آسوشیتدپرس و سیبیاس به نقل از دو مقام منطقهای آگاه به مذاکرات و یک مقام آمریکایی گزارش دادند که واشینگتن و تهران به توافقی نزدیک شدهاند که بازگشایی تنگه هرمز، معافیت تحریمی برای فروش نفت ایران و واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی را شامل میشود.
این دو رسانه دوشنبه چهارم خرداد در گزارشهایی جداگانه به نقل از مقامهایی که نخواستند نامشان فاش شود، جزئیاتی مشابه از محتوای تفاهمنامهای که اکنون میان طرفها در دست بررسی است، منتشر کردند.
سیبیاس نوشت این تفاهمنامه شامل «تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران» بر اساس ساز و کاری خواهد بود که هر دو طرف در مذاکرات آتی بر سر آن به توافق برسند.
این منابع همچنین تایید کردند که تفاهمنامه کنونی بازگشایی فوری تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی و تعهد تهران به خودداری دائمی از تولید سلاح هستهای را شامل میشود.
یکی دیگر از مفاد این تفاهمنامه به نوشته سیبیاس «بررسی مسائل مربوط به داراییهای مالی مسدودشده ایران و تحریمها علیه حکومت» در مذاکرات آتی «بر اساس پایبندی ایران به موارد پیشین» اعلام شده است.
دو مقام منطقهای آگاه همچنین اعلام پایان تمام تنشهای نظامی در تمام جبههها از جمله لبنان و تمدید ۶۰ روزه آتشبس را دیگر بندهای تفاهمنامه کنونی عنوان کردند، اما این دو مورد مورد تایید مقام ارشدی که با سیبیاس گفتوگو کردند، قرار نگرفت.
محل اختلاف: لبنان
در گزارش آسوشیتدپرس نیز یکی از محورهای اصلی توافق، پایان کامل جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان، عنوان شد.
هر دو مقام منطقهای به این رسانه گفتند که پیشنویس توافق شامل پایان درگیری میان اسرائیل و حزبالله و همچنین تعهد جمهوری اسلامی به خودداری از دخالت در امور داخلی کشورهای منطقه است؛ موضوعی که به نوشته آسوشیتدپرس به حمایت تهران از نیروهای نیابتی، از جمله شورشیان حوثی در یمن، حماس در غزه و گروههای مسلح شیعه در عراق اشاره دارد.
یکی از این مقامهای منطقهای به آسوشیتدپرس گفت که آمریکا میخواهد اسرائیل برای پاسخ دادن به آنچه تهدیدهایی در لبنان میداند، دست باز داشته باشد، اما جمهوری اسلامی در برابر این خواسته مقاومت میکند. مقام آمریکایی نیز در این باره گفت که تفاهمنامه کنونی حق اسرائیل برای اقدام در برابر تهدیدهای فوری در چارچوب دفاع از خود را تضمین خواهد کرد.
این اختلاف در حالی گزارش شده است که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، دوشنبه چهارم خرداد روند مذاکرات با جمهوری اسلامی را «بهخوبی در حال پیشرفت» توصیف کرد که یا به یک «توافق بزرگ برای همه» منجر میشود یا «اصلا هیچ توافقی در کار نخواهد بود».
او در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «اگر توافق در کار نباشد، به بزرگتر و قدرتمندتر از هر زمان دیگری به میدان نبرد باز میگردیم اما هیچکس چنین چیزی را نمیخواهد.»
بازگشایی هرمز و فروش نفت در مرکز تفاهم
مقامهای منطقهای به آسوشیتدپرس گفتند که بر اساس توافق در حال شکلگیری، تنگه هرمز همزمان با پایان دادن آمریکا به محاصره بندرهای ایران، بهتدریج بازگشایی خواهد شد. این محاصره که از ۷ اردیبهشت آغاز شده، صادرات نفت ایران و ورود ارز به اقتصاد این کشور را محدود کرده است.
یکی از این مقامها که در جریان مذاکرات قرار گرفته است، گفت که آمریکا از طریق معافیتهای تحریمی به جمهوری اسلامی اجازه خواهد داد نفت خود را بفروشد. به گفته این مقام، کاهش تحریمها و آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران در یک دوره ۶۰ روزه مورد مذاکره قرار خواهد گرفت.
در بخش هستهای، مقامهای منطقهای گفتند که جمهوری اسلامی در چارچوب توافق احتمالی، با واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده خود موافقت خواهد کرد.
به گفته یکی از مقامها، بخشی از این مواد احتمالا رقیق خواهد شد و بخش دیگر به کشوری ثالث منتقل میشود. روسیه برای دریافت این ذخایر اعلام آمادگی کرده است.
