دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از پایان نشست دو روزه ناتو، برخلاف انتظار با ایر فورس وان قدیمی ترکیه را به مقصد بریتانیا ترک کرد. این تصمیم در حالی اعلام شد که پس از کشته شدن علی خامنهای، تهدیدها به قتل او از سوی مقامها و چهرههای نزدیک به جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
ترامپ چهارشنبه ۱۷ تیر در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت برای تقدیر از نظامیان آمریکایی، هواپیمای جدید ایر فورس وان به پایگاه هوایی میلدنهال در بریتانیا فرستاده میشود تا آنان نخستین کسانی باشند که از آن بازدید میکنند.
او افزود «برای تجدید خاطرات»، مسیر کوتاه ترکیه تا میلدنهال را با ایر فورس وان پیشین طی خواهد کرد.
ترامپ در این پیام مستقیما از تهدیدهای جمهوری اسلامی نام نبرد، اما این تصمیم در حالی اعلام شد که پس از کشته شدن خامنهای، تهدیدها علیه او از سوی شماری از مقامها و چهرههای نزدیک به جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
همین امر موجب شد که خبرنگاران در نشست خبری چهارشنبه ترامپ در آنکارا علت استفاده از هواپیمای پیشین به جای هواپیمای اهدایی قطر به تهدیدهای جمهوری اسلامی نسبت داده و از رییسجمهوری آمریکا درباره آن سوال شود.
ترامپ در پاسخ، بهدلیل پرواز نکردن با هواپیمای اهدایی قطر اشاره نکرد اما گفت: «من هدف شماره یک ایران برای کشتن هستم. این موضوع منتشر شده و دیروز هم فهرست دیگری منتشر شد که نام من در صدر آن بود.»
در همین رویترز گزارش داد این تصمیم تنها چند هفته پس از رونمایی از بوئینگ ۷۴۷ اهدایی قطر بهعنوان جایگزین موقت ایر فورس وان اتخاذ شد.
این هواپیما که پس از تجهیز به سامانههای امنیتی و ارتباطی در اختیار کاخ سفید قرار گرفته، نخستین سفر خارجی خود را نیز در جریان سفر اخیر ترامپ به ترکیه انجام داده بود.
تغییر هواپیمای حامل رییسجمهوری آمریکا در فضایی انجام شد که پس از کشته شدن خامنهای، تهدیدهای مقامها، نمایندگان مجلس، چهرههای رسانهای و حامیان جمهوری اسلامی علیه ترامپ افزایش یافته است؛ تهدیدهایی که شماری از آنها آشکارا با ادبیات انتقام و دعوت به اقدام علیه جان رییسجمهوری آمریکا همراه بودهاند.
در تازهترین نمونه، محمدجواد لاریجانی، فعال سیاسی اصولگرا و کارشناس صداوسیما، چهارشنبه ۱۷ تیر در یک برنامه تلویزیونی گفت باید فهرست همه افرادی که در کشته شدن خامنهای نقش داشتهاند منتشر شود.
او افزود این افراد از نظر جمهوری اسلامی «مهدورالدم» هستند و باید «برای سر آنها جایزه تعیین شود».
روزنامه کیهان که زیر نظر نماینده رهبر جمهوری اسلامی اداره میشود، چهارشنبه در صفحه یک خود نوشت: «ترامپ نباید زنده بماند.»
این روزنامه تشییع جنازه خامنهای را «آزمایش اقتدار اسلام» خواند و نوشت امنیت ترامپ و بنیامین نتانیاهو «برای همیشه از بین رفت».
حسین شریعتمداری، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در کیهان، نیز در یادداشتی با عنوان «سر ترامپ را میخواهیم» نوشت جمهوری اسلامی باید رسما اعلام کند ترامپ و حتی خلبانانی را که در کشته شدن خامنهای نقش داشتهاند، «واجبالقتل» میداند و هرجا آنان را بیابد، «به قتل» میرساند.
حمید رسایی، نماینده مجلس نیز ۱۶ تیر در شبکه اجتماعی «ویراستی» خواستار هدف قرار دادن محل استقرار ترامپ در ترکیه با موشک شد و نوشت: «حالا که ترامپ در تیررس ماست... محل استقرار او در ترکیه را با موشک هدف بگیریم.»
