همزمان با تشدید درگیری‌ها و تبادل آتش میان آمریکا و جمهوری اسلامی، و در اوج گرمای سوزان در تابستان، تاسیسات حیاتی آب و انرژی در منطقه مورد هدف قرار گرفته‌اند. حملات دوباره به زیرساخت‌های حیاتی انرژی نشانه‌ای از مرحله‌ای جدید و خطرناک‌تر در این درگیری‌ها است.
در ایران، خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای گزارش داد که پس از حمله آمریکا به یک مجتمع آب‌شیرین‌کن در روستای بونجی، در نزدیکی جاسک، حدود ۱۰ هزار نفر در ۲۰ روستا روز شنبه ۲۷ تیر با اختلال در تامین آب مواجه شدند.
سفارت جمهوری اسلامی در هند نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس این حمله را «جنایت جنگی» خواند.
تهران همچنین جمعه تایید کرد که زیرساخت‌های برق در جنوب ایران هدف حمله قرار گرفته‌اند. وزارت نیرو از مردم استان‌های جنوبی خواست‌به دلیل «گرمای شدید» در مصرف برق صرفه‌جویی کنند.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اواخر جمعه اعلام کرد هفتمین شب متوالی حملات خود علیه زیرساخت‌های نظامی و «اهداف دیگر» را به پایان رسانده است. این نهاد اشاره‌ای به حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی نکرد. با این حال، در این حملات پل‌هایی در بندرعباس و استان هرمزگان و دست کم ۱۱۶ دکل مخابراتی از مدار خارج شده‌اند.
اداره کل ارتباطات استان هرمزگان اعلام کرد در پی حملات جمعه شب آمریکا به خطوط انتقال ارتباطات و پهنای باند در شهرهای بندرعباس و حاجی‌آباد، ۱۱۶ دکل مخابراتی از مدار خارج شده‌اند.
به‌گفته اداره کل ارتباطات استان هرمزگان در حال حاضر شبکه‌های تلفن ثابت، تلفن همراه و اینترنت در برخی از مناطق شمالی این استان با قطعی گسترده مواجه هستند و تلاش‌ها برای ترمیم زیرساخت‌ها و برقراری مجدد ارتباطات همچنان در جریان است.
وزارت بهداشت ایران نیز گزارش داده که در جریان حملات آمریکا ۵۰ نفر کشته شده‌اند.
در مقابل، جمهوری اسلامی نیز که عمدتا متحدان آمریکا در منطقه را هدف قرار داده، دست کم دو بار به تاسیسات برق و آب‌شیرین‌کن در کویت حمله کرده است.
وزارت برق و آب کویت شنبه از مردم خواست در ساعات اوج مصرف برق صرفه‌جویی کنند. این درخواست پس از دومین حمله به نیروگاه‌ها و تاسیسات آب‌شیرین‌کن و وقوع آتش‌سوزی در این تاسیسات صادر شد.
شرکت نفت کویت نیز اعلام کرد جمهوری اسلامی یکی از تاسیسات حیاتی این شرکت را هدف قرار داده که در نتیجه آن چند نفر زخمی شده‌اند و «خسارات مادی قابل توجهی» به بار آمده است.
سرتیپ سعود العتیبی، سخنگوی وزارت دفاع کویت، شنبه گفت حملات به تاسیسات نفتی و برق این کشور «خسارات شدیدی» بر جای گذاشته است.
وزارت امور خارجه کویت نیز با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد هدف قرار دادن «زیرساخت‌های حیاتی» از سوی ایران نشان‌دهنده «رویکردی نظام‌مند و تهاجمی با هدف قرار دادن اهداف غیرنظامی» است.
به‌گفته وزارت امور خارجه کویت، حمله جمهوری اسلامی به یک نیروگاه تولید برق، تاسیسات آب‌شیرین‌کن، تاسیسات بخش نفت و شماری از زیرساخت‌های حیاتی، باعث آتش‌سوزی و خسارت‌های گسترده به زیرساخت‌ها، تاسیسات غیرنظامی و ساختمان‌های مسکونی شده است.
وزارت امور خارجه کویت این حملات را محکوم و تاکید کرد که هدف قرار دادن مکرر زیرساخت‌های حیاتی، نقض آشکار حقوق بین‌الملل و قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل است.
در همین حال، اکسیوس گزارش داد که برای نخستین بار در دور تازه درگیری‌ها، جمهوری اسلامی یک موشک بالستیک به عربستان سعودی شلیک کرده است. عربستان سعودی اعلام کرده که تهدیدها را خنثی کرده است.
ادامه حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه
حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه از جمله کویت، بحرین و اردن با موجی از محکومیت‌ها مواجه شده است.
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، حملات جمهوری اسلامی به زیرساخت‌ها و تاسیسات غیرنظامی در بحرین، کویت و اردن را جنایت جنگی خواند.
البدیوی خواستار آن شد که این حملات فورا در سطح بین‌المللی مورد پیگرد و عاملان آن پاسخگو شوند.
