ترامپ در گفتوگو با سالمنیوز در پاسخ به این پرسش که آیا زمان آن رسیده است که مردم ایران دوباره به خیابانها بازگردند، گفت: «آنها نمیتوانند چنین کاری بکنند، چون سلاح ندارند و طرف مقابل سلاح دارد.»
او افزود: «در واقع، تاکنون ۵۲ هزار نفر کشته شدهاند. مقامهای ایران اوباش هستند. بازگشت مردم به خیابانها بسیار دشوار است.»
ترامپ در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا باید طی ۳۰ ماه آینده جمهوری اسلامی را از قدرت ساقط کند، گفت: «فکر میکنم آنها کمی دیوانه هستند؛ در واقع فکر میکنم همهشان همینطورند. ما نخستین بخش این حکومت را از بین بردیم. بعد دومین بخش را از بین بردیم. سپس حدود ۲۵ درصد از این حکومت را نابود کردیم. آنها طرز فکر متفاوتی دارند.»
او در پاسخ به این پرسش که آیا ارتش آمریکا یا ارتش اسرائیل میتوانند ردههای باقیمانده از جمهوری اسلامی را پیدا کنند و بکشند، گفت: «قطعا آنها را زیر نظر داریم. بله. درباره این موضوع اطلاعات زیادی دارم، اما فکر نمیکنم الان زمان مناسبی برای صحبت درباره آن باشد.»
هاآرتص تاکید کرده است که این گزارش بر پایه گفتوگو با بیش از ۳۰ مقام ارشد سیاسی، امنیتی، دیپلمات و مقام خارجی تهیه شده است.
براساس این گزارش، پروژه سرنگونی جمهوری اسلامی و به قدرت رساندن احمدینژاد، که «عملیات گربه چکمهپوش» نام گرفته بود، با وجود نفوذهای اطلاعاتی چشمگیر موساد، در لحظه اجرا فرو ریخت و پیش از آنکه نیروهای کرد حتی یک گلوله شلیک کنند، یا محمود احمدینژاد دست به کوچکترین اقدامی بزند، عملا پایان یافت.
بهنوشته هاآرتص، ارتباط موساد با احمدینژاد از حدود یک سال پیش از حمله هفتم اکتبر آغاز شده بود. ماموران اسرائیلی به اطلاعاتی دست یافته بودند که از تغییر تدریجی دیدگاههای او حکایت داشت. احمدینژاد که در دوران ریاستجمهوری از سرسختترین دشمنان اسرائیل، منکر هولوکاست و مدافع برنامه هستهای جمهوری اسلامی بود، پس از کنار رفتن از قدرت در سال ۲۰۱۳ به یکی از منتقدان برجسته ساختار حاکم تبدیل شد.
مقامهای اسرائیلی بهویژه به این ارزیابی او توجه کردند که ایران زیر فشار تحریمها نمیتواند به وضعیت موجود ادامه دهد و برنامه هستهای، بهجای آنکه یک دارایی راهبردی باشد، به باری اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است.
بهنوشته هاآرتص، موساد به این نتیجه رسید که دشمنی احمدینژاد با رهبری جمهوری اسلامی به حدی رسیده که ممکن است حاضر به همکاری با اسرائیل شود. از این رو، تماسها بهتدریج جدیتر شد و دیوید بارنیا، رییس وقت موساد، شخصا هدایت پرونده را در دست گرفت.
براساس این گزارش، تا اوایل سال ۲۰۲۶، احمدینژاد از نگاه اسرائیل به یکی از ارزشمندترین داراییهای اطلاعاتی و سیاسی تبدیل شده بود. طرح این بود که در صورت سقوط حکومت، او بهعنوان چهرهای آشنا، برخوردار از پایگاه مردمی و در عین حال مخالف رهبران وقت، زمام امور را در دست گیرد، برنامه هستهای نظامی را کنار بگذارد و چهرهای تازه از ایران به جهان عرضه کند.
با این همه، بهنوشته هاآرتص، احمدینژاد تنها بخشی از یک پروژه بسیار گستردهتر بود. طرح اسرائیل شامل عملیات نفوذ در بازار بزرگ تهران و دیگر مراکز اجتماعی، جذب رهبران محلی و همکاران داخل ایران، تحریک اقلیتهای قومی، استقرار پهپاد در خاک ایران، ایجاد پایگاه در جمهوری آذربایجان و مسلح کردن و آموزش حدود ۱۶ هزار نیروی کرد در عراق برای حمله زمینی به غرب ایران بود.
