادآور شد پیش‌تر در زمان مذاکرات عادی‌سازی روابط در سال ۲۰۲۳، یکی از شروط مورد تاکید اسرائیل این بود که امکان غنی‌سازی اورانیوم برای عربستان سعودی تنها در صورت برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور فراهم شود.

کوزین گفت اگر در آینده نزدیک عادی‌سازی روابط ریاض و اسرائیل اعلام نشود، کنار گذاشته شدن این شرط از سوی ترامپ را باید یک «ضربه سخت سیاسی و امنیتی» به اسرائیل تحت رهبری بنیامین نتانیاهو دانست.

100%

نبود شروط کلیدی نظارتی

روزنامه اورشلیم پست نوشت در توافق جدید، عادی‌سازی روابط عربستان سعودی با اسرائیل به‌عنوان شرط همکاری هسته‌ای مطرح نشده و برخی سازوکارهای مورد نظر منتقدان برای جلوگیری از انحراف برنامه هسته‌ای به سوی اهداف نظامی نیز در آن گنجانده نشده‌اند.

از جمله، توافق شامل «استاندارد طلایی» نیست؛ معیاری که بر اساس آن یک کشور از غنی‌سازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هسته‌ای مصرف‌شده صرف‌نظر می‌کند. این دو فعالیت می‌توانند مسیرهایی بالقوه برای دستیابی به مواد مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای باشند.

منابع آگاه همچنین گفته‌اند «پروتکل الحاقی» آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز در توافق گنجانده نشده است؛ چارچوبی که اختیارات گسترده‌تری برای راستی‌آزمایی فعالیت‌های هسته‌ای و دسترسی به برخی مکان‌های اعلام‌نشده در اختیار آژانس قرار می‌دهد.

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، پیش‌تر گفته بود اگر جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای دست یابد، ریاض نیز همین مسیر را دنبال خواهد کرد.

ریاض همچنین اعلام کرده است قصد دارد حق غنی‌سازی اورانیوم را برای خود محفوظ نگه دارد.

• 

  روزنامه هیل: آمریکا در پی توافق اتمی با عربستا‌ن سعودی و تجهیز آن به تسلیحات پیشرفته است

تغییر موازنه قدرت در منطقه

پایگاه خبری وای‌نت با اشاره به احتمال تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه نوشت منتقدان بیم آن دارند که این توافق به گسترش فناوری‌های حساس هسته‌ای و افزایش رقابت‌های منطقه‌ای دامن بزند.

در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن در آمریکا، همکاری هسته‌ای واشینگتن و ریاض بخشی از توافقی گسترده‌تر بود که عادی‌سازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل را نیز در بر می‌گرفت.

پس از حمله هفتم اکتبر و جنگ غزه، چشم‌انداز چنین توافقی کمرنگ شد و ترامپ در نهایت همکاری هسته‌ای با ریاض را از الزام عربستان سعودی به عادی‌سازی روابط با اسرائیل جدا کرد.

شماری از قانون‌گذاران آمریکایی از هر دو حزب و مقام‌هایی در اسرائیل نگرانند زیرساخت‌های یک برنامه هسته‌ای غیرنظامی در آینده زمینه توسعه توانایی‌های نظامی هسته‌ای عربستان سعودی را فراهم کند.

• 

  پایان محور ابراهیم؛ اختلاف نگاه کشورهای عرب خلیج فارس و اسرائیل به آینده خاورمیانه

هراس از رقابت هسته‌ای منطقه‌ای

روزنامه معاریو هشدار داد فراهم شدن زمینه دستیابی عربستان سعودی به توانایی غنی‌سازی اورانیوم ممکن است کشورهای دیگر منطقه را به پیگیری برنامه‌های مشابه ترغیب کند.

ریاض برنامه هسته‌ای خود را بخشی از راهبرد بلندمدت برای توسعه انرژی غیرنظامی، بهره‌برداری از ذخایر اورانیوم و کاهش مصرف داخلی نفت معرفی می‌کند.

مقام‌های سعودی می‌گویند استفاده از انرژی هسته‌ای می‌تواند امکان صادرات نفت بیشتر و افزایش درآمدهای کشور را فراهم کند.

