نتانیاهو: دشمنان ما ممکن است در آستانه انتخابات به اسرائیل حمله کنند
همزمان با شدت گرفتن تنشهای منطقهای، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از احتمال حمله «دشمنان» به این کشور در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل خبر داد.
همزمان با شدت گرفتن تنشهای منطقهای، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از احتمال حمله «دشمنان» به این کشور در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل خبر داد.
نتانیاهو سهشنبه هفتم مهر در پیامی ویدیویی به زبان عبری هنگام بازدید از پایگاه هوایی تل نوف گفت: «نشانههایی در دست داریم که حاکی از آن است دشمنان ما در آستانه انتخابات تلاش خواهند کرد به ما حمله کنند.»
او خطاب به دشمنان اسرائیل افزود: «از پایگاه نیروی هوایی و با تکیه بر بازوی بلند اسرائیل، این پیام را برای شما میفرستم: با ما درنیفتید؛ نه اکنون و نه هیچوقت دیگر. بازوی بلند ما در هر نقطه و هر زمانی به شما خواهد رسید.»
نتانیاهو تاکید کرد اسرائیل «بیوقفه در تمامی جبههها» عملیات انجام میدهد و نیروهای این کشور طی هفتههای اخیر بیش از ۱۰۰ «تروریست» را در نوار غزه از پا درآوردهاند.
نتانیاهو در ادامه گفت اسرائیل با «فشارهای سنگینی» برای عقبنشینی و چشمپوشی از دستاوردهای نظامی خود مواجه است، اما او اجازه نخواهد داد چنین اتفاقی رخ دهد.
او در سخنان خود مشخص نکرد کدام کشورها یا گروهها را عامل احتمالی حمله به اسرائیل در آستانه انتخابات میداند.
انتخابات پارلمانی اسرائیل قرار است پنجم آبان برگزار شود؛ رویدادی که ترکیب آینده کنست و سرنوشت دولت بعدی این کشور را تعیین خواهد کرد.
افزایش تنشهای منطقهای
هشدار نتانیاهو در شرایطی مطرح میشود که چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن در هالهای از ابهام قرار دارد و گمانهزنیها درباره احتمال ازسرگیری جنگی تمامعیار و گسترش دامنه درگیریها بالا گرفته است.
در چنین شرایطی، مقامهای جمهوری اسلامی نیز بر شدت لفاظیهای تهدیدآمیز خود افزودهاند.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، هفتم مهر در نشستی خبری تهدید کرد در صورت تغییر شکل درگیریها، جمهوری اسلامی سلاحهای جدیدی را به کار خواهد گرفت.
محبی گفت: «ما دائما در حال طراحی سلاحهای جدید، ارتقای سلاحهای فعلی و تولید انبوه سلاحهایی هستیم که بتوانیم از خودمان دفاع کنیم و از همه فناوریهای دنیا برای ساخت سلاحها استفاده میکنیم.»
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، نیز در واکنش به سخنان اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد جمهوری اسلامی در برابر «لفاظی و محاصره هوایی و تجاری» عقبنشینی نمیکند.
او هشدار داد: «در منطقهای که ما نفت نفروشیم، کسی نفت نخواهد فروخت و اگر امنیت ما تامین نشود، هیچ زیرساختی ایمن نخواهد بود.»
همزمان با این تحولات، سفر اخیر نتانیاهو به امارات متحده عربی به احتمال تشدید تنشها میان حکومت ایران و اسرائیل دامن زده است.
نخستوزیر اسرائیل پنجم مهر در ابوظبی با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، دیدار کرد.
بن سبطی، پژوهشگر امور ایران و اسرائیل، پیشتر در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت سفر نتانیاهو به امارات ممکن است با هدف هماهنگی بیشتر علیه جمهوری اسلامی انجام شده باشد.
شبکه آی۲۴نیوز نیز گزارش داد محور اصلی سفر ششساعته نتانیاهو به امارات، موضوع ایران بوده است.
نتانیاهو دوم مهر در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، جمهوری اسلامی را «رژیمی قاتل و شرور» خواند و افزود مردم ایران «روزی آزاد خواهند شد».
شرکت هواپیمایی کاسپین سهشنبه هفتم مهر در واکنش به توقیف هواپیمای خود، علت آن را «بروز یک موضوع اداری در کشور ترکیه» اعلام کرد و گفت بهرهبرداری از این هواپیما بهطور موقت با محدودیت مواجه شده است.
