دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در دیدار با رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در کاخ سفید گفت واشینگتن میتواند تحریمهای اعمالشده علیه ترکیه را لغو کند و زمینه فروش جنگندههای اف-۳۵ را فراهم آورد، اما خواستار توقف خرید نفت روسیه از سوی آنکارا شد.
به گزارش رویترز، ترامپ پنجشنبه سوم مهر با تاکید بر این که «قرار است تجارت بیشتری انجام دهیم» گفت: «ما درباره اف-۳۵اس، هالک بانک و طیف وسیعی از موضوعات بحث خواهیم کرد.»
مقامهای آمریکایی تایید کردند که سند تفاهمنامهای برای چند معامله تسلیحاتی با ترکیه از جمله فروش جنگندههای اف-۱۶ تنظیم شده است، اما نام اف-۳۵ در آن ذکر نشده چرا که فروش آنها به دلیل باقی ماندن سامانه موشکی اس-۴۰۰ روسی در ترکیه همچنان غیرقانونی است.
ترامپ گفت اگر نشست با اردوغان «خوب» پیش برود، تحریمها «تقریبا بلافاصله» لغو خواهد شد.
همگرایی در سوریه، اختلاف بر سر اسرائیل
ترامپ و اردوغان که هر دو از سوی منتقدان در کشورشان به تمرکزگرایی متهم میشوند، در موضوع سوریه مواضع مشترکی پیدا کردهاند و اکنون هر دو از دولت مرکزی در این کشور حمایت میکنند اما در مورد حملات اسرائیل به غزه اختلاف نظر دارند؛ آنکارا این حملات را «نسلکشی» مینامد، موضوعی که میتواند به مانعی در گفتوگوهای دو طرف تبدیل شود.
تلاش برای تقویت توان هوایی ترکیه
ترکیه، دومین ارتش بزرگ ناتو، بهدنبال افزایش توان هوایی خود در برابر تهدیدهای فزاینده در خاورمیانه، مدیترانه شرقی و دریای سیاه است.
آنکارا علاوه بر پیگیری خرید ۴۰ فروند اف-۱۶، درخواست تجهیزات پیشرفته و اصلاحات فنی برای این جنگندهها را مطرح کرده که هزینه آنها را حتی بالاتر از اف-۳۵ کرده است.
روابط ترامپ و اردوغان
رابطه شخصی دونالد ترامپ و رجب طیب اردوغان از سال ۲۰۱۷ آغاز شد. تماسهای مستقیم و وعدههای همکاری اقتصادی نویدبخش یک دوره تازه بود، اما خرید سامانه موشکی اس-۴۰۰ از روسیه خیلی زود این فضای مثبت را به بحرانی جدی تبدیل کرد.
در سال ۲۰۱۸، بازداشت یک کشیش آمریکایی باعث شد آمریکا تحریمهایی علیه مقامات ترک و تعرفههایی بر فولاد و آلومینیوم ترکیه اعمال کند. این موضوع به سقوط ارزش لیره منجر شد و اردوغان واشینگتن را به «جنگ اقتصادی» متهم کرد.
سال ۲۰۱۹ نقطه عطفی در روابط بود. ترکیه رسما از پروژه جنگندههای اف-۳۵ کنار گذاشته شد و آمریکا مانع تحویل این هواپیماها به آنکارا شد.
در همان زمان، ترامپ دستور خروج نیروهای آمریکایی از شمال سوریه را صادر کرد؛ اقدامی که به اردوغان اجازه داد عملیات علیه نیروهای کُرد را آغاز کند.
این تصمیم در آمریکا به عنوان «خیانت به متحدان کُرد» تعبیر شد اما برای اردوغان یک پیروزی به حساب آمد.
نامه مشهور ترامپ به اردوغان با عبارت «احمق نباش!» نمادی از این رابطه پرتنش اما شخصی بود.
در سال ۲۰۲۰، تحریمهای کاتسا علیه صنایع دفاعی ترکیه اعمال شد. با روی کار آمدن جو بایدن در ۲۰۲۱، روابط سردتر شد و تماسهای شخصی جای خود را به دیپلماسی رسمی داد.
