شبهنظامیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن، پس از تصرف شهر ساحلی مخا به جزایر حنیش در دریای سرخ رسیدهاند؛ تحولی راهبردی و چشمگیر که میتواند تنگه بابالمندب، یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان، را تهدید کند.
درگیری میان حوثیها و نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان سعودی در روزهای اخیر شدت گرفته است و این گروه شبهنظامی به جای تمرکز صرف بر شمال یمن، توجه خود را به کنترل خط ساحلی طولانی این کشور معطوف کرده است؛ تغییری که میتواند موقعیت آنها را برای ایجاد اختلال در تجارت دریایی تقویت کند.
منابع یمنی پنجشنبه ۱۹ شهریور به رویترز گفتند این گروه حملاتی را علیه حنیش آغاز کرده و نیروهای دولتی و متحدان آنها را به سمت جنوب، به سوی ذُباب، عقب رانده است؛ شهری که مستقیماً در کنار تنگه و روبهروی جزیره پریم قرار دارد.
آنها گفتند کنترل ذُباب و این جزیره برای در اختیار گرفتن تنگه نقشی کلیدی دارد.
تشدید درگیری میان متحدان یمنی عربستان سعودی در دولت به رسمیت شناختهشده بینالمللی و حوثیها، جبهه دومی از جنگ در مناقشه ایران ایجاد کرده است که عرضه جهانی انرژی و کالاها را تهدید میکند.
چهار منبع نظامی دولتی به رویترز گفتند شبهنظامیان حوثی پیشتر کنترل شهر بندری تاریخی مخا را به دست گرفتهاند.
قیمت نفت خام برنت روز پنجشنبه بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی ماند، زیرا مسیرهای عرضه از طریق تنگه هرمز و دریای سرخ هر دو همچنان با اختلال شدید روبهرو بودند.
عربستان سعودی برای اجتناب از تنگه هرمز، روزانه میلیونها بشکه نفت را از بندر ینبع خود که در بخش شمالیتر ساحل دریای سرخ قرار دارد، بارگیری کرده است.
با وجود نگرانیها درباره احتمال ایجاد مشکلات تازه برای کشتیرانی جهانی در پی آشفتگیهای خاورمیانه، محمد عبدالسلام، یک سخنگوی حوثیها گفت آزادی کشتیرانی و تجارت بینالمللی در دریای سرخ و این تنگه همچنان امن است و عملیات این گروه تنها اهداف مشخصی را در بر میگیرد.
با این حال، او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس افزود که این عملیات تنها زمانی متوقف خواهد شد که «تجاوز» علیه یمن پایان یابد.
مرکز هماهنگی عملیات بشردوستانه تحت کنترل حوثیها که برای ارتباط میان نیروهای حوثی و شرکتهای کشتیرانی تجاری ایجاد شده است، اعلام کرد کشتیرانی در دریای سرخ برای همه شرکتهای کشتیرانی امن است، به استثنای کشتیهای سعودی که همچنان مشمول ممنوعیتی هستند که پیشتر اعلام شده بود.
اهمیت تنگه بابالمندب
کنترل تنگه بابالمندب توسط حوثیها خطر ایجاد اختلالات بیشتر در جریان صادرات نفت عربستان به آسیا را افزایش میدهد. این گروه شبهنظامی پیشتر علیه عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، محاصره دریایی اعلام کرده است.
آتشبس سال ۲۰۲۲ در یمن با میانجیگری سازمان ملل تا حد زیادی به سالها جنگ پایان داد، اما به یک توافق پایدار منجر نشد و درگیریهای اخیر خطر بازگشت به یک جنگ تمامعیار را افزایش داده است.
این تنگه که به دلیل شرایط خطرناک کشتیرانی در آن «دروازه اشکها» نام گرفته است، در انتهای جنوبی دریای سرخ و میان یمن در شبهجزیره عربستان و جیبوتی و اریتره در سواحل آفریقا قرار دارد.
بابالمندب در سمت مقابل شبهجزیره نسبت به تنگه هرمز قرار گرفته است؛ تنگهای که در جریان جنگ آمریکا و ایران یکی از کانونهای اصلی توجه بوده است.
عرض این آبراه در باریکترین نقطه خود ۱۸ مایل (۲۹ کیلومتر) است و همین امر تردد را به دو کانال برای کشتیهای ورودی و خروجی محدود میکند که جزیره پریم یمن، که در عربی «میون» نامیده میشود، میان آنها قرار دارد.
در شمال، جزایر حنیش قرار دارند که میان شهرهای بندری حدیده و مخا واقع شدهاند و به هر طرفی که کنترل آنها را در اختیار داشته باشد، دیدی مسلط بر کشتیهای در حال نزدیک شدن میدهند. حوثیها کنترل حدیده را در اختیار دارند و از آن بهعنوان پایگاهی برای کارزار گستردهتر خود در حمله به کشتیها در دریای سرخ استفاده کردهاند.
بابالمندب یکی از مهمترین مسیرهای جهان برای انتقال نفت خام و سوخت خلیج فارس به مقصد مدیترانه از طریق کانال سوئز یا خط لوله سوئز ـ مدیترانه در ساحل دریای سرخ مصر است. همچنین کالاهایی که به مقصد آسیا میروند، از جمله نفت روسیه، از این مسیر عبور میکنند.
هشدار به تهران
شبکه تلویزیونی الجمهوریه گزارش داد طارق صالح یک فرمانده نظامی متحد نیروهای دولتی یمن روز پنجشنبه اعلام کرد به نیروهای تحت فرمان خود در ساحل غربی دستور داده است یک مرکز فرماندهی جایگزین در مکانی امن ایجاد کنند؛
دستور طارق صالح، برادرزاده علی عبدالله صالح، رییسجمهوری ترورشده یمن، نشانه دیگری است از اینکه حوثیها نیروهای مقاومت ملی تحت فرمان او را از غرب عقب میرانند.