روابط عمومی این شرکت اعلام کرد پیگیریهای حقوقی و اداری برای رفع محدودیت آغاز شده و هواپیمای توقیفشده سهشنبه به ایران بازمیگردد.
خبرگزاری دمیرورن ترکیه گزارش داد بهدلیل بدهی شرکت هواپیمایی کاسپین به یک شرکت ارائهدهنده خدمات نظارتی، روند قضایی علیه این شرکت در ترکیه آغاز شده است.
بر اساس این گزارش، وکیلان شرکت طلبکار به همراه ماموران اجرای احکام به فرودگاه استانبول رفتند و خواستار جلوگیری از پرواز هواپیمای کاسپین با شماره ثبت «ایپی-کیپیبی» شدند.
این هواپیما ششم مهر، پس از سوار کردن مسافران آماده پرواز به ایران بود که از برخاستن آن جلوگیری شد. مسافران سپس از هواپیما پیاده و به ترمینال منتقل شدند و هواپیما توقیف شد.
محدودیت پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی
در روزهای اخیر و به دنبال ضربالاجل آمریکا برای شرکتهای هواپیمایی ایرانی، پروازهای این شرکتها به شماری از کشورهای منطقه با محدودیت یا توقف روبهرو شده است.
پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی به عراق، امارات متحده عربی، عمان، قطر، گرجستان و جمهوری آذربایجان متوقف یا محدود شده، ترکمنستان نیز برای عبور پروازهای ایرانی از حریم هوایی خود محدودیتهایی اعمال کرده و امکان صدور بلیت از تهران به بحرین و کویت محدود یا قطع شده است.
با این حال، رامین کاشفآذر، مدیرعامل شرکت شهر فرودگاهی «امام خمینی»، پنجم مهر گفت پروازهای این فرودگاه به بیش از ۳۰ مقصد بینالمللی ادامه دارد و همان روز بیش از ۶۰ پرواز انجام شده است.
در مورد پرونده هواپیمای توقیفشده ماهان، پایگاه خبری ایرپورتهابر گزارش داد شرکت طلبکار «ایسیام تمسیل گوزتیم» است که در زمینه خدمات نمایندگی و نظارت هوانوردی فعالیت میکند و بهدلیل طلب حدود سه میلیون یورویی از شرکت هواپیمایی کاسپین، روند حقوقی را آغاز کرده.
بر اساس این گزارش، توقیف هواپیما در پی حکم دادگاه انجام شده و روند حقوقی میان دو شرکت همچنان ادامه دارد.
ایرپورتهابر نوشت پس از توقیف هواپیما، وضعیت این پرواز و انتقال احتمالی مسافران به پروازهای دیگر در دست بررسی قرار گرفت. دو شرکت نیز تاکنون توضیح رسمی جامعی درباره این پرونده منتشر نکردهاند.
گسترش تحریمهای صنعت هوانوردی
گسترش تحریمها به شرکتهای هواپیمایی و ارائهدهندگان خدمات فرودگاهی، شبکه پروازهای بینالمللی شرکتهای هواپیمایی ایرانی را بیش از پیش محدود کرده و مسافران را در برخی مسیرها به استفاده از پروازهای غیرمستقیم یا شرکتهای خارجی سوق داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۳۰ شهریور هشدار داد ارائه سوخت و خدمات فرودگاهی یا فروش بلیت به شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی میتواند شرکتها و نهادهای ارائهدهنده این خدمات را در معرض قطع دسترسی به نظام مالی دلاری آمریکا قرار دهد.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۷ شهریور ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد که شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و هشت شرکت خارجی میشود.
خبرگزاری رویترز سهشنبه هفتم مهر گزارش داد کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان با یکی از شدیدترین بحرانهای تامین مالی در تاریخ خود روبهروست و در پی کاهش کمکها از سوی آمریکا و دیگر کشورها، با کسری بودجه پنج میلیارد و ۷۸۹ میلیون دلاری مواجه شده است.
بر اساس گزارش تازه این نهاد، منابع مالی در دسترس آن از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ حدود ۲۴ درصد کاهش یافته و تا ماه ژوئیه تنها ۳۲ درصد از هشت میلیارد و ۵۰۵ میلیون دلار بودجه مورد نیاز برای سال ۲۰۲۶ تامین شده بود.
