مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با عراقچی گفتوگو کرد
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در شبکه ایکس نوشت با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، درباره تشدید اخیر تنشها در خلیج فارس و وضعیت مذاکرات با آمریکا گفتوگو کرده است.
کالاس افزود با وزیر خارجه کویت در تماس بوده است و تاکید کرد ازسرگیری حملات به کشورهای خلیج فارس و زیرساختهای حیاتی آنها غیرقابل قبول است.
او نوشت: «بازگشت به جنگ تمامعیار هزینهای بسیار سنگین برای کل منطقه خواهد داشت و مسیر دیپلماتیک همچنان بهترین راه برای خروج از این جنگ است.»
رییسجمهوری آمریکا، عصر پنجشنبه ۲۱ خرداد، اعلام کرد که شامگاه این روز بار دیگر به ایران حمله میکند و در «آیندهای نهچندان دور» جزیره خارک را «تصرف» خواهد کرد. او بلافاصله پس از آن به فاکسنیوز گفت: «ترجیح میدهم خارک را بگیرم اما مطمئن نیستم مردم آمریکا آماده پذیرش آن باشند.»
دونالد ترامپ، در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ایالات متحده امشب بهشدت به ایران حمله خواهد کرد؛ ایرانی که نیروی دریایی، نیروی هوایی، رادار، پدافند هوایی و همه توان دفاعیاش، همراه با بخش عمده توان تهاجمیاش، از بین رفتهاند.»
او در ادامه این پست به تصرف جزیره خارک اشاره کرد: «در آیندهای نهچندان دور، جزیره خارک و دیگر مراکز زیرساختی نفتی را تصرف خواهیم کرد و کنترل کامل بازار نفت و گاز آنها را در دست خواهیم گرفت؛ درست مانند کاری که در ونزوئلا انجام دادیم و نتیجه آن هم برای ونزوئلا و هم برای ایالات متحده آمریکا فوقالعاده بوده است.»
رییسجمهوری آمریکا دقایقی بعد از انتشار این پست در برنامه صبحگاهی شبکه خبری فاکس حاضر شد و درباره این پست و تنشهای جاری و فزاینده میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی توضیح داد.
«ترجیح من تصرف خارک است»
او در این گفتوگو تاکید کرد که شامگاه پنجشنبه حملاتی شدیدتر از شامگاه چهارشنبه، ۲۰ خرداد در انتظار حکومت ایران خواهد بود.
او با اعلام اینکه در حملات چهارشنبه «۲۵۰ میلیون دلار» بمب بر ایران ریخته شد، افزود: «آنها [حکومت ایران] واقعا در حال تسلیم شدناند، فقط هنوز خودشان این را نمیدانند.»
او همزمان گفت واشینگتن همچنان با تهران در حال گفتوگو است.
ترامپ در پاسخ به پرسش مجری برنامه درباره تصرف بخشهایی از ایران گفت ترجیح او «تصرف جزیره خارک» است، اما تردید دارد که افکار عمومی آمریکا آمادگی پذیرش چنین اقدامی را داشته باشد.
او افزود: «با این کار ثروت هنگفتی به دست خواهیم آورد، اما فکر میکنم مردم آمریکا دوست دارند ببینند ما به خانه برمیگردیم.»
ترامپ در ادامه تصرف خارک و تاسیسات نفتی ایران را با تجربه ونزوئلا مقایسه کرد و گفت آمریکا «میلیونها و میلیونها بشکه نفت» از آن کشور خارج و به پالایشگاههایی در هیوستون، لوئیزیانا و دیگر نقاط منتقل کرده است؛ پالایشگاههایی که به گفته او «شبانهروزی کار میکنند و ثروت هنگفتی به دست میآورند».
ترامپ گفت از اجرای همین الگو در مورد ایران نیز استقبال میکند، اما مطمئن نیست «کشور آمادگی آن را داشته باشد».
«اکنون تمایل کمتری به توافق دارم»
ترامپ همچنین گفت اکنون نسبت به سه یا چهار هفته پیش، تمایل کمتری به دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی دارد.
او افزود: «نمیدانم آمریکا آمادگی انجام کاری را که من واقعا ترجیح میدهم انجام دهم، داشته باشد.»
در بخش دیگری از گفتوگو، مجری فاکسنیوز از ترامپ پرسید آیا از جمهوری اسلامی عصبانی است؟ او پاسخ داد: «من عصبانی نیستم. من عصبانی نمیشوم.»
