تحلیلگران در جریان نشست عمومی ایراناینترنشنال هشدار دادند هرگونه اقدام نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی، اگر مانند حملات «مقطعی» گذشته بدون فشار سیاسی و اقتصادی مستمر انجام شود، با خطر ناکامی روبهروست.
این نشست چهارشنبه ۲۴ دی با مدیریت بهنام بن طالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، برگزار شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۳ دی ضمن درخواست از مردم ایران برای ادامه اعتراضات گفت «کمک در راه است»؛ جملهای که میتوان آن را نشاندهنده تمایل ترامپ به اقدام نظامی دانست.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پیشتر در بیانیهای اعلام کرد در بزرگترین کشتار تاریخ معاصر ایران، نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی عمدتا در دو شب پیاپی، پنجشنبه و جمعه ۱۸ و ۱۹ دی، دستکم ۱۲ هزار نفر را به قتل رساندند.
جوئل ریبرن، پژوهشگر ارشد موسسه هادسون، و رابرت ستلاف، مدیر اجرایی موسسه واشینگتن، در نشست ایراناینترنشنال تاکید کردند اقدام نظامی محدود ایالات متحده شاید در کوتاهمدت تنبیهی برای رفتارهای خشونتآمیز تهران باشد، اما اگر با یک کارزار گستردهتر همراه نشود، بعید است بتواند خشونت را متوقف کند.
ریبرن گفت: «در آوریل ۲۰۱۷، رییسجمهور [ترامپ] در واکنش به استفاده بشار اسد از سلاحهای شیمیایی، حملات هوایی انجام داد. اما این اقدام با یک کارزار فشار حداکثری یا یک کارزار سیاسی همراه نشد. یک سال بعد، او دوباره از همان سلاحها استفاده کرد.»
او با اشاره به تجربه سوریه افزود پیام این رویداد روشن است: «نمیتوان تنها با حملات نظامی مقطعی به نتیجه رسید. این حملات تاثیر دارند، اما باید در چارچوب یک کارزار جامع انجام شوند و لازم است از همه ابزارهای در اختیار خود استفاده کنیم.»
ریبرن ادامه داد: «نمیتوان اقدامی انجام داد و سپس آن را رها کرد. اگر هدف متوقف کردن کشتار است، باید ابزارها تا زمان تحقق این هدف حفظ شوند.»
ستلاف نیز در این نشست از مخالفت خود با طرح «حمله» گفت: «حمله این برداشت را القا میکند که کاری انجام میشود و بعد پایان مییابد و میتوان به سراغ مساله بینالمللی بعدی در دستور کار خود رفت.»
او تاکید کرد شرایط کنونی آزمونی جدیتر برای دولت ترامپ به شمار میآید: «پرسش اصلی اکنون این است که آیا اقدامات رییسجمهور به پایان یافتن این خونریزی منجر میشود یا نه؟»
ترامپ ۲۴ دی گفت به او اطلاع داده شده که کشتار در ایران خاتمه یافته و جمهوری اسلامی معترضان را اعدام نخواهد کرد.
با این حال، ستلاف نسبت به نتیجهگیری عجولانه درباره ادعاهای مربوط به کاهش خشونتها در داخل ایران هشدار داد.
او گفت: «اگر واقعا کشتار متوقف شده باشد، بسیار عالی است. اما اگر فردا یا روزهای بعد این کشتار ادامه پیدا کند، آن پست [درباره خاتمه کشتار] هیچ اعتباری نخواهد داشت و رییسجمهور نیز این موضوع را خواهد دانست.»
ستلاف اضافه کرد حملات سال ۲۰۱۷ به سوریه هرچند برای حکومت اسد هزینهساز بود، اما تا زمانی که بعدها با تحریمهای گستردهتر و انزوای دیپلماتیک همراه نشد، نتوانست رفتار آن را بهطور بنیادین تغییر دهد.
ریبرن نیز در همین زمینه گفت: «تنها پس از بار دوم [استفاده اسد از سلاحهای شیمیایی] بود که دولت آمریکا و متحدان ما سرانجام به این جمعبندی رسیدند که باید یک کارزار جامع در پیش گرفت.»
ستلاف گفت ایران چالشی متفاوت اما مشابه را پیش رو میگذارد، زیرا ترامپ بهصراحت هدف خود را توقف کشتار غیرنظامیان اعلام کرده است.
او افزود «این وضعیت با تنبیه محدود و بازدارندگی ناقص تفاوت دارد» و ایران اکنون «آزمونی بسیار روشنتر و ملموستر» محسوب میشود.
فراتر از حمله نظامی؛ گزینههای سایبری و ارتباطی
این دو تحلیلگر تاکید کردند کارزار نظامی تنها یکی از گزینههای موجود است و لزوما نباید نخستین انتخاب واشینگتن در برابر حکومت ایران باشد.
به گفته ستلاف، آمریکا باید بر «همسطح کردن میدان» میان معترضان و دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی تمرکز کند.
او ادامه داد: «باید راهی برای مختل کردن ارتباطات آنها پیدا کنیم، بهگونهای که نتوانند با یکدیگر هماهنگ شوند و این سرکوب سراسری را سازماندهی کنند. ما ابزارهایی برای قطع سامانههای ارتباطی مورد استفاده رژیم در اختیار داریم.»