سازمان ملل ۲۴ اردیبهشت اعلام کرد آمریکا ۱.۸ میلیارد دلار کمک بشردوستانه جدید اختصاص داده است؛ در آن زمان حدود ۲۳۹ میلیون نفر در جهان به کمکهای بشردوستانه نیاز داشتند.
کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان پیشبینی کرده است شمار افراد تحت پوشش ماموریت این نهاد تا پایان سال به ۱۳۱ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر برسد. این رقم در پایان سال گذشته ۱۲۹ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر بود.
این نهاد در گزارش ۲۶ صفحهای خود، پیامدهای کاهش بودجه بر ثبت پناهندگان، برنامههای حمایت از کودکان و خدمات به بازماندگان خشونت جنسیتی را تشریح کرد و هشدار داد: «از یک آستانه مشخص که پایینتر برویم، سیستم کوچک نمیشود، بلکه از کار میافتد.»
در چاد، که میزبان پناهجویان گریخته از جنگ سودان است، ثبتنام ۳۱۹ هزار نفر با تاخیر روبهرو شده و ۲۰۰ هزار زن و دختر نیز ممکن است دسترسی خود را به فضاهای امن و برنامههای پیشگیری از دست بدهند.
در سودان نیز پس از آنکه فعالیتهای ثبتنام در پنج ماه نخست سال متوقف شد، حدود ۱۴۰ هزار پناهنده و پناهجو تا میانه سال ۲۰۲۶، ثبتنشده باقی مانده بودند.
سازمان ملل آذر ۱۴۰۴ و در پی افت کمکهای بینالمللی، بودجه درخواستی برنامههای بشردوستانه خود را برای سال ۲۰۲۶ به ۲۳ میلیارد دلار، کمتر از نصف رقم درخواستی سال قبل، کاهش داد.
کاهش کمک به بازگشتکنندگان به افغانستان
در افغانستان، کمک نقدی کمیساریای عالی سازمان ملل به افرادی که به این کشور بازمیگردند، از ۳۷۵ دلار به ۱۷۰ دلار برای هر نفر کاهش یافته است.
تنها در سال جاری بیش از یک میلیون نفر بهصورت اجباری یا داوطلبانه از کشورهای همسایه، از جمله ایران و پاکستان، به افغانستان بازگشتهاند.
این نهاد اعلام کرد پس از کاهش ۳۳ درصدی نیروی انسانی خود در سال ۲۰۲۵، تعطیلی دفاتر در ۱۴۰ نقطه و توقف فعالیت در ۱۵ کشور در مقایسه با سال ۲۰۲۴، صرفهجویی بیشتر نیز نمیتواند کمبود منابع مالی را جبران کند.
کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، خرداد ۱۴۰۴ اعلام کرد شمار افرادی که بر اثر جنگ و آزار و اذیت از خانههای خود رانده شدهاند از ۱۲۲ میلیون نفر فراتر رفته است.
این کمیساریا هشدار داد کاهش منابع مالی بهتدریج نظام حمایت از پناهندگان را فرسوده میکند و خطر ثبتنشدن آنها و محروم ماندن بازماندگان خشونت جنسیتی از حمایتهای مورد نیاز را افزایش میدهد.
آمریکا در جریان جنگ ایران از این پایگاه استفاده کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه شش مهر گفت این ماجرا «ممکن است» با حکومت ایران مرتبط باشد.
ترامپ افزود اگر تصمیم با او بود، مظنونان را با وثیقه آزاد نمیکرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز در مصاحبه با شبکه فاکس نیوز گفت یک «بازیگر خارجی» در این ماجرا دخیل بوده است، اما شواهد یا جزییات بیشتری ارائه نکرد.
روبیو گفت: «آنچه اتفاق افتاد، آنچه نزدیک بود اتفاق بیفتد و آنچه میتوانست آخر هفته در بریتانیا اتفاق بیفتد، وضعیتی بسیار جدی است. این موضوع بهوضوح رد پای یک بازیگر خارجی را در خود دارد.»
او افزود که در حال حاضر نمیتواند جزئیات بیشتری ارائه کند.
ارتباط احتمالی با جمهوری اسلامی در دست بررسی است
یک منبع مطلع از تحقیقات به رویترز گفت انگیزه مرتبط با جمهوری اسلامی در حال حاضر محتملترین سناریو مورد بررسی است، هرچند احتمال یک عملیات خرابکارانه روسیه یا توطئهای با انگیزه اسلامگرایانه نیز بررسی میشود.
