وزارت جنگ ایالات متحده اعلام کرد یک کشتی بدون تابعیتِ تحریمشده به نام «امتی مَجِستیک ایکس» را که حامل نفت ایران بود، توقیف کرده است. این سومین کشتی مرتبط با جمهوری اسلامی است که از آغاز محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران بهدست آمریکا توقیف شده است.
وزارت جنگ آمریکا پنجشنبه سوم اردیبهشت در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این کشتی کانتینری در محدوده فرماندهی ایندوپکام (INDOPACOM) توقیف شده اما به مکان دقیق آن اشارهای نکرد. ایندوپکام بر بخش گستردهای از اقیانوس آرام، آبهای اطراف شرق آسیا، جنوبشرق آسیا و اقیانوسیه، دریای چین جنوبی و شرقی، بخشهای بزرگی از دریای فیلیپین و دریای مرجان، و نیز بخش مهمی از اقیانوس هند در سمت شرق تا نزدیکی هندوستان کنترل دارد.
وزارت جنگ همچنین نوشت: «ما به اجرای قوانین و مقررات دریایی در سراسر جهان ادامه خواهیم داد تا شبکههای غیرقانونی را مختل کنیم و کشتیهایی را که به ایران پشتیبانی مادی ارائه میکنند، هر جا که فعالیت داشته باشند، توقیف کنیم.»
همزمان دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده در شبکه اجتماعی تروث سوشال از صدور دستوری به نیروی دریایی این کشور مبنی بر شلیک به «هر قایقی» خبر داد که در تنگه هرمز مینگذاری میکند. او نوشت: «به آنها دستور دادهام به قایقهای در حال مینگذاری شلیک کنند و آن را از بین ببرند».
او همچنین گفت آمریکا در حال افزایش عملیات مینروبی در این تنگه است.
این تحولات پس از آن رخ میدهد که ترامپ روز سهشنبه یکم اردیبهشت آتشبس با جمهوری اسلامی را برای مدتی نامحدود تمدید کرد و چهارشنبه دوم اردیبهشت به فاکسنیوز گفت نه برای این آتشبس و نه برای تعیین تاریخی تازه برای گفتوگوها بهمنظور پایان دادن به جنگ، «فشار زمانی» وجود ندارد.
وزارت جنگ آمریکا هم یکم اردیبهشت از توقیف یک نفتکش تحریمشده و بدون تابعیت به نام تیفانی در حوزه اقیانوس آرام خبر داد که دو بار در محدوده سنگاپور با خاموش کردن سامانه رهگیری خود، نفت ایران را بارگیری کرده بود.
نخستین کشتی توقیفشده از سوی آمریکا یک کشتی باری به نام توسکا بود که در دریای عمان متوقف شد. ۳۰ فروردین دونالد ترامپ از توقیف کشتی باری ایرانی به نام توسکا در دریای عمان خبر داده بود. احتمال داده میشود این کشتی که از چین به مقصد ایران در حرکت بود، با محمولههای شیمیایی مرتبط با برنامه موشکی ایران ارتباط داشت.
سپاه پاسداران در واکنش به این توقیفها چهارشنبه دوم اردیبهشت به دستکم سه کشتی شلیک و دو فروند از آنها را توقیف کرد.
کشتی اول با پرچم لیبریا در ۲۸ کیلومتری سواحل شمالشرق عمان هدف قرار گرفت و آسیبهای سنگینی به آن وارد شد. کشتی دوم با پرچم پاناما نیز جایی در ۱۴ کیلومتری سواحل ایران هدف تیراندازی قرار گرفت.
چه کسی در آبهای پیرامون ایران دست بالا را دارد؟
چهارشنبه دوم اردیبهشت، سپاه پاسداران در واکنش به این توقیفها به دستکم سه کشتی شلیک و دو فروند از آنها را توقیف کرد. کشتی اول با پرچم لیبریا در ۲۸ کیلومتری سواحل شمالشرق عمان هدف قرار گرفت و آسیبهای سنگینی به آن وارد شد. کشتی دوم با پرچم پاناما نیز جایی در ۱۴ کیلومتری سواحل ایران هدف تیراندازی قرار گرفت.
