خبرگزاری رویترز گزارش داد نیروهای آمریکایی چهارشنبه هشتم مهر از آخرین پایگاههای خود در عراق خارج میشوند؛ اقدامی که به نگرانیها درباره ایجاد خلا امنیتی، افزایش قدرت شبهنظامیان شیعه مورد حمایت جمهوری اسلامی و فراهم شدن فرصت تجدید قوای داعش دامن زده است.
خروج نیروهای آمریکایی که تهران و متحدانش آن را یک «پیروزی» میدانند، بر اساس توافقی صورت میگیرد که سال ۲۰۲۴ در دوران ریاستجمهوری جو بایدن حاصل شد.
اکنون دولت دونالد ترامپ در حالی این توافق را اجرا میکند که همزمان درگیر جنگ ایران است.
خروج ارتش ایالات متحده ۲۳ سال پس از حمله نیروهای ائتلاف تحت رهبری آمریکا به عراق و سرنگونی حکومت صدام حسین صورت میگیرد.
طی بیش از دو دهه حضور نظامی در عراق، ۴۵۰۰ نظامی آمریکایی در این کشور کشته شدند.
در سوی دیگر، حکومت ایران از زمان سقوط صدام، بهتدریج و از طریق نیروهای نیابتی نفوذ خود را در عراق گسترش داده است.
رویترز در ادامه نوشت بیم آن میرود که نیروهای امنیتی عراق با وجود برخورداری از حمایتهای آموزشی و مالی واشینگتن، همچنان نتوانند امنیت کشور خود را تامین کنند.
جاسم البهادلی، تحلیلگر عراقی و مشاور نیروهای امنیتی این کشور، گفت: «درسی که از دو دهه گذشته گرفتهایم این است که خلاهای امنیتی میتوانند بسیار خطرناک باشند.»
بیش از دو دهه حضور نظامی آمریکا در عراق
نیروهای آمریکایی پس از حمله به عراق در سال ۲۰۰۳، این کشور را اشغال کردند، دولتی به رهبری شیعیان روی کار آوردند و برای سالها با گروههای شورشی جنگیدند.
این شورشها ابتدا از سوی هواداران صدام حسین و سپس گروه القاعده شکل گرفت و همزمان، عراق درگیر جنگ داخلی فرقهای شد. سرانجام نیروهای آمریکا در پایان سال ۲۰۱۱ از این کشور خارج شدند.
با این حال، کمتر از سه سال بعد، نیروهای آمریکایی بار دیگر به عراق بازگشتند تا به عراق برای مقابله با داعش کمک کنند. رویارویی با داعش به جنگی گسترده در سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ انجامید.
شمار آمریکاییهایی که در «عملیات آزادی عراق» جان باختند، تقریبا دو برابر تلفات نیروهای آمریکایی در جنگ افغانستان بود؛ نبردی که همزمان با جنگ عراق جریان داشت و در سال ۲۰۲۱ با خروج ناگهانی نیروهای ایالات متحده پایان یافت.
در جنگ اخیر با جمهوری اسلامی، از مجموع ۱۸ نظامی آمریکایی که نامشان در فهرست کشتهشدگان ثبت شده است، هفت نفر در عراق جان باختهاند.
آخرین مورد، یک گروهبان ارتش آمریکا بود که ماه ژوئیه هنگام انفجار کنترلشده یک پهپاد در پایگاهی نزدیک اربیل کشته شد.
نگرانی از افزایش نفوذ تهران و تجدید قوای داعش
جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده است هدف نهاییاش وادار کردن نیروهای آمریکایی به خروج از سراسر خاورمیانه است. تهران اکنون میکوشد خروج آمریکا از عراق را پیروزی «محور مقاومت» معرفی کند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای اشاره به گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، ، حزبالله، حشد شعبی و حوثیها، به کار میبرند.
احمد یونس، تحلیلگر سیاسی در بغداد، گفت: «آنچه بیش از مداخله مستقیم ایران نگرانکننده است، این احتمال است که نیروهای نیابتی این کشور در غیاب حضور نظامی غرب، احساس قدرت بیشتری کنند.»
او افزود این گروهها ممکن است بهدنبال گسترش نقش خود در تعیین سیاستهای دولت و تحکیم جایگاهشان در نهادهای کلیدی باشند.
برخی مقامهای امنیتی عراق، هم در دولت مرکزی و هم در اقلیم کردستان عراق، هشدار دادهاند خروج نیروهای آمریکایی ممکن است زمینه را برای تجدید قوای داعش فراهم کند.