عباس گودرزی، عضو هیات رییسه مجلس، ۱۵ تیر در گفتوگو با وبسایت دیدهبان ایران گفت رییسجمهوری آمریکا باید تاوان کشتن خامنهای را بدهد و افزود: «انتقام خون رهبری از قاتلان، راهبرد و استراتژی نظام است.»
کانال ۱۴ اسرائیل نیز ۱۵ تیر نوشت نیروی قدس سپاه پاسداران واحدی تازه با نام «مختار» تشکیل داده تا با همکاری کارتلهای مواد مخدر مکزیک و برخی اعضای جامعه ایرانیان خارج از کشور، برای ترور ترامپ و دیگر مقامهای آمریکایی برنامهریزی کند.
سعید جلیلی، عضو شورای عالی امنیت ملی نیز ۱۴ تیر در حاشیه مراسم دفن خامنهای گفت «خونخواهی» او وظیفه مسئولان است.
حمیدرضا مقدمفر، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، نیز همان روز با تاکید بر «خونخواهی» خامنهای گفت: «قصاص دشمن یک تکلیف تاریخی برای همه مردم و مسئولان است و حتی در صورت ادامه مذاکرات، مطالبه انتقام پابرجا خواهد ماند.»
همزمان با مراسم تشییع و دفن خامنهای، شرکتکنندگان در قم بنری با مضمون «۱۰۰ میلیون دلار جایزه» برای کشتن ترامپ حمل کردند. روی این بنر عبارت «۱۰۰ میلیون دلار برای پایان کلاس اپستین» دیده میشد.
در مراسم دفن در مصلی تهران نیز تصاویری از پرچمی با عبارت انگلیسی «ترامپ را بکشید» منتشر شد و حاضران شعارهایی درباره «خونخواهی» و «انتقام» از آمریکا و اسرائیل سر دادند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، در جریان مراسم تشییع جنازه خامنهای تصاویری منتشر کرد که در آن عبارت «ما ترامپ را میکشیم» دیده میشود. این خبرگزاری همچنین ویدیویی منتشر کرد که نشان میدهد حاضران با پرتاب سنگریزه به تصویر ترامپ، خواستار انتقام از او میشوند.
ششم تیر نیز ۶۶ عضو مجلس خبرگان رهبری در بیانیهای، ترامپ و نتانیاهو را «مهدورالدم» خواندند و قتل آنان را بر «هر مکلفی که به آنان دسترسی یابد» واجب دانستند.
حسن رحیمپور ازغدی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، پنجم تیر در تجمع حامیان حکومت گفت: «وقتی ترامپ با افتخار میگوید من رهبر جمهوری اسلامی را ترور کردم، ما هم باید بگوییم تو را ترور میکنیم.» او همچنین خواستار تعیین «جایزه چند میلیون دلاری» برای کشتن ترامپ و فعال شدن «هستههای عملیاتی» علیه مقامهای آمریکایی شد.
۲۷ خرداد نیز محمدباقر قالیباف، رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، گفته بود ترامپ «طراح کشتن قاسم سلیمانی» بوده و با وجود «کراهت» از مذاکره با او، به درخواست مقامهای جمهوری اسلامی وارد مذاکرات شده است.
پیش از این موج تازه، ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، ۲۵ اردیبهشت از تدوین طرحی با عنوان «اقدام متقابل نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی» خبر داده بود؛ طرحی که به گفته او، در آن پرداخت پاداش ۵۰ میلیون یورویی برای کشتن ترامپ پیشبینی شده است.
این موارد تنها بخشی از تهدیدها، فراخوانها و طرحهایی است که مقامها، روحانیون و چهرههای نزدیک به جمهوری اسلامی در سالهای اخیر علیه ترامپ مطرح کردهاند.
گزارش ایراناینترنشنال در ۲۵ اردیبهشت نیز نشان میدهد تهدیدهای اخیر، ادامه روندی است که طی ماههای گذشته با اظهارات مقامها، فتواها، کارزارهای رسانهای و حتی طرحهای پارلمانی برای هدف قرار دادن ترامپ دنبال شده است.
مقامهای آمریکایی در سالهای اخیر بارها جمهوری اسلامی را به تلاش برای طراحی عملیات ترور علیه ترامپ و شماری از مقامهای پیشین دولت آمریکا متهم کردهاند؛ موضوعی که تهران همواره آن را رد کرده است.