سفارت جمهوری اسلامی در لندن پیشتر هرگونه ارتباط با این پرونده را «قاطعانه» رد و گمانهزنیها درباره نقش تهران را «بیاساس و مغرضانه» توصیف کرده بود.
سفارت جمهوری اسلامی در لندن همچنین گفت چنین ادعاهایی به «تبلیغات ایرانهراسانه» در بریتانیا دامن میزند.
سپاه پاسداران در ماه ژوئیه پایگاه فرفورد را «هدف مشروع» اعلام کرده بود.
لارنس تیلور، رییس پلیس ضدتروریسم بریتانیا، مستقیما از ایران نام نبرد، اما گفت مقامها از توجه گسترده به ارتباط احتمالی این حادثه با شرایط ژئوپلیتیکی کنونی آگاه هستند.
او گفت: «ما این موضوع را از هر زاویه ممکن بررسی میکنیم، از جمله این احتمال که این اقدام از سوی نیروهای نیابتی یا افرادی انجام شده باشد که آگاهانه یا ناآگاهانه به نمایندگی از یک دولت خارجی فعالیت میکنند.»
بازداشت پنج بریتانیایی در نزدیکی پایگاه
پنج مظنون، همگی شهروند بریتانیا، ساکن لندن و در اوایل دهه ۲۰ زندگی خود هستند. آنها بامداد یکشنبه پنج پس از آن بازداشت شدند که یک کشاورز محلی پلیس را از حرکت سه ون سفید به سوی پایگاه فرفورد مطلع کرد.
این افراد به ظن جرایم مرتبط با مواد منفجره و برنامهریزی برای یک اقدام تروریستی بازداشت شدند.
تیلور با اعلام اینکه پنج مظنون دوشنبه تحت «شرایط سختگیرانه وثیقه» آزاد شدند، تاکید کرد آزادی آنها به معنای پایان تحقیقات نیست.
او گفت: «برای اینکه کاملا روشن باشد، این به معنای پایان تحقیقات نیست. آنها قطعا همچنان تحت تحقیق قرار دارند و ما چندین مسیر تحقیقاتی را دنبال میکنیم.»
سه ون سفید نیز با کمک نیروهای نظامی و کارشناسان پزشکی قانونی بهطور گسترده مورد بررسی قرار گرفتهاند و بهگفته پلیس، همچنان نیروهای قابل توجهی در محل مستقر هستند.
پایگاهی که آمریکا از آن در جنگ ایران استفاده کرده است
فرفورد یک پایگاه بریتانیایی است که بمبافکنهای آمریکایی در آن مستقر هستند. دولت بریتانیا به آمریکا اجازه داده بود از بمبافکنهای مستقر در این پایگاه برای حمله به مواضع موشکی ایران که کشتیها را در تنگه هرمز هدف قرار میدادند استفاده کند.
ترامپ روز یکشنبه گفته بود مظنونان قصد وارد کردن «خسارت بزرگی» داشتهاند.
با این حال، رسانههای بریتانیایی درباره میزان نظارت قبلی بر مظنونان ابراز تردید کردهاند، زیرا آنها توانسته بودند تا نزدیکی پایگاه پیش بروند.
منبع مطلع رویترز نیز گفت بازداشتها بر اساس اطلاعات قبلی نهادهای اطلاعاتی صورت نگرفته است، هرچند تدابیر امنیتی در پایگاه از قبل افزایش یافته بود؛ موضوعی که نشان میدهد مقامها از افزایش سطح تهدید آگاه بودند.
کشاورزی که پلیس را مطلع کرد به خبرنگاران گفت گروهی از «مردان نقابدار و کلاهپوش» را دیده که به سوی مزارع میدویدند. او گفت تصور میکند تماسش با شماره اضطراری ۹۹۹ باعث خنثی شدن طرح شده و احتمال میدهد تا ۱۰ نفر را در محل دیده باشد.
وزیر دفاع بریتانیا در واکنش گفت این کشاورز تنها «تصویری ناقص» از تحقیقات در اختیار دارد و توضیح بیشتری ارائه نکرد.
او همچنین گفت: «میدانیم ایران و نیروهای نیابتی آن قصد آسیب رساندن به ما را دارند و میدانیم که بهطور مرتب مجبوریم تلاشهای ایران برای تهدید منافع ما یا متحدانمان را خنثی کنیم.»
