روزنامه والاستریت ژورنال، بهنقل از منابع آگاه گزارش داد که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، در یک ارزیابی محرمانه اطلاعاتی تاکید کرده که در صورت برکناری دیکتاتور ونزوئلا، مقامات ارشد حکومت نیکلاس مادورو، بهترین گزینه برای یک دولت موقت هستند.
در این گزارش از جمله تاکید شده است که دلسی رودریگز، معاون رییسجمهوری ونزوئلا، در بهترین موقعیت برای هدایت یک دولت موقت در کاراکاس و حفظ ثبات کوتاهمدت در این کشور قرار دارد.
بهنوشته این روزنامه، این تحلیل به دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا و جمع محدودی از مقامهای ارشد دولت ارائه شده است.
دو منبع آگاه که نامشان اعلام نشده، به والاستریت ژورنال گفتند که این گزارش یکی از عواملی بود که در تصمیم ترامپ برای حمایت از معاون رییسجمهوری مادورو، بهجای ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون و برنده جایزه نوبل صلح، نقش داشت.
این ارزیابی، میتواند دلایل تصمیم ترامپ برای حمایت نکردن از تلاش اپوزیسیون جهت در دست گرفتن کنترل ونزوئلا پس از عملیات جسورانه نظامی آمریکا در هفته گذشته را تا حدودی توضیح دهد؛ عملیاتی که طی آن مادورو بازداشت و برای محاکمه به آمریکا منتقل شد.
ترامپ همانند دوره نخست ریاستجمهوریاش، معتقد است که ثبات کوتاهمدت در ونزوئلا تنها در صورتی حفظ میشود که جانشین مادورو از حمایت نیروهای مسلح و سایر نخبگان کشور برخوردار باشد.
به گفته افراد مطلع، مقامهای ارشد دولت ترامپ از سیا خواسته بودند این ارزیابی تحلیلی را انجام دهد. این گزارش در جریان بحثها درباره برنامههای «روز بعد» ونزوئلا مورد بررسی قرار گرفت. منابع آگاه به والاستریت ژورنال گفتهاند از تاریخ دقیق تهیه این گزارش اطلاعی ندارند، اما طبق گفته دو نفر از آنان، این گزارش در هفتههای اخیر به ترامپ ارائه شده است.
به گفته منابع آگاه، این ارزیابی توضیح نداده که مادورو چگونه ممکن است قدرت را از دست بدهد یا از برکناری او حمایت نکرده، بلکه تلاش کرده وضعیت داخلی ونزوئلا را در صورت کنار رفتن او ارزیابی کند.
بر اساس این گزارش اطلاعاتی، دلسی رودریگز و دو مقام ارشد دیگر رژیم ونزوئلا بهعنوان گزینههای احتمالی برای رهبری موقت و حفظ نظم معرفی شدهاند. منابع آگاه نام دو مقام دیگر را ذکر نکردند، اما بهجز رودریگز، دو چهره قدرتمند دیگر دیوسدادو کابیو، وزیر کشور و ولادیمیر پادرینو، وزیر دفاع، هستند.
به گفته مقامهای پیشین آمریکایی و ونزوئلایی، این دو چهره تندرو که کنترل پلیس و ارتش ونزوئلا را در دست دارند، میتوانند هرگونه تلاش برای انتقال قدرت را خنثی کنند. این دو با اتهامات کیفری از سوی آمریکا مشابه پرونده مادورو روبهرو هستند و بعید است با واشینگتن همکاری کنند.
این گزارش نتیجهگیری کرده است که ادموندو گونزالس، که بهطور گسترده بهعنوان پیروز واقعی انتخابات ۲۰۲۴ در برابر مادورو شناخته میشود و ماچادو، در کسب مشروعیت بهعنوان رهبران کشور با مشکل مواجه خواهند شد، بهویژه در شرایطی که با مقاومت نیروهای امنیتی وفادار به رژیم، شبکههای قاچاق مواد مخدر و رقبای سیاسی روبهرو هستند.
ماچادو که بهطور نزدیک با دولت ترامپ همسو شده بود، همواره از سیاست تهاجمی او علیه مادورو تمجید کرده است. او در ماه اکتبر گفت ترامپ شایسته دریافت جایزه نوبل صلحی است که خود دریافت کرده و آن را بهدلیل «حمایت قاطع از آرمان ما» به او تقدیم کرد.
مادورو که به نیویورک منتقل شده، دوشنبه در دادگاه حاضر شد تا با اتهامات فدرال «نارکوتروریسم» روبهرو شود. او اتهامات علیه خود را رد کرد.