به گزارش رویترز، داعش با وجود شکست خلافت خودخواندهاش در حدود یک دهه پیش، همچنان شبکهای از «هستههای خفته» را حفظ کرده است.
این گروه در اوج قدرت خود، یکسوم خاک عراق را اشغال کرد و هزاران نفر را به قتل رساند.
نیروهای آمریکایی تاکنون اطلاعات حیاتی درباره تحرکات داعش را در اختیار نیروهای امنیتی عراق میگذاشتند و در زمینه نظارت و شناسایی هوایی به آنها کمک میکردند.
محمد الجبوری، ژنرال بازنشسته ارتش عراق که در جنگ علیه داعش فرماندهی یک تیپ را بر عهده داشت، گفت: «اکنون مهمترین پرسش این است که آیا نهادهای امنیتی عراق برای دوران پس از خروج نیروهای ائتلاف، طرح جایگزین قابل اجرایی آماده کردهاند یا خیر.»
او افزود: «یکی از بدترین سناریوهای ممکن این است که داعش در شرایطی به پهپادهای مسلح یا پهپادهای انفجاری دستساز دست پیدا کند که عراق همچنان از توان دفاع هوایی کافی برای مقابله موثر با چنین تهدیدهایی برخوردار نباشد.»
در هفتههای اخیر، افزایش فعالیت گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق به نگرانیها درباره گسترش درگیریهای منطقهای به این کشور دامن زده است.
روزنامه العربی الجدید ششم مهر به نقل از سه مقام عراقی گزارش داد حمله شهریورماه به خط لوله نفتی شرقـغرب عربستان سعودی به دست گروهی مرتبط با سپاه پاسداران و حوثیهای یمن انجام گرفت که اعضای آن بهصورت غیرقانونی از ایران وارد عراق شده بودند.
دولت عراق در ماههای اخیر کوشیده است در مسیر خلع سلاح گروههای نیابتی جمهوری اسلامی گام بردارد، اما گزارشها از مخالفت و کارشکنی مقامهای حکومت ایران و برخی گروههای مسلح در این زمینه حکایت دارند.
براساس بیانیه وزارت امور خارجه آمریکا، شرکت هواپیمایی «ساها» در ایران، شرکت هواپیماسازی روسی «یاکوفلف» و شرکت کشتیرانی روسی «امجی-فلوت» هدف این تحریمها قرار گرفتهاند.
وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد این اقدامات در چارچوب فرمان اجرایی ۱۳۹۴۹ انجام شده است؛ فرمانی که افراد و نهادهای مرتبط با فعالیتهای تسلیحات متعارف ایران را هدف قرار میدهد.
واشینگتن میگوید طی یک سال گذشته برای اجرای محدودیتهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی با کشورهای دیگر همکاری کرده، دهها تحریم جدید وضع کرده و نمایندگان ۴۰ کشور را برای تقویت اجرای این محدودیتها گرد هم آورده است.
این وزارتخانه همچنین گفت آمریکا در چارچوب عملیاتی با عنوان «طرد اقتصادی» تلاش میکند شبکههای تامین تجهیزات برای برنامههای نظامی ایران را مختل کند و دسترسی سپاه پاسداران به داراییها و منابع مورد استفاده در فعالیتهای آن را محدود سازد.
تحریم شرکت سازنده جنگنده آموزشی یاک-۱۳۰
یکی از شرکتهای تحریمشده، شرکت روسی «یاکوفلف» است که هواپیمای آموزشی-رزمی پیشرفته یاک-۱۳۰ را تولید میکند.
براساس اعلام وزارت امور خارجه آمریکا، روسیه نخستین فروندهای یاک-۱۳۰ را در اواخر سال ۲۰۲۳ به ایران تحویل داد و در نوامبر و دسامبر ۲۰۲۵ نیز چند محموله تجهیزات مرتبط با این هواپیماها را از تاسیسات تولیدی مرتبط با یاکوفلف در ایرکوتسک روسیه به ایران منتقل کرد.
وزارت امور خارجه آمریکا میگوید روسیه اکنون تقریبا تمام ۲۴ فروند یاک-۱۳۰ را که براساس گزارشها ایران سفارش داده بود، تحویل داده است.
یاکوفلف پیشتر نیز در مه ۲۰۲۳ تحت تحریمهای آمریکا قرار گرفته بود.
تحریم شرکت روسی بهدلیل انتقال موشک و تجهیزات پدافندی
شرکت کشتیرانی «امجی-فلوت» روسیه نیز در فهرست جدید تحریمها قرار گرفته است.