بحران اس-۴۰۰، تحریمها و نگرانیهای مربوط به حقوق بشر در ترکیه مانع نزدیکی دو کشور بود.
با این حال، بازگشت ترامپ به قدرت در ۲۰۲۵ امید به مصالحهای تازه را زنده کرده است.
دیدار او و اردوغان در واشینگتن فرصتی برای توافقهای تجاری و نظامی تلقی میشود، اما تجربه گذشته نشان میدهد شکافهای راهبردی همچنان پابرجا خواهند ماند.
افیخای ادرعی، سخنگوی ارتش اسرائیل پنجشنبه سوم مهر با تایید «حملات هوایی گسترده علیه اهداف نظامی حوثیها»، در شبکه ایکس نوشت جنگندههای اسرائیلی مراکز امنیتی و نظامی حوثیها از جمله مقر ستاد فرماندهی، مراکز امنیت و اطلاعات، مدیریت رسانههای نظامی و چندین اردوگاه نظامی را در صنعا هدف قرار دادند.
او این حملات را پاسخی به حملات حوثیها علیه اسرائیل، شامل شلیک پهپاد و موشکهای زمین به زمین دانست و گفت از این مراکز برای برنامهریزی و اجرای عملیات علیه اسرائیل و ذخیره تسلیحات استفاده میشد.
منابع پزشکی در ایلات چهارشنبه گزارش دادند که در اثر اصابت یک پهپاد شلیکشده از یمن به منطقهای تجاری در شهر ایلات اسرائیل ۲۴ نفر مجروح شدهاند. در میان زخمیها، دو مرد ۶۰ و ۲۶ ساله در وضعیتی وخیم قرار دارند.
بر اساس گزارشها، نیروی هوایی اسرائیل یک بالگرد برای انتقال مجروحان وخیم به بیمارستان سورکا در بئرشبع اعزام کرد، در حالی که سایر زخمیها در کوچکترین بیمارستان عمومی اسرائیل در شهر ایلات تحت درمان قرار گرفتند.
علیمی: بحران یمن، صرفا بحران داخلی نیست
همزمان رشاد محمد علیمی، رییس شورای رهبری ریاست جمهوری یمن در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی را «خطرناکترین سازمان تروریستی جهان» خواند و از جامعه جهانی خواست برای نجات جان مردم منطقه دست به اقدام فوری بزند.
او تاکید کرد بحران امروز یمن دیگر صرفا یک بحران داخلی نیست، بلکه «بحران اعتبار و مشروعیت برای جامعه جهانی» به شمار میرود.
به گفته او، حوثیها دیگر یک گروه منزوی نیستند، بلکه «با زرادخانه پیشرفته حکومت ایران، از موشک بالستیک تا پهپاد، مسلح شدهاند» و افزون بر این، به قاچاق مواد مخدر پرداخته و از فناوریهای نوین برای ایجاد اختلال در سیستمهای مخابراتی جهانی استفاده میکنند.
علیمی هشدار داد که یمن به «لابراتوار آثار مخرب حملات تروریستی» و ابزاری برای گسترش نفوذ جمهوری اسلامی در منطقه تبدیل شده است.
او گفت که حوثی ها کارمندان سازمان ملل را می ربایند و کشتیرانی در دریای سرخ را به گروگان گرفتهاند.
عملیات علیه حوثیها ادامه دارد
سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرد حوثیها با تامین مالی و هدایت جمهوری اسلامی برای حمله به اسرائیل و متحدانش فعالیت میکند و از مسیرهای دریایی برای اقدام علیه کشتیهای تجاری و باری در آبهای بینالمللی استفاده میکنند.
او با بیان اینکه «در جریان این عملیات سوختگیری هوایی انجام شد»، افزود در مجموع هفت هدف از جمله پنج مقر نظامی محل تجمع نیروهای حوثی و دو انبار تسلیحات هدف قرار گرفت.
