تردد کشتیها در تنگه هرمز پیش از ضربالاجل ترامپ اندکی افزایش یافت
دادههای شرکت «مارینترافیک» نشان میدهد دستکم ۲۲ کشتی تجاری طی ۲۴ ساعت گذشته از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ پیش از آنکه ضربالاجل ساعت چهار بعدازظهر به وقت شرق آمریکا برای آغاز محاصره اعلامشده از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، فرا برسد.
در این مدت، ۱۴ کشتی شامل ۱۱ کشتی باری و سه نفتکش وارد خلیج فارس شدند. هشت کشتی دیگر، شامل چهار کشتی باری و چهار نفتکش، از خلیج فارس خارج شدند.
با وجود این افزایش جزئی، میزان تردد همچنان تا حد زیادی در محدوده نرخ پایین عبور کشتیها در هفتههای اخیر قرار دارد. پیش از جنگ، بهطور میانگین روزانه حدود ۱۱۰ کشتی از تنگه هرمز عبور میکردند.
اختلال در سامانه موقعیتیابی کشتیها نیز همچنان در منطقه ادامه دارد. این اختلال که ماههاست در تنگه هرمز مشاهده میشود، باعث میشود موقعیت مخابرهشده کشتیها نادرست و در نقاطی متفاوت نمایش داده شود.
این رسانه آمریکایی در گزارشی که شامگاه سهشنبه ۲۳ تیر منتشر شد، به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت ترامپ در این مکالمه تلفنی به بنیامین نتانیاهو گفت: «آنها [سوریها] شما را آنجا نمیخواهند، باید نیروهایتان را به عقب منتقل کنید. همین موضوع درباره لبنان هم صدق میکند.»
همزمان با انتشار این گزارش، نخستین روز از مذاکرات دو روزه اسرائیل و لبنان با میانجیگری آمریکا در رُم آغاز شد. لبنان در این دور از مذاکرات خواستار آغاز فوری روند عقبنشینی اسرائیل از خاک خود و تعیین یک جدول زمانی روشن برای خروج کامل نیروهای اسرائیلی است.
دفتر نخستوزیر اسرائیل در بیانیهای درباره گفتوگوی نتانیاهو با ترامپ اعلام کرد: «نخستوزیر به نوبه خود بر ضرورت ایجاد مناطق حائل امنیتی در امتداد مرزهای اسرائیل تاکید کرد.»
تماس ترامپ و نتانیاهو یک روز پس از دیدار رییسجمهوری آمریکا با احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه، در حاشیه نشست ناتو در ترکیه انجام شد.
به گفته مقامهای آمریکایی، دولت ترامپ ماهها تلاش کرد میان اسرائیل و سوریه به یک توافق امنیتی جدید دست یابد، اما در نهایت به این جمعبندی رسید که نتانیاهو حاضر نیست امتیازهایی را که واشینگتن خواستار آن بود، بپذیرد. این امتیازها شامل خروج تدریجی ارتش اسرائیل از مناطقی در خاک سوریه بود که این کشور از زمان فروپاشی حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ در اشغال خود دارد.
به نوشته اکسیوس بعید به نظر میرسد که سه ماه مانده به انتخابات سرنوشتساز اسرائیل نتانیاهو برای خارج کردن نیروهای اسرائیلی از مناطق تحت اشغال این کشور در سوریه، گام مهمی بردارد یا با هرگونه استقرار دوباره نیروها در لبنان، فراتر از آنچه تاکنون با آن موافقت کرده، موافقت کند. با این حال، درخواستهای ترامپ بر فشارهای فزاینده بر نخستوزیر اسرائیل افزوده است.
اعضای ارشد دولت اسرائیل و همچنین ارتش این کشور خواهان حفظ کنترل نامحدود بر مناطق مرزی سوریه هستند و اینطور استدلال میکنند که چنین کنترلی برای پیشگیری از وقوع یک هفتم اکتبر دیگر در اسرائیل، ضروری است. برخی از اعضای دولت حتی از ایجاد شهرکهای یهودینشین در این مناطق حمایت میکنند.