وزارت امور خارجه قطر نیز که در هفته‌های اخیر بار دیگر کوشید بین تهران و واشینگتن میانجیگری کند،شنبه ۲۷ تیر با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد جمهوری اسلامی با هدف قرار دادن تاسیسات برق و آب‌شیرین‌کن در کویت از همه خطوط قرمز فراتر رفته و این حملات نقض آشکار قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل است.
وزارت امور خارجه قطر همچنین حملات جمهوری اسلامی به اردن، بحرین و کویت را به‌شدت محکوم کرد و آن را نقض آشکار حاکمیت این کشورها، حقوق بین‌الملل، منشور سازمان ملل و اصول حسن همجواری دانست.
در بیانیه وزارت امور خارجه قطر آمده است این حملات به تشدید تنش‌ها، تضعیف تلاش‌های سیاسی و دیپلماتیک و تهدید امنیت و ثبات منطقه منجر می‌شود.
وزارت امور خارجه اردن نیز حملات جمهوری اسلامی به بحرین و تاسیسات برق و آب‌شیرین‌کن در کویت را محکوم کرد و آن را تشدید خطرناک تنش، نقض آشکار حاکمیت این کشورها، تهدیدی برای امنیت و ثبات آنها و نقض حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل دانست.
وزارت امور خارجه اردن در بیانیه‌ای اعلام کرد این کشور همبستگی کامل خود را با بحرین و کویت اعلام می‌کند و از همه اقداماتی که این دو کشور برای حفاظت از حاکمیت، امنیت و شهروندان و ساکنان خود انجام دهند، حمایت می‌کند.
در همین حال کویت، بحرین و اردن شنبه نیز اعلام کردند که موشک‌های و پهپادهای شلیک‌شده از خاک ایران را رهگیری کرده‌اند.
تهدید به حمله به فرودگاه‌های دبی و ابوظبی
با این حال، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، شنبه گفت: «تهران نیز همانند واشینگتن اجرای تعهدات خود در چارچوب تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را که ماه گذشته امضا شد، متوقف خواهد کرد.
او افزود: «ما دیگر این تعهدات را اجرا نمی‌کنیم و تمرکزمان بر دفاع از کشور است.»
همزمان خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به‌نقل از یک مقام امنیتی جمهوری اسلامی نوشت اگر آمریکا به زیرساخت‌های غیرنظامی ایران حمله کند، فرودگاه‌های دبی و ابوظبی و بنادر فجیره و جبل‌علی باید فورا تخلیه شوند.
او افزود این هشدار با هدف حفظ جان شهروندان در برابر حملات متقابل جمهوری اسلامی، صادر شده است.
مجتبی یوسفی، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، نیز در گفت‌وگویی تلویزیونی گفت اگر قرار بر هدف قرار دادن زیرساخت‌ها باشد، جمهوری اسلامی دست برتر را دارد و می‌تواند راه‌آهن و پل‌های اسرائیل را هدف قرار دهد.
یوسفی گفت کشورهای خلیج فارس و اسرائیل در حوزه زیرساختی به مراتب از جمهوری اسلامی آسیب‌پذیرتر هستند.
جمهوری اسلامی پس از هفتمین شب پیاپی حملات آمریکا به مواضع نظامی و تدارکاتی در ایران، موج تازه‌ای از حملات موشکی و پهپادی را علیه متحدان واشینگتن در خلیج فارس آغاز کرد. این حملات یک هفته پس از فروپاشی آتش‌بس، خطر بازگشت به جنگ تمام‌عیار را افزایش داده است.
شنبه ۲۷ تیر، کویت هدف حملات مستمر قرار گرفت و در پی اصابت پرتابه به یک تاسیسات آب‌شیرین‌کن و تکرار تهدیدهای موشکی و پهپادی حکومت ایران، فعالیت فرودگاه بین‌المللی این کشور متوقف شد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد یک مرکز پشتیبانی نظامی آمریکا در اردوگاه عریفجان و یک تاسیسات راداری در پایگاه هوایی علی‌السالم کویت را هدف قرار داده است.
بر اساس گزارش رسانه‌های حکومتی ایران، سپاه پاسداران همچنین پایگاه هوایی شیخ عیسی در بحرین را که شماری از هواپیماهای رزمی آمریکا در آن مستقر بودند، همراه با یک مرکز داده‌های اطلاعاتی، هدف قرار داد.
سپاه پاسداران مدعی شد در حمله موشکی و پهپادی بامداد ۲۷ تیر به پایگاه آمریکا در الازرق اردن، دست‌کم دو جنگنده و سه هواپیمای دیگر آمریکایی را منهدم کرده است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که نتوانسته است صحت این ادعاها را مستقلا تایید کند.
سپاه پاسداران همچنین در بیانیه‌ای اعلام کرد با توجه به اینکه به گفته این نهاد، هیچ سازمان بین‌المللی‌ای مانع «خشونت ارتش آمریکا» نمی‌شود، راهی جز پاسخ متقابل باقی نمانده است.
