به گزارش منابع محلی، بامداد یکشنبه ۲۶ مرداد چندین انفجار در نزدیکی نیروگاههای برق پایتخت یمن، صنعا، به وقوع پیوست که منجر به قطع موقت برق در این شهر شد. شرکت برق یمن با تایید این موضوع اعلام کرد که نیروگاهها هدف «بمباران» قرار گرفتهاند.
خبرگزاری رویترز و شبکه الجزیره نیز به نقل از شاهدان عینی از شنیده شدن دستکم دو انفجار در نزدیکی نیروگاه برق صنعا خبر دادند. علت رسمی این انفجارها تاکنون از سوی مراجع مستقل اعلام نشده است.
در همین حال، حزام الاسد، عضو دفتر سیاسی انصارالله، اسرائیل را مسئول این حمله دانست و گفت: «دشمن جنایتکار و شکستخورده، تنها مراکز خدماترسانی مانند نیروگاهها را هدف قرار میدهد.» او این اقدام را نشانهای از ناکامیهای نظامی اسرائیل توصیف کرد. تا زمان تنظیم این گزارش، مقامات اسرائیلی واکنشی به این اتهامات نشان ندادهاند.
به گزارش شبکه تلویزیونی المسیره وابسته به حوثیها، یک منبع در بخش «دفاع غیرنظامی» این گروه اعلام کرد که نیروگاه برق در جنوب شهر صنعا، پایتخت یمن، هدف یک «تجاوز» قرار گرفته است. این حمله که با عنوان «تجاوز» توصیف شده، در ادامه تنشهای فزاینده در مناطق تحت کنترل حوثیها رخ داده و هنوز جزئیات بیشتری درباره عامل یا میزان خسارت آن منتشر نشده است.
سابقه حملات اسرائیل و آمریکا به یمن
این حمله در حالی صورت میگیرد که طی ماههای گذشته، نیروهای آمریکایی و اسرائیلی چندین بار مناطقی از یمن را که تحت کنترل حوثیها قرار دارد، هدف قرار دادهاند. آمریکا از ابتدای سال ۲۰۲۴ بارها مواضع حوثیها را در استانهای الحدیده، صعده، تعز و حجه بمباران کرده و اعلام کرده که این عملیات در پاسخ به حملات پهپادی و موشکی حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری در دریای سرخ و خلیج عدن بوده است.
اسرائیل نیز، بهویژه در جریان جنگ اخیر ۱۲ روزه با حکومت ایران و پیش از آن با حزبالله و نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، از مشارکت حوثیها در حملات پهپادی به خاک خود خبر داده و تهدید کرده بود که در صورت تداوم این حملات، تاسیسات نظامی و زیرساختی در یمن را هدف قرار خواهد داد. بهدنبال آن، گزارشهایی از حملات هوایی مشکوک به برخی پایگاههای موشکی در شمال یمن منتشر شد، اگرچه تلآویو مسئولیت مستقیم آنها را برعهده نگرفت.
این تصمیم به تعویق مذاکرات درباره توافقنامه تجارت دوجانبه منجر شده و امیدها برای دستیابی به یک توافق پیش از موعد اجرای تعرفههای جدید را کمرنگ کرده است.
این گزارش که به نقل از منابع مطلع منتشر شده، میافزاید که دور جدید مذاکرات اکنون به تاریخ نامعلومی موکول شده است. هنوز خبرگزاری رویترز نتوانسته این خبر را بهطور مستقل تایید کند.
ماه گذشته، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، در واکنش به ادامه واردات نفت روسیه توسط هند، تعرفهای اضافی به میزان ۲۵ درصد بر کالاهای وارداتی از هند وضع کرد؛ اقدامی که تنشهای میان دو کشور را تشدید کرده است. این تعرفه جدید قرار است از ۵ شهریور اجرایی شود و ممکن است عوارض واردات برخی از کالاهای هندی را تا ۵۰ درصد افزایش دهد؛ رقمی که از بالاترین تعرفهها بر شرکای تجاری آمریکا محسوب میشود.
