پارلمان مصر به عبدالفتاح السیسی، رییس‌جمهوری این کشور، اجازه داد در صورت درخواست عربستان سعودی، برای دفاع از این کشور در برابر حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی اقدام نظامی کند. قاهره تاکید کرده این حمایت به دفاع از خاک عربستان محدود خواهد بود.
بر اساس بیانیه پارلمان مصر، این مجوز دوشنبه چهارم آبان با حمایت دست‌کم دو سوم نمایندگان در جلسه‌ای غیرعلنی تصویب شد و به سیسی اختیار می‌دهد «همه اقدامات لازم» را برای کمک به دفاع از عربستان اتخاذ کند.
شمار دقیق آرا و نوع حمایت نظامی مصر اعلام نشده و تاکنون نیز درخواست رسمی عربستان برای اعزام نیروهای مصری منتشر نشده است.
با این حال، طاهر الخولی، نایب‌رییس کمیته قانون‌گذاری پارلمان، به رویترز گفت مصر به درخواست عربستان و با هماهنگی دو کشور، به این کشور نیرو خواهد فرستاد.
مجوز پارلمان مصر در شرایطی صادر شد که حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها به عربستان و حملات متقابل ائتلاف به رهبری ریاض ادامه دارد. ائتلاف اعلام کرد سوم آبان ۱۰ موشک بالستیک به سمت جنوب عربستان و چند موشک و پهپاد دیگر به سمت ریاض و خمیس‌مشیط را .
حوثی‌ها نیز چهارم آبان از حمله به فرودگاه ریاض و ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله نفت شرق به غرب عربستان خبر دادند؛ حملاتی که ریاض تایید نکرد. در مقابل، ائتلاف از رهگیری موشکی به سمت پایتخت و انهدام سکوهای پرتاب، تونل‌ها و انبار موشکی حوثی‌ها در یمن خبر داد.
تاکید بر ماموریت دفاعی و مخالفت با ورود به جنگ
سیسی پیش از رای‌گیری، در نامه‌ای به محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، تاکید کرده بود حمایت مصر به دفاع از خاک و مرزهای عربستان محدود خواهد بود و حمله به یمن را در بر نخواهد گرفت.
بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه، و حسن رشاد، رییس دستگاه اطلاعاتی مصر، هفته گذشته این نامه را در سفر به ریاض به ولیعهد عربستان رساندند. پارلمان مصر نیز رای‌گیری درباره مجوز حمایت نظامی را به تعویق انداخته بود.
عصام فرید، رییس مجلس سنای مصر، موضع قاهره را «صرفا دفاعی» خواند و گفت هدف، حفاظت از خاک، مرزها، حاکمیت و اماکن مقدس عربستان در برابر حملات خارجی است. او تاکید کرد مصر در کنار کشورهای برادر، «سپری برای محافظت است، نه شمشیری برای حمله».
با وجود این تاکیدها، چند گروه مخالف حکومت مصر از حمایت از این تصمیم خودداری کردند. «جنبش مدنی دموکراتیک»، ائتلافی از احزاب مخالف، با ورود نظامی مصر به جنگی منطقه‌ای مخالفت کرد و خواستار تمرکز قاهره بر میانجیگری شد.
حزب سوسیال‌دموکرات مصر نیز اعلام کرده بود نمایندگانش به دلیل روشن نبودن اهداف، مدت و هزینه ماموریت، رای ممتنع خواهند داد.
گسترش حمایت نظامی از ریاض در کنار تلاش‌های دیپلماتیک
مجوز پارلمان مصر در شرایطی صادر شد که عربستان، پاکستان و ترکیه در چارچوب پیمان دفاع متقابل مکه برای «استقرار سریع» نیروها و تجهیزات نظامی در عربستان توافق کرده‌اند. مصر عضو این پیمان نیست.
بریتانیا نیز ۲۸ مهر اعلام کرد جنگنده‌های تایفون را برای کمک به حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های حیاتی عربستان در برابر حملات هوایی حوثی‌ها به ماموریت می‌فرستد.
در کنار این اقدامات نظامی، مقام‌های ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه دوشنبه برای گفت‌وگو با مقام‌های جمهوری اسلامی و تلاش برای کاهش تنش به تهران رفتند. وزیر خارجه مصر نیز خواستار بررسی «هر فرصتی» برای حل دیپلماتیک مناقشه یمن شده است.
مصر پیش‌تر در سال ۱۳۹۴ به ائتلاف به رهبری عربستان در جنگ یمن پیوسته بود. نقش اصلی قاهره در آن دوره، اعزام ناوهای جنگی برای حفاظت از مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ بود؛ هرچند حدود ۸۰۰ نیروی زمینی نیز اعزام کرد که نقش محدودی در نبردها داشتند.
عربستان از حامیان اصلی سیاسی و مالی مصر در دوران سیسی بوده و میلیاردها دلار کمک، سپرده بانکی و محموله‌های انرژی در اختیار قاهره قرار داده است.
به گزارش رویترز به نقل از منابع مطلع، محمد بن سلمان از آمریکا نیز درخواست کمک نظامی کرده بود، اما دونالد ترامپ با حمله به حوثی‌ها موافقت نکرد. این منابع گفتند واشینگتن به ریاض پیشنهاد کمک در زمینه تبادل اطلاعات و شناسایی اهداف داده بود.