وزارت دادگستری آمریکا نیز در چند پرونده از خنثی شدن طرحهای منتسب به جمهوری اسلامی برای ترور مقامهای آمریکایی خبر داده است.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال در چهارشنبه ۱۷ تیر حاکی است این شهروندان با اتهامهایی از جمله «تبلیغ علیه نظام»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «تشکیل گروه»، «ارتباط با دولتهای متخاصم» و «عضویت در گروههای معاند» روبهرو هستند.
این پرونده علیه ۲۶ شهروند بهائی از جمله ثمره آشنایی، شمیم اخلاقی، مریم اسلامی مهدیآبادی، سروش ایقانی صغادی، نبیل تهذیب، سعید حسنی، پریسا روحیزادگان، اسماعیل روستا، نوشین زنهاری، مهیار سفیدی میاندوآب، فربد شادمان، فرزاد شادمان و رامین شیروانی تشکیل شده است.
شادی صادقاقدم، لالا صالحی، بهنام عزیزپور، عهدیه عنایتی، مرجان غلامپور، مژگان غلامپور سعدی، صهبا فرحبخش، یکتا فهندژ سعدی، نسیم کاشانینژاد، ورقا کاویانی، صهبا مصلحی، بهاره نوروزی و رضوان یزدانی دیگر متهمان این پرونده هستند.
پرونده این شهروندان پس از صدور حکم برائت مختومه شده بود، اما در سالهای بعد با اعمال ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری دوباره به جریان افتاد.
بر اساس این ماده، رییس قوه قضاییه میتواند در صورت تشخیص «خلاف شرع بین» بودن آرای قطعی، از دیوان عالی کشور درخواست اعاده دادرسی کند.
ایراناینترنشنال خرداد ۱۴۰۴ گزارش داده بود این پرونده، با وجود صدور رای برائت، پس از اعتراض مقامهای قضایی استان فارس در دیوان عالی کشور پذیرفته شده و به مرحله رسیدگی مجدد رسیده است.
پیش از آن، شعبه همعرض دادگاه تجدیدنظر استان فارس ۲۴ دی ۱۴۰۱ تمامی متهمان را از اتهامهای انتسابی تبرئه کرده و در رای خود نوشته بود صرف اعتقاد به آیین بهائی و ارتباط میان این افراد، حتی با وجود «غیرقانونی» بودن تشکیلات بهائی در ایران، مصداق «اقدام علیه امنیت کشور» نیست.
دیوان عالی کشور نیز پیشتر با پذیرش درخواست اعاده دادرسی اعلام کرده بود صرف عضویت در جامعه بهائی نمیتواند مصداق «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» باشد. این پرونده پیش از آن، پس از صدور احکام اولیه، در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید شده بود.
این ۲۶ شهروند هشتم خرداد ۱۴۰۱ در مجموع به ۸۵ سال حبس، ۲۴ سال تبعید، ۵۲ سال منع خروج از کشور و معرفی روزانه به اداره اطلاعات استان فارس به مدت دو سال محکوم شدند.
آنها بین خرداد ۱۳۹۹ تا اردیبهشت ۱۴۰۱ در سه جلسه در شعبه اول دادگاه انقلاب شیراز به ریاست محمود ساداتی، با اتهام «اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور» محاکمه شدند.
دادگاه حضور و فعالیت آنان در محلههای کمبرخوردار شیراز، برگزاری گردهمایی در مکانهایی از جمله شاهچراغ، حافظیه، تختجمشید و نارنجستان، فعالیتهای مرتبط با محیطزیست و بحران آب و همچنین عضویت در جامعه بهائی را از مصادیق اتهامهای انتسابی دانست.
اغلب این شهروندان بهائی در سال ۱۳۹۵ از سوی ماموران وزارت اطلاعات در شیراز بازداشت و پس از مدتی با قرار وثیقه بهطور موقت آزاد شدند.
اکنون، با گذشت نزدیک به یک دهه از آغاز این پرونده، متهمان برای ادامه رسیدگی به شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان فارس فراخوانده شدهاند.
افزایش فشار بر بهائیان
جامعه جهانی بهائی اول خرداد در بیانیهای اعلام کرد از زمان آغاز جنگ اخیر، حدود ۸۰ شهروند بهائی در ایران بازداشت یا زندانی شدهاند.
