دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد که با رهبران و مقامهای ارشد شماری از کشورهای منطقه درباره صلح با جمهوری اسلامی صحبت کرده و اکنون تنها نهاییسازی متن توافق باقی مانده است و تنگه هرمز هم باز میشود.
او در بعدازظهر شنبه دوم خرداد، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی خود، تروت سوشیال، گفت: «دقایقی پیش، گفتوگوی بسیار خوبی با محمد بن سلمان آل سعود از عربستان سعودی، محمد بن زاید آل نهیان از امارات متحده عربی، امیر قطر تمیم بن حمد بن خلیفه آل ثانی و محمد بن عبدالرحمن بن جاسم بن جبر آل ثانی نخستوزیر و وزیر علی الثوادی از قطر، فیلد مارشال سید عاصم منیر احمد شاه از پاکستان، رجب طیب اردوغان رییسجمهوری ترکیه، عبدالفتاح السیسی رییسجمهوری مصر، ملک عبدالله دوم از اردن، و حمد بن عیسی آل خلیفه پادشاه بحرین، درباره جمهوری اسلامی ایران و تمامی موضوعات مرتبط با تفاهمنامهای در ارتباط با صلح داشتیم.»
رییسجمهوری آمریکا نوشت: «مذاکرات درباره این توافق تا حد زیادی میان ایالات متحده، جمهوری اسلامی ایران، و کشورهای مختلفی که نام برده شد، انجام شده و تنها نهاییسازی آن باقی مانده است.»
ترامپ افزود: «بهصورت جداگانه نیز با نخستوزیر بیبی نتانیاهو، از اسرائیل، گفتوگو کردم که آن تماس نیز بسیار خوب پیش رفت.»
او اشاره کرد: «جنبهها و جزییات نهایی توافق در حال حاضر در دست بررسی است و بهزودی اعلام خواهد شد.»
ترامپ تاکید کرد: «علاوه بر بسیاری دیگر از مفاد توافق، تنگه هرمز نیز بازگشایی خواهد شد.»
ساعاتی پیش از انتشار این بیانیه از سوی رییسجمهوری آمریکا برخی دیگر از مقامات این کشور و نیز مقامات جمهوری اسلامی و پاکستان اعلام کرده بودند که مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ایران، پیشرفتهایی داشته است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، پس از دیدار محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، اعلام کرد تهران در حال تمرکز بر نهایی کردن یک «یادداشت تفاهم» است.
رسانههای حکومتی در ایران همچنین گزارش دادند منیر پیش از ترک تهران، با مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، نیز دیدار کرده است.
ارتش پاکستان اعلام کرد مذاکرات ۲۴ ساعت گذشته «پیشرفتهای امیدوارکنندهای» در مسیر دستیابی به یک تفاهم نهایی به همراه داشته است.
واشینگتن: شاید ظرف چند روز آینده چیزی برای اعلام داشته باشیم
به گزارش خبرگزاری رویترز، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا که به هند سفر کرده، نیز گفت در موضوع ایران پیشرفتهایی حاصل شده و واشینگتن ممکن است «در روزهای آینده» موضع یا خبر تازهای اعلام کند.
روبیو در جمع خبرنگاران در دهلینو گفت: «پیشرفتهایی حاصل شده و حتی همین حالا که با شما صحبت میکنم، کارهایی در حال انجام است. این احتمال وجود دارد که امروز، فردا یا ظرف چند روز آینده، چیزی برای گفتن داشته باشیم.»
همزمان فایننشال تایمز گزارش داد میانجیهای جنگ ایران معتقدند در حال نزدیک شدن به توافقی هستند که آتشبس میان واشینگتن و تهران را به مدت ۶۰ روز تمدید و چارچوبی برای مذاکرات درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایجاد کند.
افرادی که در جریان این مذاکرات قرار دارند به این رسانه گفتند این توافق شامل بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و همچنین تعهد به بررسی رقیقسازی یا واگذاری ذخایر اورانیوم با غنای بالا خواهد بود.