گروهی از جنگجویان حوثی که به تفنگ مسلح بودند و قات ــ برگ سبزرنگ مخدری که بخش مهمی از زندگی روزمره در یمن را تشکیل میدهد ــ میجویدند، در ساختمان اداره امنیت در منطقه حیس در جنوب حدیده، پیشرویهای خود را جشن گرفتند.
آنها در ویدیویی که رویترز صحت آن را تأیید کرده است، شعار میدادند:«مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل.»
منابع سعودی، پاکستانی و ایرانی گفتند پاکستان هشدار عربستان سعودی را به جمهوری اسلامی منتقل کرده است تا متحدان حوثی خود در یمن را پس از تشدید حملات آنها علیه عربستان مهار کند؛ اقدامی که با هدف جلوگیری از خارج شدن درگیری از کنترل انجام شده است.
یک مقام ارشد ایرانی جمهوری اسلامی تایید کرد که پاکستان سهشنبه ۱۷ شهریور این پیام را به تهران منتقل کرده و پاسخ ایران این بوده است که «ما حوثیها را کنترل نمیکنیم.»
با این حال، دو منبع جمهوری اسلامی گفتند تهران هفته گذشته به حوثیها گفته بود که حملاتی را علیه عربستان سعودی انجام دهند و در مقابل، وعده تامین منابع مالی و تسلیحات بیشتر را داده بود. همچنین چند فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به یمن سفر کرده بودند تا به هماهنگی این حملات کمک کنند.
حوثیها در سال ۲۰۲۳ کشتیرانی در دریای سرخ را مختل کردند و گفتند این اقدامات را در حمایت از فلسطینیان در جریان جنگ اسرائیل در غزه انجام میدهند.
حملات به کشتیرانی در دریای سرخ و همچنین حملات علیه عربستان سعودی امسال در واکنش به جنگ آمریکا علیه ایران، متحد نزدیک حوثیها، از سر گرفته شد.
حملات به شهرهای عربستان سعودی
حوثیها چهارشنبه اعلام کردند عربستان سعودی به استانهای الجوف، مأرب و صعده در یمن را که با عربستان هممرز هستند، و همچنین تعز در جنوب و شهر حدیده در امتداد ساحل دریای سرخ حمله کردهاند.
حدیده یکی از پایگاههای اصلی حوثیهاست که این گروه از آن بهعنوان پایگاهی برای کارزار گستردهتر خود در حمله به کشتیرانی در این آبراه استفاده کرده است. عربستان سعودی انجام این حملات را تأیید نکرد.
عربستان سعودی اعلام کرد حملات حوثیها به این کشور در روزهای اخیر، پس از هدف قرار گرفتن تأسیسات غیرنظامی و اقتصادی در جنوب، ۷۳ نفر، از جمله زنان و کودکان، را زخمی کرده است.
حوثیها در سال ۲۰۱۴ صنعا، پایتخت یمن، را تصرف کردند و دولت به رسمیت شناختهشده بینالمللی را به سمت جنوب و عدن عقب راندند.
عربستان سعودی که از افزایش نفوذ ایران در یمن و گسترش هرجومرج در مرزهای خود نگران بود، در سال ۲۰۱۵ رهبری مداخله نظامی علیه حوثیها را بر عهده گرفت.
جنگ داخلی حاصل از آن، یکی از بزرگترین بحرانهای انسانی جهان را رقم زد و به سالها نبرد شدید و حملات هوایی ویرانگر عربستان سعودی و شرکای ائتلافی آن منجر شد.
با حمایت ایران، عبدالملک الحوثی، رهبر این گروه، جناح خود را که در ابتدا متشکل از جنگجویان مناطق کوهستانی بود، به نیرویی با دهها هزار جنگجو تبدیل کرد که تواناییهای قابل توجهی در زمینه موشکی و پهپادی از خود نشان داده است و در جریان این مناقشه، تاسیسات نفتی و زیرساختهای حیاتی در عربستان سعودی و امارات متحده عربی را هدف قرار داده است.
پلیس لندن پنجشنبه ۱۹ شهریور اعلام کرد هر دو مظنون به ظن ارتکاب جرم بر اساس ماده سه قانون امنیت ملی مصوب سال ۲۰۲۳، یعنی کمک به یک سرویس اطلاعاتی خارجی، بازداشت شدهاند.
ماموران پلیس مبارزه با تروریسم لندن این زن و مرد را چهارشنبه ۱۸ شهریور در دو مکان متفاوت در لندن بازداشت و برای بازجویی به یک مرکز پلیس منتقل کردند. هر دو نفر پس از بازجویی، با قرار وثیقه و تحت شرایطی سختگیرانه، تا اواخر اکتبر آزاد شدند.
این بازداشتها در ادامه بازرسیهایی انجام شد که ماموران پلیس مبارزه با تروریسم سوم تیر از دو محل در شمالغرب لندن انجام داده بودند. پلیس همچنین ۱۸ شهریور محل سومی را در همان منطقه بازرسی کرد.
پلیس لندن پیشتر اعلام کرده بود کشور مرتبط با این تحقیقات ایران است و این عملیات را بخشی از تلاش گستردهتر نهادهای امنیتی بریتانیا برای مقابله با فعالیتهای خصمانه دولتهای خارجی توصیف کرده بود.
پلیس همچنین تاکید کرد تحقیقات کنونی با هیچیک از حوادث یا حملات اوایل سال جاری میلادی به اماکن و ساختمانهای مرتبط با جوامع ایرانی و یهودی در لندن ارتباط ندارد.
هلن فلاناگان، فرمانده پلیس مبارزه با تروریسم لندن، گفت خبر بازداشتها ممکن است باعث نگرانی برخی از مردم شود، اما پلیس بر این باور نیست که در ارتباط با این پرونده تهدید قریبالوقوعی متوجه عموم مردم باشد.
