دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، کشتهشدن دو نظامی این کشور در حمله جمهوری اسلامی به پایگاهی در اردن را «مایه تاسف» خواند، اما گفت آنها برای جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای و گسترش جنگ در خاورمیانه جان باختند. او همزمان از تشدید حملات آمریکا به ایران دفاع کرد.
ترامپ روز شنبه ۲۷ تیر ماه در گفتوگو با نیویورکپست، پس از کشتهشدن دو نظامی این کشور در اردن، از آغاز حملات تلافیجویانه به ایران دفاع کرد. او گفت عملیات برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای ضروری است و در صورت متوقف نشدن تهران، احتمال گسترش درگیری در خاورمیانه وجود دارد.
رییسجمهوری آمریکا در این گفتوگو کشتهشدن این نظامیان را «مایه تاسف» خواند، اما تاکید کرد که ماموریت آمریکا باید ادامه یابد. او گفت: «آنها جان باختند، چون نمیخواهند ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند و نمیخواهند خاورمیانه منفجر شود.»
در حمله روز جمعه به پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن، دو نظامی آمریکایی کشته، دستکم چهار نفر زخمی و یک نظامی مفقود شد. این افراد نخستین تلفات نیروهای آمریکایی از زمان اعلام پایان آتشبس با جمهوری اسلامی از سوی ترامپ در هفته گذشته به شمار میروند.
ارتش آمریکا ساعت شش عصر شنبه به وقت شرق آمریکا [۱:۳۰ بامداد تهران] موج تازهای از حملات هوایی علیه تهران را آغاز کرد. سنتکام اعلام کرد این حملات با هدف تضعیف بیشتر توانایی جمهوری اسلامی برای «تهدید کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز» انجام شده است.
همزمان، گزارشها از تقویت حضور هوایی آمریکا در خاورمیانه حکایت دارند. جنگندههای اف۱۶ از پایگاه هوایی اشپانگدالم در آلمان و جنگندههای رادارگریز اف۳۵ از یک پایگاه آمریکایی در بریتانیا راهی منطقه شدهاند. واشینگتن طی روزهای گذشته هواپیماهای سوخترسان بیشتری نیز به منطقه اعزام کرده است.
ترامپ همواره جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای را یکی از منافع اساسی امنیت ملی آمریکا توصیف کرده و هشدار داده است که ایرانِ مجهز به سلاح هستهای، خاورمیانه را بیثبات و متحدان واشینگتن را تهدید خواهد کرد. او در گفتوگوی تازه خود نیز کشتهشدن نظامیان آمریکایی را بخشی از تلاش برای جلوگیری از تحقق این سناریو دانست.
ترامپ هفته گذشته پس از آن آتشبس با [حکومت] ایران را پایانیافته اعلام کرد که تهران سه کشتی را در تنگه هرمز هدف قرار داد. بر اساس یادداشت تفاهمی که میان آمریکا و [حکومت] ایران برای تثبیت آتشبس تنظیم شده بود، جمهوری اسلامی باید تنگه هرمز را دوباره به روی کشتیرانی باز میکرد.
چند مقام آمریکایی که به دلیل حساسیت مسائل عملیاتی نخواستند نامشان فاش شود، به نیویورکتایمز گفتند حمله روز جمعه چهارمین حمله جمهوری اسلامی به نیروهای آمریکا در اردن طی پنج روز بود. در این حمله دو نظامی آمریکایی کشته و چهار نفر زخمی شدند و یک نظامی نیز همچنان مفقود است. شماری دیگر از نیروها به دلیل جراحات جزئی معاینه شدند و سپس به محل خدمت خود بازگشتند.
به گفته این مقامها، نخستین حمله یک مرکز اقامتی در پایگاه هوایی ملک فیصل را هدف قرار داد و تا پنج نظامی آمریکایی را زخمی کرد. حمله دوم به پایگاهی در شرق اردن صورت گرفت که بالگردهای بلکهاوک آمریکا از آن عملیات انجام میدادند و شمار قابلتوجهی از این بالگردها در جریان حمله آسیب دیدند.
موشکهای ایران سپس پایگاه هوایی موفقالسلطی در ازرق را هدف قرار دادند. در حمله نخست به این پایگاه، حدود ۲۰ نظامی آمریکایی هنگام شتاب برای پناه گرفتن در سنگرها زخمی شدند، اما کسی کشته نشد. جمهوری اسلامی ۴۸ ساعت بعد بار دیگر همین پایگاه را هدف قرار داد که در نتیجه آن دو نظامی آمریکایی کشته شدند.