او درباره توافق هستهای مورد نظر خود گفت: «توافق من راهی به سوی نداشتن سلاح هستهای است.»
ترامپ افزود که ایران نباید اجازه داشته باشد سلاح هستهای «توسعه دهد یا خریداری کند» و گفت در متن توافق پیشنهادی او، هر دو مورد گنجانده شده و حکومت ایران نیز با آن موافقت کرده است.
ترامپ همچنین مدعی شد «کار حکومت ایران تمام است» و افزود: «آنها دیگر نیروی دریایی، نیروی هوایی و پدافند هوایی ندارند.»
او همچنین اشاره کرد که هواپیماهای آمریکایی بر فراز مرکز تهران پرواز میکنند و مقامهای جمهوری اسلامی «اصلا نمیدانند ما آنجا هستیم».
بهگفته ترامپ، آمریکا همه رادارها و سامانههای پدافند هوایی جمهوری اسلامی، بخش زیادی از موشکها و بیشتر پرتابگرهای موشکی حکومت را از کار انداخته و توان پهپادی آنها نیز «بهشدت کاهش یافته است».
«نمیخواهم نیروگاههای برق آسیب ببینند»
در ادامه، وقتی مجری برنامه از احتمال هدف قرار دادن یک نیروگاه برق پرسید، ترامپ گفت: «بله احتمال دارد، اما ترجیح میدهم این کار را نکنم، چون وقتی چنین کاری میکنید، مردم رنج میبرند.»
او همچنین درباره تاسیسات آب گفت قطع آب «ضربهای ویرانگر» برای مردم ایران خواهد بود و افزود: «میتوانم در یک دقیقه بگویم آن را از کار بیندازند، اما مشکل این است که مردم دیگر نمیتوانند آب بنوشند.»
ترامپ در بخش پایانی این مصاحبه کوتاه گفت مردم ایران از اعتراض میترسند، زیرا به گفته او «سلاح ندارند» و طرف مقابل مسلح است. او بار دیگر طی ماههای گذشته به کشتار گسترده مردم در اعتراضهای دیماه اشاره کرد و گفت نیروهای حکومت ایران به معترضان شلیک میکنند و وقتی مردم با مسلسل یا تکتیرانداز مواجه باشند، برگزاری تجمع دشوار است.
او اظهار کرد جمهوری اسلامی دستکم «۴۰ تا ۵۰ هزار نفر» را کشته است و افزود نمیتوان مردم ایران را به دلیل ترس از اعتراض سرزنش کرد.
«از کردها ناامید شدم»
رییسجمهوری ایالات متحده در ادامه گفت آمریکا برای مردم ایران سلاح فرستاده بود، اما از کردها «بسیار ناامید» شده است.
او افزود با تحویل سلاح به کردها مخالف بوده و باور داشته است کردها این سلاحها را تحویل نخواهند داد.
ترامپ گفت: «فکر میکنم آنها سلاحها را برای خودشان نگه داشتند. این مایه ننگ است و من این را به یاد خواهم داشت.»
گروههای کرد مخالف جمهوری اسلامی، از جمله حزب دموکرات کردستان، حزب کومله کردستان ایران، حزب کومله زحمتکشان و حزب آزادی کردستان (پاک) در هفتههای گذشته دریافت سلاح از آمریکا را تکذیب کردهاند.
ترامپ: مذاکرات ادامه دارد؛ فارس: تکذیب میکنیم
ترامپ در این گفتوگو تاکید کرد که با وجود حملات شب گذشته و برنامه برای حملات تازه، مذاکرات با جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد، اما ساعتی پیش از پخش این مصاحبه، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از «منبعی نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی»، گزارشها درباره مذاکرات جدید میان تهران و واشینگتن را رد کرد.
فارس نوشت: «جمهوری اسلامی در روند مذاکرات بر مواضع و خطوط قرمز اعلامشده خود ایستادگی کرده و از مطالبات اصلی خود عقبنشینی نکرده است.»
سیانان صبح پنجشنبه ۲۱ خرداد به نقل از یک منبع دیپلماتیک گزارش داد گفتوگوها برای دستیابی به توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی با وجود تبادل حملات میان دو کشور که میتوانست تلاشهای دیپلماتیک را پیچیده کند در طول شب ادامه یافت.