منتقدان اما هشدار می‌دهند دستیابی احتمالی ریاض به توانایی غنی‌سازی ممکن است کشورهایی مانند امارات متحده عربی، ترکیه و مصر را نیز به توسعه توانایی‌های مشابه ترغیب کند و به تشدید رقابت هسته‌ای در خاورمیانه بینجامد.

دولت آمریکا می‌گوید توافق با ریاض امکان نظارت کافی بر تاسیساتی را که در چارچوب همکاری با ایالات متحده احداث می‌شوند، فراهم می‌کند و مشارکت واشینگتن تضمین خواهد کرد این برنامه ماهیتی غیرنظامی داشته باشد.

با این حال، منتقدان معتقدند این سازوکار نگرانی درباره فعالیت‌های احتمالی در تاسیساتی را که خارج از چارچوب همکاری مستقیم با آمریکا ایجاد شوند، برطرف نمی‌کند.

به گفته آن‌ها، توافق با ریاض می‌تواند سیاست واشینگتن در قبال برنامه هسته‌ای حکومت ایران را با تناقض روبه‌رو کند؛ زیرا آمریکا هم‌زمان با تلاش برای اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه بر تهران، راه را برای توسعه برنامه هسته‌ای عربستان سعودی و احتمال غنی‌سازی اورانیوم در این کشور باز می‌گذارد.

دولت ترامپ این انتقاد را رد می‌کند و می‌گوید تا زمانی که برنامه هسته‌ای ریاض تحت سازوکارهای نظارتی تعیین‌شده باشد، میان این دو رویکرد تناقضی وجود ندارد.

به گزارش خبرگزاری رویترز، حمله چهارشنبه ۳۱ تیر به شرکتی که نقشی محوری در اقتصاد مصرفی روسیه دارد، ظاهرا نشان‌دهنده گسترش راهبرد کی‌یف برای استفاده از پهپادهای دوربرد با هدف مختل کردن تلاش جنگی روسیه و وادار کردن کرملین به صلح است.

کیم گفت انبارهای وایلدبریس در کراسنودار و نوینومیسک هدف قرار گرفته‌اند.

۲۷ تیر نیز یوگنی پرویشوف، فرماندار منطقه تامبوف روسیه، اعلام کرد پهپادهای اوکراینی به انبار شرکت وایلدبریس در شهر کوتوفْسک برخورد کردند.

پرویشوف گفت: «هفت کارگر شیفت شب در محل کشته و ۲۵ نفر زخمی شدند.»

او افزود نیروهای روسیه ۲۸ پهپاد دیگر را پیش از رسیدن به هدف سرنگون کردند و در صورت موفقیت کامل حمله، «شمار تلفات غیرنظامیان» می‌توانست بیشتر باشد.

در همان روز، در حمله‌ای جداگانه به انبار دیگری از همین شرکت در شهر الکتروستال، در شرق مسکو، ۲۴ نفر زخمی شدند.

تصاویری که ۳۱ تیر در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و رویترز صحت آن‌ها را تایید کرده است، ستون عظیمی از دود را نشان می‌دهند که در کراسنودار به هوا برخاسته.

مقام‌های محلی همچنین اعلام کردند در شهر آرماویر در جنوب روسیه، بر اثر سقوط بقایای یک پهپاد بر یکی از واحدهای صنعتی، یک کارگر کشته شد.

ونیامین کوندرا‌تیف، فرماندار منطقه کراسنودار، گفت در حمله به یک مجموعه انبار، ۱۰ نفر زخمی شدند. به گفته او، بقایای پهپادها همچنین به دو ساختمان مسکونی بلندمرتبه در کراسنودار آسیب زد، اما کسی در این حادثه زخمی نشد.

مقام‌ها اعلام کردند برای مهار آتش‌سوزی انبار کراسنودار از بالگرد استفاده می‌شود.

در مجموع ۱۰۵ نفر در عملیات اطفای حریق مشارکت داشتند.

• 

  رویترز: حملات اخیر اوکراین پالایشگاه مسکو را تا پایان سال ۲۰۲۶ از مدار خارج کرد

کیم در پیامی در تلگرام نوشت: «هیچ واژه‌ای نمی‌تواند تمام احساسات و عواطف ناشی از حمله به مردم عادی، کارکنان ما و همه ما که فقط مشغول انجام کار خود هستیم را توصیف کند.»

کی‌یف درباره حملات اخیر اظهار نظر نکرده است.