احزاب کرد ایرانی همواره دریافت هرگونه سلاح و آموزش از سوی اسرائیل یا آمریکا برای مشارکت در جنگ علیه جمهوری اسلامی را رد کردهاند.
از مرگ رئیسی تا الهام گرفتن از سقوط اسد
براساس این گزارش، یکی از نقاط آغاز تغییر نگاه موساد به ایران، مرگ ابراهیم رئیسی رییس پیشین دولت در جمهوری اسلامی، در سانحه بالگرد حامل او در ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ بود.
در آن زمان، مقامهای موساد از تصاویر شادی مردم در خیابانهای ایران نتیجه گرفتند که حکومت بسیار ضعیفتر از آن چیزی است که تصور میشود. اعتراضهای پس از مرگ مهسا امینی، کاهش حضور گشت ارشاد، فشار تحریمها و نارضایتی اقتصادی نیز این ارزیابی را تقویت میکرد.
در همان زمان، جهانبینی بنیامین نتانیاهو نیز تغییر کرده بود. احتیاط سنتی او در استفاده از نیروی نظامی، پس از شوک هفتم اکتبر، جای خود را به رویکردی تهاجمیتر داده بود. نتانیاهو علاوه بر نگرانی از برنامه هستهای ایران، به دنبال دستاوردی بود که بنبست جنگ غزه را تحتالشعاع قرار دهد. به همین دلیل، موساد را مامور کرد ابتدا حکومت ایران را بیثبات و سپس زمینه سرنگونی آن را فراهم کند.
این تصمیم با سیاست نزدیک به دو دهه گذشته اسرائیل تفاوتی آشکار داشت. مئیر داگان و تامیر پاردو، روسای پیشین موساد، پیشتر گفته بودند تغییر حکومت در ایران فراتر از توان اسرائیل است و عملیات نفوذ بدون حمایت گسترده آمریکا نتیجهای ندارد. در دوران یوسی کوهن نیز هدف اصلی، ضربه زدن به برنامه هستهای و دانشمندان ایرانی بود، نه سرنگونی ساختار سیاسی.
بهنوشته هاآرتص آنچه عزم نتانیاهو را تقویت کرد، سقوط سریع حکومت بشار اسد در سوریه در اواخر سال ۲۰۲۴ بود. پیشروی نیروهای ابومحمد جولانی، که بعدها با نام احمد الشرع رییسجمهوری سوریه شد، نتانیاهو را مجذوب کرد.
او به موساد گفت برای سرنگونی حکومت ایران نیز به «نیروی زمینی» و جنگجویانی مسلح نیاز است که از داخل یا مرزهای کشور ناآرامی ایجاد کنند.
به این ترتیب، طرح استفاده از شبهنظامیان کرد در کردستان عراق شکل گرفت. موساد با چند گروه کرد وارد مذاکره شد، اما گروههایی را که آشکارا ضدترکیه بودند کنار گذاشت تا حساسیت آنکارا برانگیخته نشود.
مقامهای امنیتی اسرائیل از همان ابتدا هشدار میدادند که مقایسه ایران با سوریه غیرواقعبینانه است. ایران کشوری ۹۰ میلیون نفری، دارای نهادهای حکومتی ریشهدار، ارتش، سپاه، دستگاههای اطلاعاتی و اقتصادی بسیار بزرگتر بود و نمیشد آن را با چند هزار نیروی شبهنظامی فروپاشاند.
نفوذ در بازار و گذار از عملیات روانی به جنگ
موساد در سال ۲۰۲۵ بخش مهمی از منابع خود را صرف نفوذ در بازار بزرگ تهران کرد؛ مرکزی که از نظر اسرائیل نبض اقتصادی و سیاسی پایتخت بود. ارزیابی موساد این بود که اعتراضهایی که از بازار آغاز شوند، بیش از اعتراضهای صرفا سیاسی مشروعیت اجتماعی دارند و میتوانند به سراسر کشور گسترش یابند.