او گفت: «در یک سال گذشته شاهد افزایش محسوسی در سرعت و حجم فعالیتهای خود در ارتباط با امنیت ملی و تهدیدهای دولتی بودهایم و این تحقیقات نیز ادامه همین روند است.»
او همچنین با اشاره به اینکه سطح کلی تهدید تروریستی در بریتانیا همچنان در وضعیت «شدید» قرار دارد، از مردم خواست هوشیار باشند و موارد مشکوک را به پلیس گزارش دهند.
افزایش پروندههای مرتبط با جمهوری اسلامی در بریتانیا
بازداشتهای تازه در شرایطی انجام میشود که نهادهای امنیتی بریتانیا در ماههای اخیر بارها درباره افزایش تهدیدهای منتسب به جمهوری اسلامی، از جاسوسی و عملیات شناسایی تا طرحهای ترور، آدمربایی و استفاده از عوامل نیابتی، هشدار دادهاند.
پلیس ضدتروریسم بریتانیا تیرماه اعلام کرد از سال ۲۰۲۵ تاکنون بیش از ۲۰ طرح مرتبط با جمهوری اسلامی را مختل یا متوقف کرده است. به گفته مقامهای امنیتی این طرحها شامل ترور، آدمربایی، تهدیدهای فیزیکی و استفاده از نیروهای نیابتی بودهاند. پلیس همچنین گفته بخش مهمی از منابع خود را صرف مقابله با تلاشهای جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن مخالفان در خاک بریتانیا میکند.
یکی از برجستهترین نمونههای این تهدیدها، حمله به پوریا زراعتی، مجری ایراناینترنشنال، در لندن بود. زراعتی ۱۰ فروردین ۱۴۰۳ هنگام خروج از خانهاش در ویمبلدون با چاقو هدف حمله قرار گرفت. دو شهروند رومانیایی که در این حمله نقش داشتند، در دادگاهی در لندن مجرم شناخته و به ۱۲ و هشت سال زندان محکوم شدند.
مقامهای پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا پس از رسیدگی به این پرونده نیز تاکید کردند استفاده دولتهای خارجی از مجرمان و عوامل نیابتی برای هدف قرار دادن روزنامهنگاران و مخالفان در بریتانیا یکی از محورهای اصلی نگرانیهای امنیتی این کشور است.
این پرونده تازه همچنین چند هفته پس از آن مطرح میشود که پلیس بریتانیا وحید عابری، مردی ۳۹ ساله و ساکن لیورپول، را به کمک به یک سرویس اطلاعاتی خارجی در پروندهای مرتبط با جمهوری اسلامی متهم کرد. عابری نیز بر اساس همان ماده سه قانون امنیت ملی ۲۰۲۳ که در پرونده تازه مورد استناد قرار گرفته، متهم شده است.
نگرانی از انتقال عوامل و استفاده از شبکههای نیابتی در بریتانیا
همزمان با افزایش تحقیقات پلیس، گزارشهایی نیز درباره شیوه ورود و فعالیت عوامل مرتبط با نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در بریتانیا منتشر شده است.
ساندی اکسپرس در مردادماه به نقل از راجر مکمیلان، رییس پیشین بخش امنیت ایراناینترنشنال، گزارش داد جمهوری اسلامی از مسیرهای قانونی مهاجرت، از جمله ویزاهای کاری و تحصیلی، برای انتقال ماموران اطلاعاتی، تیمهای شناسایی و حتی عوامل ترور به بریتانیا استفاده میکند.
بهگفته او، برخی عوامل جمهوری اسلامی سالهاست بهطور قانونی در بریتانیا زندگی میکنند و شماری از آنان در جامعه این کشور جا افتاده و حتی تابعیت بریتانیا گرفتهاند.
بر اساس همان گزارش، تهدیدهای منتسب به جمهوری اسلامی در بریتانیا عمدتا روزنامهنگاران و رسانههای مستقل از جمله ایراناینترنشنال، مخالفان حکومت و اهداف یهودی و اسرائیلی را در بر گرفته است.
پیش از آن، روزنامه تلگراف نیز از شناسایی افرادی مظنون به ارتباط با نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی هنگام ورود به بریتانیا و استفاده احتمالی تهران از شبکههای قاچاق انسان خبر داده بود.
این روزنامه به نقل از منابع خود نوشت برخی افراد مظنون به ارتباط با وزارت اطلاعات هنگام تلاش برای عبور از کانال مانش با قایقهای کوچک شناسایی شدهاند؛ ادعاهایی که در زمان انتشار بهطور مستقل تایید نشده بودند.
تلگراف همچنین به نقل از منابعی در ایران گزارش داد برخی شبکههای انتقال افراد به بریتانیا به یگان ۷۰۰ نیروی قدس سپاه پاسداران مرتبطاند؛ یگانی که شاخه لجستیکی نیروی قدس، واحد مسئول عملیات برونمرزی سپاه، شناخته میشود.
ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داده بود که ادامه مجوز مرکز اسلامی انگلیس برای حمایت از صدور ویزای نیروی متخصص و مبلغان دینی، همزمان با تحقیقات درباره ارتباط احتمالی این مرکز با حکومت ایران، با انتقادهایی روبهرو شده است. مرکز اسلامی انگلیس وابستگی به حکومت ایران را رد کرده و خود را یک موسسه خیریه مستقل بریتانیایی معرفی کرده است.
پروندههای مشابه در دیگر کشورها
نگرانی درباره فعالیتهای اطلاعاتی و عملیات برونمرزی منتسب به جمهوری اسلامی به بریتانیا محدود نیست.
در یکی از تازهترین پروندهها، مقامهای قبرس رشاد سلطانف، شهروند بریتانیا و جمهوری آذربایجان، را در ارتباط با اتهام انتقال اطلاعات یک پایگاه نظامی بریتانیا به سپاه پاسداران بازداشت کردند.
