کاخ سفید اعلام کرد در جریان سفر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به چین، دو طرف توافق کردند که تنگه هرمز باید باز بماند و جمهوری اسلامی هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.
ترامپ در گفتوگو با شان هانیتی، مجری شبکه فاکسنیوز، هشدار داد صبر او در برابر جمهوری اسلامی رو به پایان است و بار دیگر از تهران خواست با واشینگتن به توافق برسد.
شش کشور عربی حوزه خلیج فارس با شکایت از جمهوری اسلامی به شورای امنیت، خواستار دریافت غرامت از تهران شدند. آنها همچنین موضع تهران درباره اداره یا وضع قواعد جدید برای تنگه هرمز را محکوم کردند.
بر اساس گزارشها، یک کشتی که در نزدیکی بندر فجیره امارات متحده عربی لنگر انداخته بود، از سوی افراد ناشناس توقیف و به سمت آبهای ایران هدایت شده است.
سایر تحولات مناقشه ایران در ۲۴ ساعت گذشته را اینجا بخوانید.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در گفتوگو با انبیسی نیوز گفت دونالد ترامپ در دیدار با شی جینپینگ، رهبر چین، موضوع ایران را مطرح کرده و پکن نیز با «نظامیسازی تنگه هرمز» و تلاش جمهوری اسلامی برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری مخالفت کرده است.
روبیو در این مصاحبه که پنجشنبه شب پخش شد، گفت: «طرف چینی گفت که با نظامیسازی تنگه هرمز موافق نیست و با سیستم عوارضگیری هم موافق نیست؛ و این موضع ما هم هست.»
او افزود: «ما هرگز از سیستم عوارضگیری ایران در تنگه هرمز حمایت نخواهیم کرد و فکر نمیکنیم آنها حق داشته باشند در آبهای بینالمللی مینگذاری کنند.»
وزیر خارجه آمریکا گفت واشینگتن پیشنویس قطعنامهای را در سازمان ملل دنبال میکند که بیش از ۱۰۰ کشور از آن حمایت کردهاند و بحرین حامی اصلی آن است. به گفته روبیو، این قطعنامه مخالفت با اقدامات [حکومت] ایران در تنگه هرمز را روشن بیان میکند و آمریکا امیدوار است چین نیز به آن رأی دهد.
روبیو در پاسخ به این پرسش که ترامپ دقیقاً چه درخواستی از شی جینپینگ درباره ایران داشته، گفت: «او چیزی از او نخواست. ما از چین کمک نمیخواهیم. به کمک آنها نیاز نداریم.»
او افزود که آمریکا موضوع ایران را مطرح کرد تا موضع خود را روشن کند: «موضع ما بسیار روشن است. ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
روبیو گفت جمهوری اسلامی در آستانه ایجاد تواناییای بود که با استفاده از شمار زیادی موشک و پهپاد، بتواند در آینده پشت یک «سپر متعارف» برنامه هستهای خود را پیش ببرد. او افزود: «به همین دلیل رییسجمهوری تصمیم گرفت اقدام کند.»
وزیر خارجه آمریکا گفت واکنش [حکومت] ایران به این اقدام، تلاش برای تبدیل یک آبراه بینالمللی به مسیر تحت کنترل خود و دریافت عوارض از کشتیها بوده است. او گفت: «ما اجازه نخواهیم داد چنین اتفاقی بیفتد و به همین دلیل محاصره وجود دارد.»
روبیو افزود: «اگر کشتیهای همه نتوانند خارج شوند، کشتیهای ایران هم نمیتوانند خارج شوند. آنها نمیتوانند تنها طرفی باشند که از این وضعیت سود میبرد.»
او درباره موضع چین گفت: «آنها با کاری که ایران انجام میدهد مخالفاند؛ یعنی با نظامیسازی تنگهها که یک آبراه بینالمللی است، و با دریافت عوارض، یعنی همان چیزی که ایران ادعا میکند میخواهد برقرار کند، مخالفاند.»
در بخش دیگری از گفتوگو، روبیو گفت چین نیز مانند آمریکا مخالف دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هستهای است. او گفت: «آنها گفتهاند ایران عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای است و بنابراین نباید سلاح هستهای داشته باشد.»
او در عین حال افزود مخالفت چین با هستهای شدن ایران موضع تازهای نیست و گفت: «فکر نمیکنم کشوری روی زمین باشد که طرفدار این باشد این رژیم در ایران سلاح هستهای داشته باشد. تفاوت این است که ما واقعاً تلاش میکنیم کاری درباره آن انجام دهیم.»