یک مقام آمریکایی نیز تایید کرده در صورت خودداری جمهوری اسلامی از واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده، هیچگونه کاهش تحریمی اعمال نخواهد شد.
با این حال، چند موضوع کلیدی همچنان حلنشده باقی ماندهاند؛ از جمله اینکه آیا جمهوری اسلامی اجازه غنیسازی اورانیوم خواهد داشت یا نه، سطح مجاز غنیسازی چه خواهد بود و سرنوشت برنامه موشکی ایران چگونه تعیین میشود.
ایران اینترنشنال یکشنبه سوم خرداد در خبری اختصاصی به نقل از یک منبع آگاه به مذاکرات نوشت که مذاکرهکنندگان ایرانی خواستار آزادسازی فوری ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی در قطر هستند و این خواسته را پیششرط پیشبرد گفتوگوها با ایالات متحده اعلام کردهاند.
صبح دوشنبه رسانهها از سفر رییس بانک مرکزی جمهوری اسلامی و پس از آن عزیمت محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی به قطر خبر دادند.
سیتنا که خود را «مرجع تخصصی اخبار فنآوری اطلاعات، ارتباطات، اینترنت و مخابرات» معرفی میکند، شامگاه دوشنبه چهارم خرداد نوشت: «مصوبه ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی برای بازگشت اینترنت به وضعیت قبل از دی ماه ۱۴۰۴ دقایقی قبل توسط رییسجمهور جهت اجرا به وزارت ارتباطات ابلاغ شد.»
این رسانه ساعتی پیش از انتشار این خبر به نقل از یک منبع مطلع گزارش داده بود که ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رییس دولت، تشکیل جلسه داده و بازگشت اینترنت به وضعیت پیش از دی ۱۴۰۴ را تصویب کرده است.
هنوز دفتر پزشکیان در این زمینه بیانیهای رسمی صادر نکرده است.
همچنین جزئیات این تصمیم، زمان اجرای آن و اینکه آیا شامل بازگشت کامل اینترنت بینالملل خواهد بود یا تنها بخشی از محدودیتها را کاهش میدهد، هنوز اعلام نشده است.
خبرگزاری فارس نیز به نقل از یک منبع آگاه نوشت برقراری اتصال اینترنت بینالملل با ۹ رای موافق و سه رای مخالف تصویب شده و اکنون در انتظار تایید رییس دولت است.
مخالفت رسانههای سپاه با باز
سودجویان اینترنت پرو
محمد سرافراز، عضو شورای عالی فضای مجازی شنبه دوم خرداد گفت: «تجهیزات مربوط به قطع دائمی اینترنت از چین خریداری و وارد شده است.»
او افزود: «اپراتورهای عضو شورای عالی فضای مجازی در پشتپرده تصویب طرح اینترنت پرو نقش دارند و ذینفعان قطع اینترنت در بازار فروش فیلترشکن و اینترنت ویژه فعال هستند.»
علی یزدیخواه، نایبرییس کمیسیون فرهنگی مجلس، ۳۱ اردیبهشت گفته بود نهادهای بالادستی به این نتیجه رسیدهاند که بازگشایی اینترنت به صلاح همه نیست.
او افزود با قطع اینترنت «مردم مشکل عمدهای» ندارند و به اقشاری که «احساس کردیم» نیاز به اینترنت بینالملل دارند، دسترسی داده شد.
خبر تصویب این مصوبه در شرایطی مطرح میشود که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون مردم ایران دستکم ۱۰۸ روز را با قطعی یا محدودیت شدید اینترنت مواجه بودهاند.
محدودیت اینترنت بینالملل در ماههای گذشته به یکی از مهمترین فشارها بر شهروندان و کسبوکارهای دیجیتال تبدیل شده و گزارشهایی درباره بررسی سناریوهای بازگشت تدریجی اینترنت منتشر شده بود.
این تحولات همزمان با گزارشهایی درباره کمتحرکی شورای عالی فضای مجازی مطرح شده است.
عزتالله ضرغامی، عضو شورای عالی فضای مجازی، ۲۹ اردیبهشت در گفتوگو با روزنامه شرق گفت تصمیمهای مربوط به قطع اینترنت در این شورا گرفته نشده و این نهاد «نزدیک به یک سال» جلسهای نداشته است.
این همزمانی گمانهزنیها درباره انتقال مرکز تصمیمگیری در حوزه اینترنت و فضای مجازی به نهادهای تازهتاسیس را افزایش داده است؛ حوزهای که در ماههای اخیر به یکی از حساسترین مسائل امنیتی، اقتصادی و اجتماعی ایران تبدیل شده است.