بر اساس این بیانیه، در همین بازه زمانی بیش از ۴۰۰ مورد نقض حقوق بشر علیه بهائیان، از جمله یورش به خانهها، مصادره اموال، بازداشت و محرومیت از دادرسی عادلانه ثبت شده است.
این آمارها در حالی منتشر شده که در ماههای گذشته فشارهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی علیه جامعه بهائی در شهرهای مختلف ایران، از جمله احضار، بازداشت، تفتیش خانهها، ضبط اموال و اجرای احکام حبس شدت گرفته است.
طبق اعلام منابع غیررسمی، جمعیت بهائیان ایران بیش از ۳۰۰ هزار نفر برآورد میشود، اما قانون اساسی جمهوری اسلامی تنها ادیان اسلام، مسیحیت، یهودیت و زرتشتی را به رسمیت میشناسد.
بهائیان بهعنوان بزرگترین اقلیت دینی غیرمسلمان ایران، از زمان انقلاب ۱۳۵۷ بهطور سیستماتیک با بازداشت، حبس، محرومیت از تحصیل، مصادره و تخریب اموال، تعطیلی کسبوکارها، یورش به منازل و نفرتپراکنی حکومتی روبهرو بودهاند.
ترامپ عصر چهارشنبه ۱۷ تیر، پیش از دیدار با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، مقامهای جمهوری اسلامی را به پایبند نبودن به توافقهای انجامشده متهم کرد و هشدار داد: «یک هشدار کوچک میدهم؛ امشب بهشدت به آنها حمله خواهیم کرد.»
ترامپ همچنین گفت نیروهای آمریکایی ۲۸ شناور کوچک نیروی دریایی جمهوری اسلامی را منهدم کردهاند و افزود اکنون تنها همین شناورها در اختیار تهران مانده است.
رییسجمهوری آمریکا گفت کشورش در بالاترین سطح به جمهوری اسلامی حمله نکرده و در صورت لزوم میتواند پلها، نیروگاههای برق و تاسیسات آبشیرینکن را هدف قرار دهد.
ترامپ همچنین با اشاره به حمله به جزیره خارک گفت به نیروهای آمریکایی دستور داده بود به تاسیسات نفتی و خطوط لوله آسیب نزنند و سایر اهداف را مورد حمله قرار دهند.
او افزود آمریکا ممکن است کنترل جزیره خارک را در دست بگیرد و حملات به این جزیره نیز شامگاه چهارشنبه بار دیگر تکرار شود.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا نیز چهارشنبه در نشست مشترک با ترامپ و زلنسکی در حاشیه اجلاس ناتو، درباره حملات شامگاه سهشنبه به جمهوری اسلامی گفت: «تاسیسات زیرزمینی محل نگهداری پهپادها و موشکها، مواضع دفاع ساحلی، سایتهای راداری، مراکز نظارتی و هر قابلیتی که برای ایجاد اخلال در کشتیرانی در تنگه هرمز استفاده میشد، هدف قرار گرفت.»
هگست افزود: «هر آنچه جمهوری اسلامی بازسازی کرده بود یا از آن برای این حملات استفاده میکرد، شامگاه سهشنبه هدف قرار گرفت و اگر لازم باشد، شامگاه چهارشنبه نیز به دستور رییسجمهوری، اهداف بیشتری را هدف قرار خواهیم داد، زیرا این پیامد اقدامات آنهاست.»
مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز در نشست خبری مشترک با ترامپ در آنکارا از حملات شبانه آمریکا به جمهوری اسلامی حمایت کرد و آن را «کاملا ضروری» خواند.
او گفت ناتو در صورتی که بتواند به حل بحران جمهوری اسلامی کمک کند، آماده ایفای نقش است، اما درباره هرگونه اقدام احتمالی باید دید در روزها و هفتههای آینده چه رخ خواهد داد.
روته در پاسخ به پرسشی درباره احتمال نقشآفرینی ناتو در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی گفت ایران خارج از قلمرو ناتو قرار دارد، اما این موضوع به معنای آن نیست که ناتو هرگز نمیتواند درگیر شود.
او همزمان تاکید کرد ناتو یک ائتلاف دفاعی است و تمرکز آن بر حفاظت از منطقه فراآتلانتیک است.