فایننشال تایمز افزود آمریکا همچنین محاصره بنادر ایران را کاهش میدهد و با کاهش تحریمها و آزادسازی مرحلهای داراییهای مسدودشده تهران در خارج از کشور هم موافقت خواهد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت روند این هفته به سمت کاهش اختلافها بوده، اما هنوز موضوعهایی باقی مانده که باید از طریق میانجیها بررسی شود.
او افزود: «باید منتظر ماند و دید وضعیت ظرف سه یا چهار روز آینده به کجا میرسد.»
تنگه هرمز و توقف حملات، محور مذاکرات
پاکستان تلاش میکند پس از وقوع جنگ، اختلافهای تهران و واشینگتن را کاهش دهد. جنگی که باعث بسته شدن بخش عمدهای از تردد کشتیها در تنگه هرمز شده و بازارهای جهانی انرژی را دچار آشفتگی کرده است.
رویترز گزارش داد مذاکرات بر محور سندی ۱۴ مادهای که ایران آن را چارچوب اصلی گفتوگوها میداند و همچنین پیامهای ردوبدلشده میان دو طرف، متمرکز بوده است.
بقایی گفت موضوع محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا اهمیت دارد، اما اولویت تهران پایان دادن به خطر حملات جدید آمریکا و همچنین توقف درگیریها در لبنان است. جایی که نیروهای حزبالله، متحد جمهوری اسلامی، با ارتش اسرائیل در جنوب لبنان درگیر هستند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، پس از دیدار محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، اعلام کرد تهران در حال تمرکز بر نهایی کردن یک «یادداشت تفاهم» است.
رسانههای حکومتی در ایران همچنین گزارش دادند منیر پیش از ترک تهران، با مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، نیز دیدار کرده است.
ارتش پاکستان اعلام کرد مذاکرات ۲۴ ساعت گذشته «پیشرفتهای امیدوارکنندهای» در مسیر دستیابی به یک تفاهم نهایی به همراه داشته است.
واشینگتن: شاید ظرف چند روز آینده چیزی برای اعلام داشته باشیم
به گزارش خبرگزاری رویترز، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، که به هند سفر کرده، نیز گفت در موضوع ایران پیشرفتهایی حاصل شده و واشینگتن ممکن است «در روزهای آینده» موضع یا خبر تازهای اعلام کند.
روبیو در جمع خبرنگاران در دهلینو گفت: «پیشرفتهایی حاصل شده و حتی همین حالا که با شما صحبت میکنم، کارهایی در حال انجام است. این احتمال وجود دارد که امروز، فردا یا ظرف چند روز آینده، چیزی برای گفتن داشته باشیم.»
همزمان فایننشال تایمز گزارش داد میانجیهای «جنگ ایران» معتقدند در حال نزدیک شدن به توافقی هستند که آتشبس میان واشینگتن و تهران را به مدت ۶۰ روز تمدید و چارچوبی برای مذاکرات درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایجاد کند.
افرادی که در جریان این مذاکرات قرار دارند به این رسانه گفتند این توافق شامل بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و همچنین تعهد به بررسی رقیقسازی یا واگذاری ذخایر اورانیوم با غنای بالا خواهد بود.
فایننشال تایمز افزود آمریکا همچنین محاصره بنادر ایران را کاهش میدهد و با کاهش تحریمها و آزادسازی مرحلهای داراییهای مسدودشده تهران در خارج از کشور هم موافقت خواهد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت روند این هفته به سمت کاهش اختلافها بوده، اما هنوز موضوعهایی باقی مانده که باید از طریق میانجیها بررسی شود.
او افزود: «باید منتظر ماند و دید وضعیت ظرف سه یا چهار روز آینده به کجا میرسد.»
تنگه هرمز و توقف حملات، محور مذاکرات
پاکستان تلاش میکند پس از وقوع جنگ، اختلافهای تهران و واشینگتن را کاهش دهد. جنگی که باعث بسته شدن بخش عمدهای از تردد کشتیها در تنگه هرمز شده و بازارهای جهانی انرژی را دچار آشفتگی کرده است.
رویترز گزارش داد مذاکرات بر محور سندی ۱۴ مادهای که ایران آن را چارچوب اصلی گفتوگوها میداند و همچنین پیامهای ردوبدلشده میان دو طرف، متمرکز بوده است.