مقامهای آمریکایی گفتند تعدد حملات و خسارات ناشی از آنها نشان میدهد جمهوری اسلامی همچنان ذخایر موشکی قابلتوجهی در اختیار دارد و نیروهایش در عبور از سامانههای پدافند هوایی آمریکا مهارت بیشتری پیدا کردهاند. پنتاگون تاکنون جزئیات این حملات را بهطور علنی منتشر نکرده و از اظهارنظر درباره گزارش نیویورکتایمز نیز خودداری کرده است.
ارتش جمهوری اسلامی اعلام کرد در حمله روز جمعه، مخازن سوخت پایگاه آمریکا در ازرق را با پهپاد هدف قرار داده است. سپاه پاسداران نیز، بنا بر گزارش خبرگزاری فارس، گفت با موشک و پهپاد به آشیانههای هواپیماها در این پایگاه حمله کرده است.
اردن در آستانه جنگ و روزهای نخست آن به یکی از مراکز مهم عملیات آمریکا تبدیل شد. پنتاگون شماری از نیروهای مستقر در بحرین، امارات متحده عربی و قطر را به مکانهایی در اردن و اسرائیل منتقل کرد که امنتر ارزیابی میشدند. به گفته مقامهای آمریکایی، پس از آنکه برخی دیگر از متحدان منطقهای واشینگتن استقرار نیروهای آمریکایی و استفاده از حریم هوایی خود را محدود کردند، اهمیت اردن در عملیات آمریکا افزایش یافت.
جمهوری اسلامی از اوایل ژوئیه [اواخر خرداد] و برای نخستین بار پس از امضای توافق آتشبس با آمریکا در ماه ژوئن [خرداد]، دامنه حملات منطقهای خود را به اردن گسترش داد. همزمان، ترامپ نشان داده است که قصد دارد طی هفته آینده حملات به ایران را افزایش دهد و زیرساختهایی از جمله پلها، نیروگاههای برق و شبکههای توزیع را هدف قرار دهد. نیویورکتایمز نوشت کشتهشدن دو نظامی آمریکایی احتمال اجرای این تهدیدها را افزایش داده است، هرچند ترامپ پیشتر در مواردی تهدیدهای مشابهی مطرح کرده و سپس از اجرای آنها عقب نشسته است.
جرنیگان در گفتوگو با برنامه «فاکس ریپورت» گفت حملات جمهوری اسلامی خشم همسایگان منطقهای ایران را برانگیخته است. به گفته او، این کشورها حدود سه دهه پیش با خرید سامانههای دفاعی آمریکایی سرمایهگذاری گستردهای انجام دادند و تحولات کنونی از نگاه آنها درستی این تصمیم را ثابت کرده است.
این نظامی پیشین آمریکایی گفت همزمان با تلاش تهران برای گسترش جنگ، کارزار نظامی واشینگتن نیز وارد مراحل تازهای شده است. او افزود نیروهای آمریکایی پلهای منتهی به بنادر چابهار و بندرعباس را منهدم کردهاند؛ دو منطقهای که به گفته او، پایگاههای مهم دریایی جمهوری اسلامی نیز در آنها قرار دارند.
جرنیگان گفت هدف از این حملات، قطع مسیرهای ورود و خروج از بنادر و مختل کردن انتقال تجهیزات و نیرو بوده است. او از محمولههای پهپادی، قطعات موشکی و جابهجایی نیروها بهعنوان مواردی نام برد که به گفته او، از این مسیرها منتقل میشدند.
او همچنین پیشبینی کرد کشتهشدن دو نظامی آمریکایی در اردن به شتاب گرفتن عملیات نظامی آمریکا منجر شود. جرنیگان گفت نیروهای آمریکایی در آخر هفته هدفی را در عمق حدود ۲۰۰ کیلومتری خاک ایران و در محل استقرار تیپ ۳۸۸ مکانیزه هدف قرار دادهاند؛ یگانی که به گفته او، پیشتر در تلویزیون ایران به شلیک پهپاد به سوی اردن افتخار کرده بود.
سرهنگ بازنشسته تفنگداران دریایی آمریکا در پایان گفت حملات ادامه خواهد یافت و شرایط برای جمهوری اسلامی دشوارتر خواهد شد. او با استفاده از تعبیری تند افزود: «برای ایرانیها، اوضاع پیش از آنکه بدتر شود، باز هم بدتر خواهد شد.»