افزایش تدابیر امنیتی در پایگاههای آمریکا
در پی بازداشتهای فرفورد، سفارت آمریکا در بریتانیا هشدار امنیتی صادر کرد و از شهروندان آمریکایی خواست احتیاط کنند و نسبت به امنیت شخصی خود هوشیار باشند. تدابیر امنیتی در دیگر پایگاههای هوایی مورد استفاده آمریکا در بریتانیا نیز افزایش یافت.
نخستوزیر بریتانیا جلسه کمیته واکنش اضطراری دولت را برای بررسی وضعیت برگزار کرد.
بریتانیا در ماه آوریل، پس از مجموعهای از حوادث یهودستیزانه در شمال لندن، سطح تهدید تروریستی را به دومین سطح بالای نظام هشدار این کشور افزایش داده بود؛ سطحی که به معنای «بسیار محتمل» بودن وقوع حمله است.
پلیس همچنین ارتباط احتمالی ایران با شماری از حوادثی را بررسی میکند که در آنها اماکن مرتبط با جامعه یهودیان یا مخالفان جمهوری اسلامی هدف قرار گرفتهاند.
در پی عملیات پلیس در اطراف فرفورد، محدودهای به شعاع ۴۰۰ متر در اطراف پایگاه بسته و ساکنان ۸۵ خانه در روستای مجاور «ولفورد» تخلیه شدند.
شبانه محمود، وزیر کشور بریتانیا، اعلام کرد تیم خنثیسازی مواد منفجره ارتش محل را ایمن کرده و ساکنان تخلیهشده میتوانند بهزودی به خانههای خود بازگردند.
او شامگاه دوشنبه شش مهر، در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت هدف حکومت ایران این بود که پشت چنین «سپر متعارفی»، منطقه، نیروهای آمریکایی و حتی اروپا را تهدید کند و در عین حال شرایطی ایجاد کند که اقدام نظامی علیه برنامه هستهای آن بسیار دشوار یا ناممکن شود.
روبیو افزود دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا تصمیم گرفت پیش از رسیدن جمهوری اسلامی به چنین مرحلهای اقدام کند زیرا او نمیتوانست اجازه دهد آنها از خط مصونیت عبور کنند.
وزیر امور خارجه آمریکا گفت اگر این روند متوقف نمیشد، ممکن بود جهان چند سال بعد با وضعیتی شبیه «کره شمالی در خاورمیانه» مواجه شود.
او گفت سیاست اعلامشده ترامپ از آغاز عملیات این بوده است که ایران هرگز نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.
روبیو در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز تاکید کرد جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای همچنان محور اصلی سیاست دولت دونالد ترامپ است.
تنگه هرمز و نگرانی آمریکا از ایران هستهای
وزیر امور خارجه آمریکا برنامه هستهای ایران را مستقیما به مناقشه بر سر تنگه هرمز مرتبط کرد و گفت اگر ایران دارای سلاح هستهای بود، میتوانست از آن برای تهدید کشورهای همسایه و جامعه بینالمللی و تحمیل شرایط خود در این آبراه راهبردی استفاده کند.
او گفت در شرایط فعلی تنگه هرمز باز است و، به استثنای نفت ایران، میزان عبور نفت از این آبراه تقریبا به سطح پیش از آغاز درگیری بازگشته است.
بهگفته وزیر امور خارجه آمریکا، در صورت برخورداری ایران از سلاح هستهای، تهران میتوانست کنترل تنگه را در اختیار بگیرد، از کشتیها عوارض دریافت کند و عملا درباره دسترسی کشورهای مختلف به انرژی تصمیم بگیرد.
روبیو همچنین با اشاره به سرکوب اعتراضات در ایران، حکومت جمهوری اسلامی را متهم کرد که شمار بسیار زیادی از شهروندان خود را کشته است.
او استدلال کرد حکومتی که حاضر به چنین رفتاری با مردم خود است، در صورت برخورداری از سلاح هستهای خطری جدی برای آمریکا، اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه خواهد بود.
مشکل آمریکا با انقلاب است نه با کشور ایران
وزیر امور خارجه آمریکا در بخش دیگری از این مصاحبه میان آنچه «ایران به عنوان کشور» و «انقلاب» نامید تمایز قائل شد.
روبیو گفت: «مشکل با ایران، بهعنوان یک کشور نیست. مشکل با ایران، همچون یک انقلاب است.»
