ترکیه بر اهمیت «جلوگیری از هرگونه تلاش برای اخلال در توافق» تاکید کرد
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، از توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان جنگ استقبال کرد و آن را گامی مهم برای صلح و ثبات منطقه دانست. او همچنین از کشورهای میانجی، از جمله پاکستان و قطر، قدردانی کرد و بر ادامه حمایت آنکارا از روند دیپلماتیک تاکید کرد.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، از توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ استقبال کرد و آن را گامی مهم در مسیر دستیابی به صلح و ثبات پایدار در منطقه دانست.
او در شبکه اجتماعی ایکس ابراز امیدواری کرد که مذاکرات تکمیلی نیز با رویکردی سازنده ادامه یابد و به تقویت روند صلح کمک کند.
فیدان همچنین از طرفهای توافق و کشورهای میانجی از جمله پاکستان و قطر قدردانی کرد و افزود جلوگیری از هرگونه تلاش برای اخلال در این توافق و حمایت از امنیت و ثبات منطقه از اهمیت ویژهای برخوردار است.
او نوشت ترکیه از آغاز این روند از تلاشهای دیپلماتیک حمایت کرده است و به پشتیبانی از صلح، آرامش و ثبات در منطقه ادامه خواهد داد.
دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی اعلام کرد: «متن یادداشت تفاهم پایان جنگ میان ایران و آمریکا پس از چند ماه مذاکره فشرده، نهایی شده است.»
در این بیانیه آمده است: «بر اساس توافق انجامشده، جنگ و عملیات نظامی در تمامی جبههها از جمله لبنان از امشب به صورت فوری و دائمی پایان مییابد و محاصره دریایی علیه ایران نیز بلافاصله لغو خواهد شد.»
دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی افزود: «امضای رسمی این یادداشت تفاهم جمعه ۲۹ خرداد انجام میشود و مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی پس از اجرای تعهدات طرف مقابل ادامه خواهد یافت.»
در این بیانیه همچنین از پاکستان و قطر به دلیل «نقشآفرینی در روند میانجیگری» قدردانی شده است.
رسانههای نزدیک به حکومت در ساعات گذشته، در حالی که جزئیات یادداشت تفاهم موسوم به «تفاهم اسلامآباد» به تدریج منتشر میشود، این «توافق» را نه نتیجه عقبنشینی تهران، بلکه محصول «شکست دشمن» و پذیرش خواستههای جمهوری اسلامی از سوی آمریکا توصیف کردهاند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده در رسانههای حکومتی، روایت رسمی تهران بر چند محور اصلی استوار است: پایان جنگ و محاصره، رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده، حفظ برنامه هستهای و موشکی ایران، و آغاز روند بازسازی کشور با منابع مالی خارجی.
خبرگزاری مهر به نقل از منابع خود اعلام کرده است که پیشنویس ۱۴ بندی تفاهمنامه میان جمهوری اسلامی و آمریکا شامل برقراری فوری و دائمی آتشبس در همه جبههها، از جمله لبنان، پایان محاصره دریایی ایران، بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز و تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران است.
مهر همچنین گزارش داده است که تعلیق تحریمهای نفتی، بازگشت دسترسی جمهوری اسلامی به درآمدهای نفتی و آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران در دوره مذاکرات از دیگر مفاد این تفاهمنامه است. بر اساس این گزارش، دو طرف برای دستیابی به توافق نهایی درباره برنامه هستهای و رفع گسترده تحریمها، یک دوره ۶۰ روزه مذاکره را در نظر گرفتهاند.
خبرگزاری وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی تاکید کرده است که جمهوری اسلامی در متن تفاهمنامه صرفاً بر پایبندی به پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای و عدم دستیابی به سلاح هستهای تاکید کرده و موضوع برنامه موشکی و حمایت از گروههای همپیمان منطقهای نیز از مذاکرات آینده کنار گذاشته شده است.
مهر همچنین از پیشبینی یک سازوکار نظارتی و ارجاع توافق نهایی به شورای امنیت سازمان ملل برای تایید خبر داده است.