رویترز به نقل از منابع امنیتی لبنان گزارش داد حزب‌الله پس از دریافت ده‌ها میلیون دلار از ایران، برای ازسرگیری احتمالی جنگ با اسرائیل آماده می‌شود. این گروه بر تامین مواد منفجره، تولید پهپاد و بازسازی ساختار فرماندهی تمرکز کرده، اما به گفته این منابع هنوز آمادگی کامل ندارد.
این خبرگزاری دوشنبه چهارم آبان به نقل از منابع مطلع از فعالیت‌های حزب‌الله نوشت آماده‌سازی این گروه برای درگیری احتمالی از سه ماه پیش آغاز شده است.
یک منبع امنیتی لبنانی و یک منبع نزدیک به حزب‌الله گفتند تهران برای تقویت توان نظامی این گروه ده‌ها میلیون دلار در اختیار آن گذاشته است.
این کمک نظامی جدا از حدود ۲۰۰ میلیون دلاری است که به گفته منابع رویترز، جمهوری اسلامی برای کمک به خانواده‌های آواره در مناطق شیعه‌نشین تحت نفوذ حزب‌الله پرداخت کرده است.
نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل در ژنو به پرسش‌های رویترز پاسخ فوری نداد. در مقابل، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به این خبرگزاری گفت واشینگتن با تحریم و اقدامات دیگر به محدود کردن منابع مالی حزب‌الله ادامه خواهد داد. سخنگوی وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز گفت منابع مالی ایران و راه‌های انتقال پول این کشور رو به پایان است.
تجدید تسلیحات در دوره کاهش درگیری‌ها
تلاش حزب‌الله برای تقویت توان نظامی در شرایطی ادامه دارد که جنگ تمام‌عیار در لبنان متوقف شده، اما حملات مرگبار اسرائیل در جنوب این کشور همچنان ادامه دارد.
حزب‌الله ۱۱ اسفند ۱۴۰۴، پس از آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، در حمایت از تهران به سوی اسرائیل آتش گشود. درگیری‌های پس از آن با تفاهم‌نامه موقت ایران و آمریکا، که آتش‌بس لبنان را نیز در بر می‌گرفت، فروکش کرد. با وجود فروپاشی این توافق، درگیری‌ها در لبنان به سطح جنگ تمام‌عیار بازنگشته است.
دو منبع امنیتی لبنانی به رویترز گفتند حزب‌الله از کاهش درگیری‌ها از اواخر بهار برای تجدید تسلیحات استفاده کرده و تامین مواد منفجره و تولید پهپادهای تهاجمی را در اولویت گذاشته است. با این حال، به گفته منابع این خبرگزاری، ذخایر تسلیحاتی و نیروهای رزمی این گروه هنوز برای جنگ احتمالی کاملا آماده نیستند.
توقیف محموله مواد منفجره حزب‌الله در شرق لبنان یکی از موارد آشکارشده تلاش این گروه برای تامین تجهیزات نظامی بود. حسن فضل‌الله، نماینده حزب‌الله در پارلمان، ۲۳ مهر تعلق این محموله به حزب‌الله و برنامه استفاده از آن علیه اسرائیل را تایید کرد.
یک مقام حزب‌الله و یک منبع امنیتی لبنانی به رویترز گفتند این مواد قرار بود در پهپادهای انفجاری برای حمله به نیروهای اسرائیلی استفاده شود.
بازسازی فرماندهی پس از ضربات جنگ
به گفته منابع امنیتی رویترز، تلاش حزب‌الله به جایگزینی تسلیحات محدود نیست و این گروه در پی بازسازی ساختار فرماندهی و کنترل خود نیز هست؛ ساختاری که به روایت این منابع، در نبردهای مهم، از جمله در بنت‌جبیل و ارتفاعات علی‌الطاهر، از هم فروپاشید.
این منابع گفتند تاکتیک عملیات در گروه‌های کوچک و سهمیه‌بندی استفاده از موشک‌های ضدتانک، برخی یگان‌های حزب‌الله را در این جبهه‌ها منزوی کرد. در نتیجه، این نیروها برای مقابله با پهپادهای مسلح و خودروهای مسلح هدایت‌شونده از راه دور اسرائیل با دشواری روبه‌رو شدند.
دفتر رسانه‌ای حزب‌الله در پاسخ به رویترز، فروپاشی ساختار فرماندهی و کنترل این گروه را رد کرد. این دفتر همچنین گفت اشغال خاک لبنان از سوی اسرائیل، مقاومت در برابر این کشور را به حقی مشروع تبدیل می‌کند.
ارتش اسرائیل درباره تلاش حزب‌الله برای تجدید تسلیحات اظهارنظر نکرد، اما به رویترز گفت از سامانه‌های کنترل از راه دور برای نظارت بر جنوب لبنان و کاهش خطر برای نیروهای خود استفاده می‌کند.
با وجود این آماده‌سازی‌ها، حزب‌الله هنوز روشن نکرده است که در صورت آغاز دور تازه‌ای از جنگ در منطقه، وارد آن خواهد شد یا نه. دفتر رسانه‌ای این گروه گفت مراقب است بهانه‌ای برای تشدید درگیری‌ها به رهبران اسرائیل ندهد، به‌ویژه آنکه نگران آوارگی دوباره حامیان خود است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در مصاحبه اختصاصی با ایران‌اینترنشنال پیش‌بینی کرد اقتصاد ایران در سال جاری شمسی بیش از ۲۵ درصد کوچک شود. بسنت از ایرانیان خواست از دادن مالیات به حکومت خودداری کنند و کالاهای مورد نیاز خود را از ذخیره کنند.