او تاکید کرد تصمیمگیری واقعی در ایران در اختیار دولت رسمی و مقامهایی که در عرصه دیپلماتیک ظاهر میشوند نیست، بلکه در دست جریانهای تندرو مذهبی با دیدگاهی «آخرالزمانی» قرار دارد که ایران را به سوی فاجعه پیش میبرند.
روبیو این دیدگاه را دلیلی دیگر برای مخالفت واشینگتن با دستیابی ایران به سلاح هستهای دانست و گفت از نظر دولت ترامپ، برخورداری چنین حکومتی از سلاح هستهای میتواند امکان «باجگیری» از دیگر کشورها و تهدید آنها را فراهم کند.
تندروهای مذهبی آخرالزمانی ایران را به سوی فاجعه میبرند
در بخش دیگری از مصاحبه، مجریان فاکس نیوز از روبیو درباره وضعیت اقتصادی ایران و احتمال نزدیک شدن جمهوری اسلامی به ورشکستگی پرسیدند.
روبیو پاسخ داد: «آنها همین حالا هم آنجا هستند و با سرعت به سوی یک فاجعه حرکت میکنند.»
روبیو همچنین گفت اقتصاد ایران اکنون در وضعیت «فاجعهبار» قرار دارد و فشار اقتصادی، علاوه بر محدود کردن منابع حکومت، توان تهران برای تامین مالی گروههای نیابتی و توسعه تسلیحات را کاهش میدهد.
او در عین حال از مردم ایران به عنوان مردمی «سختکوش، باهوش و کوشا» با تاریخی کهن یاد کرد و گفت ایران پیش از روی کار آمدن روحانیون تندرو، زمانی یکی از کشورهای مرفه خاورمیانه بود.
روبیو تاکید کرد که هدف فشار اقتصادی آمریکا صرفا تحمیل هزینه به جمهوری اسلامی نیست. بهگفته او، حکومت ایران طی سه دهه گذشته درآمد حاصل از فروش نفت و گاز یا منابعی را که در دورههای کاهش تحریمها در اختیار داشته، به جای ساخت بیمارستان، جاده یا بهبود زندگی شهروندان، عمدتا در دو حوزه هزینه کرده است: ساخت و توسعه تسلیحات و «صدور انقلاب».
روبیو گفت تهران از منابع مالی خود برای حمایت از حزبالله لبنان، شبهنظامیان شیعه در عراق و آنچه او «تروریسم و توطئههای ترور در سراسر جهان» خواند استفاده کرده است.
بهگفته او، محدود کردن درآمدهای ایران از طریق تحریمها و جلوگیری از فروش نفت، علاوه بر افزایش فشار اقتصادی بر حکومت، دسترسی آن به منابع مورد استفاده برای تامین مالی گروههای نیابتی، توسعه تسلیحات و برنامه هستهای را نیز محدود میکند.
اظهارات روبیو در شرایطی مطرح شده که مذاکرات غیرمستقیم آمریکا و ایران با میانجیگری کشورهای منطقه ادامه دارد و موضوع هستهای یکی از اصلیترین موانع دستیابی به توافق است.
دونالد ترامپ دوشنبه تاکید کرد که مقامهای آمریکایی با میانجیگران مذاکره با جمهوری اسلامی دیدار و گفتوگو کردهاند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز گفت که دوشنبه با میانجیگران قطری دیدار کرده است.
جمهوری اسلامی در تازهترین اقدام پیشنهاد کرده که در صورت رفع محاصره و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، تنگه هرمز را ظرف هفت روز بازگشایی کند، اما دونالد ترامپ این طرح را رد کرده، هرچند گفته که انتظار دارد در روزهای پیش رو مذاکرات بیشتری بین تهران و واشینگتن انجام گیرد.
واکنش به رویداد امنیتی در بریتانیا
او در این مصاحبه همچنین هشدار داد هرگونه حمله یا حتی تلاش برای حمله به منافع آمریکا در هر نقطه جهان «پیامدهایی» خواهد داشت.
روبیو با اشاره به بازداشت و بازجویی پنج نفر به ظن تلاش برای حمله به پایگاه هوایی فرفورد در بریتانیا که آمریکا از آن در جریان جنگ ایران استفاده کرده بود، گفت آنچه اتفاق افتاد یا نزدیک بود در آخر هفته در بریتانیا اتفاق بیفتد، «بسیار جدی» بوده و بهوضوح یک «بازیگر خارجی» در آن دخالت داشته است.
