نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرد چهار کشتی را که به گفته این نیرو با خاموش کردن سامانههای ناوبری و بیتوجهی به اخطارها قصد خروج از تنگه هرمز از مسیر «ناایمن» را داشتند، متوقف کرده است.
در این اطلاعیه آمده است: «در این اقدام دو کشتی دچار حادثه شدند و دو کشتی دیگر از ادامه مسیر منصرف شدند.»
ایلنا یکشنبه ۲۸ تیر نوشت کارگران فضای سبز شهرداری چابهار و پروژههای عمرانی بندر بهشتی استان سیستان و بلوچستان با دستمزدهای معوق و ناامنی شغلی مواجهاند و گزارشها از بوشهر و هرمزگان نیز از وجود مشکلاتی مشابه برای کارگران حکایت دارد.
بر اساس این گزارش، گرمای طاقتفرسا، قطعی مکرر آب و برق و گرانی افسارگسیخته، فشار مضاعفی بر خانوارهای کارگری وارد آورده و این وضعیت بهویژه در استانهای جنوبی ایران با دستمزدهای معوق، شرایط جنگی و ناامنی همراه شده است.
ایلنا افزود: «در روزهایی که کشور با شرایط بحرانی مواجه است، بخشی از همین کارگران در زمره نخستین نیروهایی هستند که پس از وقوع حوادث جنگی، مسئولیت پاکسازی محیط، تداوم خدمات شهری و بازگرداندن شرایط به وضعیت عادی را بر عهده دارند.»
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۷ تیر این حملات را نقض تفاهمنامه اسلامآباد دانست و از پایان آتشبس با جمهوری اسلامی خبر داد.
از آن زمان، ارتش ایالات متحده حملاتی را علیه مواضع جمهوری اسلامی، بهویژه در جنوب ایران، به انجام رسانده است.
انتقاد از وضعیت کارگران پیمانکاری در شرایط جنگی
عبدالله مختاری، فعال کارگری، ۲۸ تیر در مصاحبه با ایلنا، از بیتوجهی به وضعیت کارگران پیمانکاری علیرغم شرایط جنگی، گرمای شدید و فشارهای اقتصادی انتقاد کرد و گفت امور اجرایی، تصمیمگیریها، منافع و منابع در اختیار «یک گروه خاص» قرار گرفته است.
او اضافه کرد: «پیمانکار بخشی از حقوق کارگر را تحت عنوان مدیریت پیمان و هزینههای بالاسری برمیدارد، از آن منفعت میبرد و بعد از مدتی همان حقوق را هم پرداخت نمیکند و از کارگر بهعنوان یک برده استفاده میکند.»
او ادامه داد: «آن کارگری که امروز کف خیابان مشغول کار و خدمترسانی است، هنوز حقوق نگرفته، اما اگر فیشهای حقوقی مدیران را بررسی کنید، میبینید برای شرایط جنگی درخواست افزایش پرداخت داشتهاند.»
در ماههای اخیر، تورم فزاینده و افزایش چشمگیر قیمت کالاهای اساسی، فشار اقتصادی قابل توجهی بر خانوارها وارد آورده و معیشت بخش بزرگی از جامعه را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
همچنین در پی تشدید درگیریها میان آمریکا و جمهوری اسلامی، نرخ ارزهای خارجی در بازار آزاد ایران روند صعودی به خود گرفته و قیمت دلار با عبور از رکورد پیشین، به بیش از ۱۹۳ هزار تومان رسیده است.
خدمترسانی در مناطق پرخطر بدون حمایت کافی
مختاری در ادامه به وضعیت کارگران خدمات شهری، آتشنشانان و نیروهای امدادی در شرایط بحرانی اشاره کرد و یادآور شد هنگام وقوع حوادث، مدیران تنها دستور میدهند، اما این نیروهای خدماتی هستند که باید وارد مناطق پرخطر شوند، محیط را پاکسازی کنند و شرایط را به حالت عادی بازگردانند.