رویترز نیز پیش از آن به نقل از سه منبع ایرانی نوشته بود که تلاشها برای دستیابی به توافق اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی با وجود حملات، افزایش یافته و دو طرف درباره سازوکاری برای آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران گفتوگو میکنند.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، با بازنشر پست وزیر خزانهداری آمریکا در شبکه ایکس نوشت: «به اسکات بسنت بابت طرحی درخشان برای وادار کردن جمهوری اسلامی به پرداخت بخشی از خسارتهای این جنگ افتخار میکنم.»
پیشتر وزیر خزانهداری آمریکا در شبکه ایکس نوشت که حکومت ایران در بازی حاصلجمع صفر که در پیش گرفته، شکست خواهد خورد.
او افزود: «هر خسارتی که جمهوری اسلامی به متحدان آمریکا در خلیج فارس وارد کند، با برداشت از حسابهای ایرانی جبران خواهد شد.»
بسنت گفت که هر عوارضی بابت تنگه هرمز پرداخت شود، با برداشت از حسابهای آنها (جمهوری اسلامی) جبران خواهد شد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که از انحصار سلاح در لبنان در اختیار دولت این کشور به طور کامل حمایت میکند.
گوترش گفت: «همه طرفها باید برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک که به طور کامل به تمامیت ارضی، حاکمیت و استقلال سیاسی لبنان احترام بگذارد تلاش کنند.»
او افزود: «از ماه مارس شاهد تشدید جدی تنشها بودهایم؛ زیرا اسرائیل عملیات خود را در خاک لبنان گسترش داده و حزبالله نیز حملات خود را به عمق اسرائیل افزایش داده است.»
بلومبرگ بهنقل از منابعی آگاه که نامشان اعلام نشده گزارش داد که مقامهای ارشد امنیت ملی امارات متحده عربی و مقامهای از جمهوری اسلامی برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ ایران، بهطور حضوری و مستقیم با یکدیگر دیدار کردند تا راههای کاهش تنش بین تهران و ابوظبی را بررسی کنند.
این منابع به بلومبرگ گفتند که این دیدار که این هفته برگزار شد نشاندهنده تغییر قابل توجهی در رویکرد دو طرف بوده و در شرایطی انجام شده است که هر دو کشور بیش از پیش به اهمیت داشتن روابط دوجانبه آرامتر پی بردهاند.
رهبران امارات متحده عربی میخواهند برنامههای بلندپروازانه اقتصادی خود، از جمله سرمایهگذاری میلیاردها دلار برای افزایش تولید نفت و ایجاد مراکز داده هوش مصنوعی، بدون وقفه ادامه یابد.
بهنوشته بلومبرگ این رابطه برای تهران نیز اهمیت دارد، زیرا این کشور حوزه خلیج فارس پیش از آغاز جنگ یکی از بزرگترین شرکای تجاری جمهوری اسلامی و همچنین یکی از مسیرهای اصلی انتقال نفت تحریمشده ایران بود.
بهگفته این منابع، آخرین تماس ابوظبی با تهران عمدتا ناشی از تلاش این کشور ثروتمند حوزه خلیج فارس برای رسیدن به نوعی تنشزدایی با حکومتی بوده که آن را دشمن خود میداند، اما در عین حال دریافته است که این حکومت فعلا همچنان در قدرت مانده است.
از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، جمهوری اسلامی بیش از هر کشور دیگری، از جمله اسرائیل، امارات را هدف حملات خود قرار داده است. ابوظبی نیز در چندین نوبت پاسخ داده و تهاجمیترین موضع را در میان همسایگان عرب خود در قبال جمهوری اسلامی اتخاذ کرده است.
بهنوشته بلومبرگ اکنون به نظر میرسد امارات در حال حرکت در همان مسیری است که قطر و عربستان سعودی نیز در پیش گرفتهاند؛ کشورهایی که خود نیز هدف حملات جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن قرار گرفتهاند اما برای کاهش تنشها به دیپلماسی روی آوردهاند.
ریاض که شاهد هدف قرار گرفتن تاسیسات انرژی و پایگاههای نظامی خود بوده است، در اوایل فروردین تماس با تهران را در سطح وزیران امور خارجه از سر گرفت. قطر که تاسیسات گاز طبیعی رأس لفان آن هدف حملهای گسترده قرار گرفت، بیش از دیگران برای بهبود روابط تلاش کرده است. این کشور در اواخر ماه گذشته میزبان هیاتی از جمهوری اسلامی به ریاست محمدباقر قالیباف بود و به طور فزایندهای به عنوان میانجی میان واشینگتن و تهران ایفای نقش میکند.