بهنوشته هاآرتص، ماموران اسرائیلی همچنین با رهبرانی محلی تماس گرفتند که در صورت تضعیف حکومت توانایی بسیج مردم را داشته باشند. اما با آغاز جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، محور طرح از نفوذ اجتماعی و روانی به ترور رهبران، بمباران هوایی و حمله زمینی شبهنظامیان تغییر کرد.
موفقیت حملات هوایی و نابودی بخشهایی از پدافند ایران، نتانیاهو را بهشدت خوشبین کرد. بهگفته نزدیکان او، نخستوزیر به حالتی از «سرخوشی» رسیده و باور کرده بود که ادامه حملات میتواند به سقوط نظام منجر شود.
او از ارتش خواست امکان ترور علی خامنهای را بررسی کند و دستور داد شبکه پناهگاههای زیرزمینی رهبران جمهوری اسلامی در تهران دائما زیر نظر گرفته شود.
از آن پس، هر جمعه جلساتی با حضور نتانیاهو، رییس و معاون موساد، رییس بخش نفوذ، نمایندگان ارتش و اطلاعات نظامی برگزار میشد. با این حال، تردیدها در دستگاه امنیتی افزایش یافته بود. تساخی هنگبی، مشاور امنیت ملی، پس از چند جلسه کنار کشید و طرحها را شبیه «داستان علمیتخیلی» دانست.
طرح حمله کردها و معرفی احمدینژاد
براساس این گزارش، در زمستان ۲۰۲۵، بازسازی سریع برنامه موشکی ایران و آغاز اعتراضها در بازار تهران، نتانیاهو را متقاعد کرد که فرصت اقدام نزدیک است. پس از سرکوب خونین اعتراضها در دی ماه ۱۴۰۴ و اعلام آمادگی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای اقدام نظامی نتانیاهو از ارتش و موساد خواست در کوتاهترین زمان ممکن طرح حمله و تغییر حکومت را آماده کنند.
بهنوشته هاآرتص، در کردستان عراق ماموران موساد با فرماندهان کرد عملیات را طراحی کردند. کردها با سلاحهایی آموزش دیدند که اسرائیل در جنگ لبنان از حزبالله به غنیمت گرفته بود. بر اساس طرح، حدود ۱۶ هزار جنگجو باید تحت پوشش حملات هوایی اسرائیل وارد غرب ایران میشدند، ابتدا کرمانشاه و مریوان را تصرف میکردند و سپس با نیروهای محلی پیوند میخوردند.
همزمان، اقلیتهای دیگر باید در نقاط مختلف کشور دست به شورش میزدند تا نیروهای جمهوری اسلامی از مرکز پراکنده شوند. حملات مشترک آمریکا و اسرائیل قرار بود سپاه، ارتش، صنایع دفاعی و مراکز رهبری را فلج کند. پس از ایجاد هرجومرج در تهران، عملیات نفوذ سیاسی باید محمود احمدینژاد را بهعنوان جانشین طبیعی و چهرهای برخوردار از مشروعیت عمومی معرفی میکرد.
بهنوشته هاآرتص، در سناریویی بسیار خوشبینانه بخشی از نیروهای کرد حتی به تهران میرسیدند و با حمایت هوایی اسرائیل وارد محلههای مخالف حکومت میشدند. موساد انبارهای تسلیحاتی ایران را نیز شناسایی کرده بود تا نیروهای مهاجم در مسیر پیشروی مهمات لازم را به دست آورند.
مخالفت واشینگتن و اطلاعات نظامی اسرائیل
در فوریه ۲۰۲۶، نتانیاهو طرح را در دیدار با ترامپ مطرح کرد. رییسجمهوری آمریکا ابتدا ظاهرا به آن علاقهمند شد، اما مشاورانش بهشدت با طرح نتانیاهو مخالفت کردند. جیدی ونس تردید داشت، مارکو روبیو طرح را «مزخرف» خواند و جان رتکلیف، رییس سیا، آن را «مضحکه» توصیف کرد. مقامهای اطلاعاتی آمریکا معتقد بودند انتظار برای سقوط حکومت در پی تهاجم کردها کاملا از واقعیت دور است.