این فعال کارگری گفت با وجود خطراتی که این کارگران با آن مواجهاند، مسئولان هیچ بسته حمایتی یا دستورالعمل ویژهای برای آنان در نظر نگرفتهاند و در بسیاری از موارد حتی دستمزد و اضافهکارشان نیز پرداخت نشده است.
او همچنین یکی از مشکلات اصلی را ابهام در مسئولیتپذیری هنگام وقوع حادثه برای کارگران دانست و افزود پیمانکاران اغلب در چنین شرایطی در دسترس نیستند و در برخی پروندهها حتی بازرسان در تعیین مسئولیت میان کارفرمای اصلی و پیمانکار با مشکل مواجه میشوند، زیرا پیمانکار مسئولیت را نمیپذیرد.
۳۰ خرداد، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران در بیانیهای هشدار داد نزدیک به ۹۰ درصد درآمد بخش بزرگی از مزدبگیران صرف تهیه غذا میشود و چیزی برای هزینههای مسکن، درمان و آموزش باقی نمیماند.
بر اساس این مقاله که یکشنبه ۲۸ تیر منتشر شد، حملات جمهوری اسلامی عملا مرز میان رویارویی اسرائیل با تهران و تهدیدهای امنیتی پیش روی کشورهای منطقه را از میان برده است.
به نوشته اورشلیمپست، کشورهای حاشیه خلیج فارس سالها ضمن اتکا به حمایت نظامی آمریکا و حفظ روابط امنیتی غیرعلنی با اسرائیل، کانالهای دیپلماتیک خود با تهران را نیز باز نگه داشتهاند.
این کشورها عمدتا از همکاری علنی با اسرائیل خودداری کردهاند، زیرا نگران بودهاند چنین اقدامی به تحریک تهران، افزایش حساسیتهای داخلی و پیچیدهتر شدن روابط با دیگر کشورهای عربی بینجامد.
اورشلیمپست افزود این سیاست شاید در دورههای آرامتر امکان مانور بیشتری در اختیار کشورهای منطقه قرار میداد، اما در شرایطی که موشکها و پهپادهای حکومت ایران تهدیدی علیه خاک کشورهای عربی، پایگاههای آمریکا، بنادر، فرودگاهها، تاسیسات انرژی و آبشیرینکنها به شمار میروند، دیگر چنین رویکردی کافی نیست.
تحولات اخیر نشان دادهاند کشورها برای هدف قرار گرفتن از سوی جمهوری اسلامی لزوما نباید در جنگ مستقیم با تهران باشند و میزبانی از نیروهای آمریکایی، مشارکت در ترتیبات دفاعی منطقهای یا مقابله با اهداف راهبردی حکومت ایران نیز میتواند آنها را در معرض حمله قرار دهد.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۷ تیر این حملات را نقض تفاهمنامه اسلامآباد دانست و از پایان آتشبس با جمهوری اسلامی خبر داد.
از آن زمان، ارتش ایالات متحده حملاتی را علیه مواضع جمهوری اسلامی، بهویژه در جنوب ایران، به انجام رسانده است.
در سوی دیگر، جمهوری اسلامی شماری از کشورهای منطقه از جمله بحرین، کویت، قطر و اردن را هدف قرار داده است.
تهران اغلب حملات خود را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در کشورهای منطقه توجیه میکند.
این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی نیز از جمله اهداف حملات حکومت ایران از زمان آغاز درگیریها بودهاند.
ضرورت ایجاد ساختار دفاعی منطقهای
شورای سردبیری اورشلیمپست در ادامه نوشت اسرائیل، آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس هماکنون بخش عمدهای از توانمندیهای لازم برای ایجاد یک سامانه دفاعی مشترک را در اختیار دارند.
اسرائیل از تجربه گسترده در شناسایی و رهگیری موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و پهپادها برخوردار است و کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز سرمایهگذاری گستردهای در سامانههایی مانند پاتریوت و تاد انجام دادهاند. آمریکا نیز در سراسر منطقه رادارها، سامانههای پدافند هوایی و زیرساختهای فرماندهی در اختیار دارد.
به نوشته این روزنامه، همکاریهای موجود در دورههای بحرانی موثر بودهاند، اما همچنان عمدتا غیرعلنی، پراکنده و متکی بر تصمیمهایی هستند که پس از آغاز حملات و در شرایط اضطراری اتخاذ میشوند.
اورشلیمپست هشدار داد چنین سازوکاری ممکن است در برابر تهدیدهای محدود کارآمد باشد، اما زمانی که چند کشور بهطور همزمان هدف حملات موشکی و پهپادی قرار میگیرند و زیرساختهای حیاتی ممکن است ظرف چند دقیقه مورد حمله واقع شوند، کافی نیست.
بر اساس این مقاله، نخستین گام برای ایجاد یک چارچوب دفاعی رسمی باید تبادل لحظهای اطلاعات و راهاندازی سامانه مشترک هشدار زودهنگام باشد. دادههای راداری باید بهسرعت میان اسرائیل، کشورهای حاشیه خلیج فارس و نیروهای آمریکایی به اشتراک گذاشته شوند و سازوکار مشخصی برای شناسایی تهدیدها و انتخاب مناسبترین سامانه رهگیری وجود داشته باشد.
همزمان با شدت گرفتن درگیریها، مقامهای جمهوری اسلامی به تهدیدهای خود علیه کشورهای منطقه ادامه میدهند.
۲۷ تیر، محمد مرندی، تحلیلگر حکومتی و از اعضای هیات رسانهای جمهوری اسلامی در مذاکرات اسلامآباد، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت اگر آمریکا به هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی ادامه دهد، جمهوری اسلامی با حمله به زیرساختهای حیاتی حامیان واشینگتن تلافی خواهد کرد.
او افزود کویت بهای این حملات را پرداخته است و در صورت ادامه این روند، مردم امارات متحده عربی نیز باید از اهداف احتمالی حملات تهران فاصله بگیرند.
لزوم آمادگی برای حملات تهران به زیرساختهای حیاتی
شورای سردبیری اورشلیمپست تاکید کرد رزمایشهای مشترک نباید تنها به رهگیری موشکها و پهپادها محدود شوند و کشورهای منطقه باید برای پیامدهای گستردهتر حملات نیز آمادگی داشته باشند.
به نوشته این روزنامه، بسته شدن فرودگاهها، حملات سایبری، افزایش ناگهانی شمار مراجعهکنندگان به بیمارستانها، قطع برق و آب و حمله به تاسیسات نفتی، بنادر و آبشیرینکنها از جمله سناریوهایی هستند که باید در رزمایشهای مشترک مورد توجه قرار گیرند.
نهادهای دفاع غیرنظامی نیز باید در کنار نیروهای نظامی در این برنامهها مشارکت کنند و برای مدیریت همزمان بحرانهای احتمالی آموزش ببینند.
اورشلیمپست افزود ایجاد چنین چارچوبی مستلزم عادیسازی فوری روابط همه کشورهای مشارکتکننده با اسرائیل نیست و همکاریها میتوانند بهتدریج توسعه یابند و آمریکا نقش هماهنگکننده و تضمینکننده را بر عهده بگیرد.
به نوشته این روزنامه، بخشی از این همکاریها ممکن است در مراحل نخست غیرعلنی باقی بماند، بهویژه تا زمانی که مساله فلسطین همچنان بر افکار عمومی کشورهای عربی تاثیرگذار است.
شورای سردبیری اورشلیمپست همچنین به نگرانی برخی دولتهای منطقه درباره احتمال تحریک جمهوری اسلامی در نتیجه ایجاد یک ساختار دفاعی رسمی اشاره کرد و نوشت حملات اخیر تهران این استدلال را تضعیف کردهاند، زیرا حتی کشورهایی که برای جلوگیری از تشدید تنشها کوشیده بودند، هدف قرار گرفتهاند.
در پایان این مطلب آمده است: «ایران از پیش یک میدان نبرد مشترک ایجاد کرده است. اکنون اسرائیل، کشورهای حاشیه خلیج فارس و ایالات متحده باید سامانه دفاعی منطقهای و دائمی مورد نیاز برای حفاظت از این منطقه را ایجاد کنند.»
با این حال، پژوهشگران معتقدند پیش از هرگونه تلاش برای دگرگون کردن سیاره سرخ، باید پیامدها و خطرات احتمالی آن بهدقت بررسی شود؛ بهویژه این احتمال که مریخ از پیش میزبان اشکالی از حیات باشد و مداخله انسان به نابودی آنها بینجامد.
به گزارش وبسایت «ساینسدیلی»، زمینیسازی (Terraforming) به فرایند تغییر شرایط یک سیاره یا قمر با هدف فراهم کردن محیطی مناسب برای انسان و دیگر اشکال حیات مشابه حیات زمینی گفته میشود.
از حیث نظری، این فرایند شامل تغییر جو، اقلیم و سطح یک جرم آسمانی برای شبیهتر کردن شرایط آن به زمین است؛ اقداماتی مانند افزایش اکسیژن، ایجاد منابع پایدار آب مایع و رساندن دما به محدودهای مناسب برای حیات.
مریخ مدتهاست یکی از اصلیترین گزینهها برای زمینیسازی به شمار میرود و طرحهای مختلفی برای تغییر شرایط آن مطرح شده است؛ از آزادسازی گازهای گلخانهای برای گرم کردن سیاره گرفته تا استفاده از میکروارگانیسمهایی که بتوانند در بازههای زمانی طولانی اکسیژن تولید کنند.
یافتههای یک کارگاه علمی حاکی از آن است که پیشرفتهای اخیر، زمینیسازی را به حوزهای معتبر برای پژوهش تبدیل کردهاند، هرچند هرگونه تلاش عملی برای اجرای آن همچنان به آیندهای دور تعلق دارد.
اریکا دیبندیکتیس، مدیرعامل «پایونیر لبز» و نویسنده گزارشی که برای کارگاه «مریخ سبز» ۲۰۲۵ تهیه شده، میگوید زمینیسازی مریخ تا چند دهه پیش عملا دستنیافتنی به نظر میرسید، اما پیشرفتهای عمده فناوری این ارزیابی را تغییر دادهاند.
کاهش بالقوه و چشمگیر هزینه استفاده از «استارشیپ» شرکت اسپیسایکس، همراه با پیشرفتهای زیستشناسی مصنوعی و مدلسازی اقلیمی، زمینه را برای بازنگری در امکانپذیری این ایده فراهم کرده است.
به باور پژوهشگران، پرسش اصلی دیگر صرفا این نیست که آیا زمینیسازی مریخ از نظر قوانین فیزیک امکانپذیر است، بلکه باید بررسی کرد آیا بشر اساسا باید چنین اقدامی را دنبال کند و در صورت تصمیم به انجام آن، امنترین مسیر چه خواهد بود.
نقشه راه زمینیسازی مریخ
در این گزارش، پژوهشگران بهجای آنکه فناوریهای موجود را نقطه آغاز قرار دهند، ابتدا تصویری از مریخی قابل سکونت در آینده ترسیم کردند و سپس با حرکت معکوس از این چشمانداز، مراحل احتمالی دستیابی به آن را مورد بررسی قرار دادند.
مرحله نخست بر گرم کردن سیاره متمرکز است. بر اساس این طرح، میتوان با استفاده از ذرات معلق مهندسیشده یا گازهای گلخانهای، میانگین دمای مریخ را طی چند دهه، دهها درجه افزایش داد.
مطالعات نشان میدهند مریخ ذخایر قابلتوجهی از آب یخزده دارد که در صورت ذوب شدن، میتواند اقیانوسی به وسعت نزدیک به چهار میلیون کیلومتر مربع با عمق متوسط حدود ۳۰۰ متر ایجاد کند.
افزایش دمای مریخ به میزان حدود ۳۰ درجه سانتیگراد میتواند روند ذوب بخشی از این ذخایر یخی را آغاز و زمینه را برای شکلگیری آب مایع پایدار در سطح سیاره فراهم کند.
نقش کلیدی میکروبهای مهندسیشده
مرحله بعدی میتواند وارد کردن حیات میکروبی به این سیاره باشد. پژوهشگران پیشنهاد میکنند میکروارگانیسمهای «سختزیست» که بهطور طبیعی توانایی بقا در محیطهای بسیار دشوار را دارند، با ویژگیهایی مانند مقاومت در برابر دماهای بسیار شدید، تشعشعات و فشار پایین جو مهندسی شوند.
این موجودات که بهطور ویژه برای شرایط مریخ طراحی شدهاند، ممکن است طی چند دهه به شکل لایههایی شبیه جلبک در بخشهایی از سطح سیاره گسترش یابند و از طریق فتوسنتز، روند بسیار کند تغییر ترکیب جو را آغاز کنند.
ایجاد جو قابل تنفس در مریخ
ایجاد جوی غنی از اکسیژن که بتواند از حیات پیچیده پشتیبانی کند، احتمالا چند قرن یا حتی بسیار بیشتر زمان خواهد برد.
پژوهشگران تصور میکنند این فرایند ابتدا در زیستگاههای گنبدی عظیم با ارتفاع حدود ۱۰۰ متر آغاز شود. در این محیطهای بسته میتوان از طریق فتوسنتز یا الکترولیز آب، اکسیژن قابل تنفس تولید کرد.
با گذشت زمان، گسترش پوشش گیاهی به خارج از این زیستگاهها میتواند به افزایش تدریجی اکسیژن در جو مریخ کمک کند. با این حال، برآوردها نشان میدهند تولید طبیعی اکسیژن بهتنهایی ممکن است حدود هزار سال زمان ببرد.
در صورت موفقیت چنین فرایندی، ساکنان آینده مریخ ممکن است سرانجام بتوانند بدون وابستگی به گنبدهای محافظ در این سیاره زندگی کنند.
مجهولات علمی درباره زمینیسازی مریخ
این طرح در عین حال بر مجموعهای از پرسشهای اساسی تاکید دارد که پیش از هرگونه اقدام گسترده برای زمینیسازی مریخ باید به آنها پاسخ داده شود.
دانشمندان هنوز اطلاعات کاملی درباره آنچه در زیر صفحات عظیم یخی مریخ قرار دارد، در اختیار ندارند. همچنین مشخص نیست گرمتر و مرطوبتر شدن این سیاره چه تاثیری بر طوفانهای گسترده گردوغبار آن خواهد گذاشت.
پرسش مهم دیگر این است که آیا مریخ منابع کافی برای اجرای فرایندهایی مانند الکترولیز آب در مقیاس وسیع دارد یا بخشی از مواد مورد نیاز باید با هزینهای بسیار بالا از زمین به این سیاره منتقل شوند.
چالشهای اخلاقی زمینیسازی مریخ
موانع علمی و فناورانه تنها بخشی از چالشهای زمینیسازی مریخ هستند و چنین اقدامی پرسشهای اخلاقی مهمی را نیز مطرح میکند.
هرگونه دگرگونی گسترده در مریخ میتواند بخشهایی از تاریخ طبیعی این سیاره را برای همیشه تغییر دهد یا از بین ببرد و فرصت دانشمندان آینده برای مطالعه آن در وضعیت طبیعی و دستنخورده را محدود کند.
مهمتر از آن، اگر حیات بومی در مریخ وجود داشته باشد، حتی در حد میکروارگانیسمها، وارد کردن موجودات زنده زمینی میتواند اکوسیستم احتمالی این سیاره را آلوده یا نابود کند؛ آن هم پیش از آنکه دانشمندان فرصت شناسایی و مطالعه کامل آن را بیابند.
به نوشته والاستریت ژورنال، این تحول نگرانیهایی را درباره احتمال دریافت کمک اطلاعاتی تهران از چین یا روسیه ایجاد کرده، هرچند این روزنامه شواهد مستقلی برای اثبات این ادعا ارائه نکرده است.