این نهاد به متحدان منطقه‌ای واشینگتن هشدار داد منتظر حملات بیشتری باشند.
همزمان با تشدید دوباره جنگ میان آمریکا و جمهوری اسلامی، پنتاگون جنگنده‌های اف-۱۶ و اف-۳۵ و هواپیماهای سوخت‌رسان بیشتری به خاورمیانه اعزام می‌کند.
این تحرکات نشان می‌دهند واشینگتن خود را برای ادامه یا گسترش عملیات هوایی علیه حکومت ایران آماده می‌کند.
افزایش بهای نفت و تشدید درگیری در تنگه هرمز
ایالات متحده و حکومت ایران، ۲۶ تیر حملات خود را به کشتیرانی گسترش دادند. آمریکا اعلام کرد در حال اجرای محاصره دریایی است و جمهوری اسلامی گفت کشتی‌هایی را هدف قرار داده که مقررات مورد نظر تهران را برای عبور از تنگه هرمز نقض کرده‌اند.
تنگه هرمز مسیر انتقال حدود یک‌پنجم نفت جهان است. قیمت نفت ۲۷ تیر افزون بر چهار درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح در بیش از یک ماه رسید. این تحول فشار سیاسی را بر دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در آستانه انتخابات کنگره در ماه نوامبر افزایش داده است.
واشینگتن و تهران از زمان فروپاشی توافق آتش‌بس در هفته گذشته، دامنه واکنش‌های یکدیگر را آزمایش کرده‌اند.
در همین حال، با افزایش حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی، نگرانی‌ها درباره احتمال نقض قوانین جنگ بیشتر شده است.
رسانه‌های جمهوری اسلامی به نقل از یک مقام محلی گزارش دادند ۲۷ تیر چند موشک به تاسیسات برق و پمپ‌های آب‌شیرین‌کن در شهر جاسک اصابت کرده‌اند.
خبرگزاری تسنیم اعلام کرد حدود ۱۰ هزار نفر در ۲۰ روستا در پی این حملات بدون آب مانده‌اند.
وزارت برق، آب و انرژی‌های تجدیدپذیر کویت نیز اعلام کرد یک نیروگاه تولید برق و تاسیسات آب‌شیرین‌کن این کشور در حمله جمهوری اسلامی هدف قرار گرفته است.
این دومین مورد حمله به مراکز آب‌شیرین‌کن کویت در دو روز بود.
ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد هفتمین روز متوالی حملات خود را با هدف قرار دادن مراکز نظارتی، زیرساخت‌های لجستیکی نظامی، انبارهای زیرزمینی سلاح و توانایی‌های دریایی جمهوری اسلامی به پایان رسانده است.
نگرانی سازمان ملل از حمله به زیرساخت‌ها
سخنگوی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفت او از تشدید جنگ، به‌ویژه حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی در ایران و دیگر کشورهای منطقه، نگران است.
رسانه‌های جمهوری اسلامی از حملات بامداد ۲۷ تیر در استان هرمزگان و محدوده تنگه هرمز خبر دادند.
صداوسیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد سه نفر کشته و هشت نفر زخمی شدند و دو پل و یک تونل جاده‌ای، آسیب دیدند.
یک روز پیش‌تر، رسانه‌های حکومتی گزارش داده بودند حملات آمریکا دست‌کم پنج پل را در جنوب ایران هدف قرار داده است.
در حملات به پل‌های بندر خمیر، هفت نفر کشته شدند و ایستگاه قطار این شهر نیز آسیب دید.
فرودگاهی در ایرانشهر نیز هدف قرار گرفت.
ترامپ پیش‌تر تهدید کرده بود حملات هوایی گسترده‌ای را علیه زیرساخت‌های ایران انجام می‌دهد.
او احتمال حمله زمینی به سواحل یا جزایر ایران را نیز رد نکرده است.
مقام‌های آمریکایی گفته‌اند حملات به جنوب ایران تا حدی با هدف فراهم کردن گزینه‌های بیشتر برای ترامپ انجام می‌شود. با این حال، چنین اقداماتی ممکن است جمهوری اسلامی را به حمله به زیرساخت‌های حیاتی کشورهای آسیب‌پذیر خلیج فارس ترغیب کند یا زمینه را برای تشدید حملات حوثی‌های یمن به کشتیرانی در دریای سرخ فراهم آورد.
پس از ماه‌ها جنگ منطقه‌ای که بار دیگر عراق را میان جمهوری اسلامی، کشورهای خلیج فارس و آمریکا گرفتار کرده است، بغداد می‌کوشد با میزبانی گفت‌وگوهای تازه، نقش خود را از میدان درگیری به میانجی دیپلماتیک تغییر دهد.