از آغاز محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران بهدست آمریکا در بعدازظهر ۲۳ فروردین، آمریکا اصرار دارد که کنترل آبهای منطقه در اختیار اوست، مقامهای جمهوری اسلامی نیز مدعیاند که همچنان عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز را تحت کنترل دارند و تنها به کشتیهایی اجازه عبور میدهند که مشخصات آنها در اختیار نهادهای ایرانی قرار گرفته باشد. این جدال از ابتدای محاصره تا امروز پا برجاست.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) ۲۷ فروردین با انتشار ویدیویی از بازگردندن ۱۴ کشتی از مبدا بندرهای ایرانی طی ۷۲ ساعت نخست محاصره دریایی خبر داد. این تعداد ۲۹ فروردین ۲۱ کشتی، یکم اردیبهشت ۲۸ و سوم اردیبهشت ۳۳ کشتی اعلام شد.
فروردین در ادامه تنشها در تنگه هرمز، دستکم دو کشتی تجاری اعلام کردند هنگام تلاش برای عبور از این گذرگاه در روز شنبه، هدف تیراندازی از سوی جمهوری اسلامی قرار گرفتند و مجبور به بازگشت بهسوی غرب شدند.
۳۰ فروردین دونالد ترامپ از توقیف کشتی باری ایرانی به نام توسکا در دریای عمان خبر داد.
یک روز بعد رویترز نوشت که طی ۲۴ ساعت، بیش از ۲۰ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند که بیشترین تعداد کشتیهای عبوری از آغاز جنگ ایران به شمار میآمد.
سپاه پاسداران در واکنش به این توقیفها چهارشنبه دوم اردیبهشت به دستکم سه کشتی شلیک و دو فروند از آنها را توقیف کرد. کشتی اول با پرچم لیبریا در ۲۸ کیلومتری سواحل شمالشرق عمان هدف قرار گرفت و آسیبهای سنگینی به آن وارد شد. کشتی دوم با پرچم پاناما نیز جایی در ۱۴ کیلومتری سواحل ایران هدف تیراندازی قرار گرفت.
محاصره و توقیف کشتیها به معنای توقف کامل فروش نفت جمهوری اسلامی است؟
فاکسنیوز ۲۶ فروردین به نقل از شرکتهای اطلاعات دریایی نوشت که جمهوری اسلامی در حال یافتن راههایی برای دور زدن محاصره دریایی است و برای فروش نفت خود از شبکههای مخفی انتقال نفت در دریا استفاده میکند. به نوشته شرکت «ویندوارد» تا ۲۴ فروردین دستکم ۱۱ نفتکش حامل حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت ایران در آبهای فراساحلی مالزی مستقر بودهاند. این منطقه یکی از مراکز اصلی انتقال کشتیبهکشتی است و ناوگان سایه جمهوری اسلامی در این منطقه تردد قابل توجهی دارند.
سه روز بعد واشینگتنپست نیز نوشت که تحلیل تصاویر ماهوارهای، دادههای رهگیری کشتیها و گفتههای منابع آگاه نشان میدهد که پس از محاصره جریان فروش نفت از سوی جمهوری اسلامی نهتنها متوقف نشده، نفتکشها همچنان در حال بارگیری و جابهجایی محمولههای نفتی در محدوده محاصرهاند.
این رسانه نوشت در روزهای اخیر دستکم پنج نفتکش خالی وارد بنادر ایران در خلیج فارس شده و بارگیری میلیونها بشکه نفت را آغاز کردهاند. همزمان، پنج نفتکش دیگر که در نزدیکی بندر چابهار مستقر بودند و در مجموع حدود ۹ میلیون بشکه نفت حمل میکردند، از منطقه خارج شدهاند، اما مقصد فعلی آنها مشخص نیست.
از این پنج کشتی، سه کشتی «هیلدا ۱»، «سیلویا ۱» و «امبر» در جزیره خارک در مجموع حدود ۵ میلیون بشکه نفت خام بارگیری کرده بودند.
در بندر ماهشهر نیز یک نفتکش دیگر در حال بارگیری سوخت سنگین مشاهده شده و در بندر عسلویه، یک کشتی با پرچم پاناما و مالکیت چینی در حال بارگیری فرآوردههای نفتی بوده است.