بسنت در گفت‌وگویی که دوشنبه چهارم آبان در ساختمان وزارت خزانه‌داری ایالات متحده در واشینگتن انجام شد، این کاهش را شدیدتر از انقباض اقتصادی شوروی پس از فروپاشی توصیف کرد.
وزیر خزانه‌داری آمریکا گفت برایش باورکردنی نیست کشوری که سومین منابع بزرگ انرژی جهان را دارد، نتواند بنزین کافی برای نیاز داخلی تولید کند. او پیش‌بینی کرد میزان تولید بنزین باز هم کاهش یابد.
بسنت از ایرانیان خواست کالاهای مورد نیاز خود را از حالا تهیه کنند: «هر چیزی را که برای زمستان لازم دارید، همین حالا تهیه کنید. ذخیره کردن سوخت را شروع کنید. کمبود شدیدی در سوخت گرمایشی پیش خواهد آمد. در مورد بنزین هم، همه باید همین حالا باک خودروهایشان را پر کنند.»
او گفت ایران احتمالا برای نخستین بار از زمان کشف نفت، هیچ نفتی روی آب ندارد، در جزیره خارک هیچ بارگیری‌ای انجام نشده و تولید نیز در حال اختلال است.
بسنت عملیات طرد اقتصادی را «بسیار موفق» توصیف کرد و گفت به باورش، رهبران جمهوری اسلامی ارزش واقعی ریال را پنهان می‌کنند. بسنت برآورد کرد نرخ واقعی ارز از ۳۰۰ هزار تومان عبور کرده و توقف انتشار نرخ ارز را به همین موضوع نسبت داد.
دارو و غذا؛ مسیرهای باز و ناتوانی در پرداخت
کامبیز توانا، خبرنگار ایران‌اینترنشنال ایران، با اشاره به مستثنا بودن معمول دارو و مواد غذایی از تحریم‌های وزارت خزانه‌داری، از بسنت پرسید پاسخ او به این انتقاد چیست که تحریم‌ها فقط به مردم عادی ایران آسیب می‌زند.
وزیر خزانه‌داری آمریکا گفت مسیرهای بشردوستانه باز نگه داشته شده‌اند، اما به گفته او، حکومت منابع ارزی لازم برای استفاده از این مسیرها را ندارد: «مشکل اکنون این است که رژیم چنان بی‌پول شده که دلار لازم برای خرید از خارج، چه دارو و چه مواد غذایی، ندارد.»
بسنت این وضعیت را نتیجه تصمیم‌های جمهوری اسلامی در ۴۷ سال گذشته دانست و گفت اقتصاد ایران پیش از این دوره از اقتصاد ترکیه بزرگ‌تر بود، اما اکنون اقتصاد ترکیه سه‌ونیم تا چهار برابر اقتصاد ایران است. او افزود اقتصاد ایران در این مدت «درجا زده» و مسئولیت این وضعیت را متوجه حکومت دانست.
او با تاکید بر اینکه ایالات متحده نمی‌خواهد به مردم ایران آسیب بزند گفت اگر جمهوری اسلامی از خواست دستیابی به این سلاح دست بکشد، جهان با آغوش باز از مردم ایران استقبال خواهد کرد.
بسنت ایرانیان را مردمی سرافراز و برخوردار از استعداد فراوان در تجارت توصیف کرد و گفت ایران می‌تواند یکی از موفق‌ترین کشورهای جهان باشد. او با اشاره به دوستان ایرانی خود در آمریکا و اروپا افزود ایرانیانی که کشورشان را ترک کرده‌اند، در شمار موفق‌ترین افراد قرار گرفته‌اند.
بسنت گفت بانک مرکزی با چاپ مداوم پول به تورم دامن می‌زند و حکومت حقوق‌ها را نمی‌پردازد.
او خطاب به مردم ایران گفت: «مالیات ندهید، چون در ازای آن چیزی از دولت دریافت نخواهید کرد.» او پیش‌بینی کرد حکومت به کاهش حمایت‌های اجتماعی ادامه دهد.
او فرماندهان سپاه را «مانند موش‌هایی در فاضلاب» توصیف کرد و افزود این فرماندهان در مکان‌هایی عمیق و تاریک پنهان شده‌اند و نمی‌بینند چه بر سر مردم ایران می‌آید.
او رهبر جمهوری اسلامی را نیز «بسیار منزوی» توصیف کرد و گفت بسیاری از رهبران حکومت از وضعیت مردم درک درستی ندارند، اما سیاستمداران و اعضای سپاه که در میان مردم حضور دارند، می‌توانند فروپاشی اوضاع را ببینند.
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و ادامه محاصره
خبرنگار ایران‌اینترنشنال در ادامه گفت به نظر می‌رسد مقام‌های جمهوری اسلامی برای تغییر اوضاع به سود خود، حساب زیادی روی انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا باز کرده‌اند.
بسنت پاسخ داد: «چنین محاسبه‌ای نشان‌دهنده درک نادرست از نظام سیاسی آمریکاست نتیجه انتخابات تغییری در محاسبات دونالد ترامپ، عزم وزارت خزانه‌داری یا محاصره ایجاد نخواهد کرد.»