خبرگزاری رویترز بامداد پنجشنبه ۲۱ خرداد بهنقل از یک مقام آگاه گزارش داد گفتوگوهای هیات قطری و مقامهای جمهوری اسلامی برای دستیابی به توافق با آمریکا تا ساعات اولیه بامداد پنجشنبه ادامه داشت و مقامهای قطری روز پنجشنبه تهران را ترک کردند.
هیات قطری چهارشنبه در ادامه تلاشها درباره توافق جمهوری اسلامی و آمریکا برای تمدید آتشبس وارد تهران شد. رویترز نوشته بود سفر قطریها با هدف «نهایی کردن» توافق انجام شده است.
در همین حال طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان، پنجشنبه در یک نشست خبری اعلام کرد کانالهای ارتباط دیپلماتیک میان آمریکا و جمهوری اسلامی همچنان باز است و این کشور و قطر همچنان در تلاشهای میانجیگری مشارکت دارند.
بهنوشته بلومبرگ، هم امارات متحده عربی و هم قطر و عربستان به ضرورت همزیستی با همسایهای در آن سوی خلیج فارس که جمعیتی ۹۰ میلیونی و قدرت نظامی قابل توجهی که حتی با وجود خسارات گستردهای که در نتیجه بمبارانهای آمریکا و اسرائیل متحمل شده دارد، آگاه هستند.
حملات ایران تهدیدی برای روند تبدیل شدن دبی و ابوظبی به مراکز مهم صندوقهای پوشش ریسک و سایر شرکتهای مالی محسوب میشد. این درگیری همچنین به فروش نفت و صنعت گردشگری، دو ستون اصلی اقتصاد امارات، آسیب وارد کرد.
بلومبرگ بهنقل از یکی از منابع خود نوشت این دیدار نتیجه چندین تلاش تهران برای ازسرگیری گفتوگوی سطح بالا با ابوظبی بوده است. بهگفته او، امارات از پذیرش این تماسها خودداری کرده بود تا ابتدا اطمینان یابد افرادی که به نمایندگی از تهران مذاکره میکنند ارتباطی مستقیم با رهبر جدید جمهوری اسلامی، مجتبی خامنهای، و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دارند.
تنها تماس شناختهشده دیگر میان امارات و جمهوری اسلامی در طول جنگ، در اواخر فروردین ماه و اندکی پس از برقراری آتشبس رخ داد. در آن زمان شیخ منصور بن زاید، معاون رییس امارات، با محمدباقر قالیباف، رییس تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی با آمریکا، درباره راههای کاهش تنش در منطقه گفتوگو کرد.
یکی از منابع به بلومبرگ گفت پس از آن تماس و همچنین سفر شیخ خالد بن محمد، ولیعهد ابوظبی، به پکن و دیدار با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، یک کانال ارتباطی میان دو کشور ایجاد شد.
یکی از مقامهای اماراتی که مطابق مقررات دولت این کشور خواست نامش فاش نشود، به بلومبرگ گفت سیاست خارجی امارات بر ترویج تنشزدایی و کاهش تنشها در سراسر خاورمیانه، همراه با پیشبرد صلح و ثبات پایدار، استوار است.
این مقام افزود امارات از تلاشها، از جمله اقداماتی که ایالات متحده انجام میدهد، برای محافظت از مردم منطقه در برابر پیامدهای درگیریها حمایت میکند.
بهنوشته بلومبرگ دیدار این هفته نشاندهنده تغییر بیشتری در موضع امارات است. در اواخر ماه مه، شیخ محمد بن زاید، رییس امارات، همراه با رهبران قطر و عربستان سعودی از رییسجمهوری آمریکا خواست از ازسرگیری جنگ تمامعیار علیه جمهوری اسلامی خودداری کند و فرصت بیشتری به مذاکرات بدهد.
از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، حکومت ایران نزدیک به سه هزار موشک و پهپاد به سوی امارات شلیک کرده است. بخش عمده این حملات با سامانه دفاعی پیشرفتهای که با کمک متحدانی همچون آمریکا، بریتانیا، فرانسه و اسرائیل فعالیت میکند رهگیری شدهاند. با این حال در جریان این حملات دستکم ۱۳ نفر کشته شدهاند و تاسیساتی مانند مراکز نفت و گاز، بنادر و هتلها میلیاردها دلار خسارت دیدهاند.