یکم اردیبهشت نیز گزارش دیگری مبنی بر موفقیت ناوگان سایه جمهوی اسلامی در عبور از محاصره دریایی آمریکا منتشر شد. نشریه «لویدز لیست» با استناد به دادههای تردد دریایی نوشت که دستکم ۲۶ کشتی مرتبط با جمهوری اسلامی با وجود اظهارات مقامهای آمریکایی درباره بازگرداندن کشتیهای عازم ایران، از محاصره دریایی آمریکا عبور کرده و خود را به سواحل ایران رساندهاند.
بلومبرگ دوم اردیبهشت در گزارشی به «ناکامی بخشی از محاصره دریایی آمریکا» پرداخت و نوشت که ظرف یک هفته دستکم دو نفتکش ایرانی به نامهای هیرو ۲ و هِدی با حدود ۹ میلیون بشکه نفت، در حالی که سامانههای دریاییشان را خاموش کرده بودند تا رهگیری نشوند، از سد محاصره آمریکا عبور کردند.
کاتز پنجشنبه سوم اردیبهشت در جریان یک نشست ارزیابی امنیتی گفت: «اسرائیل آماده است جنگ علیه جمهوری اسلامی را از سر بگیرد. ارتش اسرائیل در حوزه دفاعی و تهاجمی آماده است و اهداف مشخص شدهاند.»
او افزود اسرائیل «در درجه اول برای تکمیل حذف سلسله رهبری خامنهای و جانشینان آن» و همچنین هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی و برق ایران، منتظر تایید آمریکا است.
کاتز همچنین گفت: «این بار حمله متفاوت و مرگبار خواهد بود و ضربات ویرانگری در دردناکترین نقاط وارد خواهد کرد، پس از ضربات بزرگی که تاکنون به رژیم ایران وارد شده و میتواند پایههای آن را به لرزه درآورد.»
ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، نیز دوم اردیبهشت اعلام کرد که ارتش این کشور همچنان در وضعیت آمادهباش کامل قرار دارد و در بحبوحه آتشبسهای شکننده در ایران و لبنان، آماده از سرگیری جنگ در تمامی جبهههاست.
زمیر در سخنرانی خود برای ۱۲۰ سرباز برگزیده که در مراسم روز استقلال در اقامتگاه ریاستجمهوری مورد تقدیر قرار گرفتند، گفت: «در حال حاضر، ارتش اسرائیل سطح بالایی از آمادهباش و آمادگی را حفظ کرده و آماده است بلافاصله و با قدرت به عملیات رزمی در تمامی جبههها بازگردد.»
خرید مهمات
وزارت دفاع اسرائیل پنجشنبه اعلام کرد ۲۰۰ میلیون دلار دیگر مهمات هوایی به شرکت تسلیحاتی البیت سفارش داده است.
مهمات هوایی شامل موشکها و دیگر بمبهایی است که جنگندههای اسرائیل برای حملات و رهگیریها از آنها استفاده میکنند.
در ماه ژانویه نیز قراردادی مشابه به ارزش ۱۸۳ میلیون دلار میان وزارت دفاع اسرائیل و شرکت البیت برای تامین مهمات هوایی امضا شده بود.
بنیامین نتانیاهو اول اردیبهشت گفته بود در هر نسل کسانی برای نابودی اسرائیل قیام میکنند و این بار جمهوری اسلامی برای حملهای گسترده برنامهریزی کرده بود: «حکومت آیتاللهها برای یک هولوکاست دیگر برنامهریزی میکرد. میخواست ما را با بمب اتم و هزاران موشک بالیستیک نابود کند.»
نتانیاهو افزوده بود: «اگر عمل نکرده بودیم، اسامی نطنز و اصفهان و فردو، در کنار اسامی اردوگاههای مرگ آشوویتس و تربلینکا و دیگران در تاریخ قرار میگرفتند. اما به همراه آمریکا اقدام کردیم و جلوی آن را گرفتیم.»
بورس تهران شصت روز است که تعطیل است. معاملات متوقف، نمادها بسته و میلیونها سهامدار حقیقی در انتظار لحظهای هستند که بتوانند داراییشان را جابهجا کنند.
رییس سازمان بورس اعلام کرده است بازگشایی بازار ظرف ۱۰ تا ۱۲ روز آینده و به شکل مرحلهای انجام خواهد شد؛ در فاز نخست فقط نماد شرکتهایی باز میشود که مستقیما از جنگ آسیب ندیدهاند و نمادهای فولادی و پتروشیمی که ضربه خوردهاند، همچنان بسته میماند.