پاداش برای افشای ارتباط مالی با حکومت و امکان رفع تحریم
بخش دیگری از مصاحبه به واسطه‌هایی اختصاص داشت که امور تجاری و مالی جمهوری اسلامی را در خارج از ایران تسهیل می‌کنند و با عنوان «تراستی» شناخته می‌شوند.
خبرنگار ایران‌اینترنشنال پرسید مخاطبان چگونه می‌توانند اطلاعات خود را درباره این افراد به وزارت خزانه‌داری آمریکا برسانند.
بسنت ابتدا گفت بسیاری از تراستی‌ها تصمیم گرفته‌اند پول را به حکومت بازنگردانند. او این وضعیت جمهوری اسلامی را به شرکتی ورشکسته تشبیه کرد که طلبکاران حاضر نیستند منابع مالی بیشتری در اختیارش بگذارند و افزود: «ما شاهد ورشکسته شدن رژیم هستیم.»
به گفته او، بسیاری از افرادی که پول‌های حکومت را خارج از ایران نگه می‌دارند، اکنون تمایلی به بازگرداندن این منابع به داخل ایران ندارند.
وزیر خزانه‌داری آمریکا سپس از برنامه پرداخت پاداش به افشاگران سخن گفت و توضیح داد شهروندان ایرانی که درباره فعالیت‌های غیرقانونی در داخل یا خارج از کشور اطلاعات بدهند و مسیرهای انتقال پول را معرفی کنند، می‌توانند تا ۳۰ درصد مبالغی را که آمریکا بازیابی می‌کند، دریافت کنند.
او افزود: «ما این پول را برای مردم ایران می‌خواهیم.»
بسنت گفت اطلاعات این برنامه در وب‌سایت وزارت خزانه‌داری موجود است و تاکنون افراد زیادی با این وزارتخانه تماس گرفته‌اند. او از ایرانیان ساکن ایران، ایرانیان خارج از کشور و کارکنان کنسولگری‌ها و سفارتخانه‌ها در سراسر جهان خواست اطلاعات خود را ارائه کنند و گفت وزارت خزانه‌داری آماده پرداخت پاداش است.
او هدف کارزار طرد اقتصادی و فشار فزاینده اقتصادی بر جمهوری اسلامی را کشاندن حکومت به پای میز مذاکره دانست و گفت جمهوری اسلامی از زمان آغاز اعتراض‌ها در دسامبر گذشته دست به کشتار زده و ده‌ها هزار نفر را کشته است. بسنت افزود آمریکا می‌خواهد رهبران حکومت مذاکره را با حسن نیت پیش ببرند.
عملیات «طرد اقتصادی» و وعده تشدید فشار در هشت هفته آینده
خبرنگار ایران‌اینترنشنال در پرسشی دیگر یادآوری کرد که هنگام اعلام عملیات «طرد اقتصادی»، به برخی کشورها درباره محدود کردن همکاری با ایران دستورالعمل‌هایی داده شده بود و پرسید کدام کشورها همراهی کرده‌اند و کدام کشورها نکرده‌اند.
بسنت گفت این روند بسیار خوب پیش می‌رود و بسیاری از کشورهای خلیج فارس روابط خود را قطع کرده‌اند. او در ادامه به محدود شدن پروازها به روسیه و چین اشاره کرد و گفت بیشتر شرکت‌های هواپیمایی دیگر نیز پروازهایشان را متوقف کرده‌اند.
او افزود آمریکا جلوی پذیرش پروازهای شرکت‌های هواپیمایی باقی‌مانده را نیز خواهد گرفت.
وزیر خزانه‌داری آمریکا هدف این اقدامات را فشار بر صاحبان قدرت و سپاه پاسداران دانست و گفت این افراد به مردم ایران آسیب می‌زنند. او تاکید کرد: «هشت هفته است که این کار را آغاز کرده‌ایم و می‌توانم بگویم در هشت هفته آینده فشار بسیار شدیدتر خواهد شد.»
توافق، سلاح هسته‌ای و تامین مالی نیروهای نیابتی
وزیر خزانه‌داری آمریکا اهداف واشینگتن در قبال جمهوری اسلامی را جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای و توقف تامین مالی نیروهای نیابتی عنوان کرد.
او گفت در حالی که مردم ایران رنج می‌کشند، حکومت همچنان به حوثی‌ها، حماس و حزب‌الله پول می‌فرستد و این گروه‌ها را «نیروهای نیابتی تروریست» خواند.
رمزارزها و ردیابی دارایی‌های حکومت
خبرنگار ایران‌اینترنشنال با اشاره به فعالیت بانک مرکزی ایران در حوزه ارزهای دیجیتال پرسید آیا استفاده حکومت از رمزارزها اقدامی از سر استیصال است یا راهی برای دور زدن محدودیت‌ها و این روش تا چه اندازه موفق بوده است.
بسنت پاسخ داد هر دو عامل دخیل است. او گفت مقام‌های جمهوری اسلامی تصور می‌کردند راهی برای دور زدن محدودیت‌ها پیدا کرده‌اند، اما وزارت خزانه‌داری آمریکا در ردیابی پول توانمند است.
او تاکید کرد این منابع متعلق به مردم ایران است، نه «رژیم فاسد» و افزود آمریکا دارایی‌ها را، چه به شکل رمزارز و چه به شکل آپارتمان‌های گران‌قیمت در ایران، ردیابی می‌کند.