رهبران امارات حملات جمهوری اسلامی، از جمله حمله ماه گذشته شبهنظامیان عراقی مورد حمایت تهران به نیروگاه هستهای براکه در غرب ابوظبی، را اقدامات تروریستی بدون تحریک قبلی تلقی کردهاند.
همین موضوع باعث شد امارات در آغاز جنگ موضعی سختگیرانه اتخاذ کند. ابوظبی علاوه بر حملات خود به ایران، تلاش کرد کشورهای عربی حوزه خلیج فارس مانند عربستان سعودی و قطر را برای اتخاذ پاسخی مشترک با هدف بازدارندگی جمهوری اسلامی متقاعد کند، اما بنا بر گزارش بلومبرگ این تلاشها به نتیجه نرسید.
به گفته این منابع، ادامه بسته ماندن تنگه هرمز، شکنندگی آتشبس برقرارشده از ۱۹ فروردین و کندی روند مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی باعث تغییر محاسبات ابوظبی شده است.
آنها افزودند که تمرکز فعلی امارات بر به حداقل رساندن خسارات و اختلالات بیشتر در اقتصاد و امنیت این کشور است.
بهنوشته بلومبرگ، برخی نشانهها حاکی از موفقیت این رویکرد است. از زمان هدف قرار گرفتن نیروگاه براکه، جمهوری اسلامی دیگر حملهای علیه امارات انجام نداده اما در مقابل، در همین هفته و همزمان با تشدید درگیریها با آمریکا، تهران کویت، بحرین و اردن را هدف قرار داده است.
دونالد ترامپ پنجشنبه اعلام کرد که برای سومین شب متوالی به جمهوری اسلامی حمله و جزیره خارک را تصرف خواهد کرد، زیرا از ناکامی در دستیابی به توافق با تهران بیش از پیش ناامید شده است.
امارات با وجود حفظ روابط دیپلماتیک با جمهوری اسلامی، چندین نهاد اجتماعی، درمانی و آموزشی مرتبط با جمهوری اسلامی را در خاک خود تعطیل کرده و همچنین روادید اقامت برخی شهروندان ایرانی را لغو کرده، هرچند همچنان میزبان صدها هزار ایرانی است.
انور قرقاش، مشاور ارشد دیپلماتیک رهبر امارات، بارها درباره از بین رفتن اعتماد میان دو کشور سخن گفته است. او تاکید کرده که هرگونه ازسرگیری واقعی روابط منوط به بازگشایی بدون قید و شرط تنگه هرمز و پرداخت غرامت از سوی تهران است. امارات همچنین معتقد است هر توافق میان واشینگتن و تهران باید برنامه هستهای جمهوری اسلامی، موشکهای بالستیک و حمایت این کشور از گروههای نیابتی در منطقه را نیز در بر بگیرد.
با این همه، بلومبرگ در پایان گزارش خود تاکید کرده در حالی که ترامپ مشتاق محدود کردن برنامه هستهای ایران است، به نظر میرسد ایالات متحده بیش از پیش در حال حرکت به سمت توافقی است که احتمالا موضوع شبهنظامیان نیابتی و موشکهای بالستیک را از هر توافق صلح کنار خواهد گذاشت.
یک مقام ارشد پنتاگون و دو مقام دولت آمریکا به سیانان گفتند طرحهایی برای تلاش ارتش آمریکا جهت تصرف جزیره خارک از ماهها پیش تهیه شده، اما به طور مداوم کنار گذاشته شده است، زیرا این عملیات بسیار پرریسک ارزیابی شده است.
سیانان به نقل از این مقامهای آمریکایی نوشت دیدگاه در کاخ سفید و پنتاگون این است که تصرف جزیره خارک یا نابودی زیرساختهای انرژی آن عملا جمهوری اسلامی را ورشکسته میکند و توانایی آن برای ادامه جنگ را به شدت کاهش میدهد.
بر اساس این گزارش، مقامهای آمریکایی به دونالد ترامپ اطلاع دادهاند که چنین عملیاتی احتمالا به شمار قابل توجهی نیروی زمینی نیاز دارد و میتواند به تلفات سنگین نیروهای آمریکایی منجر شود.
سیانان نوشت که پنتاگون و کاخ سفید هرگونه اقدام برای تصرف جزیره خارک را گزینه «مرحله پایانی» یا آخرین راهحل دانستهاند.