ملاقات مذاکرهکنندگان لبنان و اسرائیل در رُم
میانجیهای آمریکایی سهشنبه ۲۳ تیر در رم با دیپلماتهای اسرائیلی و لبنانی دیدار کردند تا درباره اجرای توافق چارچوبی که چند هفته پیش میان دو کشور امضا شد، گفتوگو کنند. این مذاکرات ششمین دور گفتوگوهای مستقیم دو طرف از بهار امسال به شمار میآید و انتظار میرود دو روز ادامه داشته باشد.
مهمترین دستور کار این دور از مذاکرات، اجرای چارچوبی است که پنجم تیر با میانجیگری آمریکا امضا شد و تمرکز اصلی آن بر اجرای طرح «مناطق آزمایشی» است.
چارچوبی که تاکنون هر دو کشور با آن موافقت و آن را امضا کرده اند، سه محور اصلی دارد: خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان، استقرار ارتش لبنان در مناطق تخلیهشده، پیشبرد روند خلع سلاح حزبالله و کاهش تنش در مرزها. طرح مناطق آزمایشی به محور نخست مرتبط است و بر اساس آن، اسرائیل ابتدا از دو منطقه مشخص در جنوب لبنان عقبنشینی میکند و ارتش لبنان جایگزین آن میشود تا در صورت موفقیت، این الگو به دیگر مناطق گسترش یابد.
لبنان در این دور از مذاکرات خواستار آغاز فوری عقبنشینی اسرائیل و تعیین جدول زمانی روشن برای خروج کامل نیروهای اسرائیلی است. از سوی دیگر، اسرائیل میگوید پیش از عقبنشینی بیشتر، باید اطمینان حاصل شود که این مناطق از سلاحها و زیرساختهای نظامی حزبالله پاکسازی شدهاند. در مقابل، لبنان معتقد است این ارزیابی باید توسط ارتش آمریکا انجام شود، نه اسرائیل.
همزمان، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا در حال هماهنگی فنی با ارتشهای لبنان و اسرائیل برای اجرای مرحله نخست توافق است. هفته گذشته نیز یک هیات نظامی آمریکایی به بیروت سفر کرده بود تا درباره سازوکار اجرای این طرح گفتوگو کند.
ترامپ عصر سهشنبه ۲۳ تیر با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد پس از گفتوگوهای «بسیار سازنده» با رهبران خاورمیانه، تصمیم گرفته است دریافت هزینه ۲۰ درصدی عبور از تنگه هرمز در ازای تامین امنیت این آبراه را با توافقهای تجاری و سرمایهگذاری کشورهای مختلف حوزه خلیج فارس در آمریکا جایگزین کند.
او در این پست رقم مشخصی برای این سرمایهگذاریها اعلام نکرد و نگفت کدام کشورها در این طرح مشارکت خواهند داشت.
به گفته ترامپ، این سرمایهگذاریها «عظیم» و در عین حال برای کشورهای سرمایهگذار و آینده آنها بسیار سودمند خواهد بود.
او نوشت: «تصمیم گرفتهام عوارض ۲۰ درصدی بازپرداخت به ایالات متحده را با توافقهای تجاری و سرمایهگذاری جایگزین کنم که کشورهای مختلف حوزه خلیج فارس در ایالات متحده انجام خواهند داد. این سرمایهگذاریها عظیم خواهند بود اما، در عین حال، برای خود آنها و آیندهشان فوقالعاده سودمند خواهند بود.»
ترامپ در ابتدای این پست بار دیگر به اعمال محاصره کامل علیه کشتیهای مرتبط با جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «تنگه هرمز برای تردد همه کشتیها باز است، بهجز ایران. زیرا رهبری دروغگو، خشونتطلب و بدخواه آنها ایران را در مسیر نابودی کامل قرار میدهد. یک محاصره کامل علیه کشتیهایی به مقصد یا از مبداء بندرهای ایران و همینطور کشتیهای حامل محمولههای ایرانی برقرار خواهد بود.»
ترامپ ۲۲ تیر در شبکه اجتماعی تروث سوشال، آمریکا را بهعنوان «نگهبان تنگه هرمز» معرفی کرد و گفت این کشور در ازای تامین امنیت این منطقه پرتنش، ۲۰ درصد از هزینه حملونقل تمامی محمولههای عبوری را دریافت خواهد کرد.