در هفتههای اخیر صاحبان مشاغل خدماتی و اصنافی که معیشتشان به خرید روزانه و مصرف عمومی مردم وابسته است، در پیامهایی به ایراناینترنشنال تاکید کردند مردم حتی خریدهای روزمره و خدماتی را هم کاهش دادهاند و بسیاری از بازارها به مرحلهای رسیدهاند که دیگر مشتری وجود ندارد.
بر اساس این پیامها، طیف گستردهای از مشاغل، از رستورانها و قهوهخانهها تا فروشگاههای پوشاک و واحدهای گردشگری و خواروبارفروشیها با رکود مواجه شدهاند.
بسیاری از صاحبان این مشاغل میگویند افزایش شدید قیمت کالاها و کاهش قدرت خرید مردم باعث شده شهروندان، در کنار حذف بسیاری از هزینههای غیرضروری، حتی خریدهای معمول و روزمره خود را نیز محدود کنند.
برخی، وضعیت کنونی را یکی از دشوارترین دورههای سالهای اخیر توصیف و تاکید کردند ترس از نامعلوم بودن آینده باعث شده مردم بیش از گذشته محتاط شوند و تا حد ممکن پول خود را برای موارد «ضروری و پیشبینی نشده» نگه دارند.
رستورانها و فستفودها متاثر از بحران اقتصادی
صاحب یک قهوهخانه در میدان خراسان تهران گفت: «تنباکو کیلویی پنج میلیون تومان و ذغال کیلویی ۴۰۰ هزار تومان شده است. مجبور میشویم قیمت خدمات را بالا ببریم، اما با این کار مشتریها را هم از دست میدهیم.»
یک شهروند دیگر هم از تعطیلی کارگاه تولیدی خود خبر داد و گفت بهدلیل گرانی مواد اولیه، جنگ و کاهش توان مالی مردم، ورشکست شده و ناچار شده کارگاهش را ببندد.
او افزود: «چند کارگر بیکار شدند و همه دستگاهها را نصف قیمت فروختم، چون توان پرداخت اجاره را نداشتم.»
در بازار تهران نیز به گفته شهروندان، بسیاری از غذاخوریها عملا بدون مشتری ماندهاند.
مخاطبی در پیامی به ایراناینترنشنال در یک نمونه به قیمت ۸۰۰ هزار تومانی یک پرس قرمهسبزی اشاره کرد و گفت فروش بیشتر رستورانها و فستفودها به صفر رسیده است.
پیشتر احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از ثبتنام دریافت بیمه بیکاری حدود ۲۳۰ هزار کارگری خبر داده بود که از آغاز جنگ تاکنون شغل خود را از دست دادهاند.
حجتالله میرزایی، مدیر سابق صندوقهای بازنشستگی کشور، نیز ۳۱ اردیبهشت پیشبینی کرد در سال جاری حدود ۴.۵ میلیون نفر دیگر به جمعیت زیر خط فقر اضافه شوند.
علاوه بر صاحبان کسبوکار، شهروندان نیز در پیامهای هر روزه خود به ایراناینترنشنال گفتند با شدت تورم و نامعلوم بودن وضعیت گرانیهای بیشتر، مردم حتی برای خواروبار هم فقط برای یکی دو روز خرید میکنند و دیگر توان خرید ماهانه ندارند.
بر اساس این پیامها، برای یک سبد خرید روزمره شامل یک پاکت شیر، یک جعبه خرما، یک مایع ظرفشویی، سه بسته کره ۱۰۰ گرمی، یک ماست کوچک، یک بسته جو پرک، رشته پلویی، دو بسته چیپس خلالی، ۵۰۰ گرم قهوه و ۲۵۰ گرم گردو از میدان ترهبار، باید شش میلیون و ۴۰۰ هزار تومان هزینه کرد.
به گفته مخاطبان، مردم با حسرت به فروشگاهها نگاه میکنند، اما نمیتوانند چیزی بخرند. از هر ۲۰۰ نفر شاید فقط یک نفر بتواند کمی مرغ، آن هم برای یک وعده یک خانواده سه نفره بخرد و دیگر توان خرید برای یک ماه را ندارند.
صاحب یک سوخاریفروشی در اصفهان گفت: «فیله مرغ کیلویی ۹۵۰ هزار تومان شده. با این وضعیت، اگر من هم مرغ بخرم و بفروشم، چه کسی میآید بخرد؟»
در شرایطی که قیمت یک ساندویچ بهطور متوسط به ۵۰۰ هزار تومان و یک پیتزا به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده، بسیاری از رستورانداران و فستفودها مجبور به تعدیل نیرو و در نظر گرفتن ایده تعطیلی کسبوکار خود شدهاند.