وزارت امور خارجه آمریکا میگوید کشتیهای این شرکت برای دولت روسیه تسلیحات جابهجا کردهاند.
براساس این بیانیه، کشتیهای امجی-فلوت در سال ۲۰۲۴ در انتقال موشکهای بالستیک کوتاهبرد از ایران به روسیه نقش داشتند.
وزارت امور خارجه آمریکا همچنین اعلام کرد ایران در اواخر سال ۲۰۲۵ خودروهای پدافند هوایی و تجهیزات مرتبط را با کشتی روسی «Kompozitor Rakhmaninov» به روسیه منتقل کرد. این کشتی با پرچم روسیه از داراییهای مسدودشده امجی-فلوت به شمار میرود.
تحریم دوباره شرکت هواپیمایی ساها
شرکت هواپیمایی ساها نیز بهدلیل آنچه واشینگتن مشارکت در انتقال تسلیحات و تجهیزات مرتبط توصیف کرده، مشمول تحریمهای جدید شده است.
وزارت امور خارجه آمریکا ساها را یک شرکت هواپیمایی مستقر در ایران و وابسته به نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی معرفی کرده است.
این شرکت پیش از این نیز در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ تحت فرمان اجرایی دیگری از سوی آمریکا تحریم شده بود.
همزمانی تحریمهای وزارت امور خارجه و خزانهداری
همزمان، وزارت خزانهداری آمریکا نیز ۱۰ فرد و نهاد را به اتهام مشارکت در تهیه سلاح و قطعات تسلیحاتی برای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران تحریم کرد.
براساس مقررات اعلامشده، تمامی اموال و منافع مالی سه شرکت تازه تحریمشده که در آمریکا قرار داشته یا در اختیار و کنترل اشخاص آمریکایی باشد، مسدود خواهد شد. شرکتهایی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم دستکم ۵۰ درصد آنها در مالکیت اشخاص یا نهادهای تحریمشده باشد نیز مشمول انسداد داراییها خواهند شد.
همچنین اشخاص آمریکایی، جز در مواردی که مجوز ویژه یا عمومی صادر شده باشد یا استثنای قانونی وجود داشته باشد، از انجام معاملات مرتبط با این افراد و نهادها منع شدهاند.
درخواست اطلاعات درباره مقامهای ارشد نیروی هوافضای سپاه
وزارت امور خارجه آمریکا همچنین اعلام کرد برنامه «پاداش برای عدالت» به دنبال دریافت اطلاعات درباره فعالیتهای مالی سه مقام ارشد مرتبط با نیروی هوافضای سپاه پاسداران است.
یکی از آنها عبدالله مهرابی، رییس سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نیروی هوافضای سپاه است. وزارت امور خارجه آمریکا او را مسئول فعالیتهایی در زمینه توسعه تسلیحات، ماهوارههای نظامی و تولید پهپاد معرفی کرده است.
براساس این بیانیه، مهرابی از مالکان شرکت «اوج پرواز ما دو نفر» است که موتورهای مورد استفاده در پهپادهای شاهد-۱۳۱ و شاهد-۱۳۶ را تولید میکند.
دولت آمریکا میگوید او در تهیه قطعات مورد نیاز برای تولید پهپادهای شاهد که علیه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین به کار رفتهاند، نقش داشته است.
دو فرد دیگر احمد جعفرآبادی، از مقامهای ارشد نیروی هوافضای سپاه که به گفته وزارت امور خارجه در عملیات و امور لجستیکی این نیرو نقش دارد، و علیاصغر نوروزی، رئیس بنیاد تعاون سپاه پاسداران، هستند.
وزارت امور خارجه آمریکا بنیاد تعاون سپاه را منبع تامین مالی منافع اقتصادی کارکنان و شبکههای تجاری سپاه توصیف کرده و گفته است نوروزی در انتقال پول و تسلیحات به گروههای مسلح همسو با جمهوری اسلامی در خاورمیانه نقش مهمی داشته است.
واشینگتن میگوید مجموعه اقدامات روز سهشنبه با هدف جلوگیری از بازسازی برنامههای حساس تسلیحاتی جمهوری اسلامی و محدود کردن منابع مالی و تجهیزاتی سپاه پاسداران انجام شده است.
برنهام سهشنبه هفت مهر در سخنرانی خود در کنفرانس حزب کارگر گفت: «برگزیت بیش از آنکه فایده داشته باشد، زیان وارد کرده است.»
او نشست ماه نوامبر بریتانیا و اتحادیه اروپا را گام بعدی برای بازسازی روابط با هدف تقویت رشد اقتصادی و رفاه توصیف کرد.