در آلمان نیز دادگاه عالی ایالتی هامبورگ رسیدگی به پرونده یک شهروند دانمارکی افغانستانیتبار متهم به جاسوسی برای جمهوری اسلامی و شناسایی اهداف یهودی و حامیان اسرائیل را آغاز کرده است.
بر اساس کیفرخواست دادستانی آلمان، اطلاعات جمعآوریشده میتوانست برای حملات احتمالی، از جمله قتل و آتشسوزی، مورد استفاده قرار گیرد. یک متهم دیگر نیز به کمک به آمادهسازی احتمالی عملیات تروریستی متهم شده است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی هنوز داخل این مجموعه را که شبکهای از تونلها در اعماق کوه است بازرسی نکرده، اما گروسی، پنجشنبه ۱۹ شهریور در مصاحبهای با تلویزیون بلومبرگ گفت تصاویر بهدستآمده از راه دور حاکی از تحرکات جدید در این سایت است.
سایت کلنگ گزلا در جنوب تاسیسات غنیسازی اورانیوم نظنز قرار داد و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تنها طی هفته گذشته دستکم دو بار در اظهارات علنی خود توجهها را به این سایت جلب کرده و از احتمال حمله قریبالوقوع به آن سخن گفته است.
گروسی به بلومبرگ گفت: «نشانههایی وجود دارد که حاکی از تحرکاتی در اطراف این محل ساختوساز است. ما هیچ اطلاعات مشخصی درباره فعالیتهایی که ممکن است در آنجا در حال انجام باشد، نداریم.»
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، سیاسآیاس، در تحلیلی که چهارشنبه ۱۸ شهریور منتشر شد، اعلام کرد فعالیت در جادهها و ورودیهای مجموعه واقع در کوه کلنگ گزلا، از هر زمان دیگری طی شش سال گذشته بیشتر بوده است.
تحلیل شش سال تصاویر ماهوارهای نشان میدهد فعالیت عمرانی در مجموعه زیرزمینی کوه کلنگ گزلا، در نزدیکی نطنز، طی سال ۲۰۲۶ به اوج رسیده است؛ با این حال، شواهد موجود انتقال سانتریفیوژ یا آغاز غنیسازی اورانیوم در این محل را تایید نمیکند.
همزمان، سفیر بریتانیا در سازمان ملل نیز پنجشنبه ۱۹ شهریور گفت آژانس بینالمللی انرژی اتمی از خرداد ماه ۱۴۰۴ بهجز نیروگاه بوشهر، عملا به دیگر تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی دسترسی نداشته و در دوره گزارش اخیر حتی به هیچیک از تاسیسات دسترسی نداشته است.
او افزود در نتیجه آژانس نمیتواند وضعیت تاسیسات، مواد هستهای و ذخیره اورانیوم را راستیآزمایی کند.
این اظهارات تنها یک روز پس از آن مطرح میشود که شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پرونده هستهای ایران را بهدلیل عدم پایبندی جمهوری اسلامی به الزامات مرتبط با فعالیتهای هستهایاش، بار دیگر به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد.
بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از خرداد ۱۴۰۴، زمانی که اسرائیل و آمریکا تاسیسات هستهای ایران را هدف حمله قرار دادند، نتوانستهاند وضعیت یا محل ذخایر اورانیوم ایران با غنای نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت بمب اتم را راستیآزمایی کنند.
ترامپ چهارشنبه ۱۸ شهریور در یک گردهمایی جمهوریخواهان گفت: «متوجه شدهایم که در کوه کلنگ کمی فعالیت وجود دارد. به ایران توصیه میکنم زرنگبازی درنیاورد، چون مجبور خواهیم شد آنها را خیلی سخت هدف قرار دهیم.»
رییسجمهوری آمریکا گفت اگر فعالیت مشکوکی در این مجموعه ادامه پیدا کند، احتمال دارد ایالات متحده آن را نیز هدف قرار دهد.
ترامپ پیشتر نیز گفته بود مشخص نیست [حکومت] ایران در کوه کلنگ فعالیت هستهای مهمی انجام میدهد یا نه، اما اگر حتی میزان اندکی فعالیت مشاهده شود، آمریکا آن را «بهشدت» هدف قرار خواهد داد.
کوه کلنگ گزلا یک مجموعه بزرگ تونلی در نزدیکی تاسیسات غنیسازی نطنز است. مقامهای ایرانی در سال ۲۰۲۰ اعلام کرده بودند یک مرکز زیرزمینی مونتاژ سانتریفیوژ در این منطقه احداث میکنند.
اطلاعات علنی موجود، انتقال سانتریفیوژ یا مواد غنیشده به این مجموعه و انجام غنیسازی در داخل آن را بهطور قطعی تایید نمیکند. بررسی تصاویر ماهوارهای از افزایش ساختوساز و مقاومسازی ورودیها حکایت دارد، اما تحلیلگران درباره کاربری کنونی و میزان پیشرفت تاسیسات اختلاف نظر دارند.
فعالیت در سایت کوه کلنگ، واقع در رشتهکوه زاگرس در ۲۲۰ کیلومتری جنوب تهران، پس از آن آغاز شد که شش سال پیش، یک کارگاه سانتریفیوژ در ایران در عملیاتی خرابکارانه هدف قرار گرفت.
گروسی گفت: «آنها در آن زمان گفتند: "قرار است همهچیز را داخل تونلها، درون یک کوه قرار دهیم." قرار بود این مکان نفوذناپذیر و در برابر حملات محافظتشده باشد.»
اسرائیل و آمریکا خواهان آن هستند که جمهوری اسلامی غنیسازی اورانیوم را متوقف کند. ترامپ بارها تاکید کرده است که اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست یابد.