رهبران کشورهای عضو ناتو نیز در بیانیه پایانی نشست آنکارا تاکید کردند جمهوری اسلامی هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد و از حکومت ایران خواستند بهطور کامل به آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز احترام بگذارد.
ترامپ همچنین گفت مقامهای جمهوری اسلامی برای برگزاری مراسم تشییع جنازه علی خامنهای از واشینگتن درخواست وقفه در حملات کرده و خواسته بودند در جریان مراسم هدف قرار نگیرند.
او افزود آمریکا با این درخواست موافقت کرد، اما بهگفته او، جمهوری اسلامی پس از برگزاری مراسم حملات موشکی را از سر گرفت.
ترامپ گفت: «آنها درخواست یک وقفه کردند. میخواستند برای مراسم تشییع جنازه خامنهای بروند. من گفتم این فرصت را به آنها بدهید. و آنها دو موشک شلیک کردند. منظورم این است که این دیوانهوارترین کار بود.»
رییسجمهوری آمریکا افزود: «ما میتوانستیم آنها را بکشیم؛ بنابراین فکر میکنم باید از این زاویه هم به موضوع نگاه کرد.»
او همچنین گفت جمهوری اسلامی درخواست کرده بود که آمریکا آنها را نکشد و افزود: «ما گفتیم قرار نیست شما را بکشیم. هیچ کاری نکردیم. در واقع، ما امنیت آنها را هم تامین کردیم.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در دیدار با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در حاشیه نشست ناتو در آنکارا گفت ممکن است آمریکا محاصره دریایی جمهوری اسلامی را دوباره برقرار کند.
او افزود اگر جمهوری اسلامی تلاش کند در دریا مینگذاری کند، آمریکا با آن مقابله خواهد کرد.
ترامپ همچنین گفت آمریکا شامگاه سهشنبه جزیره خارک را هدف قرار داد و بخشی از آن را از کار انداخت.
او افزود به نیروهای آمریکایی دستور داده بود به خطوط لوله نفت آسیب نزنند، اما «بقیه اهداف» را هدف قرار دهند.
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت مقامهای جمهوری اسلامی برای برگزاری مراسم تشییع علی خامنهای درخواست وقفه کرده بودند و آمریکا با این درخواست موافقت کرده است.
او گفت پس از آن جمهوری اسلامی دو موشک شلیک کرد و افزود آمریکا در آن مدت «هیچ اقدامی» علیه مقامهای جمهوری اسلامی انجام نداد.
دونالد ترامپ در دیدار با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در حاشیه نشست ناتو در آنکارا گفت آمریکا بهزودی با مقامهای جمهوری اسلامی دیدار خواهد کرد و این گفتوگوها تنها بر موضوع خلع سلاح هستهای ایران متمرکز خواهد بود.
ترامپ گفت هدف اصلی او «تغییر حکومت» در ایران نیست، بلکه جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای است. او در عین حال افزود: «وقتی گروه اول را از بین میبرید، گروه دوم را هم از بین میبرید... شاید این خودش نوعی تغییر حکومت نهایی باشد.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت مقامهای جمهوری اسلامی در گفتوگوها با موضوعهای مطرحشده موافقت میکنند، اما پس از پایان مذاکرات، در نشستهای خبری میگویند چنین موضوعاتی مطرح نشده است.
ترامپ همچنین گفت مقامهای جمهوری اسلامی «هر روز دروغ میگویند، فریب میدهند و مردم را میکشند»
او افزود تنها خواسته او این است که جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست پیدا نکند.
ترامپ پیشتر در اظهاراتی جداگانه در حاشیه دیدار با دبیرکل ناتو، گفته بود: «از نظر من، آتشبس پایان یافته است. دیگر نمیخواهم با آنها سروکار داشته باشم.»
او مقامهای جمهوری اسلامی را «بسیار خطرناک»، «شرور» و «بیمار» توصیف کرده و گفته بود باید «سرطان» را از میان برداشت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل نیز ۱۶ تیر جمهوری اسلامی را به «سرطان» تشبیه کرده بود.
همزمان با دور تازه درگیریها که به افزایش چشمگیر بهای نفت انجامید، جمهوری اسلامی اعلام کرد پس از حملات آمریکا به اهدافی در ایران، پایگاههای نظامی آمریکا در بحرین و کویت را هدف قرار داده است.
آمریکا گفته بود حملاتش در پاسخ به حمله به نفتکشها در تنگه هرمز انجام شده است.