او گفت پیش از نشست برنامهریزیشده با اتحادیه اروپا، گزینههای مختلف برای شکل بلندمدت روابط بریتانیا با شرکای اروپایی را با مردم در میان خواهد گذاشت.
برنهام گفت: «از فرصت این نشست استفاده خواهم کرد تا برای شما و برای کشور توضیح دهم که به اعتقاد من گزینههای مختلف برای رابطه بلندمدت بریتانیا با شرکای اروپاییمان چیست.»
او افزود: «خواهم دید آیا میتوانیم حول یکی از آنها به اجماع برسیم یا نه.»
این موضع ۱۰ سال پس از رأی بریتانیاییها به خروج از اتحادیه اروپا مطرح میشود؛ دههای که با بیثباتی سیاسی، رشد اقتصادی ضعیف و ادامه اختلاف بر سر میزان نزدیکی بریتانیا با بزرگترین و نزدیکترین شریک تجاری خود همراه بوده است.
بر اساس نظرسنجی یوگاو در ماه ژوئن، ۵۵ درصد رأیدهندگان از پیوستن دوباره بریتانیا به اتحادیه اروپا حمایت کرده و ۳۴ درصد با آن مخالفت کردهاند.
در پرسشی جداگانه در همان نظرسنجی، ۵۹ درصد از روابط نزدیکتر با اتحادیه اروپا بدون عضویت مجدد کامل در این اتحادیه، بازار واحد یا اتحادیه گمرکی حمایت کردند.
اتحادیه اروپا از ایده تقویت روابط با بریتانیا، بهویژه در حوزههای امنیتی و دفاعی، استقبال کرده، اما هنوز اهداف تفصیلی خود را برای نشست ماه نوامبر اعلام نکرده است.
تغییر اتحادها در سایه تحولات ژئوپلیتیک
تلاش برنهام برای بازتعریف و تقویت روابط با اتحادیه اروپا در امتداد سیاست کییر استارمر، نخستوزیر پیشین بریتانیا، قرار دارد که برنهام در ماه ژوئیه جانشین او شد. با این حال، تلاش برای دستیابی به اجماع درباره اروپا میتواند توانایی سیاسی برنهام را در کشوری که همچنان تحت تاثیر اختلافات ناشی از برگزیت قرار دارد، محک بزند.
ریچارد تایس، معاون رهبر حزب «رفورم بریتانیا» که پیشتر «حزب برگزیت» نام داشت و نایجل فاراژ رهبری آن را برعهده دارد، برنهام را متهم کرد که قصد دارد بریتانیا را بهطور غیرمستقیم به اتحادیه اروپا بازگرداند.
تایس گفت: «اندی برنهام هنوز پنج دقیقه هم نیست که نخستوزیر شده و همین حالا تلاش میکند ما را مخفیانه از در پشتی به بروکسل برگرداند.»
او افزود: «رفورم بریتانیا هرگز اجازه نخواهد داد این خیانت بدون پاسخ بماند.»
نظرسنجیهای اخیر حزب کارگر را با اختلاف اندکی جلوتر از رفورم بریتانیا نشان دادهاند و حزب محافظهکار، که اپوزیسیون اصلی رسمی است، از این دو حزب عقبتر قرار است.
برنهام پیشتر گفته بود مایل است در طول زندگی خود شاهد پیوستن دوباره بریتانیا به اتحادیه اروپا باشد، اما اخیرا تاکید کرده است که در حال حاضر چنین پیشنهادی را مطرح نمیکند و به نتیجه همهپرسی سال ۲۰۱۶ احترام میگذارد.
تلاش دولت بریتانیا برای نزدیکتر شدن به اتحادیه اروپا در شرایطی صورت میگیرد که خطر گسترش جنگ در اروپا و سیاستهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در زمینه تجارت، هزینههای دفاعی و ژئوپلیتیک، در حال تغییر اتحادهای بینالمللی است.
ترامپ از کشورهای اروپایی خواسته است مسئولیت و هزینه بیشتری برای تقویت توان دفاعی خود و بازدارندگی در برابر روسیه برعهده بگیرند و همزمان از تعرفهها به شکلی تهاجمی برای حفاظت و تقویت اقتصاد آمریکا استفاده کرده است.
در چنین شرایطی، بریتانیا تاکنون در تلاش برای پیوستن به یک برنامه مشترک اروپایی برای سرمایهگذاری دفاعی موفق نبوده و همزمان در حال رایزنی با بروکسل است تا در برنامه گستردهتر تولیدی «ساخت اروپا» نیز گنجانده شود.