تردیدی نیست که بازگشایی یک پتروشیمی آسیبدیده که تولیدش متوقف شده و هزینه و زمان بازگشتش به وضعیت عادی مشخص نیست، موجب سقوط آن نماد میشود و تصویری هیجانی و ناپایدار از قیمت به دست میدهد. اما این رویکرد، چند ایراد اساسی دارد.
تفاوت بازار سالم با ساختار حکمرانی ایران
در یک بازار سرمایه سالم، هنگام آسیب جدی به شرکت، نهاد ناظر معاملات را موقتا متوقف میکند. اما بلافاصله بعد، شرکت را ملزم به افشای دقیق میزان خسارت، مدت توقف تولید، وضعیت بیمه و برنامه تامین مالی میکند.
در مرحله بعد، با حضور بازارگردان و در صورت لزوم تنظیم دامنه نوسان، به بازار اجازه رسیدن به قیمت جدید داده میشود. سیاستگذار نیز به موازات این روند، اطمینان حاصل میکند که نقدینگی کافی در نظام مالی وجود داشته باشد، کارگزاریها و بانکها در شرایط مناسبی قرار گیرند و ابزارهای استاندارد حمایت از بازار فعال بمانند.
این فرایند طراحی شده است تا قیمت سهام با واقعیت جدید شرکت به تعادل برسد، حتی اگر قیمت جدید به معنای سقوط ارزش آن سهم باشد. هدف اول، حفظ اعتبار و سلامت بازار، و هدف دوم، دادن فرصت بازسازی به شرکت آسیبدیده است.
ساختار حکمرانی در ایران این منطق را برنمیتابد. تصمیمگیری هیاتی، پنهانکاری، و نگاه امنیتی به اطلاعات اقتصادی باعث شده میزان دقیق خسارت وارد بر فولاد مبارکه، فولاد خوزستان، واحدهای پتروشیمی و دیگر شرکتهای بورسی در دسترس عموم قرار نگیرد.
به موازات این، سیاستگذار قیمت سهام را به یک شاخص حیثیتی-امنیتی تبدیل و افت شاخص کل را معادل ضعف نظام تلقی میکند.
ماحصل این نگاه، بنبستی است که دو ماه است بازار سرمایه را اسیر کرده: نمادها بسته میمانند تا قیمت سقوط نکند، اما بستن طولانی بازار اعتماد سرمایهگذار و تهمانده اعتبار بورس را نیز با خود میبرد و خروج سرمایه را تشدید میکند. هر چه سیاستگذار زمان طولانیتری مردم را در وضعیت عدم قطعیت نایتی نگه دارد، سرمایهگذاران در خروج از این بازار مصممتر میشوند.
اطلاعرسانی شفاف باید خیلی پیشتر از این آغاز میشد. زمان مورد نیاز برای بازگشایی یک پتروشیمی، هیچ تاثیری در مذاکره با آمریکا ندارد. طرف مقابل اولویتها و خواستههای مشخصی دارد، تخمینهای خود را از وضعیت در اختیار دارد، میداند کدام نقاط را هدف قرار داده، اهمیت هر هدف چقدر بوده، و احتمالا با تصاویر ماهوارهای فرایند بازسازی را دنبال میکند. از این رو چنین اطلاعرسانی ارزش امنیتی-نظامی ندارد، اما سهامدار حق دارد بداند داراییاش چقدر آسیب دیده و چه آیندهای در انتظارش است.
با این مقدمه، سه سناریو برای آیندهی بازگشایی و سرنوشت بورس تهران قابل ترسیم است.
سناریو اول: توافق جامع با آمریکا
سناریو نخست، دستیابی به توافق جامع با آمریکا و رفع عمده تحریمهاست. در خوشبینانهترین حالت، ایران به سیستم مالی جهانی متصل میشود، صادرات نفت و پتروشیمی از محدودیت خارج شده، و مسیر ورود سرمایه خارجی تدریجا گشوده میشود. بازگشایی بورس در چنین فضایی میتواند نقطه شروع اصلاحاتی باشد که دو دهه روی کاغذ مانده: گذار از بازار دستوری به قیمتگذاری آزاد، کاهش سرکوب مالی در نظام بانکی، و شفافسازی ترازنامهی دولت.