شبکه بانکی؛ از اروپا تا دبی، ترکیه و روسیه
در پرسشی درباره شبکه بانکی مرتبط با جمهوری اسلامی، خبرنگار ایران‌اینترنشنال به سخنان پیشین بسنت درباره شناسایی گره‌ها و شبکه‌های مالی اشاره کرد و پرسید آیا بانک‌های اروپایی به حلقه ضعیف اعمال تحریم‌ها تبدیل شده‌اند.
بسنت گفت بانک‌های اروپایی را به‌طور مشخص حلقه ضعیف نمی‌داند و این موارد فقط بخشی از شبکه‌ای است که با نظارت گسترده‌تر شناسایی شده است.
او همچنین گفت وزارت خزانه‌داری دریافته شعبه‌های خارجی وی‌تی‌بی، دومین بانک بزرگ روسیه، در خارج از این کشور به جمهوری اسلامی کمک می‌کرده‌اند.
بسنت این اقدامات را بخشی از برنامه «انزوای کامل» توصیف کرد و گفت توان حکومت برای مقاومت در برابر فشارهای مالی در حال فروپاشی است و سران آن به رویارویی با یکدیگر روی آورده‌اند.
مقایسه با ونزوئلا و توصیف فشارها به‌عنوان اقدامی بی‌سابقه
بسنت وضعیت کنونی فشار بر جمهوری اسلامی را کم‌سابقه توصیف کرد و ونزوئلا را تنها نمونه‌ای خواند که تا حدودی به آن شباهت دارد: «و گفت آمریکا سال‌ها ونزوئلا را تحریم کرده بود، اما پس از برقراری محاصره، اقتصاد آن کشور بلافاصله فروپاشید.»
بسنت محاصره کنونی را «کاملا نفوذناپذیر» توصیف و ابراز امیدواری کرد رهبران جمهوری اسلامی «به خاطر مردم ایران سر عقل بیایند».
پیام به خانواده‌های قربانیان سرکوب و ایرانیان امیدوار به تغییر
خبرنگار ایران‌اینترنشنال با اشاره به مخاطبان این شبکه در داخل و خارج ایران، از جمله کسانی که عزیزانشان را در سرکوب دی ماه از دست داده‌اند و به تغییر امیدوارند، از بسنت پرسید می‌خواهد چه پیامی به آنان بدهد.
بسنت بار دیگر تاکید کرد اقدامات واشینگتن حکومت را هدف گرفته، نه مردم ایران را، و افزود: «ما کاملا در کنار مردم ایران هستیم.»
او شمار اعدام‌ها را اسفناک توصیف کرد و گفت با وخیم‌تر شدن شرایط اقتصادی، ترس حکومت نیز بیشتر می‌شود، زیرا جمهوری اسلامی از مردم ایران می‌ترسد.
او گفت مردم ایران باید بدانند که ترامپ، وزیر خزانه‌داری، دولت و ارتش آمریکا در کنارشان هستند و افزود: «می‌خواهیم روزی را ببینیم که ایران دوباره شکوفا شود.»
جمهوری اسلامی از توافق با عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در نشست تهران برای ادامه گفت‌وگوهای منطقه‌ای خبر داد. عربستان در بیانیه‌ای جداگانه، بدون اشاره به چنین توافقی، بر گشودن کانال‌های مذاکره برای جلوگیری از تشدید دوباره درگیری‌های نظامی تاکید کرد.
بر اساس بیانیه‌ای که دوشنبه چهارم آبان در رسانه‌های داخلی ایران به‌عنوان بیانیه پایانی نشست منتشر شد، چهار کشور بر ادامه گفت‌وگوها برای تقویت همکاری‌های متقابل، از جمله در زمینه صلح و امنیت منطقه‌ای، توافق کردند. در این متن جزییاتی درباره زمان و دستور کار گفت‌وگوهای آینده یا توافق‌های عملی احتمالی ارائه نشد.
وزارت خارجه عربستان سعودی نیز دوشنبه چهارم آبان در بیانیه‌ای جداگانه، سفر مقام‌های کشورهای عضو پیمان دفاعی مکه به تهران را بخشی از تلاش‌ها برای کاهش تنش و حمایت از میانجیگری قطر و پاکستان توصیف کرد.
ریاض خواستار تعامل «مثبت و عملی» طرف‌های بحران با نتایج این سفر شد و بر اهمیت گشودن کانال‌های مذاکره برای جلوگیری از تشدید دوباره درگیری‌های نظامی و دستیابی به توافقی برای پایان بحران تاکید کرد. این بیانیه به توافق چهار کشور بر سر ادامه گفت‌وگوها اشاره نکرد.
یک مقام ارشد امنیتی پاکستان به خبرگزاری رویترز گفت هدف اصلی نشست، ایجاد ساز و کاری منطقه‌ای برای جلوگیری از حملات نظامی کشورهای منطقه به یکدیگر است.
به گفته این مقام، گفت‌وگوهای تهران و واشینگتن، حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی به عربستان سعودی، وضعیت تنگه هرمز و محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا نیز در دستور کار قرار داشت.
در مقابل، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به رویترز گفت برنامه هسته‌ای ایران موضوع مذاکرات نیست و آمریکا باید ابتدا شروط تهران را برای پایان دائمی جنگ برآورده کند.