بقایی گفت موضوع محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا اهمیت دارد، اما اولویت تهران پایان دادن به خطر حملات جدید آمریکا و همچنین توقف درگیریها در لبنان است. جایی که نیروهای حزبالله، متحد جمهوری اسلامی، با ارتش اسرائیل در جنوب لبنان درگیر هستند.
تکرار مواضع تهران و واشینگتن
روبیو بار دیگر خواستههای دولت آمریکا را تکرار کرد و گفت: «ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند. تنگهها باید بدون عوارض باز باشند و ایران باید اورانیوم غنیشده خود را تحویل دهد.»
قالیباف نیز گفت جمهوری اسلامی «حقوق مشروع» خود را هم در میدان نبرد و هم از مسیر دیپلماسی دنبال خواهد کرد، اما افزود تهران نمیتواند به «طرفی که هیچ صداقتی ندارد» اعتماد کند. اتهامی که مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر نیز بارها مطرح کردهاند.
او همچنین گفت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در دوره آتشبس تواناییهای خود را بازسازی کردهاند و اگر آمریکا «احمقانه جنگ را از سر بگیرد»، پیامدهای آن «شدیدتر و تلختر» از آغاز درگیری خواهد بود.
نگرانی ترامپ از تبعات جنگ
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، که محبوبیتش تحت تاثیر افزایش قیمت انرژی در آمریکا قرار گرفته، اول خرداد ماه اعلام کرد بهدلیل تحولات مربوط به ایران و برخی مسائل دیگر، در مراسم عروسی پسرش در آخر هفته شرکت نخواهد کرد و در واشینگتن میماند.
با وجود جنگ ۴۰ روزه، جمهوری اسلامی همچنان ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح تسلیحاتی خود و همچنین توان موشکی، پهپادی و شبکه نیروهای نیابتیاش را حفظ کرده است. تواناییهایی که آمریکا و اسرائیل میگویند هدفشان محدود کردن آنهاست.
به گزارش سیانان، در شرایطی که مذاکرات میان حکومت ایران و آمریکا بر سر پایان جنگ همچنان با ابهام و بنبست روبهرو است، احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به یکی از چهرههای کلیدی در تصمیمگیریهای تهران تبدیل شده است؛ فردی که هم تحت تحریم آمریکا قرار دارد و هم به دلیل پرونده بمبگذاری سال ۱۹۹۴ در آرژانتین، تحت تعقیب اینترپل است.
وحیدی پس از کشته شدن پاکپور، فرمانده پیشین سپاه، در حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند - نخستین روز جنگ - فرماندهی کل سپاه را برعهده گرفت. به گفته کارشناسانی که با سیانان گفتوگو کردهاند، جایگاه جدید او نشان میدهد تلاشهای آمریکا و اسرائیل برای حذف رهبران ارشد حکومت ایران، به شکلگیری ساختاری «میانهروتر» در جمهوری اسلامی منجر نشده است.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، به سیانان گفته است که اگرچه تصمیمگیری در جمهوری اسلامی بهصورت جمعی انجام میشود، اما وحیدی اکنون «صدای بسیار بلندی در اتاق تصمیمگیری» دارد.
به نوشته سیانان، تحت رهبری وحیدی، جمهوری اسلامی توانسته فشار بر عبور و مرور در تنگه هرمز را افزایش دهد و همزمان، خواستههای خود در مذاکرات با آمریکا را نسبت به گذشته سختگیرانهتر کند.
دنی سیترینوویچ، رییس پیشین بخش ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، نیز وحیدی را فردی «بسیار مسلط» و «رادیکال» توصیف کرده و گفته است: «نمیتوان درباره چیزی توافق کرد بدون اینکه نظر او لحاظ شود.»
او افزوده است وحیدی از جمله افرادی است که معتقدند اگر [حکومت] ایران به خواستههایش نرسد و آمریکا جنگ را از سر بگیرد، تهران آماده پاسخ خواهد بود.