شرکتهای صادراتمحور مانند فولاد، پتروشیمی و مس از دسترسی مجدد به بازارهای هدف سود میبرند و حاشیه سودشان به قیمتهای جهانی نزدیک میشود. بانکها فرصت مییابند ترازنامهشان را بازبینی کنند و به جای تسهیلات تکلیفی، وارد اعتبارسنجی مشتری شوند. سرمایهگذار خارجی که دستکم دو دهه از بازار ایران فاصله گرفته، تدریجا بازمیگردد و این بازگشت، ابزاری تازه برای انضباطبخشی به قواعد بازار خواهد بود. ارزش ریالی سهام ممکن است در کوتاهمدت افت کند، اما ارزش دلاری شرکتها بازسازی میشود.
تحقق این سناریو مستلزم هماهنگی گسترده همهی دستگاهها در داخل کشور است. اگر دولت با روش فعلی پیش برود و قیمتگذاری دستوری، دخالتهای گسترده سیاسی و تقسیم سود اجباری را حفظ کند، حتی رفع تحریم هم بورس تهران را نجات نخواهد داد.
سناریو دوم: توافق محدود نظامی و منطقهای
سناریو دوم، توافق محدود در سطح مسائل نظامی و منطقهای است. آتشبس برقرار میشود، تهدید حمله مجدد کاهش مییابد، اما چارچوب تحریمها پابرجا میماند و افق روشنی برای ورود سرمایه خارجی شکل نمیگیرد. این سناریو در شرایط فعلی محتملتر به نظر میرسد.
بازگشایی بازار در این حالت، آغاز یک بحران جدید خواهد بود. شرکتهای بزرگ صادراتمحور، بهویژه فولاد و پتروشیمی، در فاز نخست قابل معامله نخواهند بود. صنایع پاییندستی که به فولاد و پتروشیمی وابستهاند، با کمبود مواد اولیه و جهش قیمت روبرو میشوند. صنعت خودرو که پیش از جنگ نیز زیانده بود، با اختلال زنجیره تامین و زیان انباشته دست و پنجه نرم میکند.
همزمان در نبود ورودی ارزی، دولت به تامین مالی تورمی رو میآورد و برای بازسازی و پرداخت یارانه، پول بیپشتوانه چاپ میکند یا از بانکها قرض میگیرد؛ بانکهایی که خود با تنفس مقرراتی سرپا هستند و به تزریق سنگین سرمایه نیاز دارند.
با احتساب تورمهای بالای پیش رو، این پرسش مطرح میشود که یک شرکت بورسی اصولا باید چه میزان ارزش خلق کند تا سودآور باقی بماند؟ بهویژه اگر زنجیره تولیدش مختل شده، زیرساختش آسیب دیده، و کمبود برق در تابستان و کمبود گاز در پاییز در انتظارش باشد.
در چنین دورههایی، شرکتهایی که کمترین وابستگی را به زیرساخت فیزیکی آسیبدیده دارند، یا فعالیتشان مبتنی بر خدمات، داراییهای مالی یا زنجیره تامین داخلی کمریسکتر است، وضعیت باثباتتری را تجربه میکنند. در مقابل، نمادهایی که وابستگی بالایی به خطوط تولید سنگین، زیرساختهای انرژی، حملونقل یا تاسیسات صنعتی دارند، بازگشتشان به شرایط عادی زمانبر خواهد بود.
سرمایهگذار حقیقی که ماههاست در گردابی از اضطرابهای گوناگون زندگی کرده و هنوز در جریان دقیق زیان وارده به پورتفوی خود قرار نگرفته، طبیعی است که روز بازگشایی را فرصت خروج از بازار ببیند. صندوقهای سرمایهگذاری که با موج ابطال واحدها روبرو میشوند، مجبورند در همین صفهای فروش بایستند و این فروش اجباری، فشار قیمت را چند برابر میکند. بازار با انباشت سفارشهای فروش بازگشایی میشود و هر خبر منفی موج تازهای از سقوط راه میاندازد.
سناریو سوم: ادامه و تشدید درگیری
در سناریو سوم، مذاکرات به نتیجه نمیرسد و درگیریها ادامه مییابد یا تشدید میشود. در این حالت چیزی جز سقوط در انتظار بازار نیست. در این سناریو، تعطیلی بورس ادامه خواهد یافت و این تعطیلی طولانی عملا به معنای پایان بورس تهران با روش مدیریتی و سیاستگذاری فعلی خواهد بود.