کاخ سلطنتی مراکش سهشنبه هفت مهر در بیانیهای اعلام کرد پادشاه از المنصوری خواسته است مذاکرات برای تشکیل دولت را آغاز کند.
محمد ششم در سالهای اخیر یک زن را به عنوان مشاور خود منصوب کرده و زنان در چندین سمت ارشد نهادی مراکش نیز حضور داشتهاند. دولت پیشین چهار وزیر زن داشت، اما این نخستین بار است که یک زن در مراکش به مقام نخستوزیری میرسد.
بر اساس قانون اساسی مراکش، پادشاه باید رییس دولت را از حزبی انتخاب کند که بیشترین تعداد کرسیهای مجلس نمایندگان را به دست آورده است.
حزب اصالت و مدرنیته، Authenticity and Modernity Party (PAM)، با کسب ۹۷ کرسی در جایگاه نخست قرار گرفت. «تجمع ملی آزادگان» با ۶۶ کرسی و حزب محافظهکار و ملیگرای «استقلال» با ۶۵ کرسی در رتبههای بعدی قرار گرفتند. این دو حزب در دولت ائتلافی پیشین نیز همراه با حزب اصالت و مدرنیته حضور داشتند.
حزب عدالت و توسعه، جریان اسلامگرای میانهرو، نیز ۵۴ کرسی به دست آورد. عبدالاله بنکیران، نخستوزیر پیشین و رهبر این حزب، اعلام کرد حزبش در اپوزیسیون باقی خواهد ماند. سه حزب چپگرا نیز تعداد کمتری از کرسیهای پارلمان را به دست آوردند.
حزب اصالت و مدرنیته که در سال ۲۰۰۸ به دست یکی از مشاوران پادشاه تاسیس شد، طی سالهای گذشته با حمایت از نوسازی اجتماعی و دیدگاههای متمایل به سکولاریسم، خود را به عنوان وزنهای در برابر حزب اسلامگرای عدالت و توسعه مطرح کرده است.
این حزب که دومین عضو بزرگ ائتلاف حاکم پیشین بود، در انتخابات اخیر به جایگاه نخست رسید. پیوستن فوزی لقجع، رییس فدراسیون فوتبال مراکش و مدیر بودجه دولت در دو دوره، به این حزب تنها چند هفته پیش از انتخابات، از عوامل تقویت موقعیت آن عنوان شده است.
المنصوری، وکیل، وزیر مسکن در دولت پیشین و شهردار مراکش بوده است. او اکنون باید مذاکرات برای تشکیل دولت ائتلافی را هدایت و فهرست اعضای کابینه پیشنهادی خود را برای تایید پادشاه ارائه کند.
المنصوری: در مذاکرات خط قرمزی نداریم
حزب اصالت و مدرنیته در جریان مبارزات انتخاباتی احتمال ادامه ائتلاف با تجمع ملی آزادگان را رد کرده بود. دو حزب یکدیگر را به دلیل ناکامیهای سیاستگذاری، از جمله ناتوانی در مهار افزایش قیمت مواد غذایی، مقصر میدانستند.
با این حال، المنصوری روز پنجشنبه اعلام کرد در مذاکرات برای تشکیل دولت «خط قرمزی» نخواهد داشت و گفت: «ما آن صفحه را ورق زدهایم.»
دولت آینده مراکش مسئول نظارت بر مراحل پایانی برنامهای ۲۰ میلیارد دلاری برای آمادهسازی این کشور جهت میزبانی مشترک جام جهانی فوتبال ۲۰۳۰ با اسپانیا و پرتغال خواهد بود.
دولت جدید همچنین با چالش نارضایتی گسترده جوانان و اجرای سیاستهای اقتصادی برای پاسخ به آن روبهرو خواهد بود. هجوم گسترده مهاجران به مرز منطقه اسپانیایی سئوتا در ماه ژوئیه و اعتراضات مرگبار سال گذشته به رهبری نسل زد، این نارضایتیها را برجسته کرده است.
میزان مشارکت در انتخابات نیز که به عنوان یکی از شاخصهای اعتماد عمومی به نهادهای انتخابی مورد توجه قرار داشت، به حدود ۳۸ درصد کاهش یافت؛ در حالی که در انتخابات پنج سال پیش حدود ۵۰ درصد واجدان شرایط رأی داده بودند. در آن انتخابات، حزب عدالت و توسعه پس از یک دهه حضور در قدرت شکست سنگینی متحمل شد.
