در پی به صدا درآمدن آژیر خطر و شنیده شدن صدای چند انفجار درروز شنبه ۲۸ شهریور، ستون بزرگی از دود در نزدیکی فرودگاه اصلی ریاض، پایتخت عربستان سعودی، مشاهده شده است. حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی مسئولیت حمله به ریاض را پذیرفتهاند.
اگرچه از زمان آغاز جنگ ایران چند هشدار خطر در ریاض صادر شده بود، این نخستین هشدارها از زمان آغاز تشدید تنش با حوثیها از ماه گذشته به شمار میرود.
ویدئوها و تصاویر رویترز ستون عظیمی از دود سیاه را نشان میدهد که از این منطقه به هوا برخاسته است؛ در پیشزمینه تصاویر نیز بزرگراه فرودگاه، ساختمان اصلی ترمینال و دیگر تاسیسات دیده میشوند. در بخشی از ویدئو، شعلههای آتش از پشت سازههایی که به نظر میرسید مخازن سوخت باشند، به هوا زبانه میکشید.
سازمان دفاع مدنی عربستان در طول شب از طریق تلفن همراه هشدارهایی درباره احتمال خطر حملات هوایی در ریاض و شهر الخرج در شرق پایتخت ارسال کرد و سپس صبح شنبه پایان وضعیت هشدار را اعلام کرد.
یک خبرنگار رویترز در منطقه العلیا در ریاض پیش از اعلام پایان وضعیت هشدار، صدای انفجارهایی را شنید.
ساعاتی پس از شنیده شدن صدای انفجار، حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی، مسئولیت دو عملیات را علیه آنچه «اهداف حساس» در ریاض و تاسیسات شرکت آرامکو در شهر ینبع عربستان سعودی خواندند، بر عهده گرفتند.
شبهنظامیان حوثی گفتند حملات به عربستان سعودی را تا زمان توقف حملات این کشور و پایان محاصره یمن ادامه میدهند.
نیروهای مسلح حوثیها شنبه ۲۸ شهریور در بیانیهای اعلام کردند این دو عملیات در پاسخ به حملات هوایی عربستان سعودی و اتهام این کشور درباره هدف قرار گرفتن مکه از سوی حوثیها انجام شد.
هشدار حوثیها
حوثیها که پرجمعیتترین مناطق یمن و بخش بزرگی از شمال این کشور را در کنترل دارند، از حدود دو ماه پیش که محاصره دریایی علیه ریاض اعلام کردند، حملاتی را علیه عربستان سعودی انجام دادهاند.
این حملات شهرهای عربستان، زیرساختهای انرژی و کشتیرانی را هدف گرفته و تهدیدهای تازهای برای عرضه جهانی نفت ایجاد کرده است. این وضعیت همچنین مسیر اصلی جایگزین در دریای سرخ برای صادرات کشورهای خلیج فارس را، در حالی که تردد از طریق تنگه هرمز همچنان با محاصره روبهرو است، در معرض خطر قرار داده است.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، جمعه از خنثی شدن «تلاشهای جنایتکارانه» در صنعا خبر داد و با مسئول شناختن عربستان تهدید کرده بود که به این اقدام پاسخ داده خواهد شد.
شبهنظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر در یک پیشروی برقآسا سراسر ساحل یمن در دریای سرخ را تصرف کردهاند.
شورای امنیت سازمان ملل متحد جمعه در بیانیهای اعلام کرد که «ادامه حملات حوثیها علیه پادشاهی عربستان سعودی، از جمله حملاتی را که به زیرساختهای غیرنظامی و انرژی آسیب رسانده و به زخمی شدن غیرنظامیان، از جمله زنان و کودکان منجر شده است، به شدیدترین وجه محکوم میکند.»
شورای امنیت در همین بیانیه همچنین «تشدید اقدامات نظامی حوثیها در یمن» را محکوم کرد.
در همین حال، گزارشهایی از حضور مستشاران نظامی و ارسال تجهیزات نظامی جمهوری اسلامی در مناطقی که بهتازگی در نزدیکی تنگه بالالمندب به تصرف حوثیها درآمدهاند، منتشر شده است.
اسکاینیوز عربی بهنقل از منابع نظامی یمنی گزارش داد همزمان با گسترش حضور حوثیها در مناطق راهبردی مشرف به جنوب دریای سرخ، چهار «کارشناس» سپاه پاسداران از بندر و فرودگاه مُخا و منطقه بابالمندب بازدید کردهاند.