اطلاعات نظامی اسرائیل نیز در ارزیابیهای جداگانه احتمال موفقیت این طرح را اندک دانست. فرماندهان هشدار دادند که میزان تعهد کردها مشخص نیست، حمایت آمریکا تضمین نشده و نمیتوان در چند روز آشوب، مسیر تحولات سیاسی و به قدرت رسیدن احمدینژاد را مهندسی کرد.
آنان همچنین احتمال میدادند سرنگونی حکومت روحانیان به سلطه مستقیم سپاه و تشکیل یک دیکتاتوری نظامی منجر شود. نتانیاهو اما حکومت نظامیان را قابلپیشبینیتر و منفعتمحورتر از حکومت روحانیان میدانست و این خطر را چندان جدی نمیگرفت.
وقتی بارنیا برای نخستینبار به وزیران گفت هدف نهایی روی کار آوردن احمدینژاد است، اعضای کابینه شوکه شدند. برخی پرسیدند چرا باید حکومتی را سرنگون کرد تا فردی با سابقه احمدینژاد جانشین آن شود. بارنیا توضیح داد که رییسجمهوری پیشین در حصر خانگی قرار گرفته، چند بار از نامزدی منع شده، اطرافیانش بازداشت شدهاند و اکنون به مخالف جدی نظام تبدیل شده است. پس از توضیحات طولانی، وزیران بدون رأیگیری رسمی با ادامه طرح کنار آمدند.
فروپاشی عملیات پیش از آغاز
سه روز پیش از حمله، اختلاف میان بارنیا و ایال زمیر، رییس ستاد مشترک ارتش، به اوج رسید. بارنیا گفت موفقیت طرح به ترور خامنهای وابسته است. زمیر که نمیخواست شکست احتمالی عملیات موساد به گردن ارتش بیفتد، خواستار توقف همهچیز شد. نتانیاهو اما اعلام کرد عملیات ادامه خواهد یافت.
حمله مشترک آمریکا و اسرائیل آغاز شد و خامنهای کشته شد. نگهبانان احمدینژاد نیز در حملات هوایی کشته شدند و او از حصر خارج شد. با این حال، کردها هرگز حرکت نکردند و اقلیتهای دیگر نیز دست به شورش نزدند.
بهنوشته هاآرتص، عامل اصلی نبود چراغ سبز آمریکا بود. ترامپ بهصراحت اعلام کرد نمیخواهد کردها وارد جنگ شوند. فشار رجب طیب اردوغان، که از تاثیر موفقیت کردهای ایران و عراق بر کردهای ترکیه میترسید، در این تصمیم نقش داشت. کردها نیز با یادآوری تجربههای گذشته، حاضر نبودند بدون تضمین آمریکا وارد ایران شوند و پس از عقبنشینی واشینگتن در برابر نیروهای جمهوری اسلامی بیدفاع بمانند.
عملیات دو بار به تعویق افتاد؛ یک بار به دلیل آماده نبودن نیروی هوایی برای ایجاد کریدور امن و بار دیگر به دلیل خودداری کردها از حرکت. در نهایت همه فهمیدند حمله لغو شده است.
موساد سپس ظرف ۴۸ ساعت طرح جایگزینی برای استفاده از چهارشنبهسوری و تحریک اعتراضها آماده کرد، اما اطلاعات نظامی هشدار داد فعال کردن شبکههای داخلی در زمان جنگ فقط به افشای آنها منجر میشود. طرح کنار گذاشته شد. حملات پراکنده به پایگاههای بسیج نیز پس از چند روز متوقف شد و بارنیا از حضور در جلسات روزانه جنگ دست کشید؛ نشانهای که برای حاضران معنایی روشن داشت: عملیات تمام شده بود.
قمار راهبردی نتانیاهو
بهنوشته هاآرتص موساد در جذب احمدینژاد، مسلح کردن کردها، ایجاد شبکه همکاران در تهران، استقرار پهپادها و ایجاد پایگاه در جمهوری آذربایجان دستاوردهای اطلاعاتی قابل توجهی داشت؛ اما در لحظه تعیینکننده هیچیک از اجزای طرح عمل نکرد.
مقامهای پیشین موساد میگویند تغییر حکومت پروژهای ۱۰ تا ۱۵ ساله است، نه عملیاتی که ظرف چند ماه طراحی شود. ضعف اساسی طرح آن بود که همه مراحل به موفقیت تهاجم کردها وابسته بود و با شکست همان حلقه، کل ساختار فرو ریخت.