اوکراین در هفته‌های گذشته حملات خود را به زیرساخت‌های انرژی روسیه تشدید کرده است؛ اقدامی که با هدف کاهش درآمدهای مسکو و محدود کردن منابع مالی جنگ انجام می‌شود.

روسیه نیز در جریان کارزار نظامی خود، بارها به زیرساخت‌ها و شبکه تامین برق اوکراین حمله کرده است.

مسکو اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیری‌های مرگبار میان روسیه و اوکراین ادامه داشته است.

درباره وایلدبریس و خرید و فروش آنلاین در روسیه

وایلدبریس فعالیت خود را به عنوان فروشگاهی اینترنتی برای فروش دوباره پوشاک عرضه‌شده در کاتالوگ‌های اروپایی آغاز کرد. این شرکت سپس دامنه محصولات خود را گسترش داد و به بازاری آنلاین تبدیل شد که فروشندگان مستقل نیز در آن فعالیت می‌کنند.

وایلدبریس درباره میزان خسارت واردشده به این مجموعه، اظهار نظر نکرده است.

بر اساس اعلام انجمن شرکت‌های تجارت اینترنتی، فروش آنلاین در سراسر روسیه در سال ۲۰۲۵ با ۲۸ درصد افزایش به ۱۱ هزار و ۵۰۰ میلیارد روبل، معادل ۱۴۷ میلیارد دلار، رسید.

الکساندر نواک، معاون نخست‌وزیر روسیه، گفته است فروش کالا و خدمات در پلتفرم‌های دیجیتال معادل حدود ۸.۵ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور است.

حوثی‌های یمن، از گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی، ۲۹ تیر اعلام کردند اجازه نخواهند داد کشتی‌ها در بنادر عربستان سعودی دست به بارگیری بزنند یا تخلیه بار کنند؛ اقدامی که می‌تواند صادرات نفت این کشور را تحت تاثیر قرار دهد و عرضه هفت درصد دیگر از نفت جهان را مختل کند.

عربستان سعودی که میزبان نیروهای آمریکایی است، تاکنون از واشینگتن درخواست کمک نظامی نکرده است.

با این حال، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۳۰ تیر اعلام کرد اقدام حوثی‌ها برای اختلال در کشتیرانی در دریای سرخ، یکی از مسیرهای حیاتی تجارت جهانی، ممکن است پای ایالات متحده را به درگیری باز کند.

ترامپ به خبرنگاران گفت: «اگر چنین اتفاقی بیفتد، به آن رسیدگی خواهیم کرد. قبلا هم با حوثی‌ها این کار را کرده‌ایم.»

• 

  تغییر مسیر نفت‌کش‌های حامل نفت عربستان پس از باز شدن جبهه جدید در جنگ ایران از سوی حوثی‌ها

چالشی تازه برای ارتش آمریکا

رویترز نوشت برای ارتش آمریکا، ماجرا ممکن است به این سادگی نباشد، زیرا حوثی‌ها به‌عنوان نیروهایی سرسخت و چابک شناخته می‌شوند که توانسته‌اند در برابر کارزارهای نظامی پیشین ریاض و واشینگتن مقاومت کنند.

بر اساس این گزارش، مقابله با این گروه نیابتی تهران به معنای وارد آمدن فشار بیشتر بر منابع نظامی آمریکا خواهد بود؛ توانی که هم‌اکنون بر جنگ با جمهوری اسلامی و محاصره بنادر ایران متمرکز شده است.

جیسون کمپبل، از مقام‌های ارشد پیشین پنتاگون، گفت مقابله با تهدیدها در دریای سرخ ممکن است مستلزم انتقال ناوهای جنگی آمریکا از خلیج فارس به مناطق نزدیک‌تر به یمن باشد تا ارتش بتواند علیه حوثی‌ها دست به عملیات بزند و در برابر موشک‌های آن‌ها اقدامات دفاعی انجام دهد.

رویترز افزود اگر ناوها و هواپیماهای آمریکایی مستقر در منطقه ناچار شوند برای سرنگونی پهپادها و موشک‌های حوثی‌ها اقدام کنند، این امر می‌تواند فشار بر ذخایر مهمات و موشک‌های رهگیر پدافند هوایی آمریکا را افزایش دهد.