این منابع شنبه ۲۸ شهریور گفتند حوثیها پس از تصرف مناطقی در ساحل غربی یمن، نصب رادار بر ارتفاعات مشرف به جنوب دریای سرخ و تثبیت مواضع نظامی خود در این مناطق و جزیره زُقَر را آغاز کردهاند.
به گفته آنها، نیروهایی از سپاه پاسداران در سفرهایی جداگانه و پس از تسلط حوثیها بر این مناطق، از مُخا و بابالمندب دیدن کردند و با فرماندهان واحد موشکی این گروه دیدار داشتند.
اسکاینیوز عربی زمان دقیق سفرها یا جزییاتی درباره نوع رادارهای نصبشده ارائه نکرد و سپاه پاسداران و حوثیها نیز تاکنون به این گزارش واکنش نشان ندادهاند.
این منابع شنبه ۲۸ شهریور گفتند حوثیها، گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی، پس از تصرف مناطقی در ساحل غربی یمن، نصب رادار بر ارتفاعات مشرف به جنوب دریای سرخ و تثبیت مواضع نظامی خود در این مناطق و جزیره زُقَر را آغاز کردهاند.
به گفته آنها، نیروهای سپاه پاسداران در سفرهایی جداگانه و پس از تسلط حوثیها بر این مناطق، از مُخا و بابالمندب دیدن کردند و با فرماندهان واحد موشکی این گروه دیدار داشتند.
اسکاینیوز عربی زمان دقیق سفرها یا جزییاتی درباره نوع رادارهای نصبشده ارائه نکرد و سپاه پاسداران و حوثیها نیز تاکنون به این گزارش واکنش نشان ندادهاند.
ادامه نبرد بر سر ارتفاعات ساحلی
همزمان، منابع یمنی از ادامه درگیری میان نیروهای دولتی و قبایل محلی از یک سو و حوثیها از سوی دیگر، در ارتفاعات کهبوب، رشتهکوهی ناهموار که بر بابالمندب اشراف دارد، خبر دادند.
بر اساس این گزارش، نیروهای دولتی با پشتیبانی قبایل توانستند شماری از مواضعی را که ۲۷ شهریور به دست حوثیها افتاده بود، بازپس گیرند.
این مناطق در امتداد مرز الوازعیه در استان تعز و المضاربه و راسالعاره در استان لحج قرار دارند.
درگیریها ۲۸ شهریور پس از رسیدن نیروهای کمکی موسوم به نیروهای «العمالقه جنوبی» برای مقابله با حوثیها از سر گرفته شد.
منابع اسکاینیوز عربی از کشته و زخمی شدن شماری از نیروهای دو طرف خبر دادند، اما آماری ارائه نکردند و گفتند بیشتر تلفات از نیروهای حوثی بودهاند.
تلاش برای تثبیت کنترل بر بابالمندب
حوثیها میکوشند با استقرار تجهیزات مراقبتی و ایجاد مواضع نظامی در ارتفاعات ساحلی، کنترل خود را بر مسیرهای منتهی به بابالمندب تقویت کنند و برای مقابله با حمله احتمالی، آماده شوند.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که پیش از این حملات موشکی و پهپادی حوثیها به عربستان سعودی و مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ افزایش یافت.
کاهش ذخایر رهگیرها، عربستان سعودی را به درخواست کمک پدافندی از متحدان منطقهای و غربی واداشته است.
ریاض از جمهوری اسلامی خواسته است برای مهار حوثیها وارد عمل شود.
پس از درخواست عربستان سعودی، چین نیز از تهران خواست از نفوذ خود برای جلوگیری از گسترش جنگ در یمن و دریای سرخ استفاده کند.
جمهوری اسلامی داشتن کنترل مستقیم بر حوثیها را رد میکند.
مقامهای پاکستان شنبه ۲۸ شهریور اعلام کردند عملیات پایان یافته و همه مهاجمان کشته شدهاند. با این حال، آمار قربانیان در گزارشها یکسان نیست.
آسوشیتدپرس به نقل از مقامهای پلیس شمار کشتهشدگان را ۲۱ نفر و مجروحان را ۱۰۳ نفر اعلام کرد، اما خبرگزاری فرانسه با استناد به آمار تازه یک مقام ارشد پلیس، از کشته شدن دستکم ۳۱ نفر خبر داد.
وخامت حال شماری از مجروحان احتمال افزایش تلفات را بالا برده است.
این حمله جمعه ۲۷ شهریور، همزمان با برگزاری نماز جمعه در مسجد مجموعه «اولد پولیس لاینز» کوهات رخ داد. مهاجمی انتحاری یک خودروی حامل مواد منفجره را به دیوار بیرونی مقر کوبید و راه را برای ورود افراد مسلح باز کرد.