اواخر سال گذشته، سیا منبعی را در حلقه نزدیکان مادورو جذب کرد که اطلاعاتی درباره محل حضور او ارائه داد. بهگفته افراد مطلع، ردیابی دقیق محل مادورو از سوی سیا — که با استفاده از ابزارهای نظارتی دیگر از جمله پهپادهای پنهانکار انجام شد — به نیروی دلتای ارتش آمریکا امکان داد او و همسرش را در جریان عملیات بازداشت کند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پیت هگست، وزیر دفاع، و دیگر مقامهای ارشد، بعدازظهر دوشنبه گروهی دوحزبی از قانونگذاران را درباره نحوه مدیریت پرونده ونزوئلا از سوی دولت توجیه کردند.
تحلیلگران آمریکای لاتین پیشتر، از جمله در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، هشدار داده بودند که برکناری مادورو بدون جانشینی توانمند، احتمالا باعث تقویت جناحهای مسلح نظامی، سیاستمداران رقیب و گروههای جنایتکار در داخل ونزوئلا خواهد شد و کشور را به سمت یک بحران امنیتی سوق میدهد.
دیوید اسمایلد، استاد دانشگاه تولین که بر ونزوئلا تمرکز دارد، گفت انتظار اینکه ماچادو یا هر رهبر اپوزیسیون دیگری بتواند بهسادگی قدرت را در دست بگیرد، نوعی «رئالیسم جادویی» است. به گفته او، مسیر بهتر پس از کنار رفتن مادورو این است که رودریگز وادار شود روند انتقال قدرت را آغاز کند، اما مشکل اینجاست که به نظر نمیرسد «کسی در آمریکا بهطور فعال در حال مذاکره باشد».
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت: «رییسجمهوری و تیم امنیت ملی او تصمیمهایی واقعبینانه اتخاذ میکنند تا در نهایت اطمینان حاصل شود ونزوئلا با منافع ایالات متحده همسو میشود و به کشوری بهتر برای مردم ونزوئلا تبدیل خواهد شد.»
او از اظهار نظر مشخص درباره این ارزیابی اطلاعاتی خودداری کرد.
دولت ترامپ روایتهای متغیری درباره نحوه همکاری با رودریگز — رییسجمهوری موقت ونزوئلا از نگاه آمریکا — ارائه کرده است؛ شخصیتی که از سوی واشینگتن بهعنوان یک بازیگر سیاسی عملگرا دیده میشود. رودریگز با وجود موضعگیری تند اولیه، یکشنبه ۱۴ دی تمایل خود برای همکاری با آمریکا را نشان داد و با روبیو گفتوگو کرد.
روبیو نیز یکشنبه در مجموعهای از مصاحبههای تلویزیونی گفت آمریکا رودریگز را با اعمال یک «قرنطینه» نظامی برای توقیف نفتکشهای تحریمی تحت فشار قرار خواهد داد تا منابع درآمدی ونزوئلا را قطع کند. اما چند ساعت بعد، ترامپ ترجیح خود را برای اعمال کنترل مستقیم اعلام کرد، بدون آنکه مشخص کند واشینگتن چگونه قصد دارد شروط خود را به کاراکاس دیکته کند.
ترامپ به خبرنگاران گفت: «ما کنترل را در دست داریم. ما به دسترسی کامل نیاز داریم. ما به دسترسی به نفت و سایر منابع کشورشان نیاز داریم تا بتوانیم کشورشان را بازسازی کنیم.»
حمایت ترامپ از رودریگز و کنار گذاشتن اپوزیسیون تحت رهبری ماچادو، دستیاران ماچادو و بسیاری از حامیان آمریکایی او را غافلگیر کرد. ترامپ گفت ماچادو «حمایت یا احترام کافی در داخل کشور» برای در دست گرفتن قدرت در یک گذار دموکراتیک را ندارد.
پیشتر، ترامپ و متحدان ارشدش بهطور علنی جنبش اپوزیسیون ماچادو را بهترین گزینه برای به ارث بردن قدرت در دوران گذار معرفی کرده بودند. ترامپ در ماه ژانویه در پستی در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشیال، از ماچادو بهدلیل «بیان مسالمتآمیز صدای مردم ونزوئلا و اراده آنان» تمجید کرده بود.
روبیو، یکی از برجستهترین حامیان ماچادو که گفته بارها با او گفتوگو کرده، نامهای را برای نامزدی ماچادو برای دریافت جایزه نوبل صلح امضا کرده بود. دیگر نزدیکان ترامپ، از جمله پسرش دونالد ترامپ جونیور، نیز بارها او را بهعنوان آینده دموکراسی ونزوئلا معرفی کرده بودند.