مراکش یک پادشاهی مشروطه است، اما پادشاه همچنان اختیارات گستردهای در سیاست خارجی، دفاعی و شماری دیگر از حوزههای کلیدی دارد.
تحقیقات ضدتروریسم در حال حاضر بر احتمال ارتباط این افراد با جمهوری اسلامی و انگیزه آنها از حضور در نزدیکی این پایگاه متمرکز شده است.
پیشتر گزارش شده بود که پلیس پس از آن پنج مظنون را بازداشت کرد که یک کشاورز در منطقه با پلیس تماس گرفت.
بهنوشته تایمز، یکی از پنج مرد مظنون در ساعات اولیه بامداد یکشنبه و پیش از بازداشت اعضای گروه به ظن جرایم مرتبط با مواد منفجره و تروریسم، با شماره اضطراری ۹۹۹ تماس گرفته بود. هر پنج نفر شهروند بریتانیا، ساکن لندن و حدودا در میانه دهه بیست زندگی خود هستند. آنها روز دوشنبه با قرار وثیقه آزاد شدند و همچنان تحت تحقیق قرار دارند.
بهنوشته این روزنامه تحقیقات پلیس بهطور ویژه بر این موضوع متمرکز است که آیا اعضای این گروه در جریان عملیات خود در منطقه گلاسترشر بهعنوان نیروهای نیابتی حکومت ایران فعالیت میکردهاند یا خیر.
براساس این گزارش بازرسان چند احتمال را بررسی میکنند؛ از جمله اینکه اقدام آنها عملیات شناسایی و جمعآوری اطلاعات بوده، یک «تمرین آزمایشی» برای سنجش تدابیر امنیتی پایگاه محسوب میشده یا اقدامی نمایشی برای ارسال پیام به دولت بریتانیا بوده است.
انگیزه مظنونی که با پلیس تماس گرفته نیز هنوز روشن نیست. بازرسان در حال بررسی این احتمال هستند که او در آخرین لحظه از ادامه عملیات منصرف شده باشد یا اینکه تماس با پلیس خود بخشی از برنامه گروه بوده است.
نگرانی اولیه درباره احتمال وقوع قریبالوقوع یک حمله تروریستی پس از آن کاهش یافت که کارشناسان در سه ون مورد استفاده مظنونان به جای مواد منفجره، بنزین پیدا کردند.
منابع تایمز همچنین گمانهزنیهای مطرحشده در فضای مجازی را مبنی بر اینکه این افراد سارقان سوخت بودهاند، رد کردهاند.
لارنس تیلور، رییس ملی پلیس ضدتروریسم بریتانیا، سهشنبهشب گفت سه خودرو با کمک امکانات نظامی و کارشناسان پزشکی قانونی بهطور گسترده بررسی شدهاند و هیچ وسیله انفجاری دستسازی در آنها پیدا نشده است. با این حال، به گفته او، «مقداری بنزین» در خودروها کشف شده است.
یک کشاورز که بامداد یکشنبه در حال بازگشت به خانه بود، سه ون و گروهی از مردان نقابدار را مشاهده کرد و ساعت ۱:۳۶ بامداد پلیس را در جریان گذاشت. با این حال، تایمز میگوید نیروهای امنیتی تا آن زمان در محل حاضر شده بودند، زیرا یکی از مظنونان تقریبا یک ساعت پیشتر با پلیس تماس گرفته بود.
بررسی احتمال ارتباط با جمهوری اسلامی
پایگاه فرفورد پیش از این حادثه نیز بهدلیل اطلاعات امنیتی جداگانهای درباره وجود یک تهدید جدی، در وضعیت آمادهباش قرار داشت و موانع و گشتهای امنیتی در اطراف آن افزایش یافته بود.
جمهوری اسلامی که هرگونه دخالت در این ماجرا را رد کرده است، در ماه ژوئیه فرفورد را تهدید کرده بود؛ پایگاهی که بهعنوان یکی از مراکز پشتیبانی و استقرار برای حملات آمریکا در خاورمیانه مورد استفاده قرار میگیرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر گفته بود اعضای این گروه تحت نظر بودهاند. او از تصمیم مقامهای بریتانیایی برای آزادی مظنونان با قرار وثیقه انتقاد کرده است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز گفته است این ماجرا «بهوضوح دست یک بازیگر خارجی را در خود دارد»، بدون آنکه آن کشور را مشخص کند.
ترامپ سهشنبه بار دیگر از آزادی مظنونان انتقاد کرد و گفت: «من فقط از این ناراحتم که چطور به یک تروریست وثیقه میدهید؟»
ترامپ همچنین گفت این عملیات «از مدتها قبل» در جریان بوده و آمریکا نیز در آن مشارکت داشته است.