این ارزیابیها در حالی مطرح میشود که دونالد ترامپ در روزهای اخیر بار دیگر هشدار داده ممکن است حملات علیه ایران از سر گرفته شود، مگر آنکه تهران با توافق مورد نظر او موافقت کند. او با اشاره به روند مذاکرات گفته بود: «زمان در حال پایان یافتن است.»
در واکنش، وحیدی هشدار داده است هرگونه حمله تازه علیه [حکومت] ایران، پاسخهایی فراتر از چارچوب جنگ محدود منطقهای به دنبال خواهد داشت.
او گفته است: «اگر تجاوز دیگری علیه خاک ایران انجام شود، آن آتشی که پیشتر وعده داده شده بود، این بار از هر مرز و محدودهای فراتر خواهد رفت.» به گزارش رسانههای ایرانی، وحیدی همچنین هشدار داده «ضربات ویرانگری دریافت خواهید کرد.»
چهرهای کمظهور اما اثرگذار در پشت صحنه
سیانان مینویسد اگرچه مقامهایی مانند محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، چهرههای علنیتر جمهوری اسلامی در موضوع مذاکرات با آمریکا هستند، اما به باور برخی تحلیلگران، وحیدی در پشت صحنه از حامیان اصلی سیاستهای سختگیرانهتر [حکومت] ایران محسوب میشود.
این شبکه به نقل از فردی آگاه از روند مذاکرات گزارش داده که [حکومت] ایران تاکنون هیچ پیشنهادی را که از نگاه تهران به معنای عقبنشینی باشد نپذیرفته و موضوع غنیسازی هستهای همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف باقی مانده است.
فرماندهای برخاسته از ساختار سپاه
به گفته کارشناسان، از زمان آغاز جنگ، اداره ایران بیش از گذشته در اختیار حلقهای از فرماندهان باسابقه سپاه قرار گرفته؛ افرادی که تجربه جنگ ایران و عراق را در کارنامه دارند و وحیدی یکی از مهمترین آنهاست.
وحیدی پس از انقلاب ۱۳۵۷ به ساختار امنیتی جمهوری اسلامی پیوست و در سال ۱۳۶۰ به سمت جانشین رئیس اطلاعات منصوب شد و بعدها فرماندهی نیروی قدس سپاه را برعهده داشت. در طول سالها سمتهایی از جمله جانشین فرمانده سپاه، وزیر دفاع و وزیر کشور را برعهده داشته است.
وحیدی همچنین به دلیل اتهام مشارکت در بمبگذاری مرکز یهودیان آرژانتین (آمیا) در سال ۱۹۹۴ که ۸۵ کشته بر جای گذاشت، تحت تعقیب اینترپل قرار دارد. جمهوری اسلامی این اتهامات را رد کرده است.
او در سال ۲۰۲۲ نیز از سوی وزارت خزانهداری آمریکا به دلیل نقش در سرکوب اعتراضات پس از مرگ مهسا امینی تحریم شد. آمریکا اعلام کرده بود وحیدی از برخوردهای شدید علیه معترضان دفاع کرده و زنان را درباره رعایت حجاب تهدید کرده است.
فرماندهای زیر سایه تهدید دائمی
سیانان در پایان مینویسد وحیدی اکنون در موقعیتی قرار گرفته که برخی از فرماندهان پیشین سپاه، از جمله قاسم سلیمانی، پیش از او قرار داشتند؛ چهرههایی که در نهایت هدف عملیات آمریکا یا اسرائیل قرار گرفتند.
دنی سیترینوویچ درباره او میگوید: «او مردی تحت تعقیب است؛ فردی که باید او را جدی گرفت.»
به گزارش سیانان، افزایش نقش وحیدی در ساختار قدرت ایران نشان میدهد در شرایط جنگی، نفوذ فرماندهان امنیتی و نظامی در تصمیمگیریهای کلان جمهوری اسلامی بیش از گذشته شده و احتمالاً بر مسیر مذاکرات و آینده تنش با آمریکا نیز اثرگذار خواهد بود.
این نویسنده و فعال سیاسی، در یادداشتی که در کانال تلگرامی «تحکیم ملت» منتشر شد با اشاره به شرایط کنونی ایران و تحولات در راس قدرت جمهوری اسلامی، این پرسش را مطرح کرده که در صورت ایفای نقش رهبری توسط مجتبی خامنهای، آیا او نسبت به پدرش، علی خامنهای، رویکردی رادیکالتر در پیش گرفته است یا نه.