سیاستگذار گمان میکند تعطیلی بازار از سقوط قیمتها جلوگیری کرده است. اما اعتبار بازار در ذهن سرمایهگذار سقوط میکند و اهمیت کانالهای جایگزین سرمایهگذاری بالا میرود؛ از خرید دلار و طلا در بازار آزاد گرفته تا مسکن و حتی تلفن همراه، یا فرار سرمایه به کشورهای همسایه.
اقتصاد ایران پیش و پس از جنگ
اقتصاد ایران پیش از جنگ اخیر وضعیتی بحرانی داشت. ظرفیت تولید صنعتی با فرسودگی ماشینآلات، ناترازی انرژی و تحریم محدود شده بود. اعتماد نهادی در پایینترین سطح چهار دهه گذشته قرار داشت. صنایع کلیدی از فولاد و پتروشیمی گرفته تا خودرو و بانکها، یا زیانده بودند یا به یارانه پنهان وابسته.
جنگ در اقتصادی با این ویژگیها عمدتا نقش شتابدهنده بحران موجود را ایفا میکند و سطح عدمقطعیت را به جایی میرساند که سیاستگذار توان مدیریتش را ندارد.
ابزارهایی که سیاستگذار در بازگشایی میتواند به کار گیرد، از جنس محدودیت دامنه نوسان، محدودیت فروش، تزریق نقدینگی هدفمند، حضور بازارگردان، در بهترین حالت شوک را توزیع میکنند و از مدیریت ریسک کوتاهمدت فراتر نمیروند. این ابزارها جای افشای صادقانه خسارت، نظر حسابرس و برنامهی بازسازی را نمیگیرند.
بازگشایی بورس تهران بهتنهایی هیچ گرهی از مشکلات اقتصاد باز نخواهد کرد. در خوشبینانهترین سناریو، بازگشایی میتواند بخشی از یک بسته بزرگتر اصلاحات ساختاری باشد که با توافق سیاسی همراه است و مسیر ورود سرمایهی خارجی را میگشاید. در دو سناریو دیگر، بازگشایی عملا به شتابگیری چرخه بحران کمک میکند.
پرسش پیش روی سیاستگذار امروز در ظاهر فنی است و در عمل سیاسی: آیا حاضر است قیمت واقعی دارایی سهامداران را بپذیرد، یا با پنهانکاری و تعلیق، هزینه را به تعویق میاندازد تا در نهایت بزرگتر شود.
مارک ای. تیسن، ستوننویس سیاسی واشنگتنپست در این یادداشت نوشت: «مقامهای جمهوری اسلامی تصور کردهاند که ترامپ بیش از آنها به توافق نیاز دارد.»
به گفته تیسن، تمدید آتشبس از سوی ترامپ به تهران فرصت داد تا «یک پیشنهاد واحد» ارائه کند، اما جمهوری اسلامی این اقدام را نشانهای از تمایل آمریکا به پرهیز از بازگشت به درگیری تعبیر کرده است.
در این یادداشت آمده است هدف تهران طولانی کردن مذاکرات است، با این امید که هرچه توقف عملیات نظامی بیشتر ادامه پیدا کند، احتمال از سرگیری آن کمتر شود.
او تاکید کرده ترامپ باید این تصور را از بین ببرد و اگر تهران چنین نکند، ترامپ باید عملیات نظامی را از سر بگیرد و حملات را متوجه رهبرانی کند که در برابر توافق مقاومت میکنند.
تیسن نوشت: «اگر رژیم ایران واقعا میان جناحی که توافق میخواهد و جناحی که نمیخواهد دچار شکاف شده، راهحل ساده است: جناحی را که توافق نمیخواهد، بکشید.»
پس از انتشار این تحلیل، دونالد ترامپ همین جمله را عینا در شبکههای اجتماعی بازنشر کرد.
به گفته تیسن، حکومت ایران پس از نزدیک به ۴۰ روز حملات مداوم، هم از نظر نظامی آسیب دیده و هم اکنون زیر فشار اقتصادی محاصره دریایی آمریکا قرار دارد.