حوثی‌ها از سال ۲۰۱۴ کنترل صنعا را در دست دارند. با این حال، سازمان ملل متحد، آمریکا و اتحادیه اروپا، حکومت این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی را به رسمیت نمی‌شناسند.

ایالات متحده و اسرائیل حوثی‌ها را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داده‌اند.

• 

  رویترز: تهران از حوثی‌ها خواسته در صورت حمله آمریکا به شبکه برق، ورودی دریای سرخ را ببندند

کارزارهای نظامی پیشین علیه حوثی‌ها

رویترز در ادامه نوشت کارزار چندساله ائتلافی به رهبری عربستان سعودی علیه حوثی‌ها نتوانست این گروه را شکست دهد. حوثی‌ها همچنین در برابر حملات ایالات متحده مقاومت کردند.

مایکل مالروی، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع آمریکا در امور خاورمیانه در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، گفت: «حوثی‌ها در گذشته بارها نشان داده‌اند توانایی و اراده ایجاد اختلال در تردد دریایی در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب را دارند.»

در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن، ایالات متحده برای باز نگه داشتن مسیر تجاری دریای سرخ، حملاتی هوایی علیه مواضع حوثی‌ها انجام داد.

ترامپ سال گذشته این عملیات را تشدید کرد و حوثی‌ها را که به ناوهای جنگی آمریکا و کشتی‌های تجاری در آب‌های منطقه حمله می‌کردند، هدف بمباران قرار داد.

رویترز به نقل از کارشناسان نوشت هیچ یک از این دو کارزار نتوانست توانایی حوثی‌ها را برای تهدید کشتیرانی از بین ببرد.

با این حال، عملیات دو ماهه آمریکا در سال ۲۰۲۵ نیازمند حجم قابل توجهی از توان نظامی آمریکا بود؛ از جمله دو ناو هواپیمابر، چندین ناو جنگی، جنگنده‌ها و هواگردهای راهبردی مانند بمب‌افکن‌های بی‌۲.

• 

  وزیر جنگ آمریکا: جنگ علیه جمهوری اسلامی تا کنون ۳۷.۵ میلیارد دلار هزینه داشته است

محدودیت منابع نظامی آمریکا در میانه جنگ ایران

به گزارش رویترز، هر‌چند ارتش آمریکا بیشترین بودجه نظامی را در جهان در اختیار دارد، اما همچنان با محدودیت منابع و تجهیزات روبه‌روست و بسیاری از سامانه‌هایی که احتمالا برای عملیات علیه حوثی‌ها مورد نیاز خواهند بود، در جنگ ایران به کار گرفته شده‌اند.

یک مقام آمریکایی در همین رابطه گفت: «همین حالا هم حسابی درگیر هستیم.»

او افزود به‌دلیل شدت بالای عملیات، ابتدا در کارائیب و اکنون در خاورمیانه، برخی ناوهای جنگی مدت‌زمانی بیش از حد معمول در دریا مانده‌اند.

ادامه ماموریت‌های طولانی فشار بیشتری بر نیروهای نظامی وارد می‌کند و ناوها نیز در نهایت باید برای تعمیر و آماده‌سازی مجدد به بندر بازگردند.

در حال حاضر بیش از ۲۰ ناو جنگی نیروی دریایی آمریکا و صدها هواگرد نظامی این کشور در خاورمیانه فعالیت می‌کنند.

یک مقام دیگر آمریکایی خبر داد نیروهای بیشتری نیز برای کمک به عملیات مرتبط با جنگ ایران راهی منطقه هستند.

رویترز نوشت این وضعیت می‌تواند نیروها و تجهیزاتی را که برای درگیری احتمالی در نزدیکی یمن در دسترس هستند، محدود کند.

بر اساس این گزارش، چنین نبردی به منابع چشمگیر دریایی و هوایی نیاز خواهد داشت و بخشی از ظرفیت‌های اطلاعاتی آمریکا را نیز به خود اختصاص خواهد داد، زیرا توانمندی‌های حوثی‌ها که ممکن است از سال گذشته تغییر کرده باشند، باید شناسایی و مکان‌یابی شوند.

مارک کانسیان، افسر بازنشسته تفنگداران دریایی ایالات متحده، تایید کرد گشوده شدن جبهه‌ای دیگر در دریای سرخ، فشار را بر نیروی دریایی آمریکا افزایش خواهد داد.