ناصری در ابتدای یادداشت خود با اشاره به آنچه «شرایط ابربحرانی ایران» توصیف میکند، نوشته است قصد دارد بدون ملاحظه و «بدون لکنت» درباره وضعیت کنونی سخن بگوید.
او تاکید میکند درباره وضعیت جسمی یا ذهنی مجتبی خامنهای اطمینان ندارد، اما با توجه به برخی دیدارها و پیامها، فرض را بر این گذاشته که او در جایگاه رهبری و فرماندهی نظامی قرار دارد و از همین منظر عملکرد او را ارزیابی میکند.
به نوشته ناصری، مهمترین تصمیم علنی منتسب به مجتبی خامنهای، ممنوعیت طرح موضوع هستهای در مذاکرات جمهوری اسلامی با آمریکا بوده است؛ موضعی که به گفته او با رویکرد سالهای پایانی علی خامنهای تفاوت دارد. ناصری مدعی شده رهبر پیشین جمهوری اسلامی در مقطعی با خروج اورانیوم با غنای بالا از کشور و ادامه غنیسازی در سطح زیر پنج درصد موافقت کرده بود.
او نوشته است اگر مجتبی خامنهای واقعاً در جایگاه تصمیمگیر اصلی قرار داشته باشد و هدایت امور را برعهده داشته باشد، انتظار میرفت مسیر پدرش را دنبال کند. از نگاه ناصری، تفاوت رویکردها میتواند نشانه آن باشد که او «تندروتر و حتی متوهمتر از رهبر مقتول پیشین» است.
این فعال سیاسی در ادامه مینویسد بخشی از این تفاوت قابل درک است؛ زیرا علی خامنهای از بنیانگذاران ساختار ولایت فقیه محسوب میشد و جایگاهی متفاوت نسبت به مدیران و مقامهای فعلی داشت. به اعتقاد ناصری، یکی از چالشهای احتمالی رهبر جدید، اختلاف سنی با نسل قدیمی روحانیون و مدیران ارشد جمهوری اسلامی است.
او پیشبینی میکند که مجتبی خامنهای در صورت تثبیت قدرت، افراد همنسل یا جوانتر از خود را به مناصب کلیدی خواهد گمارد و مدعی است نشانههایی از این روند هماکنون دیده میشود؛ از جمله آنچه او افزایش نقش حسین طائب در مقایسه با جایگاه گذشته علیاصغر حجازی توصیف میکند.
ناصری همچنین معتقد است رهبر فعلی جمهوری اسلامی، برخلاف پدرش، از پشتوانه سنتی مرجعیت دینی برخوردار نیست؛ موضوعی که از نگاه او میتواند به تضعیف یا حذف تدریجی مفهوم «ولایت فقیه» از ساختار سیاسی جمهوری اسلامی منجر شود.
او در جمعبندی یادداشت خود نوشته است آنچه تاکنون از مواضع رهبر جدید قابل مشاهده است، نشان میدهد رویکرد او در سیاست خارجی افراطیتر از سلفش به نظر میرسد، هرچند برای شناخت دقیقتر دیدگاههای او در حوزه سیاست داخلی باید منتظر ماند.
ناصری همچنین به دیدگاههای منتسب به مجتبی خامنهای درباره افزایش جمعیت اشاره کرده و نوشته این مواضع نشانهای است که از نظر او، رهبر جدید جمهوری اسلامی در برخی حوزهها «متوهمتر» از علی خامنهای است.
موضوع اختلاف یا شکاف بین آمریکا و اسرائیل پیش از این نیز بارها مطرح شده، اما هر بار توسط نتانیاهو تکذیب شده است. مقامات ارشد اسرائیل و آمریکا همواره تاکید کردهاند که در مورد ایران بهطور مرتب با هم در تماس و رایزنی هستند.