قطعنامه محکومیت جمهوری اسلامی که اواخر چهارشنبه ۱۸ شهریور در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی تصویب شد و پرونده جمهوری اسلام را پس از ۲۰ سال بار دیگر به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد، میتواند امکان انجام حملات نظامی جدید علیه تاسیسات هستهای ایران را فراهم کند.
تهران در واکنش در یک یادداشت دیپلماتیک جداگانه که این هفته توزیع شد، به کشورهای غربی هشدار داد که آژانس بینالمللی انرژی اتمی را به ابزاری برای جنگ تبدیل نکنند.
در این یادداشت ۱۱ صفحهای گفته شده است حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای ایران در خرداد ۱۴۰۴ تنها یک روز پس از تصویب قطعنامهای علیه جمهوری اسلامی در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام گرفت، این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد به داشتن دستور کار پنهان و هماهنگ با آمریکا و اسرائیل متهم شده است.
گروسی در گفتوگوی خود با بلومبرگ همچنین گفت از افزایش تعداد کشورهایی که بار دیگر موضوع دستیابی به سلاحهای هستهای و استفاده احتمالی از آنها را مورد بررسی قرار میدهند، بیش از پیش نگران است.
او گفت: «این موضوع به جهانی مربوط میشود که در آن درگیری بیشتر و جنگهای بیشتری وجود دارد.»
گروسی با اشاره به اینکه گسترش سلاحهای هستهای «اتفاقی وحشتناک» خواهد بود، افزود: «در آن صورت، قطعا و بدون تردید، از سلاح هستهای استفاده خواهد شد.»
شبکه سیبیاس نیوز چهارشنبه ۱۸ شهریور به نقل از منابعی که مستقیما در جریان موضوع قرار دارند، گزارش داد این هواپیماها در حملاتی که از شامگاه سهشنبه تا بامداد چهارشنبه به وقت محلی انجام شد، آسیب دیدند.
به گفته این منابع، حدود هشت جنگنده اف-۱۵ آسیب جزیی دیدند، اما پس از آن دوباره به خدمت بازگشتند. یک هواپیمای تهاجمی ای-۱۰ تاندربولت، معروف به «وارتاگ»، نیز هدف قرار گرفت و یک بال خود را از دست داد.
منابع سیبیاس نیوز به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، زیرا اجازه نداشتند درباره خسارتهای واردشده بهطور علنی اظهار نظر کنند.
بر اساس این گزارش، در حملات به اردن هیچ نیروی آمریکایی کشته نشده است.
ارتش اردن بامداد ۱۸ شهریور اعلام کرد جمهوری اسلامی ۲۰ موشک بالستیک به سوی این کشور شلیک کرده که ۱۸ فروند رهگیری و منهدم شدند و دو موشک در مناطق خالی از سکنه سقوط کردند.
به گفته ارتش اردن، این حمله تلفات جانی نداشت.
احتمال استفاده از موشک مجهز به جستجوگر الکترواپتیکی
تلگراف ۱۸ شهریور گزارش داد جمهوری اسلامی در حمله به شناورهای آمریکایی نزدیک تنگه هرمز، احتمالا برای نخستینبار از موشک مجهز به جستجوگر الکترواپتیکی استفاده کرده است.
جمهوری اسلامی اردیبهشت ۱۴۰۴ از موشک بالستیک میانبرد «قاسم بصیر» رونمایی کرد که به جستوجوگر الکترواپتیکی مجهز است. مقامهای جمهوری اسلامی گفتهاند این موشک میتواند بدون استفاده از جیپیاس، هدف را شناسایی و دنبال کند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، شامگاه ۱۵ شهریور گفت حکومت ایران یک موشک ضدناوشکن را در نزدیکی یک ناو آمریکایی آزمایش کرده و این اقدام باعث عقبنشینی ناوهای آمریکایی شده است.
او افزود هدف از این شلیک، «باورپذیر کردن» تهدید جمهوری اسلامی بوده است.
با این حال، هنوز مشخص نیست موشک شلیکشده به سوی شناورهای آمریکایی همان «قاسم بصیر» بوده است یا سامانهای دیگر و مقامهای آمریکایی نیز استفاده از این نوع موشک را بهطور مستقل تایید نکردهاند.
سپاه پاسداران شامگاه ۱۷ شهریور و بامداد ۱۸ شهریور موجی از حملات را علیه نیروهای آمریکا در اردن و ۱۰ شناور آمریکایی در نزدیکی تنگه هرمز انجام داد.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، وقوع این حملات را تایید کرد، اما گفت موشکهای شلیکشده به شناورها اصابت نکردند و موشکهای شلیکشده به سوی اردن نیز رهگیری شدند.
سیبیاس نیوز همچنین گزارش داد نیروهای آمریکایی مستقر در اردن برای مقابله با حملات جمهوری اسلامی بیش از ۳۰ موشک پاتریوت شلیک کردند.
این حملات پس از آن صورت گرفت که آمریکا اعلام کرد ۱۷ شهریور پنج نفتکش ایرانی را در واکنش به حمله جمهوری اسلامی به یک ناو جنگی نیروی دریایی آمریکا هدف قرار داده است.
سپاه پاسداران نیز در واکنش اعلام کرد هشت نفتکش و دو شناور جنگی را هدف قرار داده و پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن نیز از اهداف حملات جمهوری اسلامی بوده است.
سیبیاس نیوز اول مرداد گزارش داد مقامهای آمریکایی درباره کاهش سریع ذخایر موشکهای پاتریوت و دیگر مهمات هدایتشونده دقیق، ابراز نگرانی کردهاند.
دادههای اولیه رهگیری کشتیها در پنجشنبه ۱۹ شهریور نشان میدهد ۱۸ شهریور چهار شناور از تنگه هرمز خارج شدند و سه شناور وارد آن شدند.