سخنگوی ارتش اسرائیل تاکید کرد که ارتش این کشور با قدرت در برابر حملات مکرر حوثیها واکنش نشان خواهد داد و بهزودی عملیات تهاجمی بیشتری علیه این گروه انجام میدهد و مصمم است هر تهدیدی علیه شهروندان اسرائیل را در هر فاصلهای هدف قرار دهد.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل ۲۸ شهریور رهبر حوثیها را تهدید به کشتن کرد. او در حساب ایکس خود نوشت: «عبدالملک حوثی، نوبت تو هم خواهد رسید و تو را پیش اعضای دولتت و دیگر اعضای محور شرارت که در اعماق جهنم منتظرند، اعزام خواهیم کرد.»
کاتز نوشت که پرچم آبی و سفید اسرائیل بر فراز پایتخت یمن متحد به اهتزاز در خواهد آمد و جایگزین عبارت «مرگ بر اسرائیل، لعنت بر یهودیان» بر روی پرچم حوثیها، خواهد شد.
پلیس اسرائیل چهارشنبه سوم مهر ماه اعلام کرد یک شهروند اسرائیلی-آمریکایی و مقیم مراکش، به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی در داخل خاک اسرائیل بازداشت شده است.
کیفرخواست علیه این فرد در روزهای آینده به دادگاه منطقهای تلآویو ارائه خواهد شد.
به گفته اسرائیل، پرل، در مدت یک ماه و نیم پس از ورود به اسرائیل ماموریتهای مختلفی برای عوامل ایرانی انجام داده است.
بر اساس این گزارش، او از خیابانها و اماکن عمومی عکس و فیلم تهیه کرده، تلاش کرده در نزدیکی خانههای فرمانده سابق ارتش اسرائیل و وزیر امنیت ملی، آپارتمان اجاره و اطلاعاتی درباره شخصیتهای اسرائیلی جمعآوری کند.
در قبال این اقدامات، او حدود ۱۵ هزار دلار به صورت رمزارز دریافت کرده است.
بر اساس تحقیقات، پرل در سال ۲۰۱۷ با سفارت جمهوری اسلامی در مراکش تماس گرفته و برای خود و خانوادهاش درخواست پناهندگی کرده است.
در سال ۲۰۲۳، او از طریق شبکههای اجتماعی با رسانههای ایرانی ارتباط برقرار کرد و مقالاتی علیه اسرائیل منتشر کرد.
در ژانویه ۲۰۲۵ و پس از انتشار مقالهای در حمایت از حسن نصرالله، پرل از سوی یک عامل ایرانی جذب شد.
او تلاشهایی برای ایجاد شبکهای از همکاران در اسرائیل و خارج از آن انجام داد اما پس از ناکامی، طبق دستور عوامل ایرانی، تصمیم گرفت خود به اسرائیل برود.
پرل گذرنامه اسرائیلی خود را تمدید کرده و از ژوئیه ۲۰۲۵ وارد این کشور شده است.
دوم مهر ماه، اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات دولت مسعود پزشکیان، با اشاره به بازداشت افرادی در اسرائیل بهدلیل جاسوسی برای ایران، گفت: «جمهوری اسلامی در اسرائیل نفوذ دارد.»
او افزود: «اعتراف به این نفوذ و قدرت ایران یکی از نعمتهای بزرگی است که باید آن را بیان و تبیین کنیم.»
۲۳ شهریور، دادگاه منطقهای اورشلیم، الیملخ شترن، شهروند ۲۲ ساله اسرائیلی از شهر بیت شمش را به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی مجرم شناخت.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند شترن بهدلیل «ارتباط با عامل خارجی» و «توطئه برای تهدید» گناهکار شناخته شد.
او سال گذشته چندین ماموریت را در ازای دریافت پول برای یک مامور اطلاعاتی جمهوری اسلامی انجام داده بود.
شترن یکی از دهها شهروند اسرائیلی است که به ظن جاسوسی برای جمهوری اسلامی بازداشت و محاکمه شدهاند. او از معدود افرادی است که تاکنون محکوم شده و اغلب پروندهها همچنان در جریان رسیدگی قضایی قرار دارند.
