دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ساعتی پس از دیدار استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه خود، با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، این مذاکرات را «بسیار خوب» و «بسیار سازنده» خواند. او همزمان هشدار داد یا توافقی حاصل میشود و یا همه چیز بسیار سریع پایان خواهد یافت.
ترامپ، که بعدازظهر سهشنبه ۳۱ شهریور به وقت شرق آمریکا در دیدار با رهبران ۱۲ کشور منطقه شامل اعضای شورای همکاری خلیج فارس به همراه مصر، ترکیه، عراق، اردن، سوریه و لبنان سخن میگفت، افزود «تحرک زیادی» برای دستیابی به توافق ایجاد و دیدار دیگری برای آینده نزدیک برنامهریزی شده است.
او توضیح بیشتری درباره زمان و مکان این دیدار نداد.
همزمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی خبر داد که دیدار عراقچی با ویتکاف، با اصرار نماینده آمریکا انجام شده و ابلاغ شروط جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز دلیل پذیرش درخواست ویتکاف برای این دیدار بوده است.
صدای و سیمای جمهوری اسلامی در گزارش خود تاکید کرد که مواضع قاطع ایران در این دیدار به نماینده آمریکا ابلاغ شده و رفع فوری محاصره دریایی، پرداخت فوری همه اموال مسدود شده ایران و پایان جنگ در همه جبهه های مقاومت از جمله شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز است.
با این حال، یک مقام آمریکایی حاضر در این جلسه به شبکه العربیه گفت که هیات آمریکایی درخواست جمهوری اسلامی برای رفع محاصره دریایی را رد کرده است.
الحدث نیز بهنقل از یک مقام آمریکایی حاضر در این نشست گزارش داد که همچنان اختلافاتی عمده و موانعی مهم میان دو طرف وجود دارد و شانس دستیابی به توافق محدود است.
هشدار و امیدواری همزمان ترامپ
با این حال، رییسجمهوری آمریکا بار دیگر هشدار داد ممکن است زمانی برسد که «خیلی دیر» شود و آمریکا دیگر فرصتی برای اجازه دادن به بقای ایران «بهعنوان یک کشور» نداشته باشد.
رییسجمهوری آمریکا افزود وضعیت ایران ممکن است درست پس از انتخابات میاندورهای آمریکا و شاید حتی پیش از آن پایان یابد.
او در عین حال گفت خواهان بقای ایران است و رهبران حاضر در نشست نیز همین خواسته را دارند.
ترامپ با اشاره به سخنرانی خود در نشست سازمان ملل متحد گفت: «شما سخنرانی من را هم شنیدید. لازم نیست دوباره همه آن را مرور کنم، اما ما ضربه بسیار سنگینی به آنها زدهایم. دربارهاش لاف نمیزنیم، اما اقتصادشان واقعا در وضعیت بسیار بدی است و امیدوارم کاری انجام دهند که واقعا برای مردمشان خوب باشد. فکر میکنم واقعا این کار را خواهند کرد. واقعا همینطور فکر میکنم. گزینه دیگر، گزینه قابل قبولی برای هیچکس نیست.»
رییسجمهوری آمریکا افزود اقتصاد ایران نابود شده، تورم از ۳۰۰ درصد فراتر رفته و پول این کشور بیارزش شده است.
او گفت آمریکا در قالب «عملیات طرد اقتصادی» با هدایت اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، بهدنبال انزوای کامل مالی حکومت ایران و افزایش فشار بر تهران است.
ترامپ ساعاتی پیش از دیدار با رهبران ۱۲ کشور منطقه، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت درباره ایران با یک «تصمیم بزرگ» روبهروست: یا توافقی حاصل میشود که به ایران امکان بازسازی بدهد، یا جمهوری اسلامی را «بهسرعت نابود» خواهد کرد تا دیگر فرصت کشتن مردم و ویران کردن کشورها را نداشته باشد.
رییسجمهوری آمریکا، صبح سهشنبه ۳۱ شهریور به وقت محلی در مقر سازمان ملل در نیویورک، بخش قابل توجهی از سخنرانی خود در مجمع عمومی را به مساله ایران اختصاص داد و گفت در برابر جمهوری اسلامی دو گزینه میبیند: دستیابی به توافق یا اقدام برای نابودی سریع آن.