روبیو همچنین گفت بسته شدن تنگه هرمز واکنش جمهوری اسلامی به عملیات نظامی آمریکا بوده است. او گفت: «آنها تصمیم گرفتند جهان را گروگان بگیرند.»
او افزود: «کاری که آنها اکنون با تنگهها انجام میدهند، همان کاری است که پس از دستیابی به سلاح هستهای یا پس از ساخت تواناییهای متعارف خود انجام میدادند.»
وزیر خارجه آمریکا گفت اقدامات [حکومت] ایران «غیرقانونی» است و «هر قانون موجود در حقوق بینالملل» را نقض میکند. او افزود: «آنها تنگهها را نظامی کردهاند. آنها تهدید میکنند کشتیهای تجاریای را که به آنها عوارض ندهند غرق میکنند. این برای کل جهان غیرقابل قبول است، نه فقط برای ما.»
روبیو در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ازسرگیری بمباران ایران گفت عملیات «پروژه آزادی» به درخواست پاکستان متوقف شد. او گفت پاکستانیها گفته بودند: «اگر شما پروژه آزادی را متوقف کنید، فکر میکنیم میتوانیم به توافق برسیم.»
او افزود: «رییسجمهوری ترجیح میدهد برای این مشکل با ایران راهحل دیپلماتیک پیدا شود. ما هم پذیرفتیم که آن [پروژه آزادی] را متوقف کنیم.»
روبیو گفت با وجود توقف عملیات و خروج ناوشکنهای آمریکایی از خلیج فارس، این نیروها هدف آتش [حکومت] ایران قرار گرفتند. با این حال، او تاکید کرد: «ما همچنان راهحل دیپلماتیک را ترجیح میدهیم. رییسجمهوری قویاً راهحل دیپلماتیک را ترجیح میدهد.»
او گفت آمریکا «هر فرصتی» را به حکومت ایران برای دستیابی به توافق داده، اما مشکل این است که در داخل جمهوری اسلامی شکاف وجود دارد. روبیو گفت: «ما با کسی مذاکره میکنیم که بعد باید برگردد و با کسی در نظام خودش و کشور خودش مذاکره کند.»
به گفته روبیو، گاهی «چهار یا پنج روز» طول میکشد تا طرف ایرانی پاسخ دهد و این موضوع مانع پیشرفت مذاکرات شده است. او افزود این مساله «نشانهای از ضعف این رژیم در این مرحله و آن چیزی است که در داخل با آن روبهروست.»
روبیو در پایان گفت آمریکا همچنان دیپلماسی را دنبال میکند، اما ترامپ گزینههای دیگری نیز دارد. او گفت: «نمیخواهم درباره گزینههایی که رییسجمهوری دارد صحبت کنم. او اگر این دیپلماسی شکست بخورد، گزینههایی برای انجام کارهای دیگر دارد. اما ما به دیپلماسی فرصت خواهیم داد.»
شبکه کان اسرائیل گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از بازگشت از سفر به چین درباره ازسرگیری جنگ علیه جمهوری اسلامی یا تمدید محاصره تنگه هرمز تصمیمگیری خواهد کرد.
به گفته منابع اسرائیلی، در روزهای اخیر رایزنیهایی میان مقامهای ارشد ارتش اسرائیل و فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) انجام شده است. این منابع افزودند اسرائیل خواهان بازگشت به کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی است و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، چندین بار بر این موضع تاکید کرده است.
همزمان روزنامه هاآرتص نوشت هرچند نشانهای از هشدار امنیتی غیرمعمول مشاهده نشده، اما احتمال ازسرگیری درگیریها در روزهای آینده مطرح است.
جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا، در اظهاراتی شدید علیه مواضع کشورهای اروپایی درباره جنگ ایران گفت اروپا با فاصله گرفتن از درگیری تحت رهبری آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی مرتکب اشتباه شده و این جنگ را باید «جنگ اروپا» نیز دانست.
به گزارش پولیتیکو، بولتون که از چهرههای حامی تغییر حکومت در ایران به شمار میرود، در گفتوگو با پادکست این نشریه در حاشیه اجلاس دموکراسی کپنهاگ، از واکنش دولتهای اروپایی به جنگ انتقاد کرد.
او گفت: «فکر میکنم ترامپ اشتباه بزرگی کرد که پیش از آغاز جنگ با متحدان اروپایی ناتو مشورت نکرد. اما واکنش اروپا اوضاع را بدتر کرد.»
بولتون با اشاره به نزدیکی جغرافیایی اروپا به ایران و وابستگی اقتصادی کشورهای اروپایی به ثبات خلیج فارس افزود: «اشتباه است که گفته شود این جنگ، جنگ اروپا نیست. این جنگ، جنگ اروپا هم هست.»