والاستریت ژورنال در گزارشی درباره حمله اخیر [حکومت] ایران به پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن نوشت این پایگاه با سامانه ضدموشکی تاد محافظت میشود، اما رادار این سامانه پیشتر در ماه مارس بر اثر حمله پهپادی جمهوری اسلامی آسیب دیده بود. آمریکا پس از آن مجبور شد قطعه خسارتدیده را تعویض کند.
به گفته مقامهای آمریکایی، نیروهای [حکومت] ایران در ماههای گذشته شیوههای خود را با سامانههای پدافندی آمریکا تطبیق دادهاند. آنها اکنون از موشکهایی استفاده میکنند که با سرعت بسیار بالا حرکت میکنند و هنگام حرکت به سوی هدف قابلیت مانور دارند؛ ویژگیهایی که رهگیری آنها را دشوارتر میکند.
در تازهترین حمله به پایگاه موفقالسلطی، دو نظامی آمریکایی کشته، چند نفر زخمی و یک نظامی مفقود شد. افراد مطلع به والاستریت ژورنال گفتند شماری از هواپیماهای سرنشیندار و بدون سرنشین نیز در این حمله هدف قرار گرفتند.
سنتکام اعلام کرد چهار نظامی زخمی برای درمان به بیمارستانهایی در اردن منتقل شدند و پس از مداوا مرخص شدند. نیروهای دیگری که جراحات جزئی داشتند نیز پس از معاینه به محل خدمت خود بازگشتند. به گفته این فرماندهی، تلفات زمانی رخ داد که نیروهای آمریکا و متحدانش در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی بودند.
پایگاه موفقالسلطی محل استقرار هواپیماهای جنگی آمریکایی است که در عملیات علیه جمهوری اسلامی به کار گرفته میشوند. حکومت ایران طی ماههای گذشته بارها این پایگاه را با موشکهای بالستیک و پهپاد هدف قرار داده است. در حمله دیگری در اوایل هفته نیز تعدادی از نظامیان آمریکایی جراحات جزئی برداشتند.
این نخستین بار از زمان اعلام آتشبس از سوی دونالد ترامپ در فروردین ماه است که نظامیان آمریکایی بر اثر حملات خصمانه کشته میشوند. پنتاگون پیش از این حمله اعلام کرده بود ۱۴ نظامی آمریکایی در جریان درگیری با [حکومت] ایران بر اثر حملات یا حوادث جان باختهاند و یک نظامی دیگر نیز در پی یک وضعیت اضطراری پزشکی جان خود را از دست داده است.
سنتکام پس از حمله به پایگاه موفقالسلطی اعلام کرد آمریکا برای مجازات جمهوری اسلامی به دلیل هدف قرار دادن نظامیان آمریکایی و تضعیف توانایی آن برای حمله به کشتیرانی، عملیات تازهای را علیه [حکومت] ایران آغاز کرده است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز گفت کشتهشدن این نظامیان عزم واشینگتن را راسختر خواهد کرد.
ترامپ پیشتر گفته بود در صورت کشتهشدن نیروهای آمریکایی به دست ایران، بازگشت به جنگ را بررسی خواهد کرد. مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان، و شماری دیگر از قانونگذاران آمریکایی به خانوادههای قربانیان تسلیت گفتند. جین شاهین، عضو ارشد دموکرات کمیته روابط خارجی سنا، نیز از رییسجمهوری آمریکا خواست برای پایان دادن به آنچه «جنگ فاجعهبار» خواند، مذاکره کند.
همزمان با تشدید حملات، آمریکا در حال اعزام هواپیماهای جنگی بیشتری به منطقه است. جنگندههای اف۱۶ از پایگاه اشپانگدالم در آلمان و جنگندههای رادارگریز اف۳۵ از پایگاه لیکنهیث در بریتانیا به خاورمیانه فرستاده میشوند. هواپیماهای سوخترسان نیز راهی منطقهاند. اف۱۶ها میتوانند، در کنار ماموریتهای دیگر، رادارهای ایران را که برای شلیک موشکهای زمینبههوا استفاده میشوند، هدف قرار دهند.