او در عین حال گفت حوثی‌ها نیز برای تامین مجدد تسلیحات و تجهیزات خود با مشکلاتی روبه‌رو خواهند شد، زیرا حکومت ایران به‌عنوان حامی اصلی این گروه در محاصره قرار دارد.

کانسیان ادامه داد: «محاصره آمریکا ۱۰۰ درصد موثر نیست، اما بسیار موثر است. در نتیجه، حوثی‌ها ممکن است برای تداوم یک کارزار طولانی‌مدت با دشواری جدی مواجه شوند.»

این روزنامه شامگاه سه‌شنبه ۳۰ تیر به‌نقل از مقام‌های آمریکایی نوشت این توافق که مدت آن ۳۰ سال خواهد بود، ارزشی معادل ده‌ها میلیارد دلار دارد و هدف از آن این است که شرکت‌های آمریکایی نقش محوری در توسعه زیرساخت هسته‌ای عربستان ایفا کنند و در عین حال سایر رقبای خارجی از این پروژه کنار گذاشته شوند.

به‌نوشته وال‌استریت ژورنال این توافق می‌تواند سودهای کلانی برای شرکت‌های آمریکایی به همراه داشته باشد، اما احتمالا نگرانی‌ها درباره گسترش تسلیحات هسته‌ای در خاورمیانه را نیز افزایش خواهد داد.

یکی از مهم‌ترین بندهای این توافق این است که اگر یک مطالعه مشترک میان آمریکا و عربستان تشخیص دهد چنین اقدامی ضروری است، شرکت‌های آمریکایی تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم را در عربستان احداث خواهند کرد.

به‌گفته مقام‌های دولت ترامپ، این بند به آمریکا امکان می‌دهد بر برنامه هسته‌ای عربستان نفوذ داشته باشد و از استفاده نظامی احتمالی از آن جلوگیری کند.

• 

  رویترز: رابطه عربستان سعودی و اسرائیل دیگر پیش‌شرط مذاکرات هسته‌ای واشینگتن و ریاض نیست

با این حال، وال‌استریت ژورنال تاکید کرده این توافق که انتظار می‌رود طی روزهای آینده برای بررسی به کنگره ارائه شود، بدون تردید با مخالفت بسیاری از قانون‌گذارانی روبه‌رو خواهد شد که با گسترش فناوری هسته‌ای در خاورمیانه پرتنش مخالف هستند.

با وجود این، جلوگیری از اجرای توافق برای کنگره دشوار خواهد بود، زیرا چنین کاری نیازمند تصویب قطعنامه مشترک و در صورت لزوم، کسب آرای دوسوم نمایندگان برای لغو احتمالی وتو رییس‌جمهوری است.

ترامپ اواخر هفته گذشته این توافق را تایید کرد و انتظار می‌رود روز چهارشنبه کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، آن را همراه با شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان، امضا کند. رایت نخستین بار در جریان سفر خود به منطقه در آوریل ۲۰۲۵ درباره این توافق با همتای سعودی خود گفت‌وگو کرده بود.

رابرت آینهورن، مقام باسابقه پیشین وزارت امور خارجه آمریکا که در دولت‌های جمهوری‌خواه و دموکرات در حوزه منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای مشاور بوده است، به وال‌استریت ژورنال گفت: «این توافق می‌تواند به احیای صنعت هسته‌ای آمریکا، تقویت روابط واشینگتن و ریاض و محروم کردن روسیه و چین از نقشی راهبردی در برنامه هسته‌ای عربستان کمک کند.»

او در عین حال افزود: «اما اگر محدودیت‌های کافی، از جمله در زمینه غنی‌سازی، در آن گنجانده نشده باشد، می‌تواند خطر گسترش تسلیحات هسته‌ای را در خاورمیانه و حتی فراتر از آن افزایش دهد.»

مقام‌های سعودی سال‌هاست استدلال می‌کنند که این توافق برای توسعه صنعت هسته‌ای این کشور ضروری است؛ صنعتی که قرار است با بهره‌گیری از ذخایر اثبات‌نشده سنگ اورانیوم، بخشی از نیازهای انرژی داخلی را تامین کند.

این اقدام امکان خواهد داد نفت بیشتری برای صادرات آزاد شود و درآمدهای عربستان افزایش یابد.

