مهدی کروبی، از رهبران «جنبش سبز»، با انتقاد مستقیم از علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، او را مسبب وضعیت کنونی کشور دانست و گفت مدعی بصیرت، اقتصاد، فرهنگ، امنیت و اخلاق را از بین برد. او همچنین خواستار پایان «کینهها و لجبازیهای کودکانه» و آزادی میرحسین موسوی و زهرا رهنورد شد.
به گزارش سهامنیوز، کروبی پنجشنبه هشتم آبان در دیدار با فرزندان موسوی و رهنورد گفت: «آقای خامنهای در انتخابات ۸۸ نه تنها رای مردم را تحمل نکرد، بلکه از تقلب و سرکوب خشن حمایت کرد و ما را متهم به فتنه، بیبصیرتی و نانجیبی کرد.»
او افزود: «مدعی بصیرت، اقتصاد، فرهنگ، امنیت و اخلاق را از بین برد و آنچه که امروز میبینید، محصول همان رویکرد غلط است.»
مهدی کروبی در فروردین ۱۳۹۵ نیز در نامه سرگشادهای به حسن روحانی، رییسجمهوری وقت، در حملاتی تند و بیپرده به خامنهای، او را نانجیب و حاکمی مستبد خوانده بود.
در پی اعتراضات گسترده پس از انتخابات ریاستجمهوری خرداد ۱۳۸۸ و شکلگیری «جنبش سبز»، موسوی و کروبی، دو نامزد معترض، به همراه همسرانشان رهنورد و فاطمه کروبی از اسفند ۱۳۸۹ در حصر خانگی قرار گرفتند.
فاطمه کروبی سال ۱۳۹۰ از حصر خارج شد و حصر مهدی کروبی نیز اسفند ۱۴۰۳ به پایان رسید.
در جریان اعتراضات «جنبش سبز»، دهها تن از شهروندان به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی کشته شدند.
۹ مرداد، محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، از دیدار یکی از اعضای دولت با موسوی خبر داد و اعلام کرد رفع حصر او منوط به عقبنشینی از مواضعش است.
وبسایت کلمه، رسانه نزدیک به موسوی، این دیدار را تکذیب کرد.
کروبی: اگر حزب توده در قدرت بود، بیش از این در مجلس برای روسها یقه پاره نمیکرد
کروبی در ادامه سخنان خود، با اشاره به مواضع برخی نظامیان و نمایندگان مجلس شورای اسلامی در حمایت از روسیه گفت: «برخی نظامیها در مجلس به نحوی برای پوتین یقه پاره میکنند که بعید میدانم اگر حزب توده در قدرت بود، بیش از این در مجلس برای روسها یقه پاره میکرد.»
سخنان کروبی در حالی مطرح شد که در روزهای اخیر مواضع روسیه نسبت به جمهوری اسلامی بحثبرانگیز شده و شماری از مقامهای پیشین از جمله حسن روحانی و محمدجواد ظریف از رویکرد مسکو، بهویژه در قبال مذاکرات هستهای و برجام، انتقاد کردهاند.
۲۲ مهر، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، اعلام کرد «تله حقوقی» مکانیسم ماشه تا حد زیادی نتیجه عملکرد ظریف بود.
ظریف، ۲۵ مهر لاوروف را به «وارونهگویی» در خصوص مکانیسم ماشه متهم کرد و گفت روابط عادی ایران با دنیا «خط قرمز روسها» به شمار میرود.
شماری از مقامهای کنونی جمهوری اسلامی نیز به حمایت از مسکو پرداختند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، چهارم آبان از مواضع و اظهارات روحانی و ظریف انتقاد و آنان را متهم کرد که به روابط «رو به پیشرفت» تهران و مسکو لطمه زدند.
انتقاد کروبی از گسترش حضور نظامیان در سیاست و اقتصاد
کروبی در دیدار با فرزندان موسوی و رهنورد، از قدرت گرفتن نیروهای نظامی در عرصههای مختلف کشور انتقاد کرد و گفت: «میدانستم با ورود دستگاههای نظامی و امنیتی به حوزه قدرت، اقتصاد و سیاست کشور و انقلاب به کجا خواهد رسید، نهادهای نظارتی کاراییشان را از دست خواهند داد و فساد لجامگسیخته خواهد شد.»
او اضافه کرد: «روزی که به حصر رفتیم، یک دلار ۹۰۰ تومان بود و امروز ۱۰۸ هزار تومان است. اگر این مسیر اصلاح نشود، خدا میداند در آینده نزدیک چقدر خواهد بود.»
تاکنون گزارشهای متعددی درباره نفوذ گسترده نیروهای نظامی، بهویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در عرصههای مختلف اقتصادی کشور منتشر شده است.
ایراناینترنشنال اردیبهشتماه گزارش داد مجموعه «سپهر انرژی جهاننمای پارس»، وابسته به نیروهای مسلح، میلیونها بشکه نفت ایران را مخفیانه فروخته است.
در هفتههای اخیر، تورم افسارگسیخته و رشد نرخ ارزهای خارجی بر نگرانیها از وخامت اوضاع اقتصادی ایران افزوده است؛ روندی که در پی فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل شدت گرفته است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