مجتبی خامنهای که به نوشته والاستریت ژورنال قدرت را در تهران در دست گرفته، اما از زمان آغاز جنگ در انظار عمومی دیده نشده است، هشدار داد ادامه حملات آمریکا با «درسهایی فراموشنشدنی» پاسخ داده خواهد شد. تحلیلگران نیز نگراناند افزایش مرحلهبهمرحله حملات دو طرف، به چرخهای مهارنشدنی از تشدید درگیری منجر شود.
درگیریهای اخیر بر سر کنترل تنگه هرمز آغاز شد و سپس به کشتیها، تاسیسات برق و پلها در ایران و دیگر نقاط خلیج فارس گسترش یافت. یادداشت تفاهمی که ترامپ در خرداد با [حکومت] ایران برای بازگشایی تنگه و کاهش جنگ امضا کرد، در پی اختلاف بر سر نحوه تردد کشتیها فروپاشید.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد ایران به دلیل نقض توافق از سوی آمریکا، از جمله تلاش واشینگتن برای ایجاد مسیری مستقل در تنگه هرمز، رسما از این تفاهم خارج شده است. به نوشته والاستریت ژورنال، افزایش استفاده دو طرف از نیروی نظامی، تردد کشتیها در این آبراه را محدود و قیمت نفت را بهشدت افزایش داده است.
ادامه اختلال در تنگه هرمز، که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، میتواند ذخایر جهانی نفت را به سطوحی خطرناک کاهش دهد. با وجود افزایش حملات در هفته گذشته، دو طرف تاکنون از بازگشت به جنگی تمامعیار خودداری کردهاند.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد حملات جدید ساعت شش عصر شنبه به وقت شرق آمریکا [۱:۳۰ بامداد تهران] و به دستور دونالد ترامپ آغاز شد. به گفته سنتکام، هدف این عملیات تضعیف توانایی [حکومت] ایران برای تهدید کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز و «مجازات سریع» نیروهای سپاه پاسداران است که نظامیان آمریکایی را در اردن هدف قرار دادند.
خبرگزاری مهر گزارش داد منطقهای در نزدیکی سیریک در جنوب ایران هدف حمله آمریکا قرار گرفت، اما تلفاتی بهجا نماند و زیرساختها نیز آسیب ندیدند. سنتکام پیشتر اعلام کرده بود مراکز نظارتی، زیرساختهای لجستیکی نظامی، انبارهای زیرزمینی تسلیحات و توانمندیهای دریایی [حکومت] ایران را هدف قرار داده است.
تلویزیون حکومتی ایران نیز گزارش داد حملات هوایی بامداد شنبه در هرمزگان، در مجاورت تنگه هرمز، سه کشته و هشت زخمی بر جا گذاشت و به دو پل و یک تونل جادهای آسیب رساند. وزارت بهداشت جمهوری اسلامی شمار قربانیان حملات سه هفته گذشته آمریکا را ۵۰ کشته و بیش از ۵۰۰ زخمی اعلام کرده است.
سنتکام گفت دو نظامی آمریکایی روز جمعه در اردن کشته و یک نظامی دیگر در عملیات مفقود شد. به نوشته خبرگزاری رویترز، با احتساب این تلفات، شمار نظامیان آمریکایی کشتهشده از آغاز جنگ به ۱۶ نفر و شمار زخمیها به بیش از ۴۲۰ نفر رسیده است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در واکنش نوشت: «فداکاری آنها فقط عزم ما را راسختر میکند.»
پیش از آغاز حملات جدید آمریکا، مجتبی خامنهای گفت واشینگتن بهای «تلاش برای تشدید درگیری» را خواهد پرداخت. او در بیانیهای که رسانههای حکومتی و حسابهای رسمی رهبر جمهوری اسلامی منتشر کردند، گفت اقدامات واشینگتن نشان داده است امضای ترامپ «کاملا بیارزش و فاقد اعتبار» است و درباره تحمیل «هزینههایی سنگینتر و تحقیر بیشتر» به آمریکا هشدار داد. کاخ سفید به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد و محل حضور خامنهای نیز همچنان نامشخص است.