ترامپ گفت: «من یک تصمیم بزرگ پیش رو دارم. آیا توافقی با ایران حاصل میشود که به آنها اجازه دهد بازسازی کنند و کشوری بسیار بزرگتر از هر زمان دیگری بسازند، شاید یکی از بزرگترین کشورهای خاورمیانه یا حتی جهان؛ یا جمهوری اسلامی را نابود کنم و این کار را سریع انجام دهم، بدون اینکه دوباره فرصتی برای کشتن مردم و ویران کردن کشورها داشته باشند.»
تهدید به حمله به کوه کلنگ گزلا
رییسجمهوری آمریکا بعدازظهر سهشنبه در نشست خود با رهبران کشورهای منطقه در حاشیه نشست سازمان ملل متحد در نیویورک بار دیگر برنامه هستهای ایران را چالش دیرینه خاورمیانه خواند و گفت آمریکا اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.
ترامپ گفت شاید ۹۹ درصد اقدامات آمریکا با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای انجام شده باشد.
او افزود: «تاسیسات مرتبط با برنامه هستهای ایران منهدم شدهاند اما ممکن است مجبور شویم یکی دیگر، یعنی کوه کلنگ گزلا، را منفجر کنیم. در حال حاضر فعالیت زیادی در آنجا نمیبینیم، اما اگر ببینیم، بلافاصله آن را منفجر خواهیم کرد.»
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد تصمیمهایش درباره ایران ارتباطی با انتخابات ندارد و وقتی به تهدید هستهای ایران فکر میکند، فقط به پایان دادن به آن تهدید میاندیشد.
ترامپ همچنین گفت «عملیات خشم حماسی» نیروی دریایی ایران را از بین برده و هر ۱۵۹ کشتی آن اکنون در کف دریا قرار دارند.
او افزود ایران دیگر نیروی هوایی موثری ندارد، بیش از ۹۰ درصد کارخانههای تسلیحاتی آن هدف قرار گرفته، ۴۵۰ مرکز ذخیره موشک بالستیک و ۸۰۰ مرکز ذخیره پهپاد نابود شده و سامانههای پدافند هوایی و بخش بزرگی از رهبری تروریستی حکومت، از بین رفتهاند.
اطمینان خاطر به متحدان منطقهای
ترامپ همچنین گفت نیروی دریایی آمریکا مینهای کارگذاشته شده از سوی جمهوری اسلامی را از تنگه هرمز پاک کرده و به ازسرگیری جریان نفت کمک میکند.
بهگفته او، آمریکا در دوره اخیر بیش از یک میلیارد بشکه نفت را از خلیج اسکورت کرده و اکنون میزان عبور نفت از تنگه هرمز بسیار بیشتر از هر زمان دیگری از آغاز درگیری است.
او همچنین گفت محاصره ایران با «دیوار فولادی»، قویترین محاصرهای است که تاکنون دیده شده است.
ترامپ حملات جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری و کشورهای همسایه را دلیلی برای کاهش وابستگی زیرساختهای انرژی خاورمیانه به نقاط تحت کنترل ایران دانست و گفت دولت او بهشدت از کریدور اقتصادی هند ـ خاورمیانه ـ اروپا و دیگر مسیرهای انتقال نفت حمایت میکند.
او ایران را کشوری خواند که ۵۱ سال «قلدر خاورمیانه» بوده است، اما تاکید کرد این وضعیت دیگر پایان یافته است.
ترامپ ظرفیت خاورمیانه را از بالاترین ظرفیتهای هر منطقه جهان دانست و گفت این ظرفیت فقط ناشی از نفت نیست، بلکه به «ذهنها، درخشش و نبوغ» مردم منطقه نیز مربوط میشود. او رهبران حاضر در نشست را دوستان خود خواند و گفت آمریکا «صددرصد» در کنار آنها خواهد بود.
ترامپ همچنین آمریکا را «داغترین کشور جهان» توصیف کرد و گفت این کشور بهترین و قدرتمندترین ارتش جهان را دارد و از این قدرت برای کمک به دوستان خود استفاده میکند.
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از سخنانش از کشورهای حاضر بهدلیل سرمایهگذاری در آمریکا تشکر کرد و گفت میزان سرمایهگذاریها به رکورد ۲۱ تریلیون دلار رسیده و بازار سهام آمریکا طی یک سال و نیم ۸۰ بار رکورد تاریخی ثبت کرده است.