به گزارش نیویورکتایمز، در آستانه حمله ۹ اسفند به ایران، نتانیاهو نهتنها در اتاق وضعیت کاخ سفید حضور داشت، بلکه هدایت بحثها را نیز برعهده گرفته بود و استدلال میکرد حمله مشترک آمریکا و اسرائیل میتواند به سقوط جمهوری اسلامی منجر شود.
نخستوزیر اسرائیل هفته پیش در مصاحبه با برنامه «۶۰ دقیقه» سیبیاس این بخش از روایت را تکذیب کرد و تاکید کرد که در آن جلسه هرگز از حتمی بودن سقوط جمهوری اسلامی سخن نگفته است.
اما تنها چند هفته بعد، پس از آنکه این پیشبینیها محقق نشد، وضعیت تغییر کرد. دو مقام دفاعی اسرائیل به نیویورکتایمز گفتهاند دولت ترامپ اسرائیل را تقریباً بهطور کامل از روند مذاکرات آتشبس میان آمریکا و ایران کنار گذاشته است؛ تا جایی که مقامهای اسرائیلی برای اطلاع از روند گفتوگوها ناچار شدهاند به ارتباطات منطقهای و اطلاعات جمعآوریشده از داخل ساختار جمهوری اسلامی متکی شوند.
به نوشته این روزنامه، این تغییر جایگاه - از حضور در مرکز تصمیمگیری به نقش حاشیهای - میتواند پیامدهای سیاسی مهمی برای نتانیاهو داشته باشد. رهبر اسرائیل که در آستانه انتخابات، با رقابتی دشوار روبهرو است، سالها خود را به رایدهندگان اسرائیلی بهعنوان فردی با رابطهای ویژه با ترامپ معرفی کرده بود.
نتانیاهو در روزهای نخست جنگ تاکید داشت تقریباً هر روز با ترامپ گفتوگو میکند و دو طرف «با هم تصمیم میگیرند». او همچنین جنگ را فرصتی برای تحقق هدفی قدیمی میدانست: متوقف کردن دائمی برنامه هستهای ایران و حتی، در مقطعی، ایجاد شرایط برای سقوط حکومت جمهوری اسلامی.
اما نیویورکتایمز مینویسد بسیاری از افراد نزدیک به ترامپ از ابتدا ایده تغییر حکومت در ایران را غیرواقعبینانه میدانستند. با بسته شدن تنگه هرمز و افزایش قیمت جهانی نفت، اختلاف میان اولویتهای آمریکا و اسرائیل آشکارتر شد و ترامپ به سمت پذیرش آتشبس حرکت کرد.
به نوشته این گزارش، جمهوری اسلامی نهتنها سقوط نکرد، بلکه صرفاً با باقی ماندن در قدرت، توانسته روایتی از «پیروزی از طریق بقا» ارائه کند.
اهداف اصلی اسرائیل محقق نشد
نتانیاهو در آغاز جنگ سه هدف اصلی را اعلام کرده بود: سرنگونی حکومت ایران، نابودی برنامه هستهای و از بین بردن برنامه موشکی ایران. نیویورکتایمز میگوید هیچیک از این اهداف تاکنون محقق نشدهاند.
در مقابل، یکی از پیشنهادهای اخیر آمریکا شامل تعلیق ۲۰ ساله فعالیت هستهای ایران بوده؛ پیشنهادی که از نگاه این روزنامه، میتواند به توافقی مشابه توافق هستهای سال ۲۰۱۵ منجر شود؛ توافقی که نتانیاهو زمانی با آن مخالفت میکرد و ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از آن خارج شد.
نیویورکتایمز همچنین مینویسد مقامهای اسرائیلی نگراناند موضوع موشکهای بالستیک حکومت ایران در مذاکرات فعلی اساساً مطرح نشده باشد؛ مسالهای که از نگاه اسرائیل، هر توافق احتمالی را ناقص میکند.
اسرائیل از «شریک برابر» به «وابسته به چراغ سبز آمریکا» رسید
این گزارش تاکید میکند جنگ بهای سیاسی و راهبردی سنگینی برای اسرائیل داشته است. کشوری که سالها بر اصل «دفاع از خود با اتکا به خود» تاکید میکرد، اکنون آشکارا به تصمیمهای واشینگتن وابسته شده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، سوم اردیبهشت گفته بود: «ما فقط منتظر چراغ سبز آمریکا هستیم.»