هنگام انفجار، شماری از ماموران پلیس و اعضای خانوادههایشان در مسجد حضور داشتند.
تصاویر منتشرشده از محل، دیوارهای فروریخته، تودههای آوار و حضور گسترده نیروهای ارتش و خودروهای امدادی را نشان میدهد.
این مجموعه، مقر پلیس منطقه است و دفترهای اداره مبارزه با تروریسم، بخش اطلاعاتی پلیس و چند واحد امنیتی دیگر را در خود جای داده است.
مهاجمان پس از ورود به ساختمان در یکی از بخشها موضع گرفتند و تبادل آتش با نیروهای امنیتی حدود ۲۰ ساعت ادامه یافت.
گروه «اتحادالمجاهدین پاکستان» که خبرگزاری فرانسه آن را مرتبط با تحریک طالبان پاکستان معرفی کرده، مسئولیت حمله را پذیرفت. با این حال، تحریک طالبان پاکستان در بیانیهای جداگانه دست داشتن در این حمله را رد کرد.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، ضمن محکوم کردن حمله خواستار ارائه بهترین خدمات درمانی به مجروحان و تهیه گزارشی درباره چگونگی وقوع آن شد.
آصف علی زرداری، رییسجمهوری پاکستان، نیز بر ادامه مقابله با گروههای مسلح تاکید کرد.
افزایش حملات در مناطق مرزی پاکستان
خیبر پختونخوا در ماههای اخیر بارها هدف حملات گروههای اسلامگرا قرار گرفته و نیروهای پلیس و ارتش، از اصلیترین اهداف این حملات بودهاند.
اسلامآباد میگوید اعضای تحریک طالبان پاکستان از پناهگاههایی در افغانستان برای آموزش و طراحی عملیات استفاده میکنند.
حکومت طالبان این اتهام را رد کرده و ناامنی در پاکستان را مسالهای داخلی میداند.
این اختلاف پیشتر به حملات هوایی پاکستان به مواضعی در خاک افغانستان و درگیریهای مرزی میان دو کشور انجامیده است.
مقامهای پاکستانی میگویند افزایش حملات در خیبر پختونخوا و بلوچستان با فعالیت گروههای مستقر در آن سوی مرز ارتباط دارد.
پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیش از ۸۰ درصد تجارت سالانه ایران، معادل حدود ۱۸۰ میلیون تن کالا، از بنادر جنوبی انجام میشد.
اکنون تهران میکوشد با استفاده از هفت مرز زمینی، بخشی از این ظرفیت از دست رفته را جبران کند.
ایراناینترنشنال ۲۲ شهریور گزارش کرد وقتی دو بندر «رجایی» و «امام» در پی محاصره دریایی عملا از مدار خارج شدهاند، چارهای جز حملونقل زمینی برای جمهوری اسلامی باقی نمانده است.
فایننشالتایمز نوشت در گذرگاه گوربولاغ، مقابل مرز بازرگان، صف کامیونها به هفت کیلومتر رسیده است. روزانه حدود ۵۰۰ کامیون از ترکیه وارد ایران میشوند و تردد بار نسبت به سال گذشته ۳۰ درصد افزایش یافته است.
ارزش تجارت دو کشور در نیمه نخست سال با افزایش ۱۹ درصدی به سه میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار رسید.
واردات ایران از مسیر گوربولاغ نیز در پنج ماه منتهی به ۲۱ مرداد، ۲۵۰ درصد افزایش یافت.
تهران از مسیرهای زمینی، کالاهای مصرفی، خوراک دام و مواد اولیه دارویی وارد و آلومینیوم، قیر و مصالح ساختمانی صادر میکند.
ازدحام مرزی و تشریفات گمرکی، زمان و هزینه حملونقل را بالا برده است.
ظرفیت محدود مسیرهای جایگزین
رانندگان ماشینهای سنگین به فایننشالتایمز گفتند انتظار برای عبور از برخی مرزها به چند هفته میرسد.
یک راننده تُرک احتمال داد در مسیر بازگشت ۲۴ روز معطل بماند و یک راننده ایرانی گفت خردادماه در گذرگاه دوغارون افغانستان ۲۳ روز منتظر بوده است.
پاکستان ظرفیت ترانزیتی محدودی دارد و گذرگاههای عراق نیز با خطر تعطیلی روبهرو هستند.
مقامهای جمهوری اسلامی میگویند ۱۳ گذرگاه ریلی، از جمله مسیرهای چین و روسیه، فعالاند. بنادر دریای خزر هم به جاده و راهآهن متصلاند، اما کاهش سطح آب، ظرفیتشان را محدود کرده است.