او همچنین به نشست سال گذشته درباره جنگ غزه اشاره کرد و گفت تقریبا همین گروه از رهبران در آن حضور داشتند و چند هفته بعد یک «توافق صلح تاریخی» حاصل شد که بهگفته او جان صدها هزار نفر را نجات داد.
ترامپ افزود شورای امنیت سازمان ملل به اتفاق آرا طرح صلح ۲۰ مادهای غزه و ایجاد «هیئت صلح» را تصویب کرد و کشورهای حاضر میلیاردها دلار برای بازسازی غزه و کمک به مردم آن اختصاص دادند.
او همچنین مدعی شد همه گروگانها، چه زنده و چه جانباخته، بازگردانده شدند و کشورهای حاضر در نشست نقش مهمی در تحقق این هدف داشتند.
ترامپ در این نشست از مارکو روبیو وزیر امور خارجه، اسکات بسنت وزیر خزانهداری، استیو ویتکاف و جرد کوشنر نمایندگان ویژه خود، مایک والتز سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد و بن بلک مدیر عامل شرکت مالی توسعه بینالمللی ایالات متحده تقدیر کرد.
او ویتکاف را «هنری کیسینجر جونیور» نامید و با اشارهای طنزآمیز به کیسینجر گفت تفاوت این است که ویتکاف اطلاعات را درز نمیدهد.
ترامپ همچنین گفت ویتکاف و کوشنر نزد هر دو طرف و بهویژه ایرانیها از احترام برخوردارند و ابراز اطمینان کرد که آنها خواهند توانست مساله را به نتیجه برسانند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، سهشنبه ۳۱ شهریور در سخنرانی خود تاکید کرد آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز نباید به «ابزاری برای باجگیری» تبدیل شود.
او گفت: «این یک اصل اساسی حقوق بینالملل است و به نفع همه ماست که کشتیها بتوانند با امنیت از این تنگه عبور کنند و منافع انرژی همه کشورهای ما نیز تضمین شود.»
مکرون ادامه داد: «بازگشایی تنگه هرمز یک اولویت است. احترام به حقوق بینالملل هم یک اولویت است. این موضوع به نفع همه است و فرانسه به آن متعهد است.»
خبرگزاری رویترز ۳۱ شهریور به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد فرانسه با هماهنگی ایالات متحده، در حال تدوین پیشنویس قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل است که هدف آن ایجاد ماموریتی بینالمللی برای ازسرگیری تردد کشتیها در تنگه هرمز است.
در هفتههای اخیر، تنشهای دیپلماتیک میان تهران و پاریس افزایش یافته است. ۲۹ شهریور، دستگاه قضایی جمهوری اسلامی اعلام کرد مرکز آموزش زبان فرانسه، وابسته به سفارت فرانسه در تهران، با دستور دادستانی پلمب شده است.
در واکنش، وزارت خارجه فرانسه سفیر جمهوری اسلامی در پاریس را احضار کرد.
قطر: بازگشایی هرمز و احیای مذاکرات راه خروج از بحران است
تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، دیگر رهبری بود که در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل به موضوع تنگه هرمز پرداخت.
او گفت بحران خلیج فارس را میتوان از مسیر دیپلماسی، بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی و احیای مذاکرات حل کرد تا از وقوع جنگ جلوگیری شود.
امیر قطر افزود بحران کنونی امکان بسته شدن آبراهی را فراهم کرده است که نزدیک به یکچهارم تجارت انرژی جهان از آن عبور میکند و شریانهای حیاتی اقتصاد جهانی را به «ابزاری برای فشار و چانهزنی» تبدیل کرده است.
او هشدار داد مردم در سراسر جهان، با وجود فاصله داشتن از عوامل شکلگیری این درگیری، هزینه آن را از جمله با افزایش قیمت مواد غذایی و دارو میپردازند.
امیر قطر همچنین خواستار ایجاد یک نظام منطقهای برای تامین امنیت جمعی شد؛ نظامی که به حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی کشورها احترام بگذارد، حل مسالمتآمیز اختلافات را ترویج کند و مانع مداخله در امور داخلی کشورها شود.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی همچنان بر سیاستهای تنشآفرین خود در منطقه تاکید دارد.