او گفت نمیتواند در حال حاضر جزییات تلاش برای حمله به پایگاه علنی کند و بدون آنکه مستقیما جمهوری اسلامی را مسئول این رویداد معرفی کند، بلافاصله آن را در چارچوب تهدیدهای خارجی علیه منافع آمریکا دانست و گفت: «ما با عناصری در جهان مواجه هستیم و، برای مثال در مورد ایران، آنها آشکارا تهدید کردهاند که به منافع آمریکا در سراسر جهان حمله خواهند کرد. ما همیشه این موضوع را بسیار جدی میگیریم. اگر چنین اتفاقی بیفتد یا حتی برای انجام آن تلاش شود، پیامدهایی خواهد داشت.»
سفارت جمهوری اسلامی در لندن هرگونه دست داشتن در طرحی برای حمله به پایگاه فرفورد را رد کرده است.
وزیر امور خارجه آمریکا از مقامهای بریتانیایی به دلیل همکاری در این پرونده تشکر کرد و گفت اطلاعات بیشتری درباره این موضوع طی روزهای آینده منتشر خواهد شد.
روبیو همچنین به آزادی این پنج نفر با وثیقه و ادامه بررسی وضعیت افراد دیگر اشاره کرد، اما گفت در شرایط کنونی نمیتواند اطلاعات بیشتری ارائه کند.
پلیس بریتانیا پس از بازجویی از پنج مرد به ظن ارتکاب «جرائم مرتبط با مواد منفجره و تروریسم» آنها را به قید وثیقه آزاد کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در واکنش به آزادی این افراد گفت اگر او بود این افراد را با وثیقه آزاد نمیکرد.
بریتانیا هنوز اعلام نکرده است چه افراد یا گروههایی را مسئول احتمالی این اقدام میدانند. با این حال، یک منبع آگاه از روند تحقیقات گفت وجود «انگیزهای مرتبط با ایران»، محتملترین سناریو مورد بررسی است.
احتمال دست داشتن روسیه در یک عملیات خرابکارانه یا ارتباط این ماجرا با یک توطئه اسلامگرایانه نیز در دست بررسی قرار دارد.
هویت بازداشتشدگان هنوز اعلام نشده اما اعلام شده است که هر پنج نفر شهروند بریتانیا و ساکن لندن هستند.
ترامپ دوشنبه شش مهر در شبکه اجتماعی خود، تروثسوشیال نوشت: «اکسیوس بهتازگی گزارشی منتشر کرده که بر اساس آن ترامپ به ایران پیشنهاد کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده را داده است. این درست نیست. من هیچ چیز به آنها پیشنهاد نکردم!»
او در ادامه، گزارش اکسیوس را «حقه» خواند و این رسانه را متهم کرد که چنین گزارشی را با انگیزه آنچه او «سندروم اختلال ترامپ» خواند، منتشر کرده است.
ترامپ افزود: «آنها باید این گزارش جعلی را فورا پس بگیرند.»
وبسایت اکسیوس ساعاتی پیش از انتشار تکذیبیه رییسجمهوری آمریکا بهنقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده بود دونالد ترامپ آماده است در ازای برداشتن گامهای مشخص از سوی جمهوری اسلامی در ارتباط با برنامه هستهای، بخشی از تحریمها را کاهش دهد و امکان دسترسی تهران به داراییهای مسدودشده ایران را فراهم کند.
اکسیوس در گزارش خود افزوده بود که این پیام در حالی به حکومت ایران منتقل شده که میانجیهای قطری و پاکستانی این هفته بار دیگر برای دستیابی به توافقی میان تهران و واشینگتن و پایان دادن به جنگ تلاش میکنند.
رییسجمهوری آمریکا، یکشنبه پنج مهر به همین وبسایت گفته بود انتظار دارد مذاکرهکنندگان آمریکایی این هفته گفتوگوهای بیشتری با هیات ایرانی داشته باشند.
او گفت: «انتظار دارم این هفته گفتوگوهای بیشتری با ایران داشته باشیم. میخواهند به توافق برسند، اما این توافقی نیست که من میخواهم. این همان چیزی است که شاید یک سال پیش با آن موافقت میکردیم. بیش از حد روی قدرت چانهزنی خود حساب کردند.»
ترامپ در این گفتوگوی کوتاه تلفنی در پاسخ به این پرسش که آیا ازسرگیری حملات به ایران را بررسی میکند، گفت: «همیشه به آن فکر میکنم.»