رویترز پیش از نشست به نقل از مقام‌های سعودی و ایرانی از سفر خالد بن سلمان، عاصم منیر و ابراهیم کالین به تهران خبر داد. به گفته یک مقام ارشد ایرانی، ابتکار این دیدار در سفر پیشین منیر به تهران مطرح شد.
این نخستین دیدار در سطح مقام‌های ارشد میان جمهوری اسلامی و هر سه عضو پیمان دفاعی مکه پس از تشدید درگیری‌هاست.
عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه مرداد امسال این پیمان را امضا کردند که بر اساس آن، حمله نظامی به هر یک از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود.
پاکستان پیمان را تصویب کرده و روند تصویب آن در پارلمان ترکیه ادامه دارد.
حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، این پیمان را با نخستین آزمون جدی روبه‌رو کرده است. هم‌زمان، ریاض می‌کوشد از گسترش درگیری به زیرساخت‌های حیاتی خود جلوگیری کند.
عربستان سعودی سوم آبان از رهگیری موج تازه‌ای از موشک‌ها و پهپادها خبر داد. حملات حوثی‌ها در هفته‌های اخیر افزایش یافته و نگرانی‌ها را درباره امنیت عربستان سعودی و گسترش جنگ منطقه‌ای بالا برده است.
دستور محرمانه برای پوشش خبری نشست
بر اساس نسخه‌ای از یک دستور محرمانه که به دست ایران‌اینترنشنال رسیده، شورای عالی امنیت ملی از رسانه‌های داخلی خواست درباره «توافق مکه»، چه در تایید و چه در رد آن، تحلیلی ارائه نکنند.
این شورا در پیامی خطاب به مدیران و سردبیران رسانه‌ها، پنج محور برای پوشش نشست تعیین کرد؛ از جمله تاکید بر اینکه سفر به پیشنهاد پاکستان و با نظر مساعد ایران انجام شده است.
شورا همچنین خواست رسانه‌ها بر این روایت تاکید کنند که کشورهای منطقه پس از جنگ اخیر، امنیت را تنها از مسیر مشارکت همه کشورهای منطقه ممکن می‌دانند و نشست تهران می‌تواند آغاز حرکت به سمت «سیاست امنیت درون‌زای منطقه‌ای» باشد.
در این دستور، امنیت منطقه‌ای، پیامدهای حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و ادامه این حملات، و کمک به مردم فلسطین و لبنان از موضوعات نشست عنوان شد.
موضع پزشکیان و تلاش‌های میانجیگری
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در دیدار با مقام‌های سه کشور گفت تهران از هر تفاهمی برای «تقویت وحدت و انسجام» کشورهای اسلامی حمایت می‌کند و برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و رفع اختلافات آمادگی دارد.
او گفت: «اگر کشورهای اسلامی در کنار یکدیگر قرار گیرند، امکان ادامه جنایات اسرائیل وجود نخواهد داشت.»
پزشکیان همچنین تصور وادار کردن مردم ایران به تسلیم را «نادرست و باطل» خواند.
رائد بن خالد قرملی، معاون وزیر خارجه عربستان سعودی در امور دیپلماسی عمومی، گفت این سفر بخشی از تلاش کشورهای عضو پیمان مکه برای کاهش تنش و پشتیبانی از میانجیگری قطر و پاکستان است.
مقام‌های قطری نیز سوم آبان با مقام‌های جمهوری اسلامی در تهران دیدار کردند.
میانجیگری پاکستان و قطر به توافق موقتی برای توقف درگیری‌ها کمک کرد، اما این توافق با از سر گرفته شدن جنگ، فروپاشید.
تهران و واشینگتن از آن زمان، با واسطه‌گری دو کشور، گفت‌وگوهایی را ادامه داده‌اند؛ روندی که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز به آن اشاره کرده است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، اول آبان احتمال عملیات نظامی تازه علیه جمهوری اسلامی را مطرح کرد.
مقام‌های جمهوری اسلامی هم هشدار داده‌اند در صورت حمله دوباره، پاسخ تهران شدیدتر خواهد بود.
در آستانه انتخابات اسرائیل، جمهوری اسلامی می‌گوید برایش تفاوتی ندارد کدام جریان در این کشور به قدرت برسد. در اسرائیل نیز حمایت از مقابله با تهران به بنیامین نتانیاهو محدود نیست و رقبای او، با وجود اختلاف درباره شیوه مقابله، خواهان ادامه فشار بر جمهوری اسلامی‌اند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، چهارم آبان و یک روز پیش از انتخابات اسرائیل، گفت برای تهران تفاوتی ندارد کدام جریان در این کشور به قدرت برسد. این اظهارات در پی تهدید بنیامین نتانیاهو به سرنگونی جمهوری اسلامی و تکرار وعده نابودی اسرائیل از سوی مقام‌های تهران مطرح شد.
او تهدید نتانیاهو به نابودی جمهوری اسلامی را «رجزخوانی بی‌حاصل» خواند. او همچنین از ادامه رصد تحولات و آمادگی نیروهای مسلح برای دفاع از کشور سخن گفت.