در میان شناورهای خروجی، نفتکش بسیار بزرگ «فینلند پراسپریتی» نیز با نزدیک به دو میلیون بشکه نفت خام حضور داشت. دو کشتی فلهبر و یک نفتکش کوچک حامل فرآوردههای سنگین نفتی هم از تنگه خارج شدند و هیچ نفتکش حامل گاز طبیعی مایع از آن خارج نشد.
سه شناور ورودی نیز شامل یک کشتی فلهبر، یک نفتکش کوچک و یک نفتکش متوسط بودند.
برخی کشتیها ممکن است با فرستندههای شناسایی خاموش از تنگه هرمز عبور کنند و در این آمار محاسبه نشده باشند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شامگاه ۱۸ شهریور گفت ایالات متحده «کنترل تنگه هرمز را در دست دارد». او با لحنی طنزآمیز پیشنهاد کرد نام این آبراه به «تنگه ترامپ» تغییر کند و گفت بهزودی در این زمینه «اطلاعیهای» منتشر خواهد کرد.
در همین حال، ۱۸ شهریور ۲۸ کشتی حامل کالا از تنگه بابالمندب عبور کردند که نزدیک به میانگین ۱۰ روزه ۲۷ کشتی بود؛ ۱۶ فروند وارد و ۱۲ فروند خارج شدند.
حمله آمریکا به پنج نفتکش ایرانی
ارتش آمریکا ۱۷ شهریور پنج نفتکش ایرانی را هدف قرار داد. ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد چهار نفتکش حامل نفت خام در دریای عمان و یک نفتکش در نزدیکی جزیره خارک هدف حمله قرار گرفتند.
یکی از آنها، نفتکش «ریسکو»، پس از حمله در دریای عمان آتش گرفت و در حال غرق شدن دیده شد. سنتکام اعلام کرد نیروهای آمریکایی پیش از حمله، به خدمه شناورهای هدف هشدار دادند که کشتیها را ترک کنند.
آمریکا این حملات را واکنشی به شلیک موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی به یک ناو جنگی این کشور اعلام کرد. به گفته سنتکام، ناو آمریکایی از موشکها گریخت و هیچ نیروی آمریکایی آسیب ندید.
همزمان سیانان گزارش داد راهبرد آمریکا بر افزایش فشار اقتصادی بر حکومت ایران متمرکز شده و واشینگتن به اسکورت کشتیهای تجاری از تنگه هرمز و حفظ محاصره دریایی بنادر ایران ادامه میدهد.
۱۴ شهریور نیز نیروهای آمریکا سه نفتکش حامل نفت خام ایران را هدف قرار دادند؛ حملاتی که واشینگتن آنها را واکنش به تلاش جمهوری اسلامی برای حمله به یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن مجهز به موشکهای هدایتشونده آمریکا عنوان کرد.
دو نفتکش دیگر در خلیج فارس هدف قرار گرفتند
۱۸ شهریور نیز دو نفتکش در خلیج فارس، یکی در نزدیکی ساحل دبی و دیگری در آبهای عراق، با پهپاد هدف قرار گرفتند.
شرکت «پنینسولا»، اجارهکننده نفتکش فرآوردههای نفتی «هرکولس استار» با پرچم جبلالطارق، اعلام کرد یک دریانورد هنگام حضور این کشتی در لنگرگاهی نزدیک دبی کشته شد، اما علت مرگ او را اعلام نکرد.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز گزارش داد یک شناور در همان منطقه پس از اصابت یک «پرتابه ناشناس» دچار انحراف به یک سمت شده است.
وزارت حملونقل عراق اعلام کرد یک نفتکش با پرچم پاناما در آبهای این کشور از سوی منبعی نامشخص هدف قرار گرفت و بدنه آن آسیب دید، اما هیچ یک از خدمه کشته یا مجروح نشدند.
هیچ گروه یا کشوری مسئولیت این دو حمله را بر عهده نگرفته است.
هشدار سپاه پاسداران به نفتکشها
سپاه پاسداران ۱۷ شهریور به خدمه نفتکشهای مستقر در نزدیکی بنادر کویت و بحرین هشدار داد کشتیها را ترک کنند و اعلام کرد این شناورها هدف قرار خواهند گرفت.
همزمان، حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، گفت محدوده محدودیتهای دریایی جمهوری اسلامی گسترش خواهد یافت و از حوالی چابهار آغاز میشود و بخشی از دریای عرب در مسیر منتهی به تنگه هرمز را نیز در بر میگیرد.
او افزود مختصات دقیق این محدوده بعدا اعلام خواهد شد.
جمهوری اسلامی تلاش کرده است از محدود کردن تردد در تنگه هرمز برای بالا نگه داشتن قیمت نفت و افزایش فشار اقتصادی بر آمریکا استفاده کند.
والاستریت ژورنال ۱۸ شهریور گزارش داد حملات موشکی جمهوری اسلامی در واکنش به فشارهای آمریکا نشان میدهد اجتناب از درگیریهای نظامی دورهای در تنگه هرمز دشوار خواهد بود.
افزایش فشار بر بازار نفت
تشدید حملات دریایی باعث شد قیمت جهانی نفت ۱۸ شهریور بهطور موقت از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کند؛ بالاترین سطح از ژوئیه (۱۰ تیر تا ۹ مرداد).
نفت برنت ابتدا ۲.۳ درصد افزایش یافت و سپس بخشی از این رشد را از دست داد.
در آمریکا نیز قیمت بنزین ۱۷ شهریور به بیش از ۴.۱۵ دلار در هر گالن رسید که بالاترین سطح سه ماه اخیر بود.
بر اساس دادههای «تریدینگ اکونومیکس»، صبح پنجشنبه ۱۹ شهریور نفت برنت حدود ۱۰۰.۴ دلار و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا حدود ۹۵.۶ دلار در هر بشکه معامله شد.