همزمان با حملات آمریکا به پلها، تاسیسات برق و دیگر زیرساختهای ایران، جمهوری اسلامی حملات خود را به کشورهای میزبان نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا گسترش داد. کویت روز شنبه با موجی از حملات روبهرو شد و نیروهای مسلح این کشور اعلام کردند موشکهای بالستیک و پهپادهای ایرانی را رهگیری کردهاند. شماری از آتشنشانان و کارکنان صنعت نفت نیز هنگام مقابله با پیامدهای حملات زخمی شدند.
سپاه پاسداران اعلام کرد یک مرکز پشتیبانی نظامی آمریکا در اردوگاه عریفجان کویت را هدف قرار داده و یک مرکز راداری در پایگاه هوایی علیالسالم را «منهدم» کرده است. شرکت نفت کویت نیز گفت یکی از تاسیسات نفتی این کشور در «حملات مکرر ایران» هدف قرار گرفت و خسارت قابلتوجه و تعدادی زخمی بر جا گذاشت.
رسانههای ایران همچنین از حمله سپاه به محل استقرار هواپیماهای رزمی آمریکا در پایگاه هوایی شیخ عیسی بحرین و یک مرکز دادههای اطلاعاتی خبر دادند. تلویزیون حکومتی ایران نیز مدعی شد در حمله موشکی و پهپادی به پایگاه آمریکا در ازرق اردن، دستکم دو جنگنده آمریکایی و سه هواپیمای دیگر «منهدم» شدند. رویترز اعلام کرد نتوانسته است این ادعاها را مستقلا تایید کند.
سامانه هشدار زودهنگام عربستان سعودی نیز از ساکنان الخرج و ینبع خواست به پناهگاه بروند. الخرج در شرق ریاض میزبان یک پایگاه نظامی محل استقرار نیروهای آمریکایی است و در ینبع، در ساحل دریای سرخ، یک پایانه مهم صادرات نفت قرار دارد. دو منبع مطلع گفتند این هشدارها پس از حمله موشکی [حکومت] ایران، نخستین حمله از این نوع به عربستان در بیش از سه ماه گذشته، صادر شد. به نوشته رویترز، دولت عربستان اظهارنظر نکرد و سپاه پاسداران نیز اشارهای به حمله به این کشور نداشت.
وزارت خارجه آمریکا در پی این تحولات، با اشاره به افزایش تنشها و احتمال «تشدید تنش پیشبینینشده» در خاورمیانه، برای شهروندان آمریکایی در سراسر جهان هشدار مسافرتی صادر کرد. این وزارتخانه هشدار داد لغو پروازها و بستهشدن دورهای حریمهای هوایی میتواند در سفرها اختلال ایجاد کند.
درگیری کنونی پس از آن آغاز شد که آمریکا و اسرائیل در اسفند سال گذشته، با هدف از کار انداختن برنامه موشکی جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی منطقهای آن، به ایران حمله کردند. جنگ از آن زمان به اختلال گسترده در عرضه انرژی، افزایش نگرانیها درباره تورم جهانی و رقابت بر سر کنترل تنگه هرمز منجر شده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، آمریکا را متهم کرد که در پی تسلط بر تنگه هرمز است؛ آبراهی که حدود یکپنجم نفت جهان در شرایط عادی از آن عبور میکند. واشینگتن میگوید در حال اجرای محاصره دریایی است و تهران نیز اعلام کرده کشتیهایی را هدف میگیرد که مقررات تعیینشده از سوی جمهوری اسلامی برای عبور از تنگه را رعایت نکنند.
اتحادیه اروپا و کشورهای خلیج فارس نیز در بیانیهای مشترک از [حکومت] ایران خواستند حملات و مداخله در کشتیرانی را فوری و بدون قیدوشرط متوقف کند و تنگه هرمز را بدون شرط یا دریافت هزینه باز نگه دارد. این تحولات در حالی رخ میدهد که توافق موقت آتشبس امضاشده در ماه گذشته میلادی، هفته پیش فروپاشید و حملات جمهوری اسلامی و آمریکا از آن زمان شدت گرفته است.