احتمال بررسی پرونده تحت قانون امنیت ملی
انتظار میرود تحقیقات پلیس چند هفته ادامه داشته باشد. کارآگاهان همچنین بررسی خواهند کرد که آیا شواهد موجود برای پیگیری پرونده تحت «قانون امنیت ملی» بریتانیا کافی است یا خیر.
این قانون برای افرادی که به نیابت از دولتهای متخاصم، از جمله ایران، به جاسوسی، خرابکاری یا اقدامات فیزیکی دست بزنند، مجازاتهایی تا ۱۴ سال زندان در نظر گرفته است. ناآگاهی نیز الزاما دفاع قانونی محسوب نمیشود؛ افرادی که «بهطور منطقی باید میدانستند» برای یک قدرت خارجی فعالیت میکنند، ممکن است تحت پیگرد قرار گیرند.
مقامهای بریتانیایی هشدار دادهاند که جمهوری اسلامی و دیگر حکومتهای متخاصم بهطور فزایندهای از نیروهای نیابتی، از جمله مجرمان سطح پایین، برای انجام «کارهای کثیف» در بریتانیا استفاده میکنند و در مقابل مبالغ نسبتا اندکی به آنها میپردازند. این اقدامات تاکنون شامل ارعاب، خشونت و آتشافروزی بوده است.
تیلور همچنین اعلام کرد پلیس در ارتباط با این پرونده املاکی را در لندن بازرسی کرده است. او در عین حال از تصمیم برای آزادی پنج مظنون با قرار وثیقه دفاع کرد و گفت آنها همچنان تحت تحقیق هستند و باید شرایط سختگیرانه وثیقه را رعایت کنند.
تیلور گفت درک میکند که آزادی مظنونان برای بسیاری تعجبآور بوده است، اما تاکید کرد این یک «تصمیم تحقیقاتی» بوده که بر تجربه و بررسی دقیق اختیارات پلیس استوار است و امنیت عمومی در مرکز تصمیمگیریها قرار داشته است.
بهنوشته اکسیوس قطر قصد دارد به تلاشهای میانجیگرانه ادامه دهد، اما به گفته دو منبع، مقامهای قطری از مواضع هر دو طرف بهطور فزایندهای سرخورده و مایوس شدهاند.
این وضعیت نگرانیها درباره ازسرگیری درگیری نظامی گسترده را افزایش داده است. روزنامه والاستریت ژورنال نیز سهشنبه در گزارشی تحلیلی نوشت که کاهش توانایی جمهوری اسلامی برای مسدود کردن جریان نفت از تنگه هرمز و استفاده از آن بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات با آمریکا، خطر توسل تهران به تشدید اقدامات نظامی برای تقویت موقعیت خود را افزایش میدهد.
تضعیف موقعیت جمهوری اسلامی در کنترل تنگه هرمز در شرایطی رخ میدهد که اکنون نیروی دریایی آمریکا و تولیدکنندگان نفت خلیج فارس در مقابله با حملات تهران یا دور زدن آنها موفقتر عمل میکنند و در نتیجه نفتکشهای بیشتری میتوانند از تنگه هرمز عبور کنند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سهشنبه هفت مهر در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «جمهوری اسلامی در وضعیت خیلی بدی قرار دارد اما نمیدانم هنوز قرار است تسلیم شوند یا نه. آنها تسلیم خواهند شد، اما وضعیتشان خیلی بد است.»
ترامپ همچنین گفت طی چند روز گذشته بیش از هر زمان دیگری نفت از تنگه هرمز خارج شده است.
او افزود: «هدف این است که جلو سلاح هستهای گرفته شود. ایران سلاح هستهای نخواهد داشت.»
بهنوشته اکسیوس، مقامهای آمریکایی معتقدند دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ممکن است پس از انتخابات میاندورهای دستور بازگشت به عملیات نظامی گسترده علیه جمهوری اسلامی را صادر کند.
علی الثوادی، میانجی قطری، دوشنبه در نیویورک چند ساعت با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه و دیگر اعضای هیات جمهوری اسلامی گفتوگو کرد. بهگفته یک منبع آگاه، محور مذاکرات یک پیشنهاد مصالحه دوصفحهای قطر بود.
بر اساس گفتههای دو منبع دیگر، قطر در این طرح تلاش کرده بود دو خواسته اصلی و متعارض طرفین را در یک چارچوب قرار دهد: درخواست تهران برای لغو محاصره دریایی آمریکا و درخواست واشینگتن برای گرفتن امتیازهای مشخص هستهای از تهران.