ترامپ ۱۸ شهریور گفت انتظار دارد جمهوری اسلامی پس از انتخابات میاندورهای آمریکا از ادامه جنگ دست بکشد و افزود بعید است قیمت بنزین پیش از آن کاهش یابد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز در سفر به کلمبیا گفت هر بار جمهوری اسلامی شناورهای نیروی دریایی آمریکا را هدف قرار دهد یا برای هدف قرار دادن آنها تلاش کند، «نفتکشهایش را از دست خواهد داد».
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد امور ایران در گروه بینالمللی بحران، گفت تلاشهای مکرر جمهوری اسلامی برای حمله به ناوهای آمریکایی و افزایش «کیفیت و کمیت» موشکهای شلیکشده به اهداف آمریکا در منطقه، نشانه «الگوی تشدید تدریجی» در درگیریهاست.
رییسجمهوری آمریکا در بخشهایی از سخنرانی خود که چهارشنبه شب به وقت شرق آمریکا بیان شد، جنگ ایران را به انتخابات میاندورهای سوم نوامبر و قیمت جهانی نفت پیوند زد و پیشبینی کرد مناقشه اندکی پس از انتخابات پایان یابد.
ترامپ گفت آمریکا کنترل تنگه هرمز را در دست دارد و با لحنی طنزآمیز گفت این آبراه باید به نام او نامگذاری شود.
او گفت: «فکر میکنم باید آن را تنگه ترامپ بنامیم. من هم باید چیزی از این ماجرا نصیبم شود.»
ترامپ افزود بهزودی در این زمینه «اطلاعیهای» منتشر خواهد کرد و با کنایه گفت مطمئن است رهبران حکومت ایران از نام تازه این تنگه «به وجد خواهند آمد». او سپس تاکید کرد تغییر نام تنگه، پیشنهاد مقامهای ایرانی نبوده است.
رییسجمهوری آمریکا همچنین تاکید کرد [حکومت] ایران که به گفته او برای ۵۱ سال «قلدر خاورمیانه» بود، دیگر چنین جایگاهی ندارد و کشور در حال فروپاشی است.
کاخ سفید نیز پیشتر مواضع ترامپ درباره کنترل آمریکا بر تنگه هرمز را مطرح کرده بود. بنا بر موضع اعلامشده دولت آمریکا، محاصره دریایی این امکان را به واشینگتن میدهد که درباره عبور شناورها از تنگه تصمیم بگیرد. حکومت ایران این روایت را رد کرده و خود را کنترلکننده این آبراه معرفی میکند.
ترامپ پایان جنگ و کاهش قیمت نفت را پیشبینی کرد
ترامپ گفت قیمت نفت بهمحض پیروزی آمریکا در «جنگ با ایران» کاهش خواهد یافت و تاکید کرد ایالات متحده اکنون از سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک، نیز قدرتمندتر است.
او پیشبینی کرد قیمتها بلافاصله پس از انتخابات میاندورهای سوم نوامبر «سقوط» کنند و جنگ نیز اندکی بعد پایان یابد.
رییسجمهوری آمریکا گفت مقامهای [حکومت] ایران برای ادامه حیات سیاسی خود مقاومت میکنند و امیدوارند جمهوریخواهان در انتخابات شکست بخورند تا تهران بتواند با دموکراتها وارد معامله شود.
به گفته ترامپ، [حکومت] ایران «بهشدت» خواهان توافق با دولتی دموکرات است، اما پس از انتخابات ناچار خواهد شد از مواضع خود عقبنشینی کند یا از ادامه جنگ کنار بکشد.
ترامپ: ایران با ساخت بمب اتمی چند هفته فاصله داشت
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از سخنرانی خود گفت [حکومت] ایران پیش از حملات ایالات متحده تنها دو یا سه هفته با دستیابی به سلاح هستهای فاصله داشت.
ترامپ باردیگر تاکید کرد اگر آمریکا در همان زمان اقدام نمیکرد، [حکومت] ایران میتوانست ظرف یک ماه بمب اتمی تولید کند.
رییسجمهوری آمریکا گفت پیش از صدور فرمان حمله با شماری از اعضای دولت، از جمله اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، مشورت کرده است. به روایت ترامپ، برخی از مشاوران به دلیل شرایط مناسب اقتصادی و رکوردهای بازار سهام خواهان به تعویق افتادن عملیات بودند.
او گفت این درخواست را نپذیرفت، زیرا معتقد بود هرگونه تاخیر، فرصت دستیابی به سلاح هستهای را در اختیار [حکومت] ایران قرار میدهد.
ترامپ مواد هستهای ایران را «غبار هستهای» نامید و گفت این مواد میتوانستند به سلاحی بسیار خطرناک تبدیل شوند.
بمبافکنهای بی-۲ در ماموریتی ۳۷ ساعته شرکت کردند
ترامپ گفت بمبافکنهای رادارگریز بی-۲ از ایالت میزوری برخاستند و در جریان ماموریت علیه تاسیسات هستهای ایران، در مجموع ۳۷ ساعت در مسیر رفتوبرگشت پرواز کردند.
به گفته او، این بمبافکنها چهار بار در آسمان سوختگیری و اهداف مورد نظر را بهشدت بمباران کردند.
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد این حملات تاسیسات هستهای هدفگرفتهشده را از کار انداخت. او پیشتر نیز گفته بود حملات آمریکا توانایی هستهای ایران را نابود کرده است، اما گزارشها و ارزیابیهای منتشرشده درباره میزان خسارت و سرنوشت مواد غنیشده یکسان نبودهاند.
ترامپ سپس گفت ممکن است واشینگتن ناچار شود عملیات مشابهی را علیه محل دیگری انجام دهد.
«تحرک اندک» در کوه کلنگ گزلا تهدید تازهای را در پی داشت
ترامپ از مجموعهای زیرزمینی موسوم به «پیکاکس مانتین» یا «کوه کلنگ گزلا» در نزدیکی نطنز نام برد و گفت گزارشهایی درباره «تحرک اندک» در این محل دریافت کرده است.