خبرگزاری ایلنا اواسط اردیبهشت گزارش داده بود تورم سالانه اقلام خوراکی، بر اساس دادههای رسمی، بین ۱۱۷ تا ۱۶۵ درصد است.
فرامرز توفیقی، فعال کارگری، همان زمان در گفتوگو با ایلنا این عدد را «عجیب» خواند اما یادآوری کرد دادههای میدانی نشان میدهند تورم واقعی خوراکیها در عرض یک سال بیش از ۲۰۰ درصد بوده است.
بازار کساد پوشاک
بسیاری از صاحبان مغازههای مرتبط با پوشاک نیز گفتند بازارها در چهار ماه اخیر بیش از همیشه خالی بوده است.
صاحب یک تولیدی کفش از تبریز گفت از زمان اعتراضات دیماه تاکنون بازار نیمه تعطیل بوده و تولید و فروش خوابیده است.
مغازهداری از تهرانپارس نیز به ایراناینترنشنال گفت مردم در تامین هزینههای اولیه زندگی ماندهاند و بازار از زمان جنگ ۱۲ روزه تاکنون مدام کساد بوده است.
او افزود اکنون زندگی خود را از پساندازهایش میگذراند.
پیشتر نیز گزارشهای متعددی درباره افزایش نرخ تورم، کاهش قدرت خرید و جهش قیمت کالاهای اساسی منتشر شده بود.
بر اساس گزارش شهروندان، هزینههای معمول زندگی در ماههای اخیر به شکل قابل توجهی افزایش یافته و حتی خریدهای روزمره و ساده نیز برای بسیاری از مردم به چالشی جدی تبدیل شده است.
این فشار بهطور مستقیم بر کسبوکارهای مستقل و مشاغل آزاد نیز وارد شده است.
شهروندی گفت از ابتدای هفته مجموع فروش مغازهاش به یک میلیون تومان هم نرسیده و در حالی که چکهای سنگین و قسط و قرض دارد، از حالا به همسرش گفته آخر ماه «خبری از حقوق نیست».
یک فروشنده لباس زیر در بازار بزرگ تهران گفت: «چند نفر از همسایههای ما ورشکست شدهاند و مغازههایشان را تخلیه کردهاند. امروز ساعت دو ظهر، اولین فروش روزم را داشتم.»
از کارگاههای کوچک تا گردشگری و هتلها دچار رکودند
رکود مشاغل در ایران تنها محدود به بازار غذا و پوشاک نیست. پیامهای رسیده همچنین حاکی از موج گسترده بیکاری و ورشکستگی در کسبوکارهای صنعتی و خدماتی وابسته به صنایع مختلف است.
مخاطبان ایراناینترنشنال تاکید کردند حدود ۷۰ درصد واحدهای اقامتی شهرهای گردشگرپذیری مانند مشهد و بیشتر هتلها خالی از مسافر هستند و بسیاری از آنها دست به تعدیل نیرو زدهاند.
یکی از کارکنان این حوزه گفت: «صنعت گردشگری و هتلداری در کیش فروپاشیده است. چهار ماه است حقوق نگرفتهایم. مشتری وجود ندارد و همه فقط دوام میآورند تا ببینند چه میشود.»
شهروندی دیگر هم گفت آژانسهای مسافرتی یکی پس از دیگری در حال جمع کردن هستند.
بسیاری از فعالان این حوزهها که تعدیل، اخراج یا بیکار شدهاند، گفتند همچون دیگر صنفهایی که با بحران اقتصادی مواجه شدهاند، به مشاغلی مانند رانندگی در اسنپ یا کارهای موقت و کمثبات روی آوردهاند.
کارگری که در کارخانه تولید ظروف آشپزخانه کار میکرد، گفت صاحب کارخانه «تقریبا همه را اخراج کرده» و ترجیح داده مواد اولیه را نگه دارد تا اینکه تولید کند و حقوق بدهد.
او افزود: «حدود ۴۰۰ نفر بیکار شدهاند. جمهوری اسلامی کاری کرده که تولید، ضرر باشد.»
همزمان با این بحران اقتصادی، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۳۰ اردیبهشت مردم را به «اسراف و افزایش بیرویه توقعات» متهم و آنها را دعوت به «صرفهجویی» کرد.
او ۲۹ اردیبهشت هم بدون ارائه راهکار، گفت «حتما گرانی خواهیم داشت» و به مردم تاکید کرد باید «سختی جنگ» را بپذیرند.