۲۵ تیر ماه، نشریه فرانسوی لوموند گزارش داد مقامهای اسرائیلی از کشف دهها شهروند یهودی متولد اسرائیل که برای ایران جاسوسی کردهاند، بهتزده شدهاند.
این افراد متهم به جمعآوری اطلاعات و شناسایی اهداف حساس برای حملات جمهوری اسلامی هستند.
بر اساس این گزارش، در حالی که موساد بابت عملیاتهای عمیق در خاک ایران تحسین میشود، دستگاههای امنیتی اسرائیل اکنون با واقعیتی تازه روبهرو شدهاند: کشف چندین شبکه بومی جاسوسی در خاک خود که برای جمهوری اسلامی ایران فعالیت میکردهاند.
این مساله پرسشهایی درباره نقش احتمالی این عوامل در هدفگیری موشکهای جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه و درگیریهای پیش از آن میان اسرائیل و جمهوری اسلامی ایجاد کرده است.
زلنسکی در مصاحبهای ویدیویی با پایگاه خبری اکسیوس که پنجشنبه سوم مهر منتشر شد، گفت: «اگر جنگ با روسها را به پایان برسانیم، آمادهام که در انتخابات شرکت نکنم، زیرا هدف من انتخابات نیست.»
او اضافه کرد: «من میخواستم در دورهای بسیار دشوار در کنار کشورم باشم و به آن کمک کنم. هدف من پایان دادن به جنگ است.»
رییسجمهوری اوکراین وعده داد در صورت خاتمه یافتن درگیریها، از پارلمان این کشور خواهد خواست برای برگزاری انتخابات اقدام کند.
زلنسکی که پیشتر کمدین بود، در سال ۲۰۱۹ در اوکراین به قدرت رسید.
انتخابات ریاستجمهوری اوکراین که قرار بود سال ۲۰۲۴ برگزار شود، بهدلیل برقراری حکومت نظامی در این کشور پس از حمله روسیه به حالت تعلیق درآمد.
مسکو بارها مشروعیت زلنسکی را بهعنوان رییسجمهوری اوکراین زیر سوال برده است.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفندماه ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
محبوبیت زلنسکی در اوکراین
خبرگزاری رویترز سوم مهر نوشت در بیش از سه سال و نیم گذشته، زلنسکی توانسته تا حد زیادی جایگاه خود را بهعنوان چهرهای مورد اعتماد در میان افکار عمومی اوکراین تثبیت کند.
بر اساس این گزارش، اعتماد عمومی به زلنسکی از حضور مداوم او در عرصه عمومی از طریق پیامهای روزانه در شبکههای اجتماعی، بازدید از نیروهای مستقر در خطوط مقدم و فعالیتهای گسترده دیپلماتیک در سطح بینالمللی ناشی میشود.
یافتههای نظرسنجی موسسه بینالمللی جامعهشناسی کییف که اواسط شهریورماه انجام شد، حاکی از آن است که حدود ۵۹ درصد از مردم اوکراین به زلنسکی اعتماد دارند و ۳۴ درصد نیز از بیاعتمادی به او سخن گفتند.
ادامه تهدیدات متقابل روسیه و اوکراین
زلنسکی در ادامه مصاحبه خود با اکسیوس هشدار داد اگر مسکو با پایان جنگ موافقت نکند، مقامهای کرملین باید به دنبال یافتن «نزدیکترین پناهگاه» برای در امان ماندن از بمباران باشند.
در سوی دیگر، مدودف، معاون شورای امنیت روسیه، با انتشار پیامی در رسانههای اجتماعی به تهدید رییسجمهوری اوکراین واکنش نشان داد.
مدودف در این پیام نوشت: «روسیه میتواند از سلاحهایی استفاده کند که حتی پناهگاههای بمب نیز قادر به حفاظت در برابر آنها نیستند. آمریکاییها باید این موضوع را به خاطر داشته باشند.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده و ولادیمیر پوتین، همتای روس او، ۲۴ مرداد در آلاسکا دیدار و در خصوص راههای پایان دادن به جنگ اوکراین گفتوگو کردند.