الثوادی دوشنبهشب برای ادامه رایزنیها به واشینگتن رفت و با جرد کوشنر، فرستاده ترامپ، و شماری دیگر از مقامهای آمریکایی دیدار کرد. جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز در بخش کوتاهی از این نشست حضور داشت.
کاخ سفید درباره این مذاکرات اظهارنظر نکرده است.
با این حال، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، سهشنبه به خبرنگاران گفت: «ما در حال انتقال پیام میان طرفها هستیم و تلاش میکنیم زمینه مشترکی ایجاد کنیم تا بتوان به توافقی رسید که همه ما را از پیامدهای این درگیری نجات دهد.»
خوشبینی اولیه واشینگتن و تکذیب چند ساعت بعد ترامپ
بهنوشته اکسیوس، کاخ سفید صبح دوشنبه نسبت به امکان دستیابی به پیشرفت در مذاکرات خوشبین بود. مقامهای آمریکایی به چند رسانه، از جمله اکسیوس، گفته بودند گفتوگوها «مثبت و سازنده» بوده و تهران «نشان داده است که در مسائل هستهای انعطافپذیر است».
این مقامها همچنین گفته بودند ترامپ آماده است در مقابل اقدامات مشخص جمهوری اسلامی برای محدود کردن برنامه هستهای خود، بخشی از تحریمها را کاهش دهد و امکان آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران را فراهم کند.
با این حال، چند ساعت بعد و در حالی که مقامهای قطری همچنان در کاخ سفید حضور داشتند، ترامپ در تروثسوشیال این گزارشها را رد کرد و گفت هیچ امتیازی به حکومت ایران پیشنهاد نکرده است.
یکی از منابع آگاه از مذاکرات به اکسیوس گفت دوشنبه هیچ پیشرفت قابلتوجهی حاصل نشد.
این منبع گفت: «مذاکرات در بنبست است. ایرانیها چیزهایی میخواهند که آمریکا نمیتواند بپذیرد و آمریکا نیز فکر میکند در حال پیروز شدن است و بنابراین نیازی به مصالحه نمیبیند.»
در همین حال، دیگر میانجیگران منطقهای، از جمله پاکستان و مصر، از تهران خواستهاند با دادن امتیازهایی در زمینه برنامه هستهای موافقت کند اما بهگفته یک منبع آگاه دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی گفتهاند تنها زمانی حاضرند چنین اقداماتی را بررسی کنند که آمریکا ابتدا با بازگشت به تفاهمنامه ماه ژوئن موافقت کند.
ادامه تهدیدهای جمهوری اسلامی
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، سهشنبه هفتم مهر گفت تهران شروط خود را به آمریکا منتقل کرده است، اما به گفته او «ترامپ قادر به تصمیمگیری نیست».
رضایی افزود: «ترامپ در باتلاقی گرفتار شده که نه میتواند مذاکره کند و نه بجنگد.»
محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، نیز گفت: «رییسجمهوری متوهم آمریکا اخیرا لفاظی هایی دربارهی تنگه هرمز و عبور کشتیها از این تنگه مطرح کرد که تکرار ادعاهای پیشین است و حقیقت این مواضع واهی برای همه شناخته شده است. هم آمریکایی ها و هم سایر کشورها بدانند: همان گونه که قبلا گفته بودیم در منطقهای که ما نفت نفروشیم، کسی نفت نخواهد فروخت و اگر امنیت ما تامین نشود، هیچ زیرساختی ایمن نخواهد بود.»
او افزود: «مواضع سبکسرانه رییسجمهوری آمریکا در مجمع عمومی سازمان ملل و جسارت به ملت بزرگ و تمدنساز ایران نشان داد که آنها هنوز رفتار خود را تغییر نداده اند و در برابر چنین جسارتهایی، پاسخ ما همان کلام صریح گذشته است: بچرخ تا بچرخیم!»
قالیباف گفت: «آمریکاییها بدانند که دوران ارعاب و تهدید به نابودی این ملت متمدن پایان یافته است. سران کاخ سفید باید بدانند ملت رشید و تاریخساز ایران با خطونشان کشیدن، لفاظی یا محاصره هوایی و تجاری هرگز به عقب نخواهد نشست و پاسخ جمهوری اسلامی به هرگونه تعدی و ماجراجویی، پاسخی سخت، پشیمانکننده، دقیق و سریع خواهد بود.»