تیسن در ادامه تاکید کرد جمهوری اسلامی هنوز شکست نخورده، اما در وضعیت دشواری قرار دارد؛حملات آمریکا و اسرائیل بخش زیادی از توان نظامی تهاجمی تهران را از بین برده، اما آتشبس زمانی برقرار شد که هنوز حدود ۱۴ روز دیگر برای تکمیل فهرست اهداف تعیینشده باقی مانده بود و اگر آتشبس برقرار نشده بود، آمریکا احتمالا تا حالا آن عملیات را کامل کرده بود.
در بخش پایانی، نویسنده پیشنهاد کرده اگر جمهوری اسلامی همچنان شروط ترامپ را نپذیرد، ترامپ باید آن ۱۴ روز باقیمانده را در اختیار فرمانده سنتکام بگذارد، محاصره دریایی را حفظ کند، مسیر تنگه هرمز را برای همه کشتیها به جز کشتیهای ایرانی با زور باز کند و سپس به مقامهای باقیمانده جمهوری اسلامی اولتیماتوم بدهد.
در این یادداشت آمده است اگر تهران باز هم شروط آمریکا را نپذیرد، ترامپ میتواند بدون توافق اعلام پیروزی کند و به مردم ایران برای کنار زدن حکومتی که تضعیف شده، چراغ سبز بدهد.
شبکه خبری بلومبرگ پنجشنبه سوم اردیبهشت در گزارشی به بررسی کاهش قیمت مسکن در دبی پرداخت.
بر اساس این گزارش، قیمت خانهها در دبی برای نخستین بار از زمان همهگیری کرونا کاهش یافته است.
کارشناسان معتقدند این افت قیمت، نتیجه مستقیم جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی و کاهش اعتماد سرمایهگذاران است.
طبق شاخص قیمت مسکن که موسسه مشاوره املاک ولیواسترت (ValuStrat) تهیه کرده است، قیمتها در ماه مارس نسبت به ماه قبل از آن ۵.۹ درصد کاهش یافته است.
این نخستین روند نزولی از سال ۲۰۲۰ تاکنون محسوب میشود. اگرچه با وجود این ریزش، قیمتها همچنان در سطحی هستند که حدود شش ماه پیش بودند.
تاثیر تنشهای منطقهای بر بازار
رونق بیسابقه بازار املاک دبی در سالهای اخیر نتیجه سرمایهگذاری خارجی و مهاجرت ثروتمندان بوده و قیمتها از سال ۲۰۲۰ تاکنون بیش از ۷۰ درصد رشد کرده است، اما اکنون، رشد و ثبات این بازار تحت تاثیر جنگ میان جمهوری اسلامی، ایالات متحده و اسرائیل قرار گرفته است.
آمارهای موسسه ریدین (REIDIN) نشان میدهد ارزش معاملات مسکن در ماه مارس با افتی نزدیک به ۲۰ درصد، به حدود ۳۷.۲ میلیارد درهم (۱۰.۱ میلیارد دلار) رسیده است.
همچنین تعداد معاملات از حدود ۱۶ هزار فقره در ماه قبل، به ۱۳ هزار فقره کاهش یافته است.
لوئیس هاردینگ، مدیرعامل مجموعه بترهومز، در این باره گفت: «بازار بهسرعت به دوران اوج خود باز نخواهد گشت و ما انتظار داریم قیمتها کاهش یابد. با توجه به اینکه احتمالا رشد جمعیت مانند سالهای گذشته نخواهد بود و همزمان تعداد زیادی واحد مسکونی جدید آماده تحویل هستند، با کاهش تقاضا روبهرو خواهیم شد.»
خوشبینی انبوهسازان
با وجود این کاهش، انبوهسازان بزرگ دبی همچنان با احتیاط، خوشبین هستند.
سیاستهایی مانند ویزای طلایی باعث شده است دبی به مقصدی بلندمدت برای زندگی تبدیل شود و این موضوع به پایداری بازار کمک میکند.
کاترالاندا بنغاطی، مدیرعامل هلدینگ بنغاطی، به تلویزیون بلومبرگ گفت: «هنوز نقدینگی در بازار وجود دارد و رفتار کلی بازار نسبتا پایدار به نظر میرسد.»
با این حال، ریسکها همچنان پابرجاست؛ بهویژه در بخش پیشفروش، که حدود سهچهارم معاملات دبی را تشکیل میدهد.