ازسرگیری درگیریها همچنین نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز را افزایش داده است.
دادههای کشتیرانی نشان میدهد دستکم چهار نفتکش و کشتی حامل گاز طبیعی مایع از عبور از این آبراه منصرف شده و مسیر خود را تغییر دادهاند؛ تنگهای که یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان بهشمار میرود.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه نیز چهارشنبه در حاشیه نشست ناتو گفت حملات جمهوری اسلامی به پایگاههای آمریکا در خلیج فارس، توافق موقت را نقض کرده و تهران در انجام این حملات اشتباه کرده است.
او در عین حال گفت انتظار دارد نشستها در چارچوب آتشبس ۶۰ روزه میان آمریکا و جمهوری اسلامی ادامه یابد و افزود پیشنهاد مشترک فرانسه و بریتانیا برای ایجاد یک ماموریت دریایی در تنگه هرمز همچنان موضوعیت دارد.
با تشدید حملات متقابل، بحران میان آمریکا و جمهوری اسلامی به یکی از محورهای اصلی نشست ناتو در آنکارا نیز تبدیل شده است؛ بحرانی که هم آینده تفاهم موقت آتشبس را مبهم کرده و هم نگرانیها درباره امنیت تنگه هرمز را افزایش داده است.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۱۷ تیر، بر اساس دادههای رهگیری کشتیها و منابع صنعت کشتیرانی گزارش داد اختلال در تردد نفتکشها پس از حملات اخیر در تنگه هرمز تشدید شده و نگرانیها درباره امنیت یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان افزایش یافته است.
بر اساس این گزارش، دستکم چهار نفتکش حامل نفت و گاز که قصد عبور از تنگه هرمز را داشتند، پس از حملات سهشنبه مسیر خود را تغییر داده و از ادامه حرکت منصرف شدند.
این حملات پس از گزارشهایی درباره شلیک موشک از سوی جمهوری اسلامی به کشتیها در این آبراه رخ داد و مرکز مشترک اطلاعات دریایی تحت رهبری نیروی دریایی آمریکا، سطح تهدید برای عبور از تنگه هرمز را از «قابل توجه» به «شدید» افزایش داد.
دادههای شرکتهای رهگیری کشتیها نشان میدهد سه نفتکش خالی الانجی «الغریه»، «دحیل» و «الرویس» که تحت مدیریت قطر انرژی هستند، در حالی که برای بارگیری به پایانه راس لفان قطر میرفتند، پیش از ورود به تنگه هرمز تغییر مسیر دادند.
همچنین نفتکش «لیلا وادینار» با پرچم هند که دو میلیون بشکه نفت خام کویت را حمل میکند، چهارشنبه در ورودی تنگه هرمز و مقابل سواحل عمان دور زد و از ادامه مسیر منصرف شد.
در مقابل، برخی نفتکشها موفق به خروج از تنگه شدند. نفتکشهای «مرکوری هوپ»، «تنجون» و «پرتامینا پراید» که هر یک حدود دو میلیون بشکه نفت خام امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی را حمل میکردند، سهشنبه و چهارشنبه از تنگه هرمز خارج شدند.
بر اساس دادههای کشتیرانی، فرستنده نفتکش «پرتامینا پراید» هنگام عبور از تنگه هرمز خاموش بود.
کشتی قطری در انتظار عملیات نجات
رویترز همچنین گزارش داد کشتی حمل گاز مایع طبیعی(الانجی) «الرکایات» متعلق به شرکت قطری ناقلات که شامگاه سهشنبه در نزدیکی سواحل عمان هدف پرتابه قرار گرفت، همچنان در محل حادثه متوقف است و در انتظار آغاز عملیات نجات قرار دارد.
به گفته منابع آگاه، این کشتی از سمت چپ آسیب دیده و بهدلیل آتشسوزی در موتورخانه، در معرض خطر انفجار قرار گرفته بود. با این حال، همه خدمه به سلامت تخلیه شدهاند و مخازن اصلی حامل گاز طبیعی مایع آسیب ندیده است.
یک منبع صنعت انرژی نیز به رویترز گفت تا زمانی که کشتی هدف حمله دیگری قرار نگیرد، احتمال انفجار آن پایین ارزیابی میشود.