اظهارات بولتون در حالی مطرح میشود که اختلافها میان واشینگتن و برخی دولتهای اروپایی بر سر جنگ ایران رو به افزایش است.
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، اخیراً گفته بود آمریکا در برابر رهبری جمهوری اسلامی «تحقیر» شده و مشخص نیست واشینگتن چه «راه خروج راهبردی» از بحران در اختیار دارد. دولت بریتانیا نیز پیشتر نسبت به روند جنگ ابراز نگرانی کرده بود.
ترامپ در واکنش به مواضع آلمان، اعلام کرده قصد دارد ۵ هزار نیروی آمریکایی مستقر در این کشور را خارج کند.
بولتون هشدار داد تشدید تنش میان آمریکا و اروپا میتواند اتحاد فراآتلانتیک را بیش از پیش تضعیف کند؛ اتحادی که به گفته او پیشتر نیز بر سر میزان حمایت از اوکراین در جنگ با روسیه دچار شکاف شده است.
او گفت اگر اروپاییها «مثل ترامپ معاملهگرانه فکر میکردند»، میتوانستند در برابر کمک به آمریکا در موضوع ایران، درباره اوکراین امتیاز بگیرند.
بولتون افزود: «اما ماجرا به نوعی دعوای حیاط مدرسه تبدیل شد» و تهدید ترامپ به خروج نیروها از آلمان نیز در همین چارچوب قرار میگیرد. به گفته او، چنین روندی اختلافات درون ناتو را به سطحی «پایینتر از آنچه لازم است» میکشاند.
انتقاد بولتون از اسپانیا و ایده ارتش اروپایی پولیتیکو نوشت بولتون همچنین بهشدت از موضع اسپانیا در قبال جنگ انتقاد کرده است.
دولت اسپانیا از مشارکت مستقیم در جنگ خودداری کرده و اجازه استفاده از پایگاههای هوایی این کشور در عملیات را نداده است. خوزه مانوئل آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا، این هفته گفته بود: «این لحظه حاکمیت و استقلال اروپا است. آمریکاییها ما را به این سمت سوق میدهند.»
بولتون در پاسخ گفت: «او اشتباه میکند.» او همچنین ایده تشکیل ارتش اتحادیه اروپا را رد کرد و گفت: «تنها چیزی که میتوانم بگویم این است: موفق باشید.»
بولتون استدلال کرد اروپا نه رهبران سیاسی قدرتمند کافی دارد و نه توان لازم برای مدیریت همزمان چند بحران بدون اتکا به آمریکا را در اختیار دارد.
او هشدار داد: «در دوران جنگ سرد، یکی از اهداف اصلی شوروی شکستن اتحاد ناتو بود و ما اجازه ندادیم اختلافات ما را از هم جدا کند. طنز تلخی خواهد بود اگر بعد از جنگ سرد خودمان این کار را با خودمان بکنیم.»
«جنگ ایران» بخشی از رقابت بزرگتر با چین و روسیه است بولتون در بخش دیگری از گفتوگو، اروپا را به کماهمیت جلوه دادن نقش چین متهم کرد. او گفت در حالی که اروپاییها نگران حمله روسیه به اوکراین هستند، کمتر به نقش چین در حمایت از مسکو توجه میکنند و درباره احتمال حمله چین به تایوان نیز حساسیت کافی ندارند.
بولتون افزود: «فکر میکنم این مسائل به طور فزایندهای به هم مرتبط شدهاند.»
او همچنین جنگ جاری در خلیج فارس را بخشی از رقابت گستردهتر قدرتهای بزرگ توصیف کرد و گفت جمهوری اسلامی در این بحران نقش «یکی از نیروهای نیابتی اصلی روسیه و چین» را بازی میکند.
به گفته بولتون، اروپا هنوز «فراتر از آتلانتیک شمالی» فکر نمیکند و تهدیدهای ژئوپلیتیک جدید را در چارچوبی گستردهتر نمیبیند.
جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا، در گفتوگو با پولیتیکو از موضع کشورهای اروپایی در قبال جنگ ایران انتقاد کرد و گفت این درگیری «جنگ اروپا هم هست.» او تاکید کرد اروپا به دلیل نزدیکی جغرافیایی به ایران و وابستگی اقتصادی به ثبات خلیج فارس، نمیتواند خود را از بحران کنار بکشد. بولتون همچنین گفت دونالد ترامپ اشتباه کرد که پیش از آغاز جنگ با متحدان اروپایی ناتو مشورت نکرد، اما واکنش دولتهای اