روزنامه اورشلیمپست گزارش داد پافشاری جمهوری اسلامی بر آزادسازی داراییهای مسدودشدهاش به یکی از مهمترین موانع در مسیر مذاکرات تهران و واشینگتن تبدیل شده و روند گفتوگوها را با بنبست جدی مواجه کرده است.
اورشلیمپست پنجشنبه ۱۴ خرداد به نقل از دو منبع آگاه نوشت مقامهای حکومت ایران خواستار آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشده در همان مرحله نخست هرگونه توافق احتمالی هستند؛ مطالبهای که اختلافات میان دو طرف را تشدید کرده است.
بر اساس این گزارش، میانجیهای منطقهای در روزهای اخیر تلاش کردهاند با ارائه پیشنهادهای مختلف، شکاف موجود را کاهش دهند. یکی از این طرحها ایجاد «صندوقی بشردوستانه» به ارزش چند میلیارد دلار بوده که منابع آن «صرفا» برای تامین دارو، مواد غذایی و محصولات کشاورزی مورد نیاز ایران، هزینه شود.
با این حال، جمهوری اسلامی خواهان آن است که در همان گام نخست توافق و پیش از انجام هرگونه اقدام عملی از سوی تهران، «دسترسی فوری» به منابع مالی نقد و قابل استفاده برای حکومت، فراهم شود.
پیشتر در ۹ خرداد، ایراناینترنشنال به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد قطر درخواست جمهوری اسلامی را برای «آزادسازی فوری و بدون قید و شرط» ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده تهران، رد کرده است.
بر پایه این گزارش، مقامهای قطری تنها با آزادسازی نیمی از این مبلغ موافقت کردهاند و آن را نیز مشروط به اعمال محدودیتهای سختگیرانه دانستهاند.
طبق این طرح، در صورت نهایی شدن توافق، جمهوری اسلامی صرفا میتواند از این اعتبار برای خرید کالاها و اقلام ضروری از بازار قطر استفاده کند.
واکنش منفی آمریکا
اورشلیمپست در ادامه گزارش داد مقامهای آمریکایی درخواست تهران را برای آزادسازی فوری داراییهای مسدودشده نپذیرفته و تاکید کردهاند هرگونه کاهش تحریمها یا آزادسازی منابع مالی، باید در ازای «اقدامات قابل راستیآزمایی» از سوی تهران انجام شود.
بر اساس این گزارش، واشینگتن به میانجیهای مذاکرات اعلام کرده است در آغاز هر توافق احتمالی، بدون دریافت «امتیازات ملموس» از جمهوری اسلامی در زمینه برنامه هستهای و همچنین ترتیبات امنیتی مرتبط با تنگه هرمز، هیچ بخش قابل توجهی از داراییهای بلوکهشده را آزاد نخواهد کرد.
مقامهای ایالات متحده معتقدند آزادسازی منابع مالی پیش از برداشتن گامهای عملی از سوی جمهوری اسلامی میتواند به تضعیف یکی از مهمترین اهرمهای فشار آمریکا بینجامد و دستیابی به توافق بر سر برنامه هستهای تهران را با چالشهای بیشتری روبهرو کند.
در روزهای گذشته، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بارها رویکرد دولتهای پیشین این کشور را در قبال برنامه هستهای جمهوری اسلامی مورد انتقاد قرار داده و توافق هستهای دوران باراک اوباما، موسوم به برجام، را «فاجعه» خوانده است.
ترامپ سوم خرداد در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت برجام «مبالغ هنگفتی پول نقد» در اختیار جمهوری اسلامی قرار داد و «مسیری روشن و باز» برای دستیابی تهران به سلاح هستهای فراهم کرد.
نیویورکتایمز: سرنوشت ذخایر اورانیوم از مهمترین موانع در مسیر توافق است
در کنار اختلافات بر سر آزادسازی داراییهای مسدودشده حکومت ایران و رفع تحریمها، تداوم اختلافات میان تهران و واشینگتن درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بحران تنگه هرمز و پرونده لبنان، چشمانداز دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ را با ابهامهای جدی مواجه کرده است.
روزنامه نیویورکتایمز سوم خرداد گزارش داد ذخایر اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی همچنان یکی از مهمترین مسائل در مسیر دستیابی به هرگونه توافق احتمالی به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، بخش عمده این ذخایر احتمالا در تونلهای عمیق و مستحکم مجتمع هستهای اصفهان نگهداری میشود و بخشهای دیگر نیز در تاسیسات فردو و نطنز قرار دارند.