خبرگزاری ایرنا ۳۱ شهریور به نقل از حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، گزارش داد مواد ۱۳، ۱۴ و ۱۵ طرح «اقدام راهبردی تامین امنیت و پیشرفت پایدار تنگه هرمز و خلیج فارس» در این کمیسیون به تصویب رسیده است.
قشقاوی گفت بر اساس ماده ۱۳ این طرح، شناورهایی که مقررات جمهوری اسلامی برای عبور از تنگه هرمز را رعایت نکنند، با مجازاتی معادل ۲۰ درصد محموله یا ارزش آن روبهرو خواهند شد و تا زمان پرداخت این مبلغ، بهطور موقت توقیف میشوند.
گوترش: آزادی کشتیرانی باید بهطور کامل احیا شود
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در سخنرانی خود از رهبران جهان خواست از فرصت مجمع عمومی برای کاهش تنشها استفاده کنند.
گوترش با اشاره به تشدید درگیریها در خاورمیانه گفت آنچه «آتشبس» خوانده میشود، چیزی بیش از کاهش شدت درگیریها نبوده و غیرنظامیان همچنان بهای آن را میپردازند.
او خواستار توقف جنگ، انتقال آزادانه کمکهای بشردوستانه و «احیای کامل حقوق و آزادیهای کشتیرانی مطابق با قوانین بینالمللی» شد.
در هفتههای اخیر، پیشروی حوثیهای یمن در مناطق اطراف تنگه بابالمندب و حملات آنها به عربستان سعودی، نگرانیها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی و چشمانداز بازار جهانی نفت را افزایش داده است.
اردوغان: گسترش دامنه درگیری به سود هیچکس نیست
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل به بحران خلیج فارس اشاره کرد و گفت: «تلاش خطرناک برای گسترش این درگیریها و منازعات به مناطق همجوار، به نفع هیچکس نیست.»
اردوغان افزود ترکیه برای پایان دادن به درگیریها در خلیج فارس با همه طرفها در تماس است.
او خواستار انجام اصلاحات در شورای امنیت شد و هشدار داد سازمان ملل دیگر قادر به انجام وظیفه خود در حفظ صلح نیست.
همزمان، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، گمانهزنیها درباره سرنوشت رویارویی تهران و واشینگتن بالا گرفته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت مقامهای آمریکایی ۳۱ شهریور نشستی سهساعته با هیات جمهوری اسلامی داشتهاند.
ترامپ این نشست را «بسیار خوب» و «بسیار سازنده» توصیف کرد و افزود نشست دیگری نیز برای «آینده بسیار نزدیک» برنامهریزی شده است.
ایالات متحده در هفتههای اخیر کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را تشدید کرده و در پی محدود کردن شریانهای مالی حکومت ایران بوده است.
این خبرگزاری سهشنبه ۳۱ شهریور به نقل از منابع آگاه نوشت دادستانی فدرال منهتن مسئول این تحقیقات است و بخش کیفری وزارت دادگستری در واشینگتن نیز در آن مشارکت دارد. یکی از منابع گفت مقامها بررسی میکنند آیا بایننس آگاهانه اجازه انجام این معاملات را داده است.
این بررسیها نزدیک به سه سال پس از توافق بایننس با نهادهای آمریکایی انجام میشود. بر اساس این توافق، شرکت با پذیرش نقض قوانین بانکی و تحریمها، پرداخت چهار میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار و تقویت نظارت بر معاملات را پذیرفت.
هنوز مشخص نیست تحقیقات تازه بر کدام تراکنشها متمرکز است. بلومبرگ تاکید کرد تحقیقات وزارت دادگستری ممکن است بدون طرح اتهام پایان یابد. منابع این خبرگزاری به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان منتشر شود.
وزارت دادگستری و دادستانی منهتن از اظهارنظر خودداری کردند. بایننس در پاسخ گفت هیچگونه نقض تحریم را تحمل نمیکند و برای شناسایی و متوقف کردن فعالیت متخلفان، با نهادهای مجری قانون همکاری کامل دارد.
پرونده پول نفت ایران در بایننس
پیش از انتشار خبر این تحقیقات، دادستانی فدرال منهتن ۲۳ شهریور خواستار مصادره حدود ۶۱ میلیون دلار رمزارز شد که به گفته این نهاد، از فروش نفت تحریمشده ایران به دست آمده بود.