بلومبرگ به نقل از منابع آگاه نوشت در صورت اعمال عوارض ۲۰ درصدی، هزینه آن برای ابرنفتکشهای حامل نفت که با ظرفیت کامل بارگیری شدهاند، ممکن است به حدود ۳۰ میلیون دلار برسد. این رقم در قیاس با عوارضی که جمهوری اسلامی در ماههای گذشته از نفتکشها دریافت میکرد، بسیار بالاتر است.
این پیشنهاد ترامپ با مخالفتهای گسترده جهانی روبهرو شد. هرچند کشورهای حاشیه خلیج فارس در اظهار نظرهای رسمی مخالفت شدیدی با این پیشنهاد رییسجمهوری آمریکا ابراز نکردند، اما گزارشهایی از تماس آنها با کاخ سفید مخابره شد.
وزارت خارجه عمان در بیانیهای رسمی اعلام کرد این کشور در پی بحثها و دیدگاههای مطرحشده درباره کشتیرانی در تنگه هرمز از همه طرفها میخواهد به حقوق بینالملل احترام بگذارند و مطابق آن عمل کنند.
کریستی مکبین، وزیر مدیریت بحران استرالیا، ۲۳ تیر اعلام کرد که دولت این کشور قاطعانه پیشنهاد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای دریافت ۲۰ درصد عوارض عبور از تنگه هرمز را رد میکند.
مینورو کیهارا، دبیر ارشد کابینه ژاپن لحنی محتاط در پیش گرفت و گفت چون جزییات طرح آمریکا برای محاصره ایران و دریافت عوارض ۲۰ درصدی هنوز روشن نیست، درباره آن پیشبینی و اظهار نظر نمیکند.
هاپاگلوید، شرکت کشتیرانی آلمانی و از بازیگران مهم صنعت کشتیرانی جهانی، دریافت عوارض از محمولههای عبوری از تنگه هرمز را «از اساس نادرست» خواند و اعلام کرد عوارض کانالهای سوئز و پاناما با تنگه هرمز قابل مقایسه نیست، زیرا بازتاب سرمایهگذاریهای عمده زیرساختی در این کانالهاست؛ در حالی که چنین وضعیتی در تنگه هرمز وجود ندارد.
بریتانیا بار دیگر بر موضع خود مبنی بر بازگشایی تنگه هرمز «بدون عوارض یا هزینه» تاکید کرد. آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، در اظهار نظر در این باره به حقوق بینالملل استناد کرد و گفت هیچ کشوری حق ندارد برای عبور از تنگههایی که برای کشتیرانی بینالمللی استفاده میشوند، هیچگونه عوارضی وضع کند.
کوین هست، مشاور ارشد اقتصادی کاخ سفید، سهشنبه پیش از اعلام تصمیم ترامپ به خبرنگاران گفت دریافت عوارض تنها یکی از طرحهای دولت آمریکا برای جبران مالی باز نگاه داشتن تنگه هرمز است.
او گفت: «رییسجمهوری در حال بررسی راههایی بوده است تا به آنها کمک کند سهم بیشتری از هزینهها را بپردازند و این [عوارض ۲۰ درصدی] یکی از ایدههاست.»
پس از پست ۲۳ تیر ترامپ، قیمت نفت برای مدتی کوتاه کاهش یافت و سپس دوباره روند افزایشی را پیش گرفت. تا ساعت ۷:۱۹ عصر به وقت ایران، نفت خام برنت حدود ۲ درصد بالاتر از قیمت پایانی ۲۲ تیر و نزدیک به ۸۵ دلار در هر بشکه معامله میشد.
رسانه بلومبرگ عقبنشینی ترامپ را نشانهای از گرفتار شدن او در تنگنای ایران خواند و نوشت: «در حالی که درگیریها با ایران از سر گرفته شده و تهران از کاهش کنترل خود بر این آبراه حیاتی سر باز میزند. قیمت نفت روز دوشنبه، زمانی که رئیسجمهوری آمریکا برای نخستین بار پیشنهاد خود را برای دریافت بهاصطلاح «عوارض» در ازای تسهیل کشتیرانی در تنگه هرمز اعلام کرد، جهش یافت؛ موضوعی که خطر بازگشت افزایش هزینه بنزین برای آمریکاییها را در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر مطرح کرد.