به نوشته نیویورکتایمز، نگرانی اصلی مقامهای آمریکایی و کارشناسان هستهای این است که بخشی از ذخایر اورانیوم حکومت ایران به مکانهای اعلامنشده و خارج از نظارت آژانس منتقل شده باشد و این موضوع میتواند مذاکرات آینده را پیچیدهتر کند.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۱۴ خرداد این خبر را به نقل از «کیسیانای»، رسانه رسمی کره شمالی، گزارش کرد.
بر اساس این گزارش، کیم در جریان بازدید از این کارخانه اعلام کرد ظرفیت تولید مواد هستهای با درجه تسلیحاتی در پنج سال گذشته بیش از دو برابر شده و به مقامها دستور داد برای دستیابی به اهداف راهبردی بلندمدت، روند تولید را بیش از پیش افزایش دهند.
به گزارش خبرگزاری رسمی کره شمالی، کیم همچنین در جریان فناوریها و فرایندهای جدید تولید قرار گرفت و برنامههای توسعهای و اهداف تولیدی این مرکز را بررسی کرد.
تصاویر منتشرشده در رسانههای کره شمالی، کیم را در حال بازدید از تاسیساتی با تجهیزات استوانهایشکل نشان داد. به گفته برخی تحلیلگران، این تصاویر احتمالا در مجتمع اصلی هستهای کره شمالی در یونگبیون ثبت شدهاند.
کیم با اشاره به آنچه «تشدید تهدیدهای امنیتی» و «رویارویی طولانیمدت با درندهترین دشمنان» خواند، توسعه توان بازدارندگی هستهای را ضروری دانست و بر ادامه سیاست تقویت زرادخانه اتمی کره شمالی تاکید کرد.
بر اساس ارزیابیهای بینالمللی، کره شمالی در حال حاضر حدود ۵۰ کلاهک هستهای در اختیار دارد، هرچند مقامهای این کشور تاکنون جزییاتی درباره تعداد دقیق تسلیحات هستهای خود منتشر نکردهاند.
پیشتر در دیماه ۱۴۰۴ نیز رهبر کره شمالی توسعه توان هستهای این کشور را «اجتنابناپذیر» دانسته بود.
برنامه هستهای «بلندپروازانه» کره شمالی
به گزارش خبرگزاری رسمی کره شمالی، ۱۴ خرداد نشست مشورتی مهمی درباره تقویت نیروهای هستهای برگزار شد که در آن، کیم دستورالعملهایی برای تسریع گسترش کمی و کیفی زرادخانه هستهای کره شمالی صادر کرد.
کیم همچنین از تدوین سازوکارهای اجرایی و تدابیر پشتیبان برای پیشبرد یک «برنامه بلندپروازانه در آینده» خبر داد که به گفته او، با هدف تقویت نیروهای هستهای کره شمالی و افزایش ظرفیت آنها با «نرخی تصاعدی» طراحی شده است.
او افزود: «این یک رویداد تاریخی است که نقطه عطفی سرنوشتساز در مسیر ارتقای سریع توانمندیهای هستهای ما ایجاد کرده است.»
رویترز به نقل از یک مقام ستاد مشترک ارتش کره جنوبی نوشت تاسیسات هستهای که کره شمالی ۱۴ خرداد از آن رونمایی کرد، یک مرکز غنیسازی اورانیوم است.
تحلیلگران معتقدند بازدید کیم از این مرکز در راستای تقویت موضع پیونگیانگ پیش از هرگونه تعامل دیپلماتیک احتمالی و همچنین توجیه تسریع برنامه توسعه تسلیحات هستهای این کشور انجام شده است.
کره شمالی ششم خرداد نیز از آزمایش موشکها و راکتهای هدایتشونده مبتنی بر هوش مصنوعی خبر داده بود.
پیام پیونگیانگ به پکن و سئول؟
چاد اوکارول، بنیانگذار وبسایت «انکی نیوز» که به تحولات کره شمالی میپردازد، گفت این اقدام ممکن است با سفر احتمالی شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، به پیونگیانگ مرتبط باشد.