مذاکرات تجاری میان دهلی نو و واشینگتن پس از پنج دور گفتوگو، به دلیل اختلافات بر سر باز شدن بازارهای کشاورزی و لبنیات هند و نیز توقف واردات نفت از روسیه، به بنبست رسیده است.
وزارت خارجه هند در واکنش به تحریمها اعلام کرده است که این کشور بهناحق به دلیل خرید نفت از روسیه هدف قرار گرفته، در حالی که ایالات متحده و اتحادیه اروپا همچنان به واردات کالا از روسیه ادامه میدهند.
این تظاهرات، که بزرگترین تجمع اعتراضی از زمان درگیریهای خونین تیرماه گذشته محسوب میشود، همزمان با وخامت اوضاع امنیتی و تداوم شکافهای قومی و مذهبی در سوریه برگزار شد.
بر اساس گزارش «دیدهبان حقوق بشر سوریه» مستقر در بریتانیا، معترضان با رد دولت موقت مستقر در دمشق، خواستار محاکمه عاملان خشونت علیه دروزیها شدند. برخی از شرکتکنندگان پرچم اسرائیل را در دست داشتند تا از مداخله نظامی اسرائیل در جریان درگیریهای اواسط ژوئیه میان نیروهای دروزی، قبایل سنی بادیهنشین و ارتش سوریه قدردانی کنند.
درگیریهای تیرماه که با درگیری میان شبهنظامیان دروزی و قبایل سنی آغاز شد، با ورود نیروهای دولتی به نفع قبایل شدت گرفت. در جریان این درگیریها صدها نفر کشته شدند. اسرائیل با انجام دهها حمله هوایی علیه مواضع نیروهای دولتی سوریه، از جمله حمله به ساختمان وزارت دفاع در دمشق، به حمایت از دروزیها برخاست.
به گفته ریان معروف، مسئول گروه رسانهای «سویدا ۲۴»، تظاهرات اخیر در سویدا بزرگترین تجمع از زمان درگیریهای ماه گذشته بوده و تجمعات مشابهی در شهرهای شهبا و صلخد نیز برگزار شده است. او تاکید کرد که این نخستین بار است که دروزیها بهطور علنی با شعار «تعیین سرنوشت» دست به اعتراض میزنند؛ تغییری که آن را «بیسابقه» توصیف کرد.
در پی این درگیریها، دولت موقت سوریه کمیتهای را برای بررسی خشونتهای فرقهای تشکیل داده که قرار است ظرف سه ماه آینده گزارشی از نتایج تحقیقات خود منتشر کند.
دروزیها که ریشه مذهبی آنها به انشعابی از اسماعیلیه در قرن دهم میلادی بازمیگردد، جمعیتی حدود یک میلیون نفر در سراسر جهان دارند که بیش از نیمی از آنها در سوریه زندگی میکنند. سایر اعضای این اقلیت مذهبی عمدتاً در لبنان، اسرائیل و بلندیهای جولان ساکناند؛ منطقهای که اسرائیل در سال ۱۹۶۷ از سوریه تصرف و در سال ۱۹۸۱ به قلمرو خود ملحق کرد.
الشرع: پشتگرمی برخی طرفها به اسرائیل، دستیابی به توافق در سوریه را دشوار میکند
احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه، با اشاره به درگیریها در استان دروزینشین سویدا در جنوب این کشور گفت: «برخی طرفهای سوری با پشتگرمی به اسرائیل جسور شدهاند و این مساله دستیابی به توافق را دشوار میکند.»
او با تاکید بر اینکه تلاش برای یکپارچهسازی و اتحاد سوریه نباید از راه جنگ باشد، گفت: «دولت سوریه متعهد است افرادی را که در سویدا مرتکب اقدامات خلاف شدند، پاسخگو کند.»
این گزارش با عنوان «جنگ ایران و اسرائیل و تأثیر آن بر سوریه: بررسی نقض حاکمیت، آسیبهای غیرنظامی و مسئولیتهای دولتها بر اساس حقوق بینالملل»، عملکرد حکومت ایران را در چارچوب حقوق بینالملل به چالش کشیده و آن را ناقض حاکمیت سوریه، امنیت غیرنظامیان و اصول بیطرفی اعلامشده دولت دمشق میداند.