کارشناسان میگویند حتی دو برابر شدن تجارت زمینی و بنادر خزر نمیتواند کاهش مبادلات دریایی در جنوب ایران را جبران کند.
هزینههای بیشتر و فشار تحریمها
مجیدرضا حریری، رییس اتاق بازرگانی ایران و چین، برآورد کرده است انتقال تجارت ایران با چین از دریا به خشکی، سالانه ۱۸ میلیارد دلار هزینه اضافی ایجاد میکند.
این فشار در شرایطی به مصرفکنندگان منتقل میشود که نرخ تورم در ایران به حدود ۹۰ درصد رسیده است.
بر اساس آمار گمرک، صادرات غیرنفتی ایران در پنج ماه منتهی به ۳۱ مرداد با کاهش ۲۸ درصدی به ۱۵ میلیارد دلار و واردات با افت ۲۶ درصدی، به ۱۷ میلیارد دلار رسید.
همزمان، هشدار واشینگتن درباره تحریم طرفهای تجاری ایران، فشار را افزایش داده است.
آمریکا ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و سه شرکت هوانوردی و لجستیکی ترکیه را تحریم کرده و آنکارا بر رعایت مقررات تاکید کرده است.
یک عضو اتاق بازرگانی ایران به فایننشالتایمز گفت با وجود گسترش مسیرهای زمینی، راهحل پایداری جز بازگشایی مسیرهای تجاری جنوب از طریق خلیج فارس وجود ندارد.
بر اساس فرمان مورخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، مصادف با ۲۷ شهریور ۱۴۰۵، وزارتخانههای خارجه، کار و امنیت داخلی آمریکا باید هنگام رسیدگی به درخواستهای مرتبط با ویزای اچوانبی و ورود دارندگان آن، در نظر بگیرند که آیا کارفرمای حامی در یک سال گذشته، مستقیم یا غیرمستقیم، دست به تعدیل نیرو زده یا برای تعدیل نیرو در آینده، بهگونهای که بر اشتغال کارکنان آمریکایی در موقعیتهای مشابه تاثیر منفی بگذارد، برنامه دارد.
این فرمان، تعدیل نیرو را بهخودیخود به معنای رد درخواست ویزا نمیداند، اما بررسی آن را به یکی از ملاحظات صریح در رسیدگی به پروندهها تبدیل میکند.
ویزای غیرمهاجرتی اچوانبی برای اشتغال موقت نیروی کار خارجی در مشاغل تخصصی در نظر گرفته شده است. ترامپ در متن فرمان استدلال کرده که برخی کارفرمایان، موسسات واسطه تامین نیرو و شرکتهای برونسپاری، از این برنامه برای جایگزینکردن کارکنان آمریکایی با نیروی کار خارجی ارزانتر سوءاستفاده کردهاند.
فرمان همچنین وزارت کار را موظف میکند ظرف ۳۰ روز، از طریق بخش دستمزد و ساعات کار، بررسی دادههای درخواستهای پیشین تایید شرایط کار را آغاز کند. هدف این بررسی، تشخیص ضرورت اقدام بیشتر علیه کارفرمایان حامی بر اساس قانون مهاجرت و تابعیت است.
بخش دیگری از فرمان بر افزایش هماهنگی میان دستگاهها تمرکز دارد. وزارتخانههای خارجه، کار و امنیت داخلی آمریکا باید هنگام بررسی پروندهها با وزارتخانههای بازرگانی و آموزش و سازمان کسبوکارهای کوچک مشورت کنند. این سه نهاد نیز موظفاند اطلاعات مرتبط با دستمزد، اشتغال، تحصیلات، صنعت و دیگر شاخصهای اقتصادی را در اختیار دستگاههای بررسیکننده قرار دهند تا رعایت الزامات قانونی ارزیابی شود.
در توضیح دلایل صدور فرمان، کاخ سفید تاکید کرده است که استفاده از نیروی کار ارزانتر اچوانبی، دستمزدهای داخلی را تحت فشار قرار داده و به فرصتهای شغلی کارکنان ماهر آمریکایی آسیب زده است. متن فرمان شکاف دستمزد میان دارندگان این ویزا و کارکنان همتراز متولد آمریکا را از ۹ هزار تا ۲۰ هزار دلار برآورد میکند، اما منبع این برآورد را مشخص نمیکند.
همچنین در فرمان آمده است که کارفرمایان بخش فناوری، همزمان با درخواست ویزای اچوانبی برای صدها هزار نفر، از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶ بین ۸۰۰ هزار تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار کارمند آمریکایی را تعدیل کردهاند.