اما به گفته خوان کروز، مقام ارشد پیشین کاخ سفید در امور آمریکای لاتین، ترامپ در خفا نسبت به حمایت از اپوزیسیون ونزوئلا محتاط بود، زیرا به این جمعبندی رسیده که این جریان در دوره نخست ریاستجمهوریاش ناکام بوده است.
ترامپ تحریمهای گستردهای علیه شرکت نفت دولتی ونزوئلا اعمال کرد، مادورو را از نظر دیپلماتیک منزوی ساخت و تلاش کرد شورشی را در ارتش تحریک کند. این تلاشها شکست خورد، زیرا نه نیروهای مسلح و نه مردم بهطور گسترده قیام نکردند؛ امری که دیدگاه ترامپ را تقویت کرد مبنی بر اینکه اپوزیسیون بیش از حد وعده داده و کمتر عمل کرده است.
کروز گفت: «ترامپ اپوزیسیون را بازنده میبیند، چون نتوانست کاری از پیش ببرد. از نظر او این اپوزیسیون ضعیف و ناکارآمد بوده، پس چرا باید قدرت را به آنها واگذار کرد؟»
بر اساس این گزارش، این پیام در هفتههای اخیر از طریق ولادیمیر پوتین منتقل شده و نتانیاهو چندین بار با او تماس تلفنی داشته است.
کان افزود اسرائیل نگران است تهران با تصور قریبالوقوع بودن حمله این کشور، دچار اشتباه محاسباتی شود و پیشدستانه به اسرائیل حمله کند.
بر این اساس، پیامی که نتانیاهو ارسال کرده، با هدف جلوگیری از چنین سناریویی است.
نتانیاهو دوشنبه ۱۵ دیماه در سخنرانی خود در پارلمان اسرائیل گفت هرگونه حمله جمهوری اسلامی «پیامدهای سنگینی» خواهد داشت.
در روزهای گذشته، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز در یک برنامه تلویزیونی گفت نتانیاهو طی تماسی تلفنی به پوتین گفته است قصد حمله دوباره به ایران را ندارد.
عراقچی گفت: «سه چهار شب پیش یک تماس تلفنی بین پوتین و نتانیاهو بوده است. روز بعد سفیر ما در مسکو را صدا کردند و پیام نتانیاهو مبنی بر عدم جنگ مجدد با کشورمان را به ما منتقل کردند.»
کرملین پیش از این اعلام کرده بود پوتین و نتانیاهو در تماسی تلفنی بر «تمایل خود به منظور یافتن راهحلهای مذاکرهشده» درباره وضعیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی تاکید کردند.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، اوایل مهرماه گفته بود تهدید حمله دوباره اسرائیل به ایران همچنان «پابرجا» است و برخی «منابع مطلع» درباره بررسی حملات جدید علیه ایران گزارش دادهاند.
از سوی دیگر، نشریه بریتانیایی تایمز گزارش داد بر اساس یک ارزیابی اطلاعاتی، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در صورت تشدید ناآرامیهای داخلی و ناتوانی نیروهای امنیتی در مهار اعتراضات، برنامهای اضطراری برای خروج از ایران و رفتن به روسیه در نظر گرفته است.
به نوشته تایمز، این طرح جایگزین در شرایطی فعال میشود که خامنهای احساس کند ارتش، سپاه پاسداران یا دیگر نیروهای امنیتی، دچار ریزش، نافرمانی یا ناتوانی در اجرای دستورات شدهاند.
بر اساس این گزارش، خامنهای قصد دارد در چنین وضعیتی تهران را همراه حلقهای محدود شامل حدود ۲۰ نفر از اعضای خانواده و نزدیکانش، از جمله پسرش مجتبی، ترک کند.
منابع اطلاعاتی مورد استناد تایمز گفتهاند مقصد احتمالی خامنهای مسکو است؛ گزینهای که به گفته این منابع، به دلیل نزدیکی سیاسی به پوتین و نبود گزینههای امن دیگر انتخاب شده است.
به گفته تایمز، این برنامه با الگوبرداری از فرار بشار اسد، رییسجمهوری پیشین سوریه، طراحی شده که پیش از سقوط دمشق در سال ۲۰۲۴ به روسیه گریخت.
تایمز همچنین به ارزیابی یک نهاد اطلاعاتی غربی اشاره کرده که وضعیت جسمی و روانی رهبر جمهوری اسلامی را پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل «ضعیفتر» توصیف کرده است.