منتقدان همچنین از غرور، سرخوشی نظامی و نبود مخالفت جدی در برابر نتانیاهو سخن گفتهاند. بسیاری از مقامها در جلسات خصوصی طرح را خیالپردازانه میدانستند، اما حاضر نشدند آشکارا مقابل نخستوزیر بایستند.
بارنیا همچنان معتقد است جمهوری اسلامی ظرف یک تا سه سال آینده فرو خواهد پاشید، اما اذعان دارد اگر توافق تهران و واشینگتن به رفع تحریمها و آزادسازی داراییها منجر شود، حکومت شانس زیادی برای بقا خواهد داشت. در آن صورت، نظامی باقی میماند که اعتراضهای گسترده را سرکوب کرده، حمله آمریکا و اسرائیل را پشت سر گذاشته و در مناقشه تنگه هرمز تسلیم نشده است؛ حکومتی با درآمد بیشتر و صنایع دفاعی احیاشده.
از این منظر، بهنوشته هاآرتص، عملیات «گربه چکمهپوش» نهتنها به هدف خود نرسید، بلکه ممکن است در نهایت به جمهوری اسلامی امکان دهد شکست طرح تغییر حکومت را بهعنوان نشانهای از مقاومت و پیروزی خود معرفی کند؛ نتیجهای که میتواند قمار نتانیاهو را به اشتباهی پرهزینه برای اسرائیل تبدیل کند.
رییسجمهوری ایالات متحده، دوشنبه ۲۲ تیر در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «تنگه هرمز باز است و با حضور یا بدون حضور ایران، باز خواهد ماند. ما در حال برقراری مجدد «محاصره ایران» هستیم.»
او افزود آمریکا در ازای تامین عبور امن کشتیهای باری، معادل ۲۰ درصد «عوارض» دریافت خواهد کرد. هرچند جزئیات بیشتری درباره این طرح و میزان جدی بودن آن ارائه نداد.
ترامپ نوشت: «در حال برقراری مجدد «محاصره ایران» هستیم؛ این عنوان به این دلیل انتخاب شده است که تنها از ورود یا خروج کشتیهای متعلق به ایران و یا مشتریان آن جلوگیری میکند. تمامی کشورهای دیگر از حق استفاده عادلانه و آزادانه از این تنگه برخوردار خواهند بود. از آنجا که نگهبانی از تنگه هرمز مستلزم تامین امنیت و ایمنی در این منطقه بسیار بیثبات جهان است، به عنوان یک اقدام عادلانه، ۲۰ درصد از هزینه تمامی محمولههای کشتیرانی برای جبران مخارج عملیاتی دریافت خواهد شد.»
همزمان با انتشار این پست، فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده، سنتکام، با انتشار ویدیویی از حملات روز یکشنبه ۲۱ تیر به مواضع نیروی دریایی جمهوری اسلامی در بندرعباس نوشت که با استفاده از چندین شهپاد (شناور هدایتپذیر از دور) انتحاری یک تاسیسات تعمیر و نگهداری زیردریایی و کشتی و سه شناور سطحی بدون سرنشین را هدف قرار داد.
طبق اعلام سنتکام این عملیات، توانایی جمهوری اسلامی در حمله به کشتیهای تجاری را کاهش داد.
همزمان با این اظهار نظرها، ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیا، در یک پیام ویدیویی اعلام کرد نیروهای نظامی جمهوری اسلامی «اجازه دخالت آمریکا در مدیریت تنگه هرمز را نخواهند داد» و با به گفته او «اختلال و ناامنی در عبور و مرور کشتیها از سوی ارتش آمریکا» بهشدت برخورد خواهند کرد.
او گفت: «نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با هرگونه اختلال و ناامنی در عبور و مرور کشتیهای تجاری و نفتکشها از سوی ارتش آمریکا، خارج از مسیر تعیینشده و بدون مجوز نیروهای مسلح، با شدت برخورد میکنند.»
ذوالفقاری در پایان این پیام کوتاه مسئولیت افزایش تنش را متوجه آمریکا و کشورهایی دانست که با ارتش آمریکا همکاری میکنند.