بر اساس گزارشی از اسرائیلهیوم، دهها هواپیمای سوخترسان نظامی آمریکا در روزهای اخیر وارد اسرائیل شده و در پایگاههای نیروی هوایی عوودا و رامون در جنوب این کشور مستقر شدهاند. همچنین هواپیماهای سوخترسان آمریکایی مستقر در فرودگاه بنگوریون، جای هواپیماهای اسرائیلی را گرفتهاند که به خارج از کشور منتقل شدهاند.
همزمان با این تحرکات، مقامهای امنیتی اسرائیل هر روز نشستهای ارزیابی برگزار میکنند تا احتمال گسترش رویارویی حکومت ایران و آمریکا و پیامدهای ورود اسرائیل به این درگیری را بررسی کنند. رهبران سیاسی و فرماندهان نظامی این کشور نیز از آمادگی برای سناریوهای مختلف سخن گفتهاند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در روزهای اخیر گفت این کشور در صورت لزوم، برای ازسرگیری جنگ با [حکومت] ایران در بالاترین سطح آمادگی قرار دارد. او افزود: «ما سد ترس را شکستهایم. اکنون نمیتوانم بگویم در ایران چه اتفاقی خواهد افتاد. ممکن است اتفاقهای بسیاری رخ دهد. ما برای هر سناریویی آمادهایم.»
نتانیاهو همچنین مستقیما به تهران هشدار داد که در صورت حمله به اسرائیل، واکنش این کشور شدیدتر از گذشته خواهد بود. او گفت: «اگر به ما حمله کنید، آنچه رخ خواهد داد تکرار گذشته نخواهد بود. پاسخ ما بهمراتب قدرتمندتر خواهد بود. دورانی که کسی میتوانست به ما حمله کند، بدون آنکه با پاسخی دو برابر شدیدتر روبهرو شود، به پایان رسیده است.»
رییس ستاد کل ارتش اسرائیل نیز موضع مشابهی درباره آمادگی نیروهای نظامی این کشور برای ازسرگیری جنگ با [حکومت] ایران اتخاذ کرده است. استقرار هواپیماهای سوخترسان آمریکا، انتقال شماری از هواپیماهای اسرائیلی به خارج و ارزیابیهای روزانه امنیتی، همگی در شرایطی انجام میشوند که احتمال گسترش درگیری میان آمریکا و جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
سنتکام در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد: «در ۱۷ ژوئیه (۲۶ تیر)، دو تن از نیروهای نظامی آمریکا در اردن، هنگام دفاع نیروهای فرماندهی مرکزی آمریکا و نیروهای شریک در برابر حملات موشکهای بالستیک و پهپادهای ایران، در عملیات کشته شدند. علاوه بر این، یک نظامی دیگر نیز در حال حاضر مفقودالاثر است.»
بهگفته سنتکام، چهار نظامی آمریکایی دیگر نیز برای دریافت خدمات درمانی به بیمارستانهایی در اردن منتقل شدند، اما پس از درمان مرخص شدهاند. همچنین تعدادی دیگر از نیروها جراحات جزئی برداشته و به محل خدمت خود بازگشتهاند.
سنتکام اعلام کرد هویت نظامیان کشتهشده تا ۲۴ ساعت پس از اطلاعرسانی به خانوادههای آنها منتشر نخواهد شد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در واکنش به بیانیه سنتکام در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «خدا نگهدار قهرمانان. فداکاری آنها فقط عزم ما را راسختر میکند.»
با کشته شدن این دو نفر، شمار نظامیان آمریکایی کشتهشده در جنگ با جمهوری اسلامی در نزدیک به پنجماه گذشته به ۱۵ نفر رسیده است. دستکم ۴۰۰ نظامی آمریکایی نیز در جریان این جنگ مجروح شدهاند.
در اول مارس، شش سرباز نیروی ذخیره ارتش آمریکا در پی حمله مستقیم جمهوری اسلامی به یک مرکز عملیاتی موقت در بندر الشعیبه کویت کشته شدند.
چند روز بعد نیز یک گروهبان ارتش آمریکا در اثر جراحاتی که در جریان حملهای در عربستان سعودی برداشته بود، جان خود را از دست داد.
آخرین تلفات آمریکا پیش از این مربوط به روز ۱۲ مارس بود؛ زمانی که شش نظامی آمریکایی در سانحه سقوط یک هواپیمای سوخترسان KC-135 Stratotanker نیروی هوایی آمریکا در غرب عراق کشته شدند. با این حال، ارتش آمریکا اعلام کرده بود این حادثه «در نتیجه آتش دشمن یا آتش خودی» رخ نداده است.
دو نظامی دیگر آمریکا در شرایطی کشته شدند که آتشبس شکننده میان جمهوری اسلامی و آمریکا در این هفته عملا فروپاشیده و دو طرف بار دیگر حملات متقابل را از سر گرفتهاند.