فواد حسین، وزیر خارجه عراق، پیشنهاد کرده است نشستی با حضور عراق، جمهوری اسلامی و شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس برگزار شود تا طرف‌ها درباره امنیت منطقه‌ای و همکاری‌های اقتصادی گفت‌وگو کنند.
عرب‌نیوز شنبه ۲۷ تیر ماه نوشت که تهران از این ابتکار استقبال کرده و آن را بخشی از چارچوبی امنیتی دانسته است که کشورهای منطقه، نه قدرت‌های خارجی، آن را هدایت کنند.
برای بغداد نیز این طرح فرصتی است تا عراق را فراتر از صحنه رقابت قدرت‌های منطقه‌ای نشان دهد.
با این حال، تحلیلگران معتقدند موفقیت عراق تنها به آمادگی آن برای میزبانی گفت‌وگوها بستگی ندارد، بلکه به پاسخ این پرسش نیز وابسته است: آیا بغداد می‌تواند کشورهای خلیج فارس را متقاعد کند که قادر به مهار گروه‌های مسلح فعال در خاک خود است؟
لحیب هیگل، تحلیلگر ارشد عراق در گروه بین‌المللی بحران، گفت بغداد از گشودن مسیر تازه‌ای برای گفت‌وگو میان جمهوری اسلامی و کشورهای خلیج فارس سود دیپلماتیک خواهد برد، به‌ویژه آن که روابط بغداد با شورای همکاری، پس از جنگ ایران آسیب دیده است.
این ابتکار در مقطع حساسی برای دولت تازه عراق به نخست‌وزیری علی الزیدی مطرح شده است. او می‌کوشد روابط با کشورهای خلیج فارس را گسترش دهد، سرمایه‌گذاری خارجی جذب کند و توانایی بغداد را برای ایفای نقشی منطقه‌ای، نشان دهد.
الزیدی همچنین در پی بازتعریف مناسبات عراق با واشینگتن است.
او در دیدار با دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، گفت هدفش این است که «نیروهای آمریکایی [از عراق] خارج شوند و شرکت‌های آمریکایی وارد شوند». رویکردی که نشان‌دهنده تلاش او برای انتقال روابط دو کشور از محور امنیتی به سرمایه‌گذاری و بازسازی است.
مانع اصلی: گروه‌های مسلح
جنگ ایران، تلاش عراق برای نزدیک شدن به کشورهای حوزه خلیج فارس را دشوار کرده است.
هر شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس از حملات، رهگیری‌ها یا خسارت‌های مرتبط با موشک‌ها و پهپادهای جمهوری اسلامی خبر داده‌اند. گزارش‌هایی مبنی بر انجام برخی حملات از خاک عراق نیز نگرانی‌ها را درباره توانایی بغداد در مهار گروه‌های مورد حمایت تهران افزایش داده است.
هیگل گفت این موضوع ممکن است برای کشورهای خلیج فارس تعیین‌کننده باشد، هرچند آنها مایل‌اند به دولت تازه عراق فرصت بدهند.
عربستان سعودی نیز از تعهد بغداد برای جلوگیری از استفاده از خاک عراق علیه کشورهای خلیج فارس استقبال کرده است.
عراق سال‌ها تلاش کرده است میان واشینگتن و تهران توازن برقرار کند و همزمان روابط خود را با همسایگان عرب گسترش دهد، اما تا زمانی که خصومت میان جمهوری اسلامی از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر ادامه دارد، تبدیل عراق از میدان رقابت به بازیگری موثر در امنیت منطقه، دشوار خواهد بود.
حمایت تهران از ابتکار بغداد نیز برداشت‌های متفاوتی ایجاد کرده است. جان کالابرس، پژوهشگر ارشد موسسه خاورمیانه، گفت جمهوری اسلامی این طرح را فرصتی برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای، مقابله با انزوای دیپلماتیک، کسب مشروعیت بیشتر و دور زدن آمریکا می‌بیند.
تهران مدت‌هاست با نقش مسلط آمریکا در امنیت خلیج فارس مخالفت می‌کند. از این منظر، نشست بغداد به جمهوری اسلامی امکان می‌دهد بر این موضع تاکید کند که امنیت منطقه باید به دست کشورهای منطقه برقرار شود.
در عین حال، کشورهای عربی، عراق را صرفا امتداد نفوذ جمهوری اسلامی نمی‌دانند و عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر، در سال‌های اخیر روابط اقتصادی و دیپلماتیک خود را با بغداد، به‌ویژه در حوزه انرژی و زیرساخت، گسترش داده‌اند.
از میزبان تا میانجی
عراق پیش‌تر نیز میزبان گفت‌وگوهای ایران و عربستان سعودی بوده است، اما میزبانی مذاکرات با ایجاد یک چارچوب پایدار امنیتی تفاوت دارد.
چنین چارچوبی مستلزم رسیدگی به فعالیت‌های موشکی و پهپادی، گروه‌های مسلح، امنیت دریایی و بی‌اعتمادی عمیق پس از ماه‌ها درگیری است.