دادستانی در دادخواست خود، دو شرکت «بلسد تراست» و «هگزا ویل» را متهم کرد که با استفاده از حسابهای بایننس، درآمد فروش نفت ایران را پولشویی و به حکومت، عوامل یا گروههای نیابتی آن منتقل کردهاند. به نوشته بلومبرگ، دادستانی در این پرونده بایننس را به تخلف متهم نکرد.
نام این دو شرکت پیشتر نیز در گزارشهای مربوط به انتقال پول به شبکههای مرتبط با جمهوری اسلامی مطرح شده بود. والاستریت ژورنال پنجم اسفند ۱۴۰۴ از شناسایی انتقال بیش از یک میلیارد دلار به نهادهای مرتبط با ایران در تحقیقات داخلی بایننس خبر داد.
به گزارش این روزنامه، کارکنان این صرافی دیجیتال، پس از ارائه یافتههای خود برکنار شدند. بایننس ارتباط اخراجها با این یافتهها را رد کرد و گفت بررسیهایش معامله مستقیم کاربران با نهادهای تحریمشده را نشان نداده است.
پیگیری این تراکنشها بخشی از تلاش واشینگتن برای محدود کردن دسترسی جمهوری اسلامی به منابع رمزارزی است. فاکسنیوز ۳۱ اردیبهشت، در گزارشی درباره افزایش فشار بر شبکههای مالی دیجیتال تهران، موضوع توقیف حدود ۵۰۰ میلیون دلار رمزارز مرتبط با جمهوری اسلامی از سوی اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، را بررسی کرد.
تراکنشهای شبکه زنجانی و تعهدات نظارتی بایننس
والاستریت ژورنال یکم خرداد گزارش داد شبکهای تحت مدیریت بابک زنجانی، تاجر و متهم ردیف اول بزرگترین پرونده فساد نفتی ایران، با وجود هشدارهای مکرر، طی دو سال مجموعا ۸۵۰ میلیون دلار واریز و برداشت در بایننس انجام داد. به نوشته این روزنامه، این شبکه برای تامین مالی نیروهای نظامی جمهوری اسلامی فعالیت میکرد و تراکنشهای آن دستکم تا بهمن ۱۴۰۴ ادامه داشت.
بایننس پس از توافق آبان ۱۴۰۲ با نهادهای آمریکایی، بر تقویت نظارت برای رعایت قوانین تاکید کرد. به گزارش بلومبرگ، این شرکت اعلام کرده بیش از ۱۵۰۰ نفر، معادل حدود یکچهارم کارکنانش، مسئول نظارت بر رعایت مقررات، از جمله تحریمها و قوانین مبارزه با پولشویی هستند.
چانگپنگ ژائو، بنیانگذار بایننس، نیز در پرونده پیشین به کوتاهی در اجرای برنامه موثر مبارزه با پولشویی اعتراف کرد، از سمت خود بهعنوان مدیرعامل عامل کنار رفت و چهار ماه زندان گذراند. دونالد ترامپ یکم آبان ۱۴۰۴ او را عفو کرد.
با وجود این پروندهها و پرسشها درباره رعایت تحریمها، بایننس به دنبال گسترش فعالیت خود است. ایراناینترنشنال ۲۴ مرداد به نقل از تلگراف گزارش داد این شرکت برای درخواست مجوز و بازگشت به بازار بریتانیا آماده میشود؛ روندی که مستلزم اثبات توانایی آن در رعایت مقررات مالی است.
بر اساس این گزارش که سهشنبه ۳۱ شهریور منتشر شد، اقدام تازه پاریس پس از دیدار امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک صورت میگیرد.
مکرون پس از دیدار دوشنبه شب خود با ترامپ در برج ترامپ گفت طرفین «چند گزینه» را بررسی کردند و افزود در ساعات آینده تلاش برای یافتن راهحلهای دیپلماتیک ادامه خواهد یافت.
او گفت این تلاشها ممکن است حتی بدون دستیابی به یک توافق جامع، امکان عبور شمار بیشتری از کشتیهای کانتینری و نفتکشها از تنگه هرمز را فراهم کند.
دیپلماتها به رویترز گفتند فرانسه امیدوار است پیشنویس قطعنامه را بهزودی در اختیار اعضای شورای امنیت قرار دهد، اما زمان مشخصی برای این کار اعلام نکردند. در این گزارش به ملیت دیپلماتها و جزییات دیگری درباره منابع اشاره نشده است.