حملات مرگبار آمریکا با موجهایی از حملات پهپادی و موشکی ایران پاسخ داده شده و دامنه اهداف نیز به کشورهای بیشتری که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند، گسترش یافته است.
وزارت بهداشت ایران روز شنبه اعلام کرد که طی ۲۴ ساعت گذشته ۱۲ نفر در ایران کشته شدهاند و بدین ترتیب شمار قربانیان مرحله اخیر جنگ به ۵۰ نفر رسیده است.
سنتکام دقایقی پس از انتشار پیام مکتوب مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی که از زمان به قدرت رسیدن دیده نشده است، خبر کشته شدن دو نظامی آمریکا را تایید کرد.
مجتبی خامنهای، در پیامی که شنبه ۲۷ تیر منتشر شد، گفت: «ملت ایران و جبهه مقاومت برای دشمن آمریکایی درسهای فراموشنشدنی در اختیار دارند.»
مجتبی خامنهای افزود آمریکا با نقض مکرر تفاهمنامه امضاشده میان روسای جمهوری ایران و آمریکا، بار دیگر بیارزش و نامعتبر بودن امضای رییسجمهوری آمریکا را ثابت کرده است.
او همچنین آمریکا را به جنگافروزی متهم کرد و گفت «رشادتهای رزمندگان اسلام و غیرت مردمان شجاع خطه جنوب» نمونهای از درسهایی است که جمهوری اسلامی و جبهه مقاومت برای آمریکا در اختیار دارند.
در ایران، خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از مدیرعامل شرکت آب منطقهای گزارش داد که پس از حمله آمریکا به یک مجتمع آبشیرینکن در روستای بونجی، در نزدیکی جاسک، حدود ۱۰ هزار نفر در ۲۰ روستا روز شنبه ۲۷ تیر با اختلال در تامین آب مواجه شدند.
سفارت جمهوری اسلامی در هند نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس این حمله را «جنایت جنگی» خواند.
تهران همچنین جمعه تایید کرد که زیرساختهای برق در جنوب ایران هدف حمله قرار گرفتهاند. وزارت نیرو از مردم استانهای جنوبی خواستبه دلیل «گرمای شدید» در مصرف برق صرفهجویی کنند.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اواخر جمعه اعلام کرد هفتمین شب متوالی حملات خود علیه زیرساختهای نظامی و «اهداف دیگر» را به پایان رسانده است. این نهاد اشارهای به حمله به زیرساختهای غیرنظامی نکرد. با این حال، در این حملات پلهایی در بندرعباس و استان هرمزگان و دست کم ۱۱۶ دکل مخابراتی از مدار خارج شدهاند.
اداره کل ارتباطات استان هرمزگان اعلام کرد در پی حملات جمعه شب آمریکا به خطوط انتقال ارتباطات و پهنای باند در شهرهای بندرعباس و حاجیآباد، ۱۱۶ دکل مخابراتی از مدار خارج شدهاند.
بهگفته اداره کل ارتباطات استان هرمزگان در حال حاضر شبکههای تلفن ثابت، تلفن همراه و اینترنت در برخی از مناطق شمالی این استان با قطعی گسترده مواجه هستند و تلاشها برای ترمیم زیرساختها و برقراری مجدد ارتباطات همچنان در جریان است.
وزارت بهداشت ایران نیز گزارش داده که در جریان حملات آمریکا ۵۰ نفر کشته شدهاند.
در مقابل، جمهوری اسلامی نیز که عمدتا متحدان آمریکا در منطقه را هدف قرار داده، دست کم دو بار به تاسیسات برق و آبشیرینکن در کویت حمله کرده است.
وزارت برق و آب کویت شنبه از مردم خواست در ساعات اوج مصرف برق صرفهجویی کنند. این درخواست پس از دومین حمله به نیروگاهها و تاسیسات آبشیرینکن و وقوع آتشسوزی در این تاسیسات صادر شد.
شرکت نفت کویت نیز اعلام کرد جمهوری اسلامی یکی از تاسیسات حیاتی این شرکت را هدف قرار داده که در نتیجه آن چند نفر زخمی شدهاند و «خسارات مادی قابل توجهی» به بار آمده است.
سرتیپ سعود العتیبی، سخنگوی وزارت دفاع کویت، شنبه گفت حملات به تاسیسات نفتی و برق این کشور «خسارات شدیدی» بر جای گذاشته است.