نیویورکتایمز این اظهارات را عقبنشینی قابل توجهی نسبت به روزهای ابتدایی جنگ میداند؛ زمانی که آمریکا و اسرائیل با اطمینان از موفقیت، حتی مردم ایران را به سرنگونی حکومت تشویق میکردند.
به نوشته این روزنامه، همکاری نظامی میان دو کشور در آغاز جنگ بیسابقه بود؛ افسران اسرائیلی در مقر فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) حضور داشتند و افسران آمریکایی در مراکز فرماندهی ارتش اسرائیل مستقر بودند. تصمیمهای عملیاتی از جمله پاسخ به حملات موشکی حکومت ایران نیز بهصورت مشترک گرفته میشد.
اما ظرف چند هفته، روشن شد جنگ برخلاف انتظار ترامپ به پیروزی سریع منجر نمیشود و کاخ سفید تمرکز خود را از تغییر حکومت در ایران به پایان دادن به درگیریها تغییر داد.
مقامهای آمریکایی آگاه به نیویورکتایمز گفتهاند ترامپ نتانیاهو را شریک جنگ میدانست، اما نه شریک اصلی در مذاکرات؛ بلکه فردی که در حل بحرانها باید مهار شود.
به نوشته این گزارش، اسرائیل عملاً از یک شریک برابر به بازیگری شبیه «پیمانکار فرعی» در راهبرد آمریکا تبدیل شده است.
اختلاف بر سر حمله به زیرساختهای انرژی ایران
نیویورکتایمز به چند نمونه اشاره میکند که اسرائیل با هماهنگی آمریکا حملاتی علیه زیرساختهای انرژی ایران انجام داد، اما بعداً با مخالفت یا فاصلهگیری واشینگتن روبهرو شد.
از جمله حملات به تاسیسات نفتی تهران و کرج و همچنین میدان گازی پارس جنوبی و تاسیسات انرژی در جنوب ایران.
در یکی از این موارد، ترامپ ابتدا اطلاع قبلی از حمله را رد کرد، سپس اسرائیل را به واکنش شدید متهم کرد و در نهایت گفت درباره حمله با نتانیاهو گفتوگو کرده، اما خواسته بود آن را انجام ندهد.
نتانیاهو پس از حمله به عسلویه و پارس جنوبی گفت: «واقعیت اول: اسرائیل بهتنهایی اقدام کرد. واقعیت دوم: رییسجمهوری ترامپ از ما خواست حملات بعدی را متوقف کنیم و ما این کار را انجام میدهیم.»
به گزارش نیویورکتایمز، ترامپ بعدها اسرائیل را تحت فشار گذاشت تا عملیات علیه حزبالله لبنان را نیز تنها چند روز پس از آتشبس متوقف کند.
تغییر روایت نتانیاهو؛ از حذف تهدید ایران تا تاکید بر اتحاد با آمریکا
به نوشته نیویورکتایمز، نتانیاهو در ماههای اخیر ناچار شده روایت خود از اهداف جنگ را تغییر دهد. او که در ابتدا حذف تهدید هستهای و موشکی ایران را هدف اعلام میکرد، بعدها بیش از هر چیز بر اتحاد راهبردی با آمریکا تاکید کرد.
نتانیاهو گفته است: «تهدیدها میآیند و میروند، اما وقتی به یک قدرت منطقهای و در برخی حوزهها جهانی تبدیل شویم، توان دور کردن خطرها و تضمین آینده خود را خواهیم داشت.»
او این قدرت را ناشی از اتحاد خود با ترامپ دانسته و آن را «اتحادی که مشابهی ندارد» توصیف کرده است.
نیویورکتایمز در جمعبندی مینویسد آنچه در ماههای گذشته رخ داده، نه فقط تغییر مسیر جنگ علیه [حکومت] ایران، بلکه دگرگونی در رابطه قدرت میان آمریکا و اسرائیل بوده است؛ رابطهای که در آن، به باور این روزنامه، نتانیاهو از جایگاه «کمکخلبان» ترامپ به موقعیتی نزدیک به «مسافر» تنزل یافته است.