تلاش برای جلب حمایت چین و روسیه
رویترز نوشت فرانسه پیشتر نیز برای دستیابی به توافق در شورای امنیت درباره تنگه هرمز تلاش کرده بود، اما این اقدامات بهدلیل مخالفت چین و روسیه، دو عضو دائم دارای حق وتو، به نتیجه نرسید. پکن و مسکو نگران بودند اقدامات پیشنهادی علیه تهران جهتگیری داشته باشد.
اختلاف کشورهای غربی با چین و روسیه بر سر نحوه برخورد شورای امنیت با جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر نیز ادامه داشته است.
شورای امنیت ۱۹ شهریور برای بررسی فعالیت کمیته ۱۷۳۷ و اجرای تحریمهای سازمان ملل مرتبط با برنامه هستهای جمهوری اسلامی تشکیل جلسه داد. روسیه و چین با قرار گرفتن این موضوع در دستور کار مخالفت کردند، اما دستور کار نشست با ۱۱ رای موافق، دو رای مخالف و دو رای ممتنع تصویب شد.
آمریکا و کشورهای اروپایی معتقدند با فعال شدن سازوکار بازگشت تحریمها، شش قطعنامه تحریمی پیشین شورای امنیت دوباره لازمالاجرا شدهاند. روسیه و چین این برداشت را رد میکنند و بازگشت تحریمها و احیای کمیته ۱۷۳۷ را فاقد اعتبار حقوقی میدانند.
تمرکز قطعنامه بر آزادی کشتیرانی
به گفته دیپلماتها، فرانسه در پیشنویس تازه تلاش خواهد کرد موضوع امنیت تنگه هرمز را از تنشهای گستردهتر با جمهوری اسلامی جدا نگه دارد و بر منافع مشترک کشورها در حفظ آزادی کشتیرانی و دسترسی به منابع انرژی تمرکز کند.
بر اساس طرح مورد بحث، کشورهای عضو سازمان ملل تلاشهای خود را برای حفاظت از کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز هماهنگ خواهند کرد؛ بدون آنکه ماموریت پیشنهادی موضعی تهاجمی علیه جمهوری اسلامی داشته باشد، به انتقاد از آمریکا بپردازد یا به دیگر مناقشات منطقهای گره بخورد.
یک منبع دیپلماتیک فرانسوی به رویترز گفت پاریس قصد دارد با آمریکا و دیگر شرکای خود بر سر قطعنامهای در شورای امنیت برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز همکاری کند.
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا ۲۹ شهریور در بیانیهای کشورهای غربی و منطقه را متهم کرد که در همکاری با ایالات متحده در تلاشاند «اقداماتی علیه جمهوری اسلامی» سازماندهی کنند.
تلاشها برای مدیریت بحران در تنگه هرمز
ابتکار تازه فرانسه در شورای امنیت در شرایطی مطرح میشود که اختلال در تردد کشتیها از تنگه هرمز، طی ماههای اخیر کشورهای منطقه و قدرتهای غربی را به جستوجوی راههایی برای حفظ جریان کشتیرانی و انتقال انرژی واداشته است.
یکی از این تلاشها برنامهریزی برای برگزاری نشستی میان جمهوری اسلامی و کشورهای عربی خلیج فارس در عمان بود. این نشست قرار بود ۲۳ شهریور در صلاله عمان برگزار شود، اما یک روز پیش از برگزاری به تعویق افتاد.
تعویق این نشست در شرایطی صورت گرفت که اختلال در تردد از هرمز، کشورهای منطقه را به افزایش استفاده از مسیرهای جایگزین انتقال نفت سوق داده است.
عربستان سعودی در ماههای اخیر استفاده از خط لوله شرقــغرب را افزایش داده است؛ خط لولهای که با انتقال نفت به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ، امکان صادرات بخشی از نفت این کشور بدون عبور از تنگه هرمز را فراهم میکند. آمریکا نیز توسعه چنین زیرساختهایی را بخشی از تلاش برای کاهش وابستگی انتقال انرژی به هرمز میداند.