عربستان تاکید می‌کند که اهدافش کاملا صلح‌آمیز است، هرچند محمد بن سلمان، ولیعهد و رهبر عملی این کشور، در سال ۲۰۱۸ گفته بود اگر ایران روزی به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند، عربستان نیز همین مسیر را دنبال خواهد کرد.

• 

  روزنامه هیل: آمریکا در پی توافق اتمی با عربستا‌ن سعودی و تجهیز آن به تسلیحات پیشرفته است

شرکت آمریکایی وستینگهاوس الکتریک و راکتور ای‌پی۱۰۰۰ (AP1000) آن از بزرگ‌ترین برندگان این توافق خواهند بود.

راکتور ای‌پی۱۰۰۰ حدود یک هزار و ۱۰۰ مگاوات برق تولید می‌کند؛ میزانی که برای تامین برق یک شهر متوسط یا یک مرکز بزرگ داده هوش مصنوعی کافی است.

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که اکنون مورد توجه قانون‌گذاران قرار گرفته، این است که آیا تدابیر حفاظتی این توافق برای جلوگیری از ساخت احتمالی سلاح هسته‌ای، آن هم در شرایط جنگی کنونی خاورمیانه، کافی خواهد بود یا خیر.

بر اساس این توافق، راکتورهای جدید نیروگاهی و سایر فناوری‌های هسته‌ای از سوی شرکت‌های آمریکایی تامین خواهند شد و برخی تامین‌کنندگان خارجی این شرکت‌ها نیز ممکن است نقش محدودی داشته باشند.

هم‌زمان با پیشرفت پروژه‌ها، مقام‌های آمریکایی و سعودی یک مطالعه دو ساله انجام خواهند داد تا بررسی کنند آیا غنی‌سازی اورانیوم در خاک عربستان از نظر اقتصادی و تجاری توجیه‌پذیر است یا خیر.

اگر نتیجه این مطالعه مثبت باشد، آمریکایی‌ها تاسیسات غنی‌سازی را بر اساس سازوکاری محرمانه موسوم به «جعبه سیاه» (Black Box) خواهند ساخت؛ سازوکاری که مانع انتقال فناوری حساس غنی‌سازی به عربستان خواهد شد.

مقام‌های دولت ترامپ می‌گویند حضور آمریکا در این فرآیند مانع انحراف اورانیوم غنی‌شده به مصارف نظامی خواهد شد و همچنین اجازه نخواهد داد سوخت مصرف‌شده راکتورها برای تولید بمب بازفرآوری شود.

اگر آمریکا پس از پایان این مطالعه با آغاز غنی‌سازی مخالفت کند، عربستان اجازه نخواهد داشت به مدت ۱۰ سال به‌تنهایی یا با همکاری شریک خارجی دیگری غنی‌سازی انجام دهد.

دولت ترامپ تاکید می‌کند که نقش محوری آمریکا تضمین خواهد کرد برنامه غنی‌سازی عربستان کاملا صلح‌آمیز باقی بماند.

• 

  نظم تازه آمریکا در خاورمیانه؛ صعود عربستان سعودی، تنگنای ایران

اما منتقدان می‌گویند اعطای برنامه هسته‌ای به عربستان، به‌ویژه اگر شامل توانایی غنی‌سازی اورانیوم یا بازفرآوری پلوتونیوم باشد، موجب گسترش فناوری هسته‌ای در سراسر خاورمیانه خواهد شد.

برخلاف امارات متحده عربی، عربستان از پذیرش استاندارد موسوم به «استاندارد طلایی» خودداری کرده است؛ تعهدی که بر اساس آن کشورها متعهد می‌شوند هرگز در داخل خاک خود اورانیوم غنی‌سازی نکنند یا سوخت مصرف‌شده راکتورها را بازفرآوری نکنند.

هنری سوکولسکی، مدیر اجرایی مرکز آموزش سیاست منع گسترش تسلیحات هسته‌ای، گفت: «هر مسیری که عربستان برود، امارات، ترکیه و مصر نیز همان مسیر را خواهند رفت. تصور اینکه این روند پایان خوشی خواهد داشت، کاملا توهم‌آمیز است.»

بحث درباره توافق هسته‌ای عربستان همچنین با اختلاف‌نظر درباره بازرسی‌های آینده تشدید شده است.

عربستان از پذیرش «پروتکل الحاقی» آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خودداری کرده است؛ توافقی که امکان نظارت و بازرسی‌های گسترده‌تر را فراهم می‌کرد.