در سالهای گذشته نیز شماری از مقامهای جمهوری اسلامی در مواجهه با هر بحرانی از جمله بیکاری، گرانی و تورم در ایران، شهروندان را به «صرفهجویی»، «مقاومت» و حذف برخی مواد خوراکی و تفریحات روزمره از زندگی خود تشویق کردهاند.
مردی ۳۷ ساله ساکن بوشهر که سالها مغازهدار بوده، گفت در آستانه تعطیلی کامل قرار دارد، چون دیگر توان خرید جنس و پرداخت اجاره مغازه را ندارد.
در کرمانشاه نیز یک واردکننده ویپ و پاد از توقف واردات و جهش هزینه حملونقل خبر داد.
به گفته او، بعد از بسته شدن بندرها، هیچ محصولی به دستشان نرسیده و هزینه حمل بار از ۱۵ هزار تومان به ۲۱۵ هزار تومان رسیده است.
برخی شهروندان گفتند آنچه بیش از خود گرانی آنها را نگران کرده، عادی شدن بحران برای مردم است.
شهروندی از شیراز در پیامی برای ایراناینترنشنال نوشت: «دیگر هیچکس از گرانی تعجب نمیکند و شاید این ترسناکترین بخش ماجرا باشد. اینکه مردم به درد، به حذف گوشت، حذف سفر، حذف آرزو و حذف زندگی عادت کنند، و کمکم فقط برای بقا برنامهریزی کنند.»
در همین راستا، دانشآموزی ۱۷ ساله در پیامی برای ایراناینترنشنال نوشت آینده خود و همنسلانش را مبهم و گیجکننده میبیند.
او از قطع اینترنت، کیفیت پایین آموزش و مشکلات اقتصادی خانوادهها سخن گفت که باعث بیانگیزگی آنها شده است.
سردرگمی دانشآموزان در انتظار اعلام زمان کنکور
این دانشآموز از نبود شفافیت در مورد زمان و نحوه برگزاری امتحانهای نهایی و کنکور ابراز نگرانی کرد.
به گفته او، نامتناسب بودن دخل و خرج، امکان برنامهریزی برای آینده را به امری محال بدل کرده است.
دانشآموز دیگری نیز در پیامی مشابه، با اشاره به اینکه زمان و نحوه برگزاری امتحانها و کنکور اعلام نشده، گفت آنها فشار روانی زیادی را تحمل میکنند، اما صدایشان شنیده نمیشود.
تاثیر قطع اینترنت بر کیفیت آمادگی داوطلبان کنکور
دهها پیام رسیده به ایراناینترنشنال نیز حاکی از تاثیر قطع اینترنت بر روند یادگیری دانشآموزان است.
یک دانشآموز در آستانه کنکور درباره وابستگی کامل روند مطالعهاش به اینترنت گفت: «بیشتر دورههای آموزشی را از تلگرام دانلود میکردم. دروس تخصصی را هم از یوتیوب و حتی دورههایی را از اینستاگرام خریداری میکردم.»
یک داوطلب پشتکنکوری در پیامی برای ایراناینترنشنال نوشت امیدوار بوده امسال در رشته پزشکی پذیرفته شود، اما با شرایط فعلی این احتمال را دور از دسترس میبیند.
او گفت فایلهای درسی و ویدیوهای آموزشیاش در تلگرام قرار داشته و با ادامه قطع اینترنت، امکان دسترسی و دانلود آنها را ندارد.
در شرایطی که زمان زیادی تا برگزاری کنکور باقی نمانده، اعلام نشدن زمان دقیق آن از سوی سازمان سنجش آموزش کشور فشار روانی بسیاری به دانشآموزان وارد کرده و برخی از آنها بار دیگر موضوع سهمیههای ورودی دانشگاهها را مطرح کردهاند.
به گفته یکی از این دانشآموزان، نظام سهمیهبندی در سالهای گذشته به نابرابری در پذیرش دانشگاهها منجر شده و در شرایط فعلی، با توجه به بلاتکلیفی در مورد زمان کنکور، این احساس تبعیض پررنگتر شده است.
پیش از این نیز دانشآموزان در پیامهایی به ایراناینترنشنال از این بلاتکلیفی و فشارهای ناشی از آن سخن گفته بودند.
برای نمونه، دانشآموزی از تهران گفت: «شرایط زندگی خیلی سخت شده و فشارهای روانی بالاست؛ مخصوصا برای دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم. درست نیست که در این شرایط امتحانی بگیرند که روی کنکور هم تاثیر میگذارد.»
اعتراض به هزینههای سنگین آموزشی
بعضی پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال حاوی دعوت به تجمع اعتراضی مقابل سازمان سنجش است.