وزارت امور خارجه کویت نیز با انتشار بیانیهای اعلام کرد هدف قرار دادن «زیرساختهای حیاتی» از سوی ایران نشاندهنده «رویکردی نظاممند و تهاجمی با هدف قرار دادن اهداف غیرنظامی» است.
بهگفته وزارت امور خارجه کویت، حمله جمهوری اسلامی به یک نیروگاه تولید برق، تاسیسات آبشیرینکن، تاسیسات بخش نفت و شماری از زیرساختهای حیاتی، باعث آتشسوزی و خسارتهای گسترده به زیرساختها، تاسیسات غیرنظامی و ساختمانهای مسکونی شده است.
وزارت امور خارجه کویت این حملات را محکوم و تاکید کرد که هدف قرار دادن مکرر زیرساختهای حیاتی، نقض آشکار حقوق بینالملل و قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل است.
در همین حال، اکسیوس گزارش داد که برای نخستین بار در دور تازه درگیریها، جمهوری اسلامی یک موشک بالستیک به عربستان سعودی شلیک کرده است. عربستان سعودی اعلام کرده که تهدیدها را خنثی کرده است.
ادامه حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه
حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه از جمله کویت، بحرین و اردن با موجی از محکومیتها مواجه شده است.
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، حملات جمهوری اسلامی به زیرساختها و تاسیسات غیرنظامی در بحرین، کویت و اردن را جنایت جنگی خواند.
البدیوی خواستار آن شد که این حملات فورا در سطح بینالمللی مورد پیگرد و عاملان آن پاسخگو شوند.
وزارت امور خارجه قطر نیز که در هفتههای اخیر بار دیگر کوشید بین تهران و واشینگتن میانجیگری کند،شنبه ۲۷ تیر با انتشار بیانیهای اعلام کرد جمهوری اسلامی با هدف قرار دادن تاسیسات برق و آبشیرینکن در کویت از همه خطوط قرمز فراتر رفته و این حملات نقض آشکار قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل است.
وزارت امور خارجه قطر همچنین حملات جمهوری اسلامی به اردن، بحرین و کویت را بهشدت محکوم کرد و آن را نقض آشکار حاکمیت این کشورها، حقوق بینالملل، منشور سازمان ملل و اصول حسن همجواری دانست.
در بیانیه وزارت امور خارجه قطر آمده است این حملات به تشدید تنشها، تضعیف تلاشهای سیاسی و دیپلماتیک و تهدید امنیت و ثبات منطقه منجر میشود.
وزارت امور خارجه اردن نیز حملات جمهوری اسلامی به بحرین و تاسیسات برق و آبشیرینکن در کویت را محکوم کرد و آن را تشدید خطرناک تنش، نقض آشکار حاکمیت این کشورها، تهدیدی برای امنیت و ثبات آنها و نقض حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل دانست.
وزارت امور خارجه اردن در بیانیهای اعلام کرد این کشور همبستگی کامل خود را با بحرین و کویت اعلام میکند و از همه اقداماتی که این دو کشور برای حفاظت از حاکمیت، امنیت و شهروندان و ساکنان خود انجام دهند، حمایت میکند.
در همین حال کویت، بحرین و اردن شنبه نیز اعلام کردند که موشکهای و پهپادهای شلیکشده از خاک ایران را رهگیری کردهاند.
تهدید به حمله به فرودگاههای دبی و ابوظبی
با این حال، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، شنبه گفت: «تهران نیز همانند واشینگتن اجرای تعهدات خود در چارچوب تفاهمنامه اسلامآباد را که ماه گذشته امضا شد، متوقف خواهد کرد.
او افزود: «ما دیگر این تعهدات را اجرا نمیکنیم و تمرکزمان بر دفاع از کشور است.»
همزمان خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، بهنقل از یک مقام امنیتی جمهوری اسلامی نوشت اگر آمریکا به زیرساختهای غیرنظامی ایران حمله کند، فرودگاههای دبی و ابوظبی و بنادر فجیره و جبلعلی باید فورا تخلیه شوند.
او افزود این هشدار با هدف حفظ جان شهروندان در برابر حملات متقابل جمهوری اسلامی، صادر شده است.
مجتبی یوسفی، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، نیز در گفتوگویی تلویزیونی گفت اگر قرار بر هدف قرار دادن زیرساختها باشد، جمهوری اسلامی دست برتر را دارد و میتواند راهآهن و پلهای اسرائیل را هدف قرار دهد.
یوسفی گفت کشورهای خلیج فارس و اسرائیل در حوزه زیرساختی به مراتب از جمهوری اسلامی آسیبپذیرتر هستند.