کالابرس گفت بدون اقدامات ملموس اعتمادساز، سخنان سیاسی به تنهایی ارزشی ندارد.
الزیدی وعده داده است پس از پایان ماموریت ائتلاف به رهبری آمریکا، هیچ گروه مسلحی خارج از کنترل دولت فعالیت نکند. برخی گروه‌های نزدیک به تهران برای همکاری اعلام آمادگی کرده‌اند، اما برخی دیگر همچنان با خلع سلاح مخالفت می‌کنند.
در نهایت، موفقیت ابتکار بغداد به توانایی دولت عراق در کنترل تحولات خارج از میز مذاکره وابسته است.
اگر عراق نتواند مانع شود گروه‌های مسلح فعال در خاکش این کشور را به تنش‌های تازه بکشانند، نقش بغداد ممکن است به میزبانی محدود بماند، نه میانجیگری.
با این همه، فرصت عراق هرچند محدود، واقعی است. کشورهای خلیج فارس آماده‌اند به دولت تازه فرصت بدهند، تهران از یک مسیر منطقه‌ای استقبال کرده و بغداد نیز برای جذب سرمایه‌گذاری و افزایش اعتبار منطقه‌ای خود انگیزه کافی دارد.
همزمان با تشدید دوباره جنگ میان آمریکا و جمهوری اسلامی، پنتاگون جنگنده‌های اف-۱۶ و اف-۳۵ و هواپیماهای سوخت‌رسان بیشتری به خاورمیانه اعزام می‌کند. این تحرکات نشان می‌دهد واشینگتن خود را برای ادامه یا گسترش عملیات هوایی علیه حکومت ایران آماده می‌کند.
مجله «نیروهای هوایی و فضایی» ۲۶ تیر ماه در گزارشی به نقل از افراد مطلع نوشت اف-۱۶های اسکادران جنگنده ۴۸۰ از پایگاه هوایی اشپانگدالم آلمان و اف-۳۵های بال جنگنده ۴۸ از پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در لیکن‌هیث راهی منطقه شده‌اند. هواپیماهای سوخت‌رسان نیز برای پشتیبانی از عملیات هوایی به خاورمیانه اعزام می‌شوند.
اف-۱۶های اسکادران ۴۸۰ تنها چند هفته پیش به آلمان بازگشته بودند، اما اکنون جنگنده‌های «وایلد ویزل» این یگان بار دیگر به منطقه اعزام می‌شوند. ماموریت تخصصی این جنگنده‌ها شناسایی و سرکوب سامانه‌های پدافند هوایی دشمن است.
دولت دونالد ترامپ پس از فروپاشی آتش‌بس با جمهوری اسلامی بر سر اختلافات مربوط به تنگه هرمز، دامنه کارزار هوایی علیه حکومت ایران را افزایش داده است. نیروهای آمریکایی طی هفت روز پیاپی اهداف نظامی و زیرساختی، از جمله چند پل، را در داخل ایران هدف قرار داده‌اند. سنتکام جمعه ۲۶ تیر اعلام کرد این حملات برای «ادامه تضعیف توانمندی‌های نظامی ایران» انجام می‌شوند.
این دور از حملات شدیدترین درگیری میان دو طرف از زمان امضای تفاهم‌نامه آمریکا و جمهوری اسلامی در ماه خرداد به شمار می‌رود. آمریکا همچنین محاصره نظامی بنادر ایران را دوباره برقرار کرده و حملات هوایی خود را به طیف گسترده‌تری از اهداف در داخل کشور گسترش داده است.
آمریکا و جمهوری اسلامی حتی در دوره آتش‌بس نیز حملات محدودی علیه یکدیگر انجام می‌دادند. نیروهای آمریکایی مواضع نظامی در امتداد سواحل ایران را هدف قرار می‌دادند و جمهوری اسلامی نیز به پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس و کشتی‌های تجاری حمله می‌کرد.
با وجود ادامه این درگیری‌ها، آمریکا پیش از تشدید اخیر جنگ، بخشی از تجهیزات هوایی مستقرشده برای عملیات «خشم حماسی» را به پایگاه‌های اصلی بازگردانده بود. استقرار این تجهیزات از ماه‌های ژانویه و فوریه آغاز شده بود.
شش فروند بمب‌افکن بی-۵۲اچ که برای حمله به ایران در پایگاه فیرفورد بریتانیا مستقر شده بودند، طی هفته‌های اخیر به آمریکا بازگشتند، اما شماری از بمب‌افکن‌های بی-۱بی لنسر در این پایگاه باقی ماندند. جنگنده‌های اف-۲۲ رپتور و اف-۱۵ئی استرایک ایگل و هواپیماهای تهاجمی ای-۱۰ تاندربولت ۲ نیز پس از ماموریت در خاورمیانه به پایگاه‌های اصلی خود بازگشتند؛ هرچند شمار زیادی از هواپیماهای جنگی نیروی هوایی و نیروی دریایی آمریکا همچنان در منطقه حضور دارند.