در یکی از این پیامها از دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم تهران خواسته شده برای اعتراض به شیوه برگزاری امتحانها و تاثیر آن بر کنکور، مقابل این سازمان تجمع کنند.
یک دانشآموز پایه یازدهم نیز در پیامی اعلام کرد هنوز زمان دقیق امتحانهای نهایی مشخص نیست و درباره برگزاری آنها در تیرماه یا شهریورماه اظهار نظرهای متفاوتی مطرح شده است.
به گفته او، در دوره آموزش مجازی بهدلیل قطع اینترنت و ارائه نشدن کامل برخی دروس، فرآیند یادگیری با اختلال مواجه بوده، در حالی که نتیجه این امتحانها، تاثیری مستقیم بر کنکور دارد.
دانشآموزان دیگری نیز به پیامدهای جنگ و شرایط اقتصادی اشاره کردند.
یکی از آنها گفت پس از حدود ۸۰ روز اختلال در روند عادی آموزش و افت کیفیت تدریس، اکنون باید در امتحانهای نهایی و سپس کنکور شرکت کنند. در شرایطی که به گفته او، سطح استرس و نگرانی در میان دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم بیسابقه است.
از رودهن نیز مخاطب دیگری به افزایش قیمت کتابهای کمکآموزشی اشاره کرد و گفت بهای برخی از آنها به ۹۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.
خبرگزاری رویترز دوشنبه چهارم خرداد گزارش داد پژوهشگران در مطالعهای تازه، محدوده زیستی آینده دهها هزار گونه از «گیاهان آوندی» را مدلسازی کردند. گروهی که تقریبا همه گیاهان شناختهشده جهان را در بر میگیرد و شامل گیاهانی با بافتهای انتقال آب و مواد مغذی است.
این بررسی بیش از ۶۷ هزار گونه را شامل میشود که معادل حدود ۱۸ درصد از گیاهان آوندی شناختهشده جهان است.
نتایج پژوهش نشان میدهد بین هفت تا ۱۶ درصد این گونهها ممکن است بیش از ۹۰ درصد زیستگاه خود را از دست بدهند. وضعیتی که آنها را در معرض خطر بالای انقراض قرار میدهد.
از اکالیپتوس تا گیاهانی با قدمت ۴۰۰ میلیون سال
از جمله گونههایی که در معرض تهدید قرار گرفتهاند، میتوان به درخت نادر «کاتالینا آیرونوود» در کالیفرنیا، گونهای از «خزه سنبلهای آبی» متعلق به دودمانی با قدمت بیش از ۴۰۰ میلیون سال و حدود یکسوم گونههای اکالیپتوس - یکی از شناختهشدهترین گروههای گیاهی استرالیا - اشاره کرد.
پژوهشگران برای رسیدن به این برآوردها، میلیونها داده مربوط به محل پراکندگی گیاهان را همراه با سناریوهای انتشار گازهای گلخانهای برای سالهای ۲۰۸۱ تا ۲۱۰۰ بررسی کردند.
در این مطالعه، زیستگاه گیاه تنها یک نقطه جغرافیایی در نظر گرفته نشده، بلکه مجموعهای از شرایط لازم برای بقا شامل دما، میزان بارندگی، خاک، نحوه استفاده از زمین و ویژگیهای محیطی مانند سایه را شامل میشود.
جونا وانگ، پژوهشگر فوقدکتری دانشگاه ییل، و شیائولی دونگ، استاد علوم محیط زیست دانشگاه کالیفرنیا در دیویس، که هدایت این تحقیق را بر عهده داشتند، به رویترز گفتند: «میتوان تصور کرد گیاهان تلاش میکنند یک پوسته اقلیمی در حال حرکت را دنبال کنند. با گرمتر شدن هوا، بسیاری از گونهها برای حفظ شرایط مناسب به سمت شمال یا ارتفاعات بالاتر حرکت میکنند، اما دما فقط بخشی از ماجراست.»
بحران فقط حرکت گیاهان نیست
این مطالعه که در نشریه علمی ساینس منتشر شده، نشان میدهد تغییرات اقلیمی در بسیاری از مناطق جهان، ترکیب شرایط لازم را برای بقای گونهها کوچکتر میکند و مناطق کمتری باقی میمانند که همه نیازهای یک گونه بهطور همزمان در آن وجود داشته باشد.
گیاهان معمولا طی نسلها و از طریق بذر یا هاگهایی که بهوسیله باد، آب، حیوانات یا نیروی جاذبه جابهجا میشوند، گسترش پیدا میکنند، اما پژوهشگران دریافتند حتی اگر فرض شود گیاهان بتوانند آزادانه به هر زیستگاه جدید مناسب مهاجرت کنند، میزان خطر انقراض تفاوت چندانی نمیکند.