فروش در این بخش در ماه مارس ۱۳ درصد کاهش یافته که نشاندهنده احتیاط سرمایهگذاران است.
ساهیل خوسلا، مدیرعامل توسعه سوهو، معتقد است: «در بازار نگرانیهایی دیده میشود و بخش پیشفروش بهدلیل ماهیت سرمایهگذاری، زودتر از بقیه آسیب میبیند. اما نگران سقوط آزاد قیمتها نیستیم، زیرا تعداد مصرفکنندگان واقعی، کسانی که برای سکونت خرید میکنند، بیش از هر زمان دیگری است.»
در نهایت، اگرچه سازندگان همچنان با ارائه مشوقهای جدید سعی در حفظ تقاضا دارند، اما آینده بازار مسکن دبی بهشدت به ثبات منطقه و احساس امنیت سرمایهگذاران گره خورده است.
دیکرو پنجشنبه سوم اردیبهشت در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت کمبود کود شیمیایی که بهدنبال اختلال در تردد کشتیهای باری در تنگه هرمز تشدید شده، از هماکنون به کاهش بهرهوری در بخش کشاورزی انجامیده است.
نخستوزیر پیشین بلژیک هشدار داد این روند احتمالا در ماههای آینده بر میزان تولید محصولات کشاورزی اثر منفی خواهد گذاشت: «ناامنی غذایی طی چند ماه آینده به اوج خود میرسد و نمیتوان کار زیادی برای مقابله با آن انجام داد.»
او همچنین به بحران انرژی و کاهش حوالههای مالی اشاره کرد و ادامه داد: «حتی اگر جنگ همین فردا پایان یابد، این پیامدها از پیش شکل گرفتهاند و بیش از ۳۰ میلیون نفر را دوباره به فقر خواهند کشاند.»
کاهش حوالههای مالی به معنای کاهش مبالغی است که مهاجران برای خانوادههای خود ارسال میکنند؛ وضعیتی که به افت درآمد خانوارها و وخامت شرایط معیشتی آنان منجر میشود.
بخش قابل توجهی از کود شیمیایی جهان در خاورمیانه تولید میشود و حدود یکسوم از عرضه جهانی آن از تنگه هرمز عبور میکند.
پیشتر بانک جهانی، صندوق بینالمللی پول و برنامه جهانی غذای سازمان ملل هشدار دادند جنگ ایران باعث افزایش قیمت مواد غذایی میشود و فشار بیشتری بر آسیبپذیرترین اقشار جهان وارد میکند.
وضعیت تنگه هرمز و جریان انرژی جهانی به یکی از محورهای اصلی بحران خاورمیانه تبدیل شده است.
روزنامه نیویورکتایمز پیشتر گزارش داد پس از حملات جمهوری اسلامی، تردد روزانه در تنگه هرمز از ۱۳۰ کشتی به ۸ کشتی رسیده است.
کاهش ۰.۵ تا ۰.۸ درصدی تولید ناخالص داخلی جهان
رییس برنامه توسعه سازمان ملل در ادامه اعلام کرد پیامدهای غیرمستقیم مناقشه ایران تاکنون بین ۰.۵ تا ۰.۸ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را از بین برده است.
دیکرو افزود: «آنچه ساختنش دههها طول میکشد، میتواند در عرض ۸ هفته جنگ نابود شود.»
این بحران همچنین روند ارائه کمکهای بشردوستانه را با اختلال مواجه کرده است؛ منابع مالی کاهش یافته، در حالی که نیازها در مناطقی که پیشتر نیز با بحرانهای شدید دستوپنجه نرم میکردهاند، از جمله سودان، نوار غزه و اوکراین، افزایش یافته است.
رییس برنامه توسعه سازمان ملل در همین رابطه گفت: «ناچار خواهیم شد به برخی افراد بگوییم متاسفیم، اما امکان کمک به شما را نداریم. افرادی که برای ادامه زندگی به این کمکها وابستهاند، این حمایت را از دست میدهند و در وضعیت آسیبپذیرتری قرار میگیرند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که چشمانداز جنگ ایران و مذاکرات تهران و واشینگتن در هالهای از ابهام قرار دارد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اول اردیبهشت آتشبس موقت با تهران را تمدید کرد، اما محاصره تنگه هرمز و بنادر جنوبی ایران از سوی ارتش ایالات متحده همچنان ادامه دارد.