مقام‌های دولت ترامپ می‌گویند توافق جداگانه‌ای که با ریاض مذاکره شده، همچنان نظارت کافی بر سایت‌هایی را تضمین خواهد کرد که آمریکا در آنها مشارکت دارد.

اما منتقدان معتقدند این سازوکار برای بررسی فعالیت‌های مشکوک هسته‌ای که ارتباطی با تاسیسات آمریکایی ندارند، کافی نخواهد بود.

توافق جدید ترامپ از منظر سیاست خارجی نیز بحث‌برانگیز است.

دولت جو بایدن نیز آماده همکاری هسته‌ای با عربستان بود، اما آن را مشروط به عادی‌سازی روابط ریاض با اسرائیل کرده بود.

چشم‌انداز این عادی‌سازی پس از حمله حماس به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳ و عملیات نظامی بعدی اسرائیل در غزه عملا متوقف شد.

در حالی که ترامپ از عربستان و دیگر کشورهای اسلامی خواسته است به توافق‌های ابراهیم بپیوندند، او برخلاف دولت بایدن، عادی‌سازی روابط با اسرائیل را شرط خرید فناوری هسته‌ای آمریکا و آغاز برنامه هسته‌ای غیرنظامی عربستان قرار نداده است.

این توافق همچنین در شرایطی منعقد می‌شود که کاخ سفید همچنان تلاش می‌کند ایران را برای محدود کردن برنامه هسته‌ای خود و تحویل ذخایر اورانیوم با غنای بالا تحت فشار قرار دهد.

• 

  برنامه‌ریزی عربستان سعودی برای سرمایه‌گذاری و تجارت ۶۰۰ میلیارد دلاری با آمریکا

ایران و عربستان رقبای منطقه‌ای هستند و منتقدان می‌گویند این توافق، دولت ترامپ را در موقعیتی متناقض قرار می‌دهد؛ زیرا از یک سو از تهران می‌خواهد محدودیت‌های سختگیرانه‌ای بر برنامه هسته‌ای خود بپذیرد و از سوی دیگر به عربستان برای توسعه یک برنامه هسته‌ای غیرنظامی کمک می‌کند.

مقام‌های دولت ترامپ این تناقض را رد می‌کنند و می‌گویند اگر برنامه عربستان تحت نظارت موثر قرار داشته باشد، مشکلی وجود ندارد.

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در بیانیه‌ای گفت: «اطمینان داشته باشید که این توافق‌ها بالاترین استانداردهای ایمنی هسته‌ای و منع گسترش تسلیحات هسته‌ای را رعایت می‌کنند و بر بهترین فناوری و دانشمندان هسته‌ای جهان که همین‌جا در ایالات متحده توسعه یافته‌اند، متکی هستند.»

او افزود: «به لطف رییس‌جمهوری ترامپ، رنسانس صنعت هسته‌ای آمریکا آغاز شده و منافع بلندمدتی برای مردم آمریکا و عربستان به همراه خواهد داشت.»

روسای‌جمهوری دموکرات و جمهوری‌خواه آمریکا طی دهه‌های گذشته همواره با تلاش کشورهای خاورمیانه برای غنی‌سازی اورانیوم مخالفت کرده‌اند.

با این حال، قانون‌گذارانی که با این توافق مخالف هستند، احتمالا برای جلوگیری از اجرای آن با نبردی دشوار روبه‌رو خواهند بود.

برخی نمایندگان معتقدند توافق هسته‌ای با عربستان آن‌قدر حساس است که باید با معیار سختگیرانه‌تری در کنگره بررسی شود.

در سال ۲۰۱۸، گروهی از سناتورهای دموکرات و جمهوری‌خواه طرحی ارائه کردند که بر اساس آن هرگونه همکاری هسته‌ای با عربستان تنها در صورتی امکان‌پذیر باشد که کنگره به‌طور رسمی به آن رأی مثبت دهد.

یکی از سناتورهایی که خواهان چنین سازوکار سختگیرانه‌ای بود، مارکو روبیو، سناتور وقت جمهوری‌خواه ایالت فلوریدا و وزیر امور خارجه کنونی دولت ترامپ، بود.

این طرح هرگز به رأی گذاشته نشد.