در همین حال، خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده که روند بازگشایی تنگه هرمز پس از امضای رسمی تفاهمنامه در روز جمعه آغاز خواهد شد؛ هرچند جزئیات بیشتری درباره نحوه اجرای این روند منتشر نشده است.
نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، نیز تصویری مشابه اما با جزئیات بیشتر ارائه کرده است. این رسانه نوشته که لغو تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی یکی از محورهای اصلی تفاهمنامه است و از مجموع ۲۸ میلیارد دلار دارایی مسدودشده ایران، بین ۱۰ تا ۱۴ میلیارد دلار آزاد خواهد شد.
نورنیوز همچنین مدعی شده است که بر اساس مفاد تفاهمنامه، اورانیوم غنیشده و تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در داخل کشور باقی خواهند ماند. این رسانه همچنین از تشکیل یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی و جبران خسارتهای ایران خبر داده و افزوده است که مدیریت تنگه هرمز در اختیار ایران باقی میماند و دریافت عوارض از کشتیها در مراحل بعدی اجرایی خواهد شد.
روایت رسانههای حکومتی از توافق تنها به مسائل اقتصادی و هستهای محدود نشده است. وبسایت انتخاب به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده که در نسخه اصلاحشده تفاهمنامه، «احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان» گنجانده شده و مناطق تحت کنترل اسرائیل در لبنان به عنوان «مناطق اشغالی» شناخته شدهاند که باید از آنها عقبنشینی شود.
انتخاب همچنین به نقل از یک منبع دیگر گزارش داده که آمریکا و متحدانش متعهد به اجرای یک برنامه ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی و توسعه ایران خواهند شد. روزنامه صبح نو نیز نوشته است که آزادسازی پولهای بلوکهشده ایران باید ظرف ۶۰ روز انجام شود.
در سطح رسمی، مقامهای جمهوری اسلامی نیز تلاش کردهاند توافق را به عنوان نتیجه «مقاومت نظامی و سیاسی» حکومت ایران معرفی کنند.
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز در بیانیهای اعلام کرد که «مردم ایران، نیروهای مسلح و جبهه مقاومت» با تحمیل اراده خود به آمریکا و اسرائیل ثابت کردند که دشمنان «راهی جز پذیرش شکست و تسلیم» در برابر ایران نداشتهاند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز در گفتوگو با رسانههای داخلی تایید کرده که متن تفاهمنامه نهایی شده و قرار است روز جمعه در سوئیس به طور رسمی امضا شود. او گفت پس از امضا، مذاکرات ۶۰ روزه درباره چهار محور اصلی آغاز خواهد شد: رفع کامل تحریمها و قطعنامههای شورای امنیت، موضوعات هستهای، سازوکار بازسازی ایران و نحوه نظارت بر اجرای تعهدات طرفین.
غریبآبادی تاکید کرد که ورود جمهوری اسلامی به مذاکرات ۶۰ روزه مشروط به راستیآزمایی اجرای تعهدات اولیه آمریکا از جمله پایان محاصره، توقف عملیات نظامی و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران خواهد بود.
او همچنین از انجام بیش از ۱۵ ساعت مذاکره برای اصلاح متن تفاهمنامه خبر داد و گفت تغییرات پیشنهادی جمهوری اسلامی از سوی طرف مقابل پذیرفته شده است.
روایت رسانههای حکومتی و مقامهای جمهوری اسلامی از «تفاهم اسلامآباد» بر این گزاره استوار است که تهران بدون پذیرش محدودیت در برنامه موشکی و شبکه متحدان منطقهای خود، توانسته پایان جنگ، رفع بخشی از تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدودشده، حفظ زیرساختهای هستهای، بازگشایی تنگه هرمز تحت مدیریت ایران و حتی دریافت منابع مالی برای بازسازی کشور را به دست آورد؛ روایتی که تلاش میکند توافق را نه به عنوان یک مصالحه، بلکه به عنوان نتیجه «پیروزی مقاومت» و پذیرش شرایط حکومت ایران از سوی آمریکا معرفی کند.