این نشست در ابتدا موجی از امیدواری نسبت به خاتمه این منازعه مرگبار ایجاد کرد، اما مانعتراشی پوتین در مسیر دیدار و مذاکره مستقیم با زلنسکی بهمنظور حل و فصل اختلافات موجب شد این امیدواریها بهتدریج جای خود را به تردید و بدبینی بسپارند.
بر اساس گزارش پنجشنبه سوم مهرماه بلومبرگ، نمایندگان هند در هفته جاری به آمریکا سفر کردند و در مذاکرات خود با مقامهای آمریکایی تاکید کردند قطع تامین نفت پالایشگاههای این کشور از سه تولیدکننده اصلی یعنی روسیه، جمهوری اسلامی و ونزوئلا، میتواند به جهش در قیمتهای جهانی منجر شود.
این گزارش تاکید کرد نیازهای انرژی هند عمدتا از طریق واردات تامین میشود و نفت ارزانتر روسیه طی ماههای اخیر نقش مهمی در کاهش فشار بر صورتحساب وارداتی این کشور داشته است.
در ماه ژوئیه، پالایشگاههای هندی به طور میانگین هر بشکه نفت خام روسیه را با قیمت ۶۸.۹۰ دلار خریداری کردهاند.
مقام آگاه منبع بلومبرگ که خواست نامش فاش نشود، گفت که مذاکرات هند و آمریکا در این زمینه «محرمانه بوده» است.
سفر نمایندگان دهلینو به آمریکا پس از آن صورت گرفت که واشینگتن در واکنش به تجارت نفتی هند با روسیه، تعرفههای سنگینی را علیه دهلینو اعمال کرد.
طرف هندی امیدوار بود تعرفههای آمریکا را به ۱۵ درصد، مشابه نرخ اعمال شده برای ژاپن، کره جنوبی و اتحادیه اروپا، محدود کند.
با وجود این فشارها، هند همچنان به واردات نفت خام - با نرخی پایینتر - از روسیه بهعنوان یکی از اعضای اوپک پلاس ادامه داده است،
پیوش گوئال، وزیر بازرگانی هند، این هفته در نیویورک گفت کشورش میخواهد خرید نفت و گاز از آمریکا را افزایش دهد.
او گفت: «اهداف ما در حوزه امنیت انرژی سهم بسیار بالایی از همکاری با آمریکا خواهد داشت.»
پس از آنکه بسیاری از کشورها به دلیل جنگ اوکراین از تجارت با مسکو خودداری کردند، روسیه مجبور شد نفت خود را با تخفیف عرضه کند.
بلومبرگ نوشت علاوه بر تخفیفهای روسیه، نفت ایران و ونزوئلا نیز با تخفیف مشابه عرضه میشوند.
هند در سال ۲۰۱۹ خرید نفت از ایران را متوقف کرد و شرکت ریلاینس اینداستریز، بزرگترین شرکت پالایشگر خصوصی این کشور نیز امسال خرید نفت خام ونزوئلا را در پی تشدید تحریمهای آمریکا متوقف کرده است.
تنش تجاری میان هند و آمریکا در حالی رخ داد که حجم مبادلات دو کشور در سال گذشته میلادی به ۱۲۹ میلیارد دلار رسید و آمریکا با کسری تجاری ۴۵.۸ میلیارد دلاری در این مبادلات روبهرو بود.
دادههای وزارت بازرگانی هند نشان میدهد صادرات این کشور به آمریکا در ماه گذشته میلادی به ۶.۸۶ میلیارد دلار کاهش یافته، در حالی که این رقم در ماه ژوئیه ۸.۰۱ میلیارد دلار بود.
صادرکنندگان هندی هشدار دادهاند پیامدهای کامل افزایش تعرفهها، از سپتامبر و پس از اجرایی شدن تعرفههای تازه، نمایان خواهد شد.