در همین حال دو منبع منطقهای نیز یکشنبه به اکسیوس گفتند دور تازه مذاکرات غیرمستقیم میان آمریکا و جمهوری اسلامی دوشنبه ششم مهر آغاز شود.
ترامپ پیش از این روز شنبه چهار مهر به صراحت گفته بود که جمهوری اسلامی بهدلیل فشار شدید اقتصادی ناشی از محاصر آمریکا آماده بازگشایی تنگه هرمز شده اما او پیشنهاد جدید تهران در این زمینه را نپذیرفته است.
او در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «من این توافق را رد میکنم. آنها میخواهند توافقی انجام دهند که براساس آن تنگه را فورا باز کنند، چون بهشدت در حال باختن هستند.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه سوم مهر به خبرنگاران در نیویورک گفت تهران پیشنهاد کرده در صورت رفع محاصره دریایی بنادر ایران، اعطای معافیت تحریمی برای فروش نفت و رعایت آتشبسی شامل لبنان، تنگه هرمز را بازگشایی و مذاکرات با آمریکا را در چارچوب طرحی هفتروزه از سر بگیرد.
او افزود: «جدول زمانی هفتروزه بهمحض پذیرش این طرح از سوی آمریکا آغاز خواهد شد.»
این پیشنهاد در جریان دیدار غیر مستقیم عراقچی با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه آمریکا، در روز سهشنبه ۳۰ شهریور در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارائه شد.
به گفته عراقچی، اجرای گامهای اولیه حدود چهار تا پنج روز طول میکشد و تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد.
ترامپ در واکنش به پیشنهاد تازه جمهوری اسلامی به خبرنگاران گفت که با اصل دستیابی به توافق با تهران مخالفتی ندارد.
او افزود: «آنها میخواهند توافق کنند و فکر میکنم این خوب است. من هم توافق کردن را دوست دارم. اما پیشنهاد تازه حکومت ایران پذیرفته نخواهد شد.»
ترامپ گفت به اعتقاد او، دلیل تمایل جمهوری اسلامی به بازگشایی فوری تنگه هرمز، قطع شدن درآمدهای تهران است.
مذاکرات تازه با میانجیگران قطری
همزمان با این تحولات میانجیهای قطری دوشنبه شش مهر در نیویورک با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و فرستادگان ویژه آمریکا بهطور جداگانه دیدار کردند.
دونالد ترامپ عصر دوشنبه بهوقت شرق آمریکا تایید کرد که مقامهای آمریکایی با میانجیهای ایران گفتوگو کردهاند.
خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، نیز شامگاه دوشنبه گزارش داد واسطه های قطری در دیدار مجدد با عراقچی روی ایده هایی برای راهگشایی شروط جمهوری اسلامی صحبت کردند.
بهگزارش ایرنا، عراقچی گفت: «امروز دوشنبه یکی از واسطه های قطری دیدار مجددی با ما داشت، بحث هایی را انجام دادیم . روی ایده هایی صحبت کرد و اینکه چگونه می شود برای تحقق شروط ایران راهگشایی کرد و چگونه این شروط را محقق کرد.»
او افزود: «ایده هایی داشتند و بحثی را داشتیم که باز با طرف آمریکایی هم مطرح خواهند کرد و بعد پاسخ نهایی طرف آمریکایی پس از آن به ما منتقل می شود که امیدوارم تا سهشنبه این کار انجام شود.»
عراقچی در پاسخ به سوال خبرنگار ایرنا مبنی بر اینکه آیا تا زمان دریافت پاسخ طرف آمریکایی در نیویورک خواهد ماند یا به تهران برخواهد گشت و سپس جواب رسمی آمریکا را دریافت خواهد کرد؟ گفت: «من چند ساعت دیگر به سمت تهران پرواز می کنم و پاسخ را قطری ها هر موقع که داشته باشند، می دانند که چگونه به دست ما برسند.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افزود:«این ارتباطات و پیام هایی که میانجیگران قطری و پاکستانی رد و بدل میکردند همیشه بوده، الان با توجه به طرحی که تهران ارائه داده، شکل جدی تری به خودش گرفته است.»
یک منبع آمریکایی مطلع از روند مذاکرات با حکومت ایران به العربیه گفت موانع بزرگی پیش روی مذاکرات قرار دارد.
او افزود که در سایه ادامه اختلافات میان دو طرف فرصتهای رسیدن به توافق با تهران «بسیار اندک» است.