ریبرن نیز گفت دولت آمریکا میتواند فورا فشارهای غیرنظامی بر جمهوری اسلامی را افزایش دهد؛ از جمله با بازگرداندن کامل سیاست فشار حداکثری علیه تهران.
او افزود: «هیچ دلیلی وجود ندارد که کارزار فشار حداکثری بهطور کامل اجرا نشود. این سیاست هنوز بهطور کامل اعمال نشده، اما از قابلیت اجرای کامل برخوردار است.»
ریبرن تاکید کرد ایران اکنون در مقایسه با دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ در وضعیت «به مراتب شکنندهتری» قرار دارد: «آنها تاب چنین سطحی از فشار را ندارند. به نظر من، رژیم ایران از چنین فشاری جان سالم به در نخواهد برد.»
اهداف محدود، خطر برای غیرنظامیان و مساله اعتبار
ستلاف ضمن تاکید بر بهکارگیری گزینههای غیرنظامی توضیح داد که در صورت اجتنابناپذیر شدن اقدام نظامی، چه رویکردی را مناسب میداند.
به گفته او، اگر خشونتها ادامه یابد، اقدام آمریکا باید بهصورت هدفمند بر نیروهای امنیتی مسئول سرکوب متمرکز شود.
ستلاف افزود: «من بهطور مشخص پادگانها و مراکز سپاه پاسداران و بسیج را هدف قرار میدادم.»
او همچنین هشدار داد هرگونه تلفات غیرنظامی در عملیات احتمالی آمریکا علیه جمهوری اسلامی میتواند بهسرعت اعتبار واشینگتن را زیر سوال ببرد: «به نظر من باید با نهایت دقت از وارد آمدن آسیب به غیرنظامیان جلوگیری کرد.»
ستلاف یادآور شد تجربه حملات پیشین در منطقه نشان داده است که با کشته شدن غیرنظامیان، افکار عمومی میتواند بهسرعت دستخوش تغییر شود.
آمریکا پیشتر در جریان جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار داد.
حملات اسرائیل پس از آن آغاز شد که تهران ضربالاجل ۶۰ روزه ترامپ برای دستیابی به توافق هستهای را نادیده گرفت.
او با تاکید بر تغییر بنیادین جایگاه ایران در نظام بینالملل پس از فروپاشی جمهوری اسلامی، اعلام کرد که برنامه نظامی هستهای ایران بهطور کامل متوقف میشود و حمایت از گروههای تروریستی نیز بلافاصله پایان خواهد یافت. به گفته او، ایرانِ پس از جمهوری اسلامی با شرکای منطقهای و جهانی برای مقابله با تروریسم، جرایم سازمانیافته، قاچاق مواد مخدر و افراطگرایی همکاری خواهد کرد.
شاهزاده رضا پهلوی در بخش دیپلماسی این پیام گفت روابط ایران و ایالات متحده عادیسازی میشود و «دوستی با آمریکا و مردمش» احیا خواهد شد. او همچنین اعلام کرد که دولت اسرائیل به رسمیت شناخته میشود و ایران آزاد در مسیر گسترش «پیمان ابراهیم» و تبدیل آن به «پیمان کوروش» حرکت خواهد کرد؛ ابتکاری که به گفته او میتواند ایران، اسرائیل و جهان عرب را در چارچوبی جدید مبتنی بر منافع و حاکمیت ملی گرد هم آورد.
او در ادامه، سیاست انرژی ایران پس از جمهوری اسلامی را نیز تشریح کرد و گفت ایران با برخورداری از یکی از بزرگترین ذخایر نفت و گاز جهان، به تامینکنندهای قابل اتکا برای انرژی جهان آزاد تبدیل خواهد شد. به گفته او، سیاستگذاری شفاف، رفتار مسئولانه و قیمتهای قابل پیشبینی از اصول این رویکرد خواهد بود.
شاهزاده رضا پهلوی همچنین بر ضرورت شفافیت و اصلاح حکمرانی تاکید کرد و گفت ایرانِ آینده استانداردهای بینالمللی را خواهد پذیرفت، با پولشویی مقابله میکند، فساد سازمانیافته را برمیچیند و نهادهای عمومی را در برابر مردم پاسخگو میسازد.
او در بخش اقتصادی پیام خود گفت ایران یکی از آخرین بازارهای بزرگ و دستنخورده جهان است و با جمعیتی تحصیلکرده و دیاسپورایی گسترده، ظرفیت تبدیلشدن به اقتصادی پویا و باز را دارد. به گفته او، ایران دموکراتیک اقتصاد خود را به روی تجارت، سرمایهگذاری و نوآوری خواهد گشود و «فرصت را جایگزین انزوا» خواهد کرد.
شاهزاده رضا پهلوی در پایان تاکید کرد که این چشمانداز «یک رؤیای انتزاعی» نیست، بلکه برنامهای عملی مبتنی بر منافع ملی، ثبات و همکاری است و افزود سقوط جمهوری اسلامی و استقرار یک دولت سکولار و دموکراتیک در ایران، نهتنها به سود مردم ایران، بلکه به نفع منطقه و جهان خواهد بود. او گفت: «ایران آزاد نیرویی برای صلح، شکوفایی و شراکت خواهد بود.»