رهبران بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا از تفاهمنامه میان آمریکا و جمهوری اسلامی استقبال کردند و تاکید کردند ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد. آنها بر بازگشایی فوری تنگه هرمز، همکاری در پرونده هستهای ایران و حمایت از ثبات، حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان تاکید کردند.
رهبران کشورهای «گروه چهار»، شامل بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا، در بیانیهای گفتند که از اعلام تفاهمنامه میان ایالات متحده و ایران به گرمی استقبال میکنند.
آنها در تاکید کردند: «ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد»، و افزودند: «ما آمادگی داریم در پاسخ به گامهای شفاف و قابل راستیآزمایی ایران در برنامه هستهای خود، تحریمهای مرتبط را لغو کنیم.»
در این بیانیه آمده است: «بازگشایی فوری تنگه هرمز همراه با آزادی بیقیدوشرط و بدون محدودیت کشتیرانی، امری حیاتی است.»
رهبران این چهار کشور اروپایی همچنین گفتند که آمادهاند در مورد پرونده هستهای تهران، با ایالات متحده، جمهوری اسلامی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی همکاری کنند.
آنها در بیانیه خود بر «حمایت کامل خود از ثبات، حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان و همچنین اهمیت یک آتشبس پایدار» تاکید کردند.
روزنامه معاریو به نقل از منابع اسرائیلی گزارش داد بنیامین نتانیاهو به دونالد ترامپ گفته اسرائیل خود را متعهد به بند لبنان در توافق آمریکا و جمهوری اسلامی نمیداند. به نوشته این روزنامه، اسرائیل از لبنان عقبنشینی نخواهد کرد و به اقدامات خود علیه تهدیدهای حزبالله ادامه میدهد.
روزنامه معاریو به نقل از منابع اسرائیلی گزارش داد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، در گفتوگو با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به صراحت اعلام کرد که اسرائیل خود را به بند مربوط به لبنان در توافق میان آمریکا و حکومت ایران متعهد نمیداند.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو گفت که ارتش اسرائیل از لبنان عقبنشینی نخواهد کرد، در مواضع فعلی خود باقی خواهد ماند و به اقدامات خود برای خنثی کردن تهدیدهای حزبالله، از جمله نابودی زیرساختهای تروریستی و پاسخ به هرگونه حمله علیه اسرائیل، ادامه خواهد داد.
به نوشته معاریو، برداشت منابع اسرائیلی آن است که «توافق احتمالی ایالات متحده با ایران، دست اسرائیل را در عرصه لبنان نخواهد بست. پیام اصلی این است: اسرائیل منافع امنیتی-راهبردی مستقلی در لبنان دارد و قصد دارد بر آن پافشاری کند.»
این روزنامه نوشت: «اکنون باید دید این شفافسازیها — فراتر از تماس تلفنی نتانیاهو و ترامپ — در بوته واقعیت چگونه عمل خواهد کرد.»
در پی اعلام توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی، قیمت نفت در بازارهای جهانی کاهش یافت. نفت برنت با افت ۳.۹ درصدی به ۸۴ دلار و نفت خام آمریکا با کاهش ۴.۸ درصدی به حدود ۸۱ دلار در هر بشکه رسید. همزمان شاخصهای آتی بازار سهام آمریکا نیز افزایش یافتند.
در پی اعلام توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی، قیمت نفت در بازارهای جهانی کاهش یافت.
بر اساس گزارشها، بهای نفت برنت ۳.۹ درصد کاهش یافت و به ۸۴ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام آمریکا نیز با افت ۴.۸ درصدی به حدود ۸۱ دلار در هر بشکه رسید.
کارشناسان میگویند بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری عبور عادی نفتکشها میتواند عرضه نفت در بازار جهانی را افزایش دهد و فشار بر قیمتها را کاهش دهد.
همزمان شاخصهای آتی بازار سهام آمریکا نیز رشد کردند و معاملات آتی داوجونز، اساندپی ۵۰۰ و نزدک همگی با افزایش همراه شدند.