بلومبرگ در گزارشی نوشت جنگ ایران شریان میلیاردها دلار حواله ارزی از کشورهای خلیج فارس را تهدید میکند؛ حوالههایی که میلیونها کارگر مهاجر برای خانوادههایشان میفرستند و با کاهش آن خانوادههای بسیاری در کشورهای فقیر و در حال توسعه تحت فشار فزاینده مالی قرار میگیرند.
این رسانه دوشنبه یکم تیر در گزارشی نوشت، جنگ ایران توجهها را به یکی از بزرگترین مسیرهای مهاجرت کاری جهان جلب کرده است؛ مسیری که میلیونها کارگر خارجی را به کشورهای خلیج فارس میرساند و میلیاردها دلار از درآمد آنان را به خانوادههایشان در کشورهای مبداء منتقل میکند. بلومبرگ نوشت ادامه درگیری هم این جریان مالی را تهدید میکند و هم الگوی اقتصادی خلیج فارس را که به نیروی کار مهاجر وابسته است، به آزمون میگذارد.
بر اساس گزارش بلومبرگ، کارگران مهاجر در شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس تنها در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۲۴ میلیارد دلار به کشورهای خود فرستادند؛ پولی که خانوادههایی را در آسیا، خاورمیانه گستردهتر و آفریقا حمایت میکند.
این گزارش تاکید میکند که هرچند تقریبا همه حملات موشکی و پهپادی ایران رهگیری شد، اما جنگ سبب اختلال جدی در جریان سفر و گردشگری در کشورهای حاشیه خلیج فارس شد، صادرات از مسیر تنگه هرمز را تحت فشار قرار داد، هزینه واردات را بالا برد و زنجیرههای تامین را دچار تنش کرد.
بلومبرگ نوشت این وضعیت نگرانی کارگران مهاجری را تشدید کرده است که درآمد خانوادههایشان در کشورهای مبداء به ادامه کار آنها در خلیج فارس و جریان عادی انتقال پول به کشورهایشان وابسته است. دادههای اولیه نشان میدهد در مرحله نخست جنگ، بخشی از کارگران مهاجر برای انتقال سریعتر پول به کشورهای خود اقدام کردند.
وسترن یونیون، شرکت آمریکایی خدمات مالی و یکی از بزرگترین شبکههای انتقال پول در جهان، از شتاب گرفتن حوالههای خروجی از خاورمیانه در اوایل درگیریها در ماه اسفند خبر داد. به نوشته بلومبرگ، این افزایش اولیه در همه کشورها مشاهده نشد. در هند، که حدود یکپنجم حوالههای ورودی آن از امارات متحده عربی ارسال میشود، پول ارسالی کارگرانِ خارج از کشور در سهماهه منتهی به مارس (همزمان با آغاز جنگ ایران) بیش از ۲۸ درصد افزایش یافت. بنگلادش و سریلانکا نیز از افزایش حوالههای ارسالی مهاجران خبر دادند.
اما در فیلیپین، روند متفاوت بود و رشد حوالهها در ماه آوریل (نیمه فروردین تا نیمه اردیبهشت) به کندترین سطح خود در نزدیک به چهار سال گذشته رسید. این موضوع برای کشوری که حوالههای ارسال از خلیج فارس حدود ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلیاش را تشکیل میدهد، نگرانکننده بود..
دادههای بانک مرکزی کنیا نیز نشان میدهد حوالههای خصوصی از کشورهای خلیج فارس، پس از افزایش اولیه در ماه مارس، در آوریل ۱۸ درصد کاهش یافت.
کارشناسانی که بلومبرگ با آنها گفتوگو کرده است، هشدار دادهاندکه نشانههای روشنی از فشار مالی بر کارگران مهاجر در کشورهای حاشیه خلیج فارس و خانوادههای آنها در کشور مبداء دیده میشود. به گفته آنها برای نخستین بار از زمان همهگیری کرونا در سال ۲۰۲۰، برآورد میشود حدود ۴۰ درصد فرستندگان حواله از ذخایر اضطراری خود برداشت کردهاند و در صورت ادامه درگیریها در منطقه، این ذخایر تا سهماهه سوم ۲۰۲۶ تمام شود، میتواند به سقوط شدید حجم کل حوالهها منجر شود.
وابستگی کشورهای خلیج فارس به نیروی کار خارجی به بیش از نیم قرن پیش بازمیگردد؛ زمانی که افزایش درآمدهای نفتی، دولتهای منطقه را به سرمایهگذاری گسترده در زیرساختها سوق داد و کمبود نیروی کار داخلی، تقاضا برای کارگران مهاجر را بالا برد.
کارگران خارجی بخش بزرگی از زیرساختهای مدرن خلیج فارس را ساختهاند و همچنان در چند کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس اکثریت نیروی کار بخش خصوصی را تشکیل میدهند. با این حال، بیشتر کشورهای منطقه مسیرهای محدودی برای اقامت دائم یا شهروندی ارائه میکنند و بسیاری از کارگران کمدرآمد، در صورت از دست دادن شغل، دسترسی اندکی به حمایت بیکاری یا مزایای رفاهی دارند.
اقتصاددانان هشدار میدهند هرگونه کاهش پایدار در حوالههای ارزی پیامدهایی فراتر از کشورهای خلیج فارس خواهد داشت. این پولها برای بسیاری از کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط از مصرف خانوارها حمایت میکند، به ثبات نرخ ارز کمک میکند، بخشی از واردات را تامین مالی میکند و فشار تامین مالی خارجی را کاهش میدهد.
به گفته آنها، کاهش حوالهها یا هرگونه ریسک مرتبط با آن، بهسرعت به دشواری اقتصادی و اجتماعی تبدیل میشود؛ بهویژه در کشورهایی که کوچکتر، فقیرتر و شکنندهترند و حوالهها برای آنها نقش شریان مالی حیاتی دارد.