وانگ و دونگ گفتند: «اگر مشکل اصلی فقط کندی جابهجایی بود، امکان پراکندگی نامحدود باید خطر انقراض را بهشدت کاهش میداد. اما چنین چیزی مشاهده نشد.»
به گفته آنها، این یافته برای سیاستهای حفاظتی اهمیت زیادی دارد، زیرا اگر مشکل اصلی کاهش کلی زیستگاههای مناسب باشد، صرفا انتقال گونهها به مناطق جدید کافی نخواهد بود.
تغییر نقشه گیاهی جهان
بر اساس این پژوهش، پیامدهای تغییرات اقلیمی در مناطق مختلف جهان متفاوت خواهد بود.
گیاهان سازگار با سرما در قطب شمال ممکن است با کوچک شدن اقلیمهای بسیار سرد، زیستگاه خود را از دست بدهند.
مناطق خشک، از جمله بخشهایی از غرب آمریکا و نواحی دارای اقلیم مدیترانهای، با خطر خشکسالی شدیدتر، کاهش رطوبت خاک و آتشسوزیهای بیشتر روبهرو خواهند شد.
در سواحل جنوبی و شرقی استرالیا نیز خط ساحلی میتواند مانع مهاجرت گونهها به سمت قطب شود.
در مقابل، پژوهشگران معتقدند تنوع گیاهی محلی ممکن است در نزدیک ۲۸ درصد از خشکیهای زمین افزایش یابد، زیرا برخی گونهها به مناطق تازه مناسب، مهاجرت خواهند کرد.
این وضعیت بهویژه در بخشهایی از مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری رخ میدهد. جایی که افزایش بارندگی میتواند شرایط را برای گونههای بیشتری مناسب کند.
«بازآرایی جهانی» طبیعت
پژوهشگران این روند را نوعی «بازآرایی جهانی» توصیف کردند. وضعیتی که در آن برخی گونهها از زیستگاه تاریخی خود حذف میشوند و گونههای دیگر وارد مناطق تازه میشوند.
اما آنها تاکید کردند افزایش تنوع محلی لزوما به معنای بهتر شدن وضعیت کلی گیاهان نیست.
این تغییرات میتواند به شکلگیری «اجتماعهای گیاهی جدید» منجر شود: ترکیبهایی از گیاهان که پیشتر هرگز در کنار هم زندگی نکرده بودند، اکنون برای نخستین بار با یکدیگر روبهرو میشوند.
پژوهشگران تاکید کردند هنوز مشخص نیست این تعاملهای جدید چه پیامدهایی خواهند داشت.
تهدیدی فراتر از طبیعت
گیاهان پایه اصلی بیشتر اکوسیستمهای خشکی هستند. آنها کربن جذب میکنند، خاک را تثبیت میکنند، زیستگاه حیات وحش را فراهم میآورند و منبع غذا، چوب، دارو و بسیاری مواد دیگر هستند.
در نتیجه، تغییر در تنوع گیاهی میتواند پیامدهای زنجیرهای گستردهای برای طبیعت و انسان داشته باشد.
وانگ و دونگ هشدار دادند: «اگر تغییرات اقلیمی پوشش گیاهی را کاهش دهد، اکوسیستمها دی اکسید کربن کمتری از جو جذب خواهند کرد و این موضوع میتواند گرمایش زمین را تشدید کند.»
آنها افزودند: «در نهایت، حفاظت از تنوع گیاهی فقط به معنای حفاظت از طبیعت نیست، بلکه به حفظ نظامهای زیستمحیطیای مربوط میشود که جوامع انسانی به آنها وابستهاند.»
روبیو در دهلینو به خبرنگاران گفت آمریکا پیش از بررسی «گزینههای دیگر»، به دیپلماسی فرصت کامل خواهد داد.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سوم خرداد اعلام کرد به نمایندگانش گفته است برای رسیدن به توافق با تهران عجله نکنند.
روبیو گفت: «طرح نسبتا محکمی روی میز وجود دارد؛ از جمله درباره توانایی آنها برای بازگشایی تنگه هرمز، باز نگه داشتن آن و ورود به مذاکراتی واقعی، جدی و زماندار درباره موضوع هستهای. امیدواریم بتوانیم آن را به نتیجه برسانیم.»
تهران: مذاکرات فعلا درباره پایان جنگ است، نه پرونده هستهای
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارم خرداد گفت تهران در حال مذاکره برای پایان جنگ است و در حال حاضر گفتوگویی درباره مسائل هستهای انجام نمیشود.