خبرگزاری رسمی بلغارستان شامگاه سه‌شنبه ۳۰ تیر گزارش داد این کمیسیون پیش‌نویس مصوبه شورای وزیران را تایید کرد که بر اساس آن، حداکثر هشت فروند هواپیمای سوخت‌رسان و ۲۵۰ نیروی نظامی آمریکایی می‌توانند برای پشتیبانی از عملیات در خاورمیانه در پایگاه بزمِر، واقع در جنوب شرقی بلغارستان، مستقر شوند.

بر اساس این گزارش، آمریکا از بلغارستان تقاضا کرده که اجازه استقرار این هواپیماها و نیروها از ۲۴ ژوئیه تا یکم اکتبر، برابر با دوم مرداد تا ۹ مهر، را صادر کند.

پیش از رای‌گیری کمیسیون دفاع، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، به بلغارستان هشدار داده بود اجازه ندهد آمریکا از خاک یا تاسیسات این کشور برای انجام عملیات نظامی علیه ایران استفاده کند.

• 

  ترامپ: به‌زودی به تاسیسات کوه کلنگ گزلا حمله می‌کنیم

به گزارش رسانه‌های داخلی، بقایی گفت هرگونه مشارکت در برنامه‌ریزی یا اجرای چنین عملیاتی، به‌معنای مشارکت در «جنایت تجاوز و جنایت‌های جنگی» خواهد بود. او از نمایندگان پارلمان بلغارستان خواست با استقرار نیروها و هواپیماهای آمریکایی مخالفت کنند و اجازه ندهند این کشور به «شریک متجاوزان و قانون‌شکنان» تبدیل شود.

سی‌ان‌ان نوشت فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، در پاسخ به پرسش این رسانه درباره این طرح گفته است: «به دلایل امنیتی مرتبط با عملیات، درباره جابه‌جایی نیروها اظهارنظر نمی‌کنیم و در مورد آرایش آینده نیروها نیز گمانه‌زنی نخواهیم کرد.»

هواپیماهای سوخت‌رسان عمدتا برای سوخت‌رسانی هوایی به هواپیماهای نظامی دیگر به کار می‌روند. پایگاه بزمِر در حدود ۲۶۰ کیلومتری جنوب شرقی صوفیه، پایتخت بلغارستان، قرار دارد.

بلغارستان، از اعضای ناتو و اتحادیه اروپا، بر اساس توافق‌نامه دوجانبه همکاری دفاعی سال ۲۰۰۶، پایگاه بزمِر را به‌عنوان تاسیساتی برای استفاده مشترک با ارتش آمریکا تعیین کرده است.

• 

  اکسیوس: ترامپ در فکر آغاز جنگی تمام‌عیار است و میانجی‌ها به‌دنبال راهی برای آتش‌بس

این تحولات در شرایطی رخ داد که پس از فروپاشی توافق آتش‌بس موقتی که یک ماه پیش امضا شده بود، آمریکا و جمهوری حملات به یکدیگر را تشدید کردند. گمانه‌زنی‌ها در دو روز گذشته از افزایش احتمال بازگشت به جنگی تمام‌عیار حکایت دارد.

جنجال بر سر استقرار قبلی هواپیماهای آمریکایی

رومن رادف، نخست‌وزیر بلغارستان، دوشنبه ۲۹ تیر در نشست سالانه سفیران این کشور در صوفیه گفته بود دولت برای استقرار هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی در یک فرودگاه نظامی، از پارلمان مجوز خواهد خواست.

گفته رادف، دولت قصد داشت درخواست واشینگتن برای استقرار این هواپیماها در پایگاه نظامی بزمِر به‌منظور پشتیبانی از عملیات ارتش آمریکا در خاورمیانه را به پارلمان ارائه کند.

این تصمیم پس از آن گرفته شد که استقرار هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی در یک فرودگاه غیرنظامی در صوفیه، بدون کسب مجوز قبلی از پارلمان، جنجال‌برانگیز شد. این هواپیماها که اوایل سال جاری در فرودگاه پایتخت بلغارستان مستقر شده بودند، ماه گذشته این کشور را ترک کردند.

رادف گفت: «مشکل این بود که هواپیماهای نظامی در فرودگاهی غیرنظامی و در فاصله بسیار نزدیک به صوفیه مستقر شده بودند. به همین دلیل به متحدان خود پیشنهاد کردیم از فرودگاه‌های نظامی استفاده کنند.»