رسانه آمریکایی اکسیوس، به نقل از یک منبع ارشد از کشورهای حاشیه خلیج فارس نوشت آمریکا موضوع دریافت احتمالی عوارض در ازای تامین امنیت تنگه هرمز را با متحدان خود در منطقه در میان نگذاشته است.
ادامه حملات متقابل در خلیج فارس
تازهترین دور حملات متقابل جمهوری اسلامی و ایالات متحده که از سهشنبه ۱۶ تیر با شلیک سپاه به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز آغاز شد، تا ظهر دوشنبه ۲۲ تیر ادامه داشت.
خبرگزاری رسمی اردن، پترا، صبح دوشنبه به نقل از یک منبع نظامی در فرماندهی کل نیروهای مسلح این کشور گزارش داد سامانههای پدافند هوایی اردن بامداد دوشنبه چهار موشک را که از خاک ایران وارد حریم هوایی این کشور شده بودند، رهگیری و منهدم کردند.
خبرگزاری مهر نیز نوشت که بامداد دوشنبه مواضعی در شهرهای بهبهان، اهواز، دزفول، امیدیه، ماهشهر، اندیمشک، آبادان و شادگان هدف قرار گرفت. همزمان با این حملات، یک مقر نظامی در شهرستان نائین استان اصفهان هدف حملات موشکی آمریکا قرار گرفت که به گفته استانداری اصفهان یک کشته بر جای گذاشت.
ظهر دوشنبه نیز گزارشهایی از شنیده شدن صدای انفجار در اطراف بندرعباس و قشم منتشر شد. پس از آن استانداری هرمزگان حملات تازه آمریکا به مواضعی در اطراف این دو شهر را تایید کرد و کمی بعدتر، گزارشهای رسمی از حمله آمریکا به سه نقطه در شهرستان آبادان منتشر شد.
ارتش بحرین بعدازظهر دوشنبه با انتشار بیانیهای، از حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به مناطق غیرنظامی در این کشور خبر داد و افزود تمام این حملات رهگیری شدهند.
همزمان با این تحولات، سازمان دریانوردی تجاری بریتانیا از شلیک سرنشینان یک قایق کوچک به یک نفتکش، در ۵۰ مایلی جنوب شهر عدن یمن خبر داد. در این خبر به جزئیاتی درباره قایقهای کوچک اشاره نشده است.
ترامپ: مجتبی خامنهای به احتمال ۹۰ درصد از بین رفته است
ترامپ صبح دوشنبه، پیش از اینکه از بازگشت محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران در شبکههای اجتماعی بنویسد، در گفتوگو با فاکسنیوز با اشاره به تحولات ایران و تنگه هرمز گفت: «کنترل تنگه هرمز را به دست خواهیم گرفت.»
او در بخشی از این مصاحبه، جمهوری اسلامی را به نقض یادداشت تفاهم متهم کرد و گفت: «مسئولیت حفاظت از تنگه هرمز را بر عهده خواهیم گرفت و باید هزینه این کار به ما پرداخت شود. بابت حفاظت از این تنگه پول هم دریافت خواهیم کرد.»
ترامپ درباره تلاش جمهوری اسلامی برای بازسازی تاسیسات هستهای گفت: «آنها هیچ شانسی ندارند. ما کاملا آنها را تحت فشار گذاشتهایم. بیشتر تجهیزاتشان از بین رفته و سامانههای پدافند هواییشان نابود شدهاند. هر بار که یک پهپاد بفرستند، با قدرت پاسخ میدهیم و ضربه سنگینی وارد میکنیم.»
رییسجمهوری آمریکا مقامهای کنونی جمهوری اسلامی را «گروهی بد» خواند و بار دیگر به کشته شدن رهبران حکومت ایران اشاره کرد. او گفت: «علی خامنهای از بین رفت و مجتبی خامنهای نیز ۹۰ درصد از بین رفته است.»
ایلنا دوشنبه ۲۲ تیر نوشت ریشه بحران کنونی را باید در «نادیده انگاشتن» گروههای تحت حمایت بهزیستی، بهویژه افراد دارای معلولیت، از سوی مسئولان جمهوری اسلامی جستوجو کرد.