مجله نیروهای هوایی و فضایی نوشته است ورود دوباره جنگنده‌های آمریکایی می‌تواند نشانه احتمال گسترش جنگ باشد؛ در شرایطی که دولت ترامپ می‌کوشد با افزایش فشار نظامی، جمهوری اسلامی را به پذیرش توافقی تازه وادار کند.
جمهوری اسلامی نیز در روزهای اخیر دامنه حملات خود را گسترش داده است. کویت اعلام کرد یک نیروگاه برق و تاسیسات آب‌شیرین‌کن این کشور هدف قرار گرفته‌اند؛ حمله‌ای که نشانه گسترش درگیری‌ها به زیرساخت‌های غیرنظامی ارزیابی شده است. حکومت ایران همچنین به قطر و عمان حمله کرده؛ دو کشوری که در مراحل قبلی جنگ نیز هدف قرار گرفته بودند.
این درگیری ۹ اسفند با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد. پس از شش هفته از شدیدترین کارزار هوایی خاورمیانه در چند دهه اخیر، دو طرف در ماه فروردین به آتش‌بس رسیدند. جمهوری اسلامی پس از آن حملات دوره‌ای خود را عمدتا بر پایگاه‌های آمریکا در بحرین و کویت متمرکز کرده بود و این حملات معمولا در واکنش به دوره‌های مشخص افزایش تنش انجام می‌شدند؛ اما عملیات روزهای اخیر دامنه گسترده‌تری پیدا کرده است.
ژنرال کنت اس. ویلزباخ، رییس ستاد نیروی هوایی آمریکا، ۲۶ تیر در گفت‌وگو با مجله نیروهای هوایی و فضایی تایید کرد که عملیات همچنان ادامه دارد، اما از ارائه جزئیات درباره اقدامات، تجهیزات و محل استقرار نیروها خودداری کرد.
ویلزباخ گفت نیروهای هوایی آمریکا با وجود قرار داشتن زیر آتش، به ماموریت‌های خود ادامه داده‌اند. به گفته او، حملات به پایگاه‌ها مانع استفاده آمریکا از توان هوایی نشده و نیروها پس از هر حمله، خسارات پایگاه‌ها را ترمیم کرده و عملیات را از سر گرفته‌اند.
همزمان با تشدید درگیری‌ها میان آمریکا و جمهوری اسلامی و بالا گرفتن احتمال گسترش دامنه جنگ، تنگه هرمز به کانون اصلی تنش‌ها تبدیل شده است. حمله به کشتی‌ها و کاهش چشمگیر تردد شناورها در آب‌های منطقه، از شدت گرفتن مخاطرات برای دریانوردی تجاری حکایت دارد.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، جمعه ۲۶ تیر از حمله به یک کشتی با پرچم تایلند در تنگه هرمز خبر داد.
این رسانه حکومتی نوشت این کشتی «بدون توجه به هشدارها و بدون اخذ مجوز از نیروی دریایی سپاه قصد داشت از تنگه هرمز عبور کند که با ممانعت نیروی دریایی سپاه مواجه شد و مورد هدف قرار گرفت».
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیری‌ها در منطقه انجامیده است.
۲۴ تیر، اداره کل کشتیرانی هند به مالکان شناورها و شرکت‌های مدیریت کشتیرانی دستور داد با توجه به مخاطرات موجود، تا اطلاع ثانوی از اعزام دریانوردان هندی به تنگه هرمز خودداری کنند.
کاهش چشمگیر تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز
شبکه ان‌بی‌سی نیوز جمعه ۲۶ تیر با اشاره به تشدید تنش‌های منطقه‌ای گزارش داد تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز به پایین‌ترین سطح خود در سه هفته گذشته رسیده است.
بر پایه داده‌های شرکت رهگیری دریایی کپلر، تنها هشت کشتی پنج‌شنبه ۲۵ تیر از این گذرگاه راهبردی عبور کردند.
هفت فروند از این هشت کشتی به‌جای استفاده از مسیر مورد حمایت آمریکا در امتداد سواحل عمان، مسیر مورد نظر جمهوری اسلامی را در تنگه هرمز انتخاب کردند؛ اقدامی که به نوشته این رسانه، نشان‌دهنده نگرانی شرکت‌های کشتیرانی از حملات پهپادی و موشکی حکومت ایران است.
در هفته‌های اخیر، اقدام عمان در اعلام مسیر جایگزین برای تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز واکنش تهران را در پی داشته است.
جمهوری اسلامی این اقدام را مغایر با تفاهم‌نامه اسلام‌آباد می‌داند و به همین دلیل، برخی شناورها را در این گذرگاه راهبردی هدف قرار داده است.
جمهوری اسلامی از حمله موشکی آمریکا به یک نفت‌کش در جزیره خارک خبر داد
احسان جهانیان، معاون سیاسی و امنیتی استانداری بوشهر، ۲۶ تیر خبر داد دو موشک آمریکایی به نفت‌کش «بلما ان‌آی ۲۲» که در جزیره خارک پهلو گرفته است، اصابت کردند.