ارائه اطلاعات خلاف واقع درباره وظایف و شرایط شغلی، معرفی نادرست مشاغل بهعنوان مشاغل تخصصی، کاهش الزامات دستمزدی و استفاده از مدارک تحصیلی مشکوک صادرشده از سوی موسسات مدرکفروش، از دیگر تخلفاتی است که فرمان به آنها اشاره میکند.
کاخ سفید همچنین تاکید کرده است شرکتهای برونسپاری گاه از دارندگان ویزای اچوانبی برای جایگزینی کارکنان آمریکایی استفاده میکنند و سپس بخش عمده همان فعالیتها را به خارج از ایالات متحده انتقال میدهند. در متن، این سوءاستفادهها علاوه بر پیامدهای اقتصادی، تهدیدی علیه امنیت ملی توصیف شدهاند.
این فرمان به وزیران خارجه، بازرگانی، کار و امنیت داخلی، در حدود لازم برای اجرای آن، اختیار تدوین مقررات، سیاستها و دستورالعملهای اجرایی میدهد. اجرای آن نیز به رعایت قوانین موجود و در دسترس بودن اعتبارات مصوب مشروط شده است.
به گزارش آسوشیتدپرس، ترامپ جمعه ۲۷ شهریور این مصوبه را امضا کرد. او پس از آن با طرح موافقت کرده بود که درخواستش برای تمدید پنجساله تحریمهای ایران در متن گنجانده شد. بر اساس توضیحات منتشرشده در وبسایت سناتور دارلین گراهام، این بند مشخصا قانون تحریمهای ایران مصوب ۱۹۹۶ را که اعتبارش در پایان سال ۲۰۲۶ به پایان میرسید، برای پنج سال تمدید میکند.
دارلین گراهام، سناتور جمهوریخواه کارولینای جنوبی، نیز در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد قانون تحریم روسیه و جمهوری اسلامی ۲۰۲۶ به امضای رییسجمهوری رسیده و اکنون قانون و لازمالاجرا است.
او نوشت تیم کاخ سفید برای نهاییکردن این طرح همکاری فشردهای با کنگره داشته است. به گفته گراهام، این قانون ابزارهای بیشتری در اختیار ترامپ قرار میدهد تا به پایان جنگ روسیه و اوکراین کمک کند و فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را حفظ کند.
این بسته، مقامها و بانکهای روسیه و ناوگان سایه نفتکشهایی را هدف قرار میدهد که انتقال حاملهای انرژی این کشور را ادامه میدهند. هدف اعلامشده آن، محدودکردن منابعی است که ولادیمیر پوتین برای ادامه جنگ علیه اوکراین به آنها نیاز دارد.
قانون همچنین ترامپ را موظف میکند بر واردات از پنج کشور عمده خریدار نفت یا گاز طبیعی روسیه، تعرفههایی تا سقف ۱۰۰ درصد وضع کند. برای کشورهایی که سهمشان از صادرات گاز طبیعی روسیه کمتر از ۱۵ درصد است و اقدامات قابلتوجهی برای کاهش این واردات انجام دادهاند، استثنا در نظر گرفته شده است.
این طرح پس از بیش از یک سال تلاش، با حمایت هر دو حزب و با ۸۶ رای موافق در برابر ۱۱ رای مخالف در سنا و ۲۶۲ رای موافق در برابر ۱۵۹ رای مخالف در مجلس نمایندگان تصویب شد.
آسوشیتدپرس این مصوبه را از آخرین میراثهای سیاسی لیندزی گراهام، سناتور فقید جمهوریخواه و از متحدان نزدیک ترامپ، توصیف کرد. او که همراه با ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات، در تدوین طرح نقش داشت، در ماه ژوئیه، اندکی پس از بازگشت از اوکراین، بهطور غیرمنتظره درگذشت.
با وجود حمایت گسترده در کنگره، شماری از نمایندگان دموکرات هشدار دادند که اختیارات تعرفهای تازه میتواند به ترامپ امکان دهد عوارض بیشتری بر واردات از اتحادیه اروپا و دیگر کشورها وضع کند.
حکیم جفریز، رهبر اقلیت دموکرات مجلس نمایندگان، در توضیح مخالفت خود گفت کنگره نباید به رییسجمهوری اختیار بیقیدوشرط برای اعمال تعرفههایی بدهد که پیامدهای اقتصادی منفی برای مردم آمریکا دارند.
به گزارش آسوشیتدپرس، جلب موافقت ترامپ با این طرح با فرازونشیبهایی همراه بود؛ زیرا کاخ سفید خواستار اطمینان از حفظ انعطافپذیری رییسجمهوری در اجرای تحریمها بود.