یک مقام ارشد آمریکایی ۲۸ شهریور گفت گسترش زیرساختها و مسیرهای جایگزین انتقال نفت، توان جمهوری اسلامی برای اعمال فشار از طریق تنگه هرمز را «هفتهبههفته» کاهش میدهد. به گفته او، روزانه بهطور میانگین ۱۰ تا ۱۱ میلیون بشکه نفت از مسیرهای مختلف منتقل میشود. با این حال، بخش مهمی از تجارت انرژی جهان همچنان به عبور امن کشتیها از هرمز وابسته است؛ موضوعی که اکنون در مرکز تلاش دیپلماتیک فرانسه در شورای امنیت قرار دارد.
به گزارش رویترز، پیشنویس مورد نظر پاریس با هدف ایجاد یک ماموریت بینالمللی برای حفاظت از کشتیرانی تجاری و افزایش امکان عبور کشتیها از تنگه هرمز تهیه میشود. فرانسه در عین حال تلاش دارد موضوع امنیت این آبراه را از دیگر اختلافات با جمهوری اسلامی جدا کند تا زمینه جلب حمایت گستردهتر اعضای شورای امنیت فراهم شود.
این تلاش در شرایطی انجام میشود که نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در منطقه به هرمز محدود نمانده است. رویترز گزارش داد پیشروی حوثیها در یمن نگرانیها درباره امنیت تنگه بابالمندب را نیز افزایش داده است؛ آبراهی که یکی دیگر از مسیرهای اصلی انتقال انرژی و تجارت بینالمللی به شمار میرود.
به گزارش رویترز، افزایش قیمت جهانی نفت و نگرانی از تهدید همزمان مسیرهای هرمز و بابالمندب، امید برخی دیپلماتها را افزایش داده است که این بار اعضای شورای امنیت بتوانند بر سر سازوکاری برای حفاظت از آزادی کشتیرانی به توافق برسند.
ریاض پس از آن درخواست حمایت کرد که حوثیها، که کنترل پرجمعیتترین مناطق یمن را در اختیار دارند، حملات خود به عربستان سعودی را تشدید کردند و جبهه تازهای در جنگ گستردهتری گشودند که ۹ اسفند با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی آغاز شد.
برنهام در حالی که برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد عازم نیویورک بود، به خبرنگاران گفت: «ما درخواستی از پادشاهی عربستان سعودی برای حمایت نظامی دریافت کردهایم و بنا بر توصیه وزیر دفاع و وزیر خارجه، شب گذشته با این درخواست برای سوخترسانی هوایی دفاعی موافقت کردم.»
او افزود: «زیرا عربستان سعودی هدف حمله قرار گرفته است و ما باید این مسیرها را باز نگه داریم و به همین دلیل با این درخواست موافقت کردیم.»
بریتانیا و عربستان سعودی دهههاست متحدان نظامی نزدیکی هستند و بریتانیا یکی از بزرگترین تأمینکنندگان تسلیحات عربستان به شمار میرود.
اوایل سال جاری، بریتانیا سامانه پدافند هوایی اسکای سیبر (Sky Sabre) خود را در عربستان سعودی مستقر کرد تا در جریان درگیری آمریکا و اسرائیل با ایران، به حفاظت از این کشور در برابر حملات موشکی ایران کمک کند.
بهگزارش رویترز برای ماموریت جدید سوخترسانی هوایی، بریتانیا طی روزهای آینده یک فروند هواپیمای سوخترسان وویجر (Voyager) اعزام خواهد کرد.
برنهام گفت: «این توافق از نظر کمکی که ارائه خواهیم کرد، محدود به یک دوره زمانی مشخص است، اما آن را تحت بررسی نگه خواهیم داشت.»
او افزود بریتانیا در خاورمیانه در حال «ایفای سهم خود» است و از تلاشها برای باز نگه داشتن تنگه هرمز نیز حمایت میکند.
پیشتر بلومبرگ ۲۴ شهریور گزارش داد عربستان سعودی از بریتانیا برای مقابله با حوثیها درخواست کمک کرده است اما اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، هنوز در حال بررسی این درخواست است.
بهگزارش بلومبرگ، عربستان سعودی از بریتانیا خواسته است هم برای عقب راندن حوثیها از تنگه بابالمندب و هم برای کمک به دفاع در برابر حملات به زیرساختهای نفتی این کشور، کمک ارائه کند.