این رسانه وضعیت کنونی جامعه هدف سازمان بهزیستی را نتیجه «سیاستهای ناکارآمد ساختار مدیریت کشور و نبود فرصتهای برابر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی» دانست و هشدار داد با افزایش فاصله از پایتخت، شرایط معلولان وخیمتر میشود.
در ماههای اخیر، تشدید مشکلات اقتصادی و افزایش چشمگیر هزینههای درمان و دارو، فشار مضاعفی بر شهروندان ایرانی وارد کرده است.
این شرایط بهویژه برای افراد دارای معلولیت که نیاز مستمر به خدمات پزشکی، توانبخشی و دارو دارند، چالشهای جدیتری به وجود آورده است.
معلولان در تنگنای معیشت
حسین ۴۴ ساله یکی از افراد دارای معلولیت است که کمکهزینه معیشتی او از ماه گذشته قطع شده است.
او که با هزینههای گزاف زندگی دستوپنجه نرم میکند، در همین رابطه به ایسنا گفت: «برای من سوال است که چرا کمکهزینه معیشتیام را قطع کردهاند، در حالی که حتی به گفته خودشان، سطح معلولیتم شدید است و دچار زخم بستر شدهام.»
این شهروند افزود سازمان بهزیستی در تامین هزینههای دارو نیز کمکی نمیکند و حتی پس از ارائه فاکتور عمل جراحی، بهدلیل مربوط بودن آن به سال ۱۴۰۴، از پرداخت هزینه خودداری کرده است.
حسین خاطرنشان کرد تشدید بحران اقتصادی در کشور توان مالی خیرین برای حمایت از معلولان را کاهش داده است.
ایلنا در ادامه نوشت بسیاری از افراد دارای معلولیت مانند حسین، امکان اشتغال و کسب درآمد ندارند و تنها از طریق یارانه و مستمریهای اندک سازمان بهزیستی زندگی را میگذرانند.
پنجم خرداد، وبسایت خبرآنلاین گزارش داد گرانی لوازم بهداشتی در ایران، زندگیِ حدود ۴۵ هزار فرد دارای آسیب نخاعی را تحت تاثیر قرار داده است.
بر پایه این گزارش، بهای اقلام و تجهیزات پزشکی مورد استفاده روزانه این افراد، از جمله گاز استریل، پانسمانهای تخصصی، سوند، کیسه سوند، ژل، سرنگ، دستمال کاغذی و داروهای مرتبط با زخم بستر، دستکم دو تا سه برابر شده است.
کمکهزینهای که تنها هزینه چند روز را تامین میکند
راحله، ۴۵ ساله و دارای آسیب نخاعی، در گفتوگو با ایلنا از تاثیر بحران اقتصادی بر زندگی معلولان انتقاد کرد.
او گفت سازمان بهزیستی ماهانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بابت تامین لوازم بهداشتی پرداخت میکند، اما این مبلغ به هیچوجه پاسخگوی نیازهای افراد دارای معلولیت نیست.
راحله افزود: «هر روز باید از سوندهای یکبار مصرف استفاده کنم و این مبلغ تنها برای یک هفته یا ۱۰ روز کفایت میکند و نمیتواند همه ماه را پوشش دهد... برای من هرگز امکان اشتغال فراهم نشده است. به همین علت، در این شرایط گرانی و تورم حقوقی ندارم.»
او حق پرستاری ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی را در برابر هزینههای موجود «نزدیک به هیچ» توصیف کرد و ادامه داد: «نیازهای درمانی من بسیار است. ویزیت پزشکان و هزینه اقدامات تشخیصی و درمانی کم نیست. با توجه به شرایط جسمیام، هزینه رفتوآمد قابلتوجه است. با این درآمد اندک به نیمه ماه که میرسم، دیگر توان تامین نیازهایم را ندارم.»
هشتم خرداد، فاطمه عباسی، معاون توانبخشی سازمان بهزیستی، با اشاره به مشکلات فزاینده افراد دارای معلولیت در پی وخامت بحران اقتصادی کشور اعلام کرد این سازمان خواستار افزایش ۸۰ تا ۹۰ درصدی کمکهزینه حق پرستاری نسبت به سال ۱۴۰۴ شده، اما اجرای آن منوط به تصویب دولت خواهد بود.