او خطاب به حکومت ایران هشدار داد: «به ایران توصیه میکنم زرنگبازی درنیاورد.»
رییسجمهوری آمریکا گفت اگر فعالیت مشکوکی در این مجموعه ادامه پیدا کند، احتمال دارد ایالات متحده آن را نیز هدف قرار دهد.
ترامپ پیشتر نیز گفته بود مشخص نیست [حکومت] ایران در کوه کلنگ فعالیت هستهای مهمی انجام میدهد یا نه، اما اگر حتی میزان اندکی فعالیت مشاهده شود، آمریکا آن را «بهشدت» هدف قرار خواهد داد.
کوه کلنگ گزلا یک مجموعه بزرگ تونلی در نزدیکی تاسیسات غنیسازی نطنز است. مقامهای ایرانی در سال ۲۰۲۰ اعلام کرده بودند یک مرکز زیرزمینی مونتاژ سانتریفیوژ در این منطقه احداث میکنند.
اطلاعات علنی موجود، انتقال سانتریفیوژ یا مواد غنیشده به این مجموعه و انجام غنیسازی در داخل آن را بهطور قطعی تایید نمیکند. بررسی تصاویر ماهوارهای از افزایش ساختوساز و مقاومسازی ورودیها حکایت دارد، اما تحلیلگران درباره کاربری کنونی و میزان پیشرفت تاسیسات اختلاف نظر دارند.
ترامپ از توان نظارتی نیروی فضایی آمریکا سخن گفت
رییسجمهوری آمریکا گفت ماهوارهها و سامانههای نیروی فضایی این کشور میتوانند تحرکات داخل ایران را از فاصله هزاران کیلومتری با جزئیات بسیار زیاد زیر نظر بگیرند.
ترامپ گفت این سامانهها حتی قادرند نوشته روی کارت شناسایی افراد را از فضا بخوانند و به همین دلیل واشینگتن «دقیقا میداند» در کوه کلنگ چه اتفاقی در حال رخ دادن است.
او با اشاره به تاسیس شاخه نیروی فضایی در نیروهای مسلح آمریکا در دوره نخست ریاستجمهوریاش گفت نیروی فضایی «فرزند» دولت اوست.
ترامپ در جریان بیان این موضوع چند نام مسلمان را بهصورت طنزآمیز و کلیشهای بر زبان آورد و گفت نام روی کارت شناسایی فردی که در ایران زیر نظر قرار دارد، احتمالا «محمد» است.
ترامپ گفت ایران «زبان گفتوگو را نمیفهمد»
ترامپ در ادامه از حاضران پرسید آیا کسی معتقد است ایران باید سلاح هستهای داشته باشد. او پس از پاسخ منفی جمعیت گفت: «ایران مطلقا نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
رییسجمهوری آمریکا گفت دولتهای پیشین برای چند دهه کوشیدهاند [حکومت] ایران را از طریق مذاکره از پیگیری برنامه تسلیحات هستهای منصرف کنند، اما مقامهای تهران «زبان گفتوگو را نمیفهمند».
او با اشاره تلویحی به حملات نظامی گفت رهبران ایران «فقط یک چیز را میفهمند و اکنون مقدار زیادی از همان نصیبشان میشود».
موضع اعلامشده دولت ترامپ این است که [حکومت] ایران تحت هیچ شرایطی نباید به سلاح هستهای دست یابد. جلوگیری از چنین احتمالی نیز یکی از اهداف رسمی اعلامشده واشینگتن برای آغاز عملیات نظامی بود.
ترامپ بار دیگر از برجام انتقاد کرد
ترامپ در بخش دیگری از سخنرانی خود، باراک اوباما و جو بایدن را به اتخاذ سیاستی ضعیف در برابر حکومت ایران متهم کرد.
او برجام را «یکی از بدترین توافقها» خواند و مدعی شد این توافق به جای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب اتمی، مسیری برای رسیدن تهران به چنین سلاحی ایجاد کرده بود.
ترامپ همچنین گفت دولت بایدن منابع مالی گستردهای در اختیار [حکومت] ایران قرار داد و تهران از این منابع برای نزدیک شدن به ساخت سلاح هستهای استفاده کرد.
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد اگر در دوره نخست خود ایالات متحده را از برجام خارج نمیکرد و تاسیسات ایران با بمبافکنهای بی-۲ هدف قرار نمیگرفت، تهران اکنون دارای سلاح هستهای بود.
او با لحنی تمسخرآمیز گفت در صورت برخورداری [حکومت] ایران از بمب اتمی، رییسجمهوری آمریکا مجبور بود رهبر جمهوری اسلامی را «رهبر معظم» خطاب کند و هنگام گفتوگو با او لحنی محتاطانه داشته باشد.
ترامپ سپس گفت آمریکا به جای چنین رویکردی، تاسیسات ایران را بهشدت بمباران کرده است و چند بار تاکید کرد واشینگتن اجازه نخواهد داد تهران به سلاح هستهای دست یابد.
ترامپ از وضعیت بازار سهام دفاع کرد
رییسجمهوری آمریکا تصمیم خود برای حمله به ایران را اقدامی دشوار از نظر اقتصادی توصیف کرد، زیرا به گفته او، بازار سهام پیش از عملیات در حال ثبت رکوردهای تازه بود.
ترامپ گفت بازار سهام اکنون در سطحی بالاتر از زمان آغاز کاهشهای مورد اشاره او قرار دارد، اما روشن نکرد منظورش کدام کاهش یا تصمیم اقتصادی است. او همچنین گفت هنگام حضورش در ایالت آیووا، قیمت نفت به یک دلار رسیده بود.
ترامپ در مجموع استدلال کرد پیروزی آمریکا در جنگ، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و تثبیت کنترل واشینگتن بر تنگه هرمز، زمینه کاهش قیمت نفت را فراهم خواهد کرد.