اظهارات بقائی درباره تفاوت نداشتن جریان‌های سیاسی اسرائیل برای تهران در حالی مطرح شد که مواضع اخیر مقام‌های جمهوری اسلامی، هم شامل انتقاد از شخص نتانیاهو بود و هم تهدید موجودیت اسرائیل و مخالفت با روابط آن با کشورهای منطقه.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، ۲۶ مهر نتانیاهو را متهم کرده بود که آمریکا را به جنگ دیگری می‌کشاند، بدون آنکه پیامدهای آن را برای اسرائیل و رییس‌جمهوری آمریکا در نظر بگیرد.
سپاه پاسداران نیز در بیانیه ۱۴ مهر، در سومین سالگرد حمله هفتم اکتبر حماس، ادامه مسیر خود تا «نابودی کامل» اسرائیل را اعلام کرد.
از وعده علی خامنه‌ای تا روزشمار نابودی اسرائیل
علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، ۱۸ شهریور ۱۳۹۴ خطاب به اسرائیل گفت: «۲۵ سال آینده را نخواهید دید.» این سخنان به یکی از شعارهای اصلی جمهوری اسلامی تبدیل شد و در شهرهای ایران، روزشمارهایی برای نابودی اسرائیل نصب کردند.
در تهران، تابلوی «روزشمار نابودی اسرائیل» در میدان فلسطین قرار گرفت و در اصفهان نیز نمونه‌ای از آن نصب شد. اما دوم تیر ۱۴۰۴، در جریان جنگ ۱۲ روزه، روزشمار تهران در حمله اسرائیل نابود شد؛ پیش از آنکه موعد تعیین‌شده برای نابودی اسرائیل فرا برسد.
حمایت علی خامنه‌ای از حمله هفتم اکتبر حماس نیز جلوه دیگری از همین سیاست بود. او ۱۸ مهر ۱۴۰۲، در حالی که نقش تهران در طراحی حمله را رد می‌کرد، گفت: «ما پیشانی و بازوی طراحان مدبر و هوشمند و جوانان فلسطینی را می‌بوسیم.»
دشمنی با اسرائیل، میراثی که به جانشین رسید
کشته شدن علی خامنه‌ای در حمله مشترک آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند ۱۴۰۴، به پایان این سیاست نینجامید. مجتبی خامنه‌ای، پسر و جانشین او، در پیام‌های مکتوب همان مسیر را دنبال کرد.
در پیام پنجم خرداد منتسب به او، اسرائیل نزدیک به «مراحل پایانی عمر منحوس خود» توصیف و وعده پدرش درباره ندیدن ۲۵ سال پس از سال ۱۳۹۴ تکرار شد. دو روز بعد، دیوارنگاره‌ای در میدان فلسطین تهران نصب شد که بر آن نوشته بودند: «اسرائیل ۱۵ سال آینده را نخواهد دید.»
این تهدید، ادامه مواضعی بود که در نخستین پیام منتسب به مجتبی خامنه‌ای در ۲۱ اسفند مطرح شد. در آن پیام، آمریکا و اسرائیل به گشوده شدن جبهه‌های تازه تهدید شدند و حمایت از «جبهه مقاومت»، بخشی جدایی‌ناپذیر از ارزش‌های جمهوری اسلامی خوانده شد.
او در پیام ششم مهر نیز حسن نصرالله، رهبر کشته‌شده حزب‌الله، را ستود و از ادامه راه او به‌دست نعیم قاسم حمایت کرد. بنابراین، تداوم دشمنی با اسرائیل در پیام‌های جانشین خامنه‌ای، هم در تکرار وعده نابودی این کشور دیده می‌شود و هم در پشتیبانی از شبکه نیروهای وابسته به تهران.
نتانیاهو و ترامپ، ادامه مقابله با تهران را به انتخابات پیوند زدند
در سوی دیگر این رویارویی، مقابله با جمهوری اسلامی در وعده‌های انتخاباتی نتانیاهو و پیام حمایت ترامپ از او نیز جای گرفت؛ نخست‌وزیر اسرائیل از تعهد خود به سرنگونی حکومت ایران گفت و رییس‌جمهوری آمریکا از رای‌دهندگان خواست برای پایان دادن به ماموریت مشترکشان، از او حمایت کنند.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ۲۵ مهر در گفت‌وگو با شبکه آی۲۴نیوز گفت: «من متعهد به سرنگونی حکومت ایران هستم و می‌دانم چگونه این کار را انجام دهم.» نتانیاهو افزود بخش قابل‌توجهی از مسیر طی شده، اما هنوز کارهایی باقی مانده است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، نیز حمایت کامل خود را از نتانیاهو اعلام کرد و سوم آبان بار دیگر از اسرائیلی‌ها خواست به او رای دهند تا ماموریت مشترکشان را به پایان برسانند.
او در تروث سوشال نوشت دیگر نباید شعار «مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل» در جهان شنیده شود و شنیده هم نخواهد شد.
رقبای نتانیاهو درباره شیوه مقابله با تهران چه می‌گویند؟
با این حال، حمایت از مقابله با جمهوری اسلامی به نتانیاهو محدود نیست. گادی آیزنکوت و نفتالی بنت نیز خواهان مقابله با تهران‌اند، اما در مواضع خود درباره ضرورت حمله فوری، امکان سرنگونی حکومت با اقدام نظامی و استفاده از ابزارهای دیگر، دیدگاه‌های متفاوتی مطرح کرده‌اند.
گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، خواهان مقابله با برنامه هسته‌ای و فعالیت‌های منطقه‌ای تهران است. او سرنگونی جمهوری اسلامی را ضروری می‌داند، اما تحقق آن را به تحولات داخلی ایران وابسته می‌بیند.
نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین، نیز هدف گرفتن جمهوری اسلامی را در کنار نیروهای وابسته به آن دنبال می‌کند.
اختلاف این چهره‌ها بیشتر بر سر ابزار و زمان‌بندی است. رویترز نیز ۲۹ مهر نوشت تغییر احتمالی رهبر اسرائیل، جهت اصلی راهبرد این کشور در قبال جمهوری اسلامی را تغییر نخواهد داد.
انتخابات سه‌شنبه پنجم آبان اسرائیل برای تهران بیش از آنکه انتخاب میان ادامه دشمنی و پایان آن باشد، رقابت بر سر شیوه، شدت و زمان مقابله اسرائیل با جمهوری اسلامی است؛ نظامی که تهدیدهایش علیه موجودیت اسرائیل، موضوع جمهوری اسلامی را به مسئله‌ای فراتر از ماندن یا رفتن نتانیاهو تبدیل کرده است.
تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند نشت نفت از یک نفتکش آسیب‌دیده در آب‌های امارات متحده عربی طی روزهای اخیر گسترش یافته است و لکه‌های نفتی به نزدیکی سواحل ام‌القوین رسیده‌اند. این آلودگی به بسته شدن سواحل بیشتری انجامیده و به نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی آن دامن زده است.
خبرگزاری رویترز دوشنبه چهارم آبان با استناد به تصاویر ماهواره‌ای گزارش داد لایه‌های تیره نفت در دریا و امتداد سواحل ام‌القوین پراکنده شده‌اند.
این تصاویر دوم آبان توسط ماهواره‌های سنتینل ۲، متعلق به شبکه کوپرنیک اتحادیه اروپا، به ثبت رسیده‌اند و گستردگی آلودگی ناشی از نشت نفت را نشان می‌دهند.
از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حملات به کشتی‌های تجاری در آب‌های خلیج فارس، امنیت تردد دریایی را به خطر انداخته و نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی جنگ را تشدید کرده است.
دو مقام ارشد حکومت ایران پیش‌تر به رویترز گفتند جمهوری اسلامی با افزایش حملات به شناورها در تنگه هرمز می‌کوشد قیمت جهانی نفت را بالا نگه دارد و از این طریق در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، بر دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، فشار وارد کند.
بر اساس داده‌های اندیشکده «موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک»، ماه اکتبر از نظر تعداد حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و آب‌های پیرامون، رکورد تازه‌ای ثبت کرده است.
نوام ریدان، پژوهشگر این اندیشکده، اول آبان اعلام کرد از آغاز اکتبر، برابر با ۹ مهر، ۲۸ مورد حمله تاییدشده یا گزارش‌شده در تنگه هرمز و اطراف آن به ثبت رسیده است.
بسته شدن سواحل در برخی مناطق امارات
امارات متحده عربی اول آبان اعلام کرد عملیات مهار نفت نشت‌کرده در آب‌های این کشور ادامه دارد و وزارت تغییرات اقلیمی و محیط زیست در حال ارزیابی پیامدهای حادثه است.
مقام‌های امارات تاکنون نام کشتی آسیب‌دیده و علت نشت نفت را اعلام نکرده‌اند، اما کارشناسان به رویترز گفتند منشا این آلودگی نفتکشی به نام «جم شماره ۲» (Gem No.2) است.
به گفته منابع کشتیرانی، ماه گذشته پرتابه‌ای ناشناس به این شناور اصابت کرد و آتش‌سوزی ناشی از آن پس از مدتی مهار شد.
با گسترش آلودگی نفتی، مقام‌های امارت‌های شمالی محدودیت‌هایی برای دسترسی به مناطق ساحلی وضع کرده‌اند.
وزارت تغییرات اقلیمی و محیط زیست امارات اول آبان اعلام کرد تمامی سواحل و مناطق ساحلی اطراف شهر ام‌القوین به‌طور موقت بسته شده‌اند.
مقام‌های شارجه نیز برای پیشگیری از خطرات احتمالی، دسترسی به ساحل الحمریه را ممنوع کردند.
نضال هلال، استاد مهندسی و مدیر مرکز پژوهش‌های آب دانشگاه نیویورک ابوظبی، به رویترز گفت: «نشت نفت در آب‌های نزدیک ام‌القوین مساله‌ای جدی برای محیط زیست است.»
او افزود بستن موقت سواحل و مناطق ساحلی اقدامی احتیاطی و سنجیده است تا گستره آلودگی و مسیر حرکت نفت مورد بررسی قرار گیرد.
در راس‌الخیمه نیز که به سواحل و اقامتگاه‌های تفریحی لوکس خود شهرت دارد، مقام‌های محلی دوم آبان خبر دادند تمامی سواحل این امارت تا اطلاع ثانوی بسته خواهند بود.
اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت با اشاره به تنوع زیستی آب‌های امارات اعلام کرده است این منطقه زیستگاه گونه‌های فراوانی از ماهی‌ها، گیاهان دریایی و مرجان‌ها به شمار می‌رود.
به گفته این نهاد، بیش از ۵۰۰ گونه ماهی در آب‌های خلیج فارس زندگی می‌کنند و دلفین‌ها و لاک‌پشت‌های دریایی نیز از جمله جانوران ساکن این منطقه هستند.