جهانیان افزود این نفت‌کش دو روز پیش نیز از سوی «دشمن» هدف قرار گرفته بود تا «از پهلوگیری آن در این پایانه مهم صادراتی نفت جلوگیری شود».
به‌گفته این مقام امنیتی جمهوری اسلامی، تانکر این شناور در حال حاضر خالی است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا ۱۶ تیر در واکنش به حملات سپاه پاسداران در تنگه هرمز، مجوز موقت فروش نفت ایران را لغو کرد.
این مجوز پیش‌تر در قالب معافیتی ۶۰ روزه، صادرات نفت و فرآورده‌های پتروشیمی ایران را تا ۳۰ مرداد از تحریم‌ها مستثنا کرده بود.
ایالات متحده همچنین از شامگاه ۲۳ تیر محاصره دریایی بنادر ایران را از سر گرفت؛ اقدامی که چشم‌انداز اقتصاد ایران را بیش از پیش با ابهام مواجه کرده است.
لفاظی مقام‌های حکومت و تشدید محدودیت‌های رسانه‌ای
مقام‌های جمهوری اسلامی همزمان با ادامه درگیری‌ها، به لفاظی‌های تهدیدآمیز خود علیه آمریکا و اسرائیل ادامه می‌دهند.
محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، ۲۶ تیر تهدید کرد پاسخ جمهوری اسلامی به حملات آمریکا «فراتر از کلیشه‌های معمول، پشیمان‌کننده و متحیرکننده» خواهد بود.
او اضافه کرد: «دشمن زمانی متوجه ابعاد این طراحی محاسباتی می‌شود که دیگر راه برگشتی ندارد.»
محمدرضا رضایی‌کوچی، رییس کمیسیون عمران مجلس، نیز گفت: «اگر دشمن یک پل را هدف قرار دهد، ما دو پل از زیرساخت‌های آنها را هدف قرار خواهیم داد.»
این در حالی است که امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس، از احتمال «اشغال» شماری از جزایر ایران خبر داد.
ثابتی گفت «اشغال» برخی جزیره‌ها و نقاط کلیدی کشور زمانی ممکن است که پیش از آن، زیرساخت‌های مواصلاتی آسیب دیده باشند، تا «دشمن» از طریق «گروه‌های تجزیه‌طلب» یا عملیات هلی‌برن بتواند آسان‌تر به اهداف خود برسد و در جابه‌جایی نیروهای نظامی جمهوری اسلامی اخلال ایجاد کند.
ثابتی با اشاره به پایان جام جهانی فوتبال، روزهای پیش‌رو را «بسیار حساس» خواند و از کسانی که به گفته او، تصور می‌کردند توافق با آمریکا به پایان جنگ منجر می‌شود، انتقاد کرد.
پایگاه خبری اکسیوس جمعه ۲۶ تیر گزارش داد دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در حال بررسی اجرای حمله‌ای گسترده‌تر علیه مواضع حکومت ایران است؛ عملیاتی که دامنه آن فراتر از حملات کنونی در مناطق پیرامون تنگه هرمز خواهد بود.
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ۲۶ تیر در دستورالعملی تازه به رسانه‌ها ابلاغ کرد از انتشار جزییات آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌ها خودداری کنند.
بر اساس این دستورالعمل که نسخه‌ای از آن به دست ایران‌اینترنشنال رسیده، رسانه‌ها از انتشار جزییات مربوط به آسیب زیرساخت‌های غیرنظامی، میزان تخریب و تاثیر حملات بر روند خدمات‌رسانی منع شده‌اند.
در این ابلاغیه با اشاره به «تداوم شرایط جنگی و احتمال گسترش دامنه آن» تاکید شده است رسانه‌ها در پوشش اخبار حملات از انتشار «اطلاعات حیاتی»، «ایجاد رعب و وحشت در مردم» و پرداختن به جزییات میزان موفقیت حملات و آثار آن بر خدمات عمومی بپرهیزند.
ایران‌اینترنشنال به نسخه‌ای از یک دستورالعمل جدید شورای عالی امنیت ملی دست یافته که در آن بار دیگر با تعیین نحوه پوشش اخبار از سوی رسانه‌ها در ایران، بر سانسور خبرهای مربوط به حملات آمریکا به جنوب کشور، اهداف مورد اصابت و میزان خسارت و تلفات ناشی از این حملات تاکید شده است.
در روزهای اخیر و با ادامه و گسترش حملات آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی در جنوب ایران، شهروندان رسانه‌های حکومتی را به تلاش برای کوچک و بی اثر نشان دادن حملات و پنهان‌کاری متهم کرده‌اند.