او افزود چارچوبی کلی حاصل شده، اما هنوز نمیتوان گفت توافق میان جمهوری اسلامی و آمریکا قریبالوقوع است.
بقایی همچنین گفت یادداشت تفاهم احتمالی، جزییات مشخصی درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز ندارد و تاکید کرد این آبراه به کشورهای ساحلی تعلق دارد.
ترامپ یک روز پیشتر در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشته بود محاصره دریایی کشتیهای ایرانی در تنگه هرمز «تا زمان دستیابی، تایید و امضای توافق، بهطور کامل برقرار خواهد ماند».
او همچنین نوشت: «هر دو طرف باید وقت کافی بگذارند و کار را درست انجام دهند.»
همزمان، قیمت نفت چهارم خرداد حدود پنج درصد کاهش یافت و به پایینترین سطح دو هفته گذشته رسید، زیرا امیدها نسبت به نزدیکتر شدن تهران و واشینگتن به توافق صلح افزایش یافته است.
اختلافها همچنان پابرجاست
ترامپ دوم خرداد از احتمال توافق قریبالوقوع سخن گفته و اعلام کرده بود واشینگتن و تهران «تا حد زیادی» درباره یادداشت تفاهم مربوط به توافق صلحی که به بازگشایی تنگه هرمز منجر میشود، مذاکره کردهاند.
بقایی چهارم خرداد گفت جمهوری اسلامی برای عبور از تنگه هرمز عوارض دریافت نخواهد کرد، اما افزود «طبیعی است خدماتی که ارائه میشود، هزینه داشته باشد».
پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم صادرات جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور میکرد.
با این حال، دو طرف همچنان بر سر چند موضوع حساس اختلاف دارند؛ از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی، جنگ اسرائیل و حزبالله در لبنان و درخواست تهران برای لغو تحریمها و آزادسازی دهها میلیارد دلار درآمد نفتی بلوکهشده در بانکهای خارجی.
اختلاف بر سر اورانیوم غنیشده
یک مقام ارشد دولت ترامپ که نامش فاش نشده، به خبرگزاری رویترز گفت جمهوری اسلامی «در اصل» با بازگشایی تنگه هرمز در ازای لغو محاصره دریایی آمریکا و همچنین کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا موافقت کرده است.
به گفته این مقام، واشینگتن معتقد است مجتبی خامنهای، رهبر زیرزمینی جمهوری اسلامی، چارچوب کلی این توافق را تایید کرده است.
او همچنین گزارشها را درباره مخالفت تهران با کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم غنیشده رد کرد و گفت: «مساله بر سر چگونگی انجام آن است.»
یک مقام ارشد دیگر دولت آمریکا سوم خرداد گفت چارچوب پیشنهادی، ۶۰ روز به مذاکرهکنندگان فرصت میدهد تا به توافق نهایی برسند.
منابع ایرانی نیز به رویترز گفتهاند در مراحل بعدی میتوان «فرمولهای عملی» برای حل اختلاف درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا پیدا کرد؛ از جمله رقیقسازی این مواد تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی.
آتشبسی شکننده
جمهوری اسلامی سالهاست اتهامهای آمریکا و اسرائیل را درباره تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای رد کرده و تاکید دارد غنیسازی اورانیوم برای اهداف غیرنظامی، حق تهران است؛ هرچند سطح غنیسازی در ایران بسیار فراتر از میزان مورد نیاز برای تولید برق است.
رویترز نوشت ترامپ که محبوبیتش تحت تاثیر افزایش قیمت انرژی در آمریکا کاهش یافته و همزمان با فشارهایی در کنگره برای محدود کردن اختیارات جنگی روبهروست، بارها از احتمال توافق برای پایان جنگی سخن گفته که آمریکا و اسرائیل از ۹ اسفند ۱۴۰۴ علیه جمهوری اسلامی آغاز کردند.
از ۱۹ فروردین، آتشبسی شکننده برقرار مانده است.
ترامپ سوم خرداد در واکنش به منتقدان سیاستش درباره ایران نوشت: «اگر با ایران توافق کنم، توافقی خوب و درست خواهد بود ...؛ پس به بازندههایی گوش ندهید که درباره چیزی انتقاد میکنند که از آن سر در نمیآورند.»
هر توافقی که به تقویت آتشبس کنونی منجر شود، میتواند به بازارها آرامش بدهد، اما بحران جهانی انرژی را فورا پایان نخواهد داد. بحرانی که قیمت سوخت، کود و مواد غذایی را افزایش داده است.