ایران، عامل تبدیل سوریه به میدان جنگ
طبق مستندات این گزارش، نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی ایران، از زمان آغاز درگیری مستقیم با اسرائیل در خردادماه گذشته، از آسمان و خاک سوریه برای پرتاب موشک و پهپاد به سوی اهداف اسرائیلی استفاده کردهاند. این اقدام، بدون رضایت رسمی دولت سوریه و در تضاد کامل با اعلام بیطرفی آن کشور در جنگ ایران و اسرائیل صورت گرفته است.
بر پایه اصول مندرج در کنوانسیون شیکاگو و قواعد حقوق بینالملل، چنین استفادهای از قلمرو یک کشور ثالث بدون رضایت آن، نقض آشکار حاکمیت سرزمینی محسوب میشود.
کشته شدن غیرنظامیان در نتیجه حملات جمهوری اسلامی
در یکی از موارد ثبتشده، سقوط یک پهپاد ایرانی در استان طرطوس منجر به کشته شدن یک زن غیرنظامی سوری شد. همچنین عملیات نظامی در استانهای قنیطره، درعا و حومه دمشق، ضمن ایجاد ترس گسترده، باعث کشته شدن دستکم ۱۰ غیرنظامی و بازداشت بیش از ۱۳ تن دیگر در جریان عملیات زمینی اسرائیل در این مناطق شد؛ عملیاتی که با هدف مقابله با استقرار نیروهای نیابتی حکومت ایران انجام شد.
وخامت بحران انسانی و اقتصادی در پی جنگ نیابتی
این گزارش تاکید میکند که تبدیل سوریه به میدان جنگ میان ایران و اسرائیل، بحران انسانی این کشور را تشدید کرده است. بر اساس یافتهها، حملات و درگیریها به آوارگی دهها خانواده در جنوب سوریه، از بین رفتن محصولات کشاورزی، تخریب زیرساختها، اختلال در فعالیت مدارس و مراکز درمانی، و کاهش شدید سرمایهگذاری و فعالیتهای اقتصادی منجر شدهاند.
در همین حال، آسیب به شبکه برق و استفاده فزاینده از ژنراتورهای گازوئیلی برای جبران قطعیها، بحران انرژی را در سوریه وارد مرحله جدیدی کرده است.
مسئولیت حقوقی ایران و سکوت سوریه
در این گزارش آمده که بر اساس اصول مسئولیت دولتها در حقوق بینالملل، حکومت ایران موظف است از استفاده از خاک سوریه برای اقدامات نظامی خودداری کند. با این حال، ضعف شدید دفاعی و عدم کنترل دولت سوریه بر مرزها و آسمان خود باعث شده که عملاً نتواند از این اقدامها جلوگیری کند. گزارش شبکه حقوق بشر سوریه خواستار ثبت رسمی اعتراضات دیپلماتیک از سوی دمشق و اقدام حقوقی علیه بازیگرانی مانند جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل شده که با نقض بیطرفی سوریه، آن را به قربانی خاموش یک جنگ منطقهای بدل کردهاند.
این گزارش بار دیگر نقش مخرب حکومت ایران را در بیثباتسازی منطقه و سوءاستفاده از کشورهای ضعیفتر برای پیشبرد اهداف نظامیاش برجسته میکند؛ نقشی که پیامدهای آن مستقیماً دامن غیرنظامیان سوری را گرفته و از چشم نهادهای حقوق بشری و جامعه جهانی پنهان نمانده است.
جزئیات پیشنهاد: واگذاری و بازپسگیری سرزمینها
بر اساس اطلاعاتی که منابع مطلع در اختیار خبرگزاری رویترز قرار دادهاند، در این طرح، روسیه حاضر است بخشهای کوچکی از مناطق اشغالی در شمال اوکراین (استانهای سومی و خارکیف) را واگذار کند، در حالی که اوکراین در مقابل باید بهطور کامل از استانهای دونتسک و لوهانسک عقبنشینی کند. در عوض، روسیه متعهد میشود خطوط جبهه در استانهای جنوبی خرسون و زاپوریژیا را تثبیت کند.