دادههای رهگیری کشتیها نیز نشان میدهد یک یدککش و یک شناور خدماتی در نزدیکی این کشتی مستقر هستند.
شرکت قطری «ناقلات»، مالک کشتی «الرکایات»، و شرکت قطر انرژی تاکنون درباره این حادثه اظهار نظری نکردهاند. وزارت خارجه قطر نیز سهشنبه تهران را مسئول کامل حقوقی این حمله دانست و معاون سفیر جمهوری اسلامی در دوحه را برای اعتراض به هدف قرار گرفتن این نفتکش احضار کرد.
همزمان شرکت «بحری» عربستان سعودی نیز تایید کرد نفتکش «ودیان» با پرچم این کشور ۱۶ تیر و هنگام عبور از تنگه هرمز دچار حادثه شده است. این شرکت اعلام کرد کشتی در وضعیت مناسب برای ادامه دریانوردی قرار دارد، محموله آن ایمن است و هیچیک از خدمه آسیب ندیدهاند.
رویترز همچنین گزارش داد نفتکش «سایپرس پراسپریتی» با پرچم لیبریا از دیگر شناورهایی بوده که در روزهای اخیر هدف حمله قرار گرفته است.
در پی این حملات، سازمان بینالمللی دریانوردی اعلام کرد تا زمانی که ایمنی و امنیت خدمه کشتیها تضمین نشود، باید از عبور از تنگه هرمز اجتناب کرد.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل این سازمان، گفت هیچ دریانوردی نباید تنها بهدلیل انجام وظیفه جان خود را به خطر بیندازد.
دادههای شرکت کپلر نشان میدهد تنها چهار نفتکش بامداد چهارشنبه از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالی که میانگین عبور روزانه هفته گذشته ۳۴ کشتی و سهشنبه ۲۲ کشتی بود.
این رقم همچنان بسیار کمتر از میانگین روزانه ۱۲۵ تا ۱۴۰ شناور پیش از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است.
همچنین حدود ۱۴ کشتی حمل الانجی در نزدیکی پایانه راس لفان قطر در انتظار ماندهاند و به گفته تحلیلگران ورتکسا، صف کشتیهای خالی برای بارگیری در اوایل تیرماه به بیش از ۱۰ فروند رسیده بود.
هشدار درباره خطر انفجار کشتیهای حمل گاز مایع طبیعی
رویترز در گزارشی دیگر درباره خطرات حمل کشتیهای حمل الانجی نوشت با وجود نگرانیهای ایجادشده، تاکنون هیچ انفجار فاجعهباری در مخازن بار یک کشتی حمل الانجی در دریا ثبت نشده است.
کارشناسان میگویند الانجی در حالت مایع نمیسوزد و تنها در صورت نشت، تبدیل شدن به گاز، ترکیب با هوا و رسیدن به منبع جرقه میتواند موجب آتشسوزی یا انفجار شود.
بهگفته این کارشناسان، کشتیهای مدرن حمل الانجی با بدنه دوجداره، مخازن فوقعایق، سامانههای تشخیص گاز، تجهیزات کاهش فشار، سامانههای توقف اضطراری و تجهیزات اطفای حریق طراحی شدهاند. این کشتیها همچنین تابع دستورالعملهای سختگیرانه عملیاتیاند و خدمه آنها آموزش ویژه میبینند.
آتشسوزی در موتورخانه بهتنهایی به معنای انفجار کشتی نیست، مگر آنکه آتش به سامانههای حمل بار سرایت کند، به مخازن نگهداری آسیب بزند یا موجب نشت قابل توجه گاز طبیعی مایع شود.
در همین حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمهوری اسلامی را به نقض روزانه آتشبس متهم کرد و گفت ممکن است موضوع هستهای «بدون توافق» حل شود.
او همچنین با اشاره به حملات جمهوری اسلامی به شناورها در تنگه هرمز، گفت این کشتیها حق حضور در این آبراه را داشتند و آمریکا احتمالا امشب بار دیگر حملهای «بسیار شدید» علیه اهدافی در ایران انجام خواهد داد.
به این ترتیب، حملات به نفتکشها، کاهش تردد در تنگه هرمز و تهدید تازه ترامپ به حمله نظامی، نگرانیها درباره امنیت یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان را بیش از پیش افزایش داده و بار دیگر باعث افزایش قیمت نفت و سوخت فسیلی شده است.