او یادآور شد رهبر کره شمالی پیش از سفر خود به پکن در سپتامبر ۲۰۲۵ نیز از طرحهای یک موشک بالستیک قارهپیما موسوم به «هواسونگ-۲۰» بازدید کرده بود.
اوکارول افزود: «منطق این اقدام آن است که درست در آستانه تماس با چین، این پیام بهطور آشکار منتقل شود که خلع سلاح هستهای [کره شمالی] امکانپذیر نیست.»
با وجود گمانهزنیها درباره زمان سفر رییسجمهوری چین به کره شمالی، تاکنون هیچ تاریخ رسمیای برای این رویداد اعلام نشده است. با این حال، برخی گزارشها از احتمال انجام این سفر در آینده نزدیک حکایت دارند.
لیم اول-چول، استاد موسسه مطالعات خاور دور در دانشگاه کیونگنام کره جنوبی، اقدام اخیر رهبر کره شمالی را به تلاش کره جنوبی برای دستیابی به زیردریایی هستهای و مذاکرات این کشور با واشینگتن درباره حق غنیسازی اورانیوم مرتبط دانست.
او گفت پیونگیانگ ممکن است از این تحولات برای توجیه تسریع برنامه تسلیحات هستهای خود بهره ببرد.
این تحلیلگر اضافه کرد: «حتی اگر کره جنوبی از پیگیری این برنامهها صرفنظر کند، کره شمالی مسیر خود را ادامه خواهد داد؛ اما چنین تحولاتی بهانه مناسبی در اختیار پیونگیانگ قرار میدهد تا برنامه توسعه زرادخانه هستهای خود را با سرعت و گستردگی بیشتری پیش ببرد.»
این تشکل صنفی، در بیانیهای با ابراز نگرانی از احتمال اجرای احکام افراد زیر حکم اعدام، از تمام مخالفان اعدام خواست برای توقف روند جاری و لغو مجازات مرگ، یکصدا تلاش کنند.
بیانیه شورای هماهنگی فرهنگیان در حالی منتشر شده است که دیوان عالی کشور بهتازگی احکام اعدام فرشاد اعتمادیفر، مسعود جامعی و علیرضا مرداسی، سه زندانی سیاسی محبوس در زندان شیبان اهواز را تایید کرده است.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان نوشت در میان این افراد، نام مرداسی، معلم زندانی که سالها در عرصه آموزش فعالیت داشته، بیش از همه توجه جامعه فرهنگیان را به خود جلب کرده است.
جمهوری اسلامی از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۳ خرداد سال جاری دستکم ۴۲ زندانی سیاسی را در زندانهای ایران اعدام کرده و برای دهها زندانی سیاسی دیگر حکم مرگ صادر کرده است.
نهادهای حقوق بشری آبان ۱۴۰۴ گزارش دادند دیوان عالی کشور احکام «دو بار اعدام» صادرشده برای جامعی، مرداسی و اعتمادیفر را تایید کرده و این احکام از طریق وکیلان پرونده و سامانه ثنا، به آنان ابلاغ شده است.
سازمان حقوق بشر کارون، همان زمان اعلام کرد تایید احکام آنها در «روندی بسیار سریع و ویژه» انجام شده است.
شعبه اول دادگاه انقلاب اهواز ۲۳ تیر ۱۴۰۴، هر یک از این سه زندانی سیاسی را به اتهام «افساد فیالارض» و «عضویت در گروههای باغی و مخالف جمهوری اسلامی» به دو بار اعدام محکوم کرد.
دادگاه همچنین برای هر کدام از آنها بابت اتهام «تبلیغ علیه نظام»، حکم یک سال حبس صادر کرد.
در همین پرونده، دو متهم دیگر به نامهای سامان حرمتنژاد و داوود حرمتنژاد، پیشتر به ترتیب به ۱۲ سال و ۱۵ سال حبس محکوم شده بودند.
سازمان حقوق بشر کارون به نقل از منابع مطلع نوشت روند رسیدگی به این پرونده با نقض اصول دادرسی عادلانه، از جمله محدودیت در دسترسی موثر به وکیل، فشارهای امنیتی و اخذ اعترافات اجباری همراه بوده است.
ماموران وزارت اطلاعات پنج متهم این پرونده را در فاصله خرداد تا مرداد ۱۴۰۲ در اهواز و شهرستان باشت استان کهگیلویه و بویراحمد بازداشت کردند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، همان زمان با انتشار گزارشی این شهروندان را متهم کرد که «به سازمان مجاهدین خلق ایران متصل بوده» و قصد اقدام به «عملیات ایذایی» در استانهای خوزستان، فارس و کهگیلویه و بویراحمد را داشتهاند.