با این حال، اوکراین پیشتر اعلام کرده که عقبنشینی از منطقه دونتسک غیرقابل قبول است، زیرا این منطقه برای دفاع از عمق سرزمینی کشور حیاتی است.
طبق نقشههای پروژه «دیپاستیت» اوکراین، روسیه حدود ۴۴۰ کیلومتر مربع در استانهای خارکیف و سومی را در اختیار دارد، در حالی که اوکراین حدود ۶۶۰۰ کیلومتر مربع از منطقه دونباس (دونتسک و لوهانسک) را کنترل میکند.
درخواستهای دیگر پوتین: کریمه، زبان روسی و کلیسای ارتدوکس
بر اساس این گزارش، پوتین همچنین خواستار شناسایی رسمی حاکمیت روسیه بر کریمه است؛ منطقهای که در سال ۲۰۱۴ ضمیمه خاک روسیه شد، اما تاکنون از سوی غرب و اوکراین به رسمیت شناخته نشده است.
علاوه بر این، مسکو خواهان رسمی شدن زبان روسی در برخی یا تمامی نقاط اوکراین و تضمین آزادی فعالیت کلیسای ارتدوکس روسیه است؛ نهادی که به گفته سرویس امنیتی اوکراین، با روسیه در جنگ علیه این کشور همکاری کرده، اتهامی که کلیسا رد میکند.
پیشنهاد ممنوعیت عضویت اوکراین در ناتو
از دیگر شروط کلیدی، ممنوعیت پیوستن اوکراین به ناتو است؛ درخواستی که در تضاد مستقیم با قانون اساسی اوکراین قرار دارد، زیرا عضویت در این ائتلاف نظامی از اهداف راهبردی کییف محسوب میشود. با این حال، منابع رویترز گفتهاند پوتین آمادگی دارد نوعی تضمین امنیتی جایگزین ارائه دهد.
دونالد ترامپ نیز به رهبران اروپایی طرح ایجاد مکانیزمی مشابه ماده ۵ ناتو – بدون عضویت رسمی اوکراین در این سازمان – را پیشنهاد کرده است.
تحریمها و مبادلات اقتصادی
پوتین همچنین خواهان لغو بخشی از تحریمهای بینالمللی علیه روسیه است، اما مشخص نیست این درخواست شامل تحریمهای آمریکا نیز میشود یا فقط اروپا. ترامپ روز جمعه اعلام کرد فعلاً نیازی به اعمال تعرفههای تلافیجویانه علیه کشورهایی مانند چین به دلیل خرید نفت روسیه نمیبیند، اما ممکن است در دو یا سه هفته آینده اقدام کند.
مخالفت زلنسکی و احتمال دیدار بعدی
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، قرار است روز دوشنبه به واشنگتن سفر کند تا با ترامپ درباره طرح صلح احتمالی گفتوگو کند.
در مصاحبه با فاکس نیوز، ترامپ گفت که او و پوتین «تا حد زیادی» بر سر این طرح توافق کردهاند، اما تاکید کرد که توافق نهایی منوط به موافقت اوکراین است: «شاید آنها بگویند نه.»
با این حال، ترامپ تاکید کرد که پوتین بدون رسیدن به توافق نهایی حاضر به توقف جنگ نیست، موضوعی که با موضع زلنسکی – که آتشبس را پیششرط مذاکرات میداند – در تضاد است.
ابهام درباره ماهیت پیشنهاد روسیه
منابع نزدیک به مذاکرات گفتهاند که هنوز مشخص نیست آیا پیشنهاد پوتین صرفاً یک گام اولیه برای آغاز گفتوگوهاست یا یک «پیشنهاد نهایی» و غیرقابل مذاکره.
با وجود عدم پیشرفت مشخص در نشست آلاسکا، دو طرف اعلام کردهاند که امکان گفتوگوهای بیشتر در آینده وجود دارد.