در گزارش بلومبرگ تاکید شده بود نخستوزیر بریتانیا، که همچنان در حال بررسی ارائه حمایت نظامی به عربستان سعودی برای مقابله با حوثیهاست، با اعزام مستشاران نظامی بریتانیایی برای کمک به عربستان سعودی موافقت کرده است، اما هنوز تعهدی برای ارسال کمکهای بیشتر نداده است.
بهنوشته بلومبرگ مقامهای بریتانیایی نیز به اندی برنهام گفتهاند که تنگه بابالمندب برای کشتیرانی و اقتصاد جهانی اهمیتی حیاتی دارد و باید از افتادن آن به دست حوثیها جلوگیری شود.
درخواست عربستان برای مقابله با حوثیها
گزارش بلومبرگ درباره درخواست کمک عربستان سعودی از بریتانیا پس از آن منتشر میشود که وبسایت اکسیوس پنجشنبه ۱۹ شهریور بهنقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در دو تماس تلفنی از دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا خواست حوثیهای یمن را هدف قرار دهد، اما ترامپ این درخواست را رد کرد.
همزمان گزارشهایی درباره درخواست عربستان از برخی کشورها از جمله بریتانیا، فرانسه و مصر برای کمک به مقابله با حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی منتشر شده بود.
روزنامه اسرائیل هیوم نیز ۲۴ شهریور گزارش داد محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، از طریق فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، خواستار کمک اطلاعاتی اسرائیل برای مقابله با پیشروی حوثیها شده است.
این روزنامه اسرائیلی به نقل از مقامهای دیپلماتیک منطقه نوشت ریاض درخواستهای مستقیمی نیز به مصر و شماری از کشورهای خلیج فارس فرستاده است.
به نوشته اسرائیل هیوم، هدف از درخواست غیرمستقیم از اسرائیل، دستیابی به اطلاعات و کمکهای دیگری است که بتواند مانع بسته شدن تنگه بابالمندب به دست حوثیها شود.
مقامهای سعودی، اسرائیل و آمریکا، تاکنون علنا طرح چنین درخواستی را تایید نکردهاند.
در همین حال، خبرگزاری رویترز ۲۶ شهریور بهنقل از سه منبع نزدیک به جمهوری اسلامی، گزارش داد که چین، پس از درخواست عربستان سعودی از پکن در پی پیشرویهای سریع نظامی حوثیها در هفته گذشته، بهطور خصوصی از جمهوری اسلامی خواسته است از نفوذ خود برای مهار حوثیهای یمن استفاده کند.
بهگفته این منابع، ریاض پس از آن به چین متوسل شد که حوثیها در امتداد ساحل دریای سرخ و اطراف تنگه بابالمندب بهسرعت پیش رفتند و به مناطقی در خاک عربستان حمله کردند؛ تحولاتی که صادرات نفت عربستان و کشتیرانی را بیش از پیش در معرض خطر قرار داده است.
چین در مواضع علنی خود خواستار خویشتنداری، گفتوگو و بازگشت کشتیرانی امن شده است، اما رویترز بهنقل از این سه منبع ایرانی نوشت که پیام خصوصی پکن به تهران فراتر از مواضع علنی آن بوده است و چین از جمهوری اسلامی خواسته نفوذ خود بر حوثیها را برای جلوگیری از گسترش بیشتر درگیری به مسیرهای انرژی به کار گیرد؛ مسیرهایی که اقتصاد چین به آنها وابستگی زیادی دارد.
فایننشالتایمز نیز جمعه ۲۷ شهریور گزارش داد مقامهای پاکستانی به تهران گفتهاند اگر عربستان سعودی رسما درخواست کمک کند، اسلامآباد ممکن است بر اساس «پیمان دفاعی مکه» ناچار شود برای دفاع از این کشور در برابر حملات حوثیها وارد عمل شود.
بر اساس این گزارش عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در دیدارهای اخیر خود با مقامهای جمهوری اسلامی بارها از تهران خواسته است از نفوذش بر حوثیها برای متوقف کردن حملات به عربستان سعودی و زیرساختهای انرژی این کشور استفاده کند.
مقامهای پاکستانی به همتایان ایرانی خود گفتهاند ادامه حملات میتواند اسلامآباد را در موقعیتی قرار دهد که در صورت درخواست رسمی ریاض، به تعهدات دفاعی خود عمل کند.
عربستان سعودی هنوز رسما خواستار فعال شدن سازوکار دفاع جمعی این پیمان نشده است.