شورای عالی امنیت ملی در دستورالعمل تازه خود که جمعه ۲۶ تیر خطاب به مدیران و سردبیران رسانه‌ها نوشته شده، با تاکید بر «تداوم شرایط جنگی و احتمال گسترش دامنه آن»، از رسانه‌ها خواسته است: « درخصوص اطلاع‌رسانی از حملات دشمن به امکانات و زیرساخت‌های غیرنظامی، لطفا اصول «خودداری از انتشار اطلاعات حیاتی»، «پرهیز از ایجاد رعب و وحشت در مردم» و «پرهیز از پرداختن به جزئیات نظیر میزان موفقیت دشمن در تخریب یا اثرگذاری در روند خدمات رسانی» که می‌تواند از منظر بازخوردگیری مورد سوءاستفاده دشمن قرار گیرد، رعایت شود و به منظور ایجاد تمرکز در انتشار اخبار، اطلاع‌رسانی از طریق مقام ارشد دستگاه‌های آسیب دیده در سطح استان صورت گیرد.»
در ادامه این دستورالعمل گفته شده است: « در صورتی که آسیب به زیرساخت‌ها خدمات‌رسانی را با وقفه مواجه سازد، در انعکاس اخبار مربوطه از تعابیری نظیر «در دست بررسی و رفع اشکال است» استفاده و میزان تخریب و جزئيات آن به هیچ وجه برجسته نشود.»
شورای عالی امنیت ملی در بند سوم دستورالعمل خود افزوده است: «مرجعیت رسمی و قابل استناد در اعلام آمار شهدای غیرنظامی همچنان با وزارت بهداشت (اورژانس) است.»
این اولین بار نیست که شورای عالی امنیت ملی که رسانه‌ها و مقام‌های جمهوری اسلامی از آن به نام «شعام» یاد می‌کنند، با صدور دستور رسانه‌ها موظف می‌کند که بدون در نظر گرفتن معیارهای حرفه‌ای، از گفتن واقعیت‌ها خودداری کنند و در مقابل به انعکاس روایت رسمی حکومت بپردازند.
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، شنبه ۳۰ خرداد، در دستورالعملی دیگر، رسانه‌ها را از القای آنچه «دوگانه میدان- دیپلماسی» نامید بر حذر داشت و تاکید کرد رسانه‌ها باید از هرگونه روایت‌سازی مبتنی بر تعارض میان این دو حوزه خودداری کنند.
در این دستورالعمل شورای عالی امنیت ملی که ایران‌اینترنشنال به نسخه‌ای از آن دست یافت، آمده بود: «با توجه به مسدود شدن مجدد تنگه هرمز در واکنش به تداوم نقض آتش‌بس و تجاوزات رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان و در عین حال حضور همزمان هیات مذاکره‌کننده کشورمان در گفت‌وگوهای ژنو، رسانه‌ها در پوشش اخبار و تحلیل‌ها از القای دوگانه «میدان/ دیپلماسی» به‌طور جدی پرهیز نمایند.»
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در آستانه مذاکرات ژنو نیز با ارسال دستورالعملی به رسانه‌ها در ایران، شیوه خبررسانی درباره این مذاکرات را برای آنان تعیین کرد.
در متن این دستورالعمل که نسخه‌ای از آن دوشنبه ۲۷ بهمن در اختیار ایران‌اینترنشنال قرار گرفت، خطاب به مدیران و سردبیران رسانه‌ها آمده است که در آستانه برگزاری مذاکرات ژنو، نکات و ملاحظات مطرح‌شده در این دستورالعمل به‌طور دقیق رعایت شود.
شورای عالی امنیت ملی در متنی که به رسانه‌ها ابلاغ کرده، نوشته است: «جمهوری اسلامی ایران بر اساس سیاست اعلام‌شده و قطعی خود، با جدیت و در عین پایبندی کامل به خطوط قرمز اساسی ـ صرفا در موضوع هسته‌ای، و نه در موضوعات موشکی و منطقه‌ای ـ در مذاکرات حضور یافته است. هدف، دستیابی به تفاهمی موثر و حداکثری در چارچوب منافع ملی، در فضایی مبتنی بر احترام متقابل، پرهیز از اتلاف وقت و در چارچوب اصول عزت، حکمت و مصلحت است.»
در این دستورالعمل، رسانه‌ها از انتقاد به تیم مذاکره‌کننده یا منع شده‌اند و حمایت از این تیم «تکلیفی ملی و راهبردی» خوانده شده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایران‌اینترنشنال، شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی چند هفته پیش نیز به مدیران مسئول روزنامه‌ها و رسانه‌های آنلاین دستور داد تا از انتشار هرگونه خبر مستقل درباره شمار کشته‌شدگان انقلاب ملی ایرانیان خودداری کنند و صرفا به آمارهای اعلامی نهادهای حکومتی ارجاع دهند.
بنابراین اطلاعات، این دستور در نشستی با حضور مدیران رسانه‌های داخلی به آنها ابلاغ و در آن، به‌صراحت تاکید شد که هیچ‌گونه مصاحبه یا گفت‌وگویی با خانواده‌های کشته‌شدگان انجام نشود.