در سالهای اخیر، صدور احکام سنگین امنیتی علیه معلمان، فعالان صنفی و زندانیان سیاسی، بارها با اعتراض نهادهای حقوق بشری و تشکلهای مدنی روبهرو شده است.
یک منبع آگاه از وضعیت زندانیان سیاسی، ۱۱ خرداد به ایراناینترنشنال گفت دستکم ۱۰ زندانی سیاسی در بند زنان زندان اوین از حق تماس تلفنی و ملاقات محروم شدهاند.
به گفته این منبع، هشت نفر از آنان بهدلیل اعتراض به اجرای احکام اعدام و همراهی با کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» با این محرومیتها مواجه شدهاند.
تایید احکام اعدام مرداسی و دو زندانی سیاسی دیگر در دیوان عالی کشور، نگرانیها درباره اجرای این احکام را افزایش داده است.
در حالی که تلاشهای دیپلماتیک برای تثبیت آتشبس و جلوگیری از گسترش درگیریها در لبنان ادامه دارد، حزبالله لبنان و حوثیهای یمن هشدارهای تازهای علیه اسرائیل صادر کردهاند و از احتمال گسترش دامنه درگیریها سخن گفتهاند.
به گزارش اورشلیمپست، محمود قماطی، معاون رییس شورای سیاسی حزبالله، در گفتوگو با شبکه قطری العربی اعلام کرد که این گروه هرگونه بازگشت اسرائیل به حمله علیه بیروت را با حملات مستقیم به شهرهای مهم اسرائیل پاسخ خواهد داد.
او با رد آنچه «معادله ضاحیه در برابر شهرکهای شمالی اسرائیل» خواند، گفت حزبالله چنین شرایطی را نمیپذیرد. به گفته او، توقف حملات به شمال اسرائیل در ازای خودداری اسرائیل از هدف قرار دادن ضاحیه جنوبی بیروت قابل قبول نیست.
قماطی تاکید کرد که از نگاه حزبالله، معادله بازدارندگی باید میان «ضاحیه و بیروت» در یک سو و «حیفا و تلآویو» در سوی دیگر برقرار باشد. او همچنین گفت که نبرد هنوز پایان نیافته و «افق درگیری همچنان باز است»، عبارتی که میتواند نشانهای از آمادگی حزبالله برای گسترش دامنه پاسخهای نظامی در صورت تشدید حملات اسرائیل تلقی شود.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که مذاکرات میان لبنان، اسرائیل و آمریکا برای تثبیت آتشبس و رسیدن به یک توافق امنیتی گستردهتر ادامه دارد. در بیانیه مشترک اخیر آمریکا، لبنان و اسرائیل نیز خلع سلاح حزبالله و خروج نیروهای این گروه از جنوب رود لیتانی به عنوان یکی از محورهای اصلی توافقات مطرح شده بود.
همزمان با تهدیدهای حزبالله، گروه حوثیهای یمن نیز نسبت به ادامه عملیات اسرائیل در لبنان هشدار داد.
محمد الفرح، عضو دفتر سیاسی حوثیها، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که اسرائیل باید بداند هرگونه نقض توافقات یا ادامه عملیات نظامی با پاسخ روبهرو خواهد شد.
او همچنین هشدار داد که نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان تا زمان خروج از این منطقه «در معرض کشته شدن روزانه» قرار خواهند داشت.
این مقام حوثی مدعی شد آنچه اسرائیل را به ادامه حملات تشویق کرده، دوره ۱۵ ماههای بوده است که به گفته او اسرائیل لبنان را بدون دریافت پاسخ مؤثر بمباران میکرد. او این دوره را همزمان با مذاکرات میان اسرائیل و مقامات لبنانی توصیف کرد.
تهدیدهای همزمان حزبالله و حوثیها نشاندهنده آن است که با وجود تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنشها، خطر گسترش دوباره درگیریها در جبهه لبنان همچنان پابرجاست. این مواضع همچنین نشان میدهد گروههای همسو با حکومت ایران در منطقه همچنان آماده واکنش نظامی در صورت ازسرگیری عملیات گسترده اسرائیل علیه لبنان هستند.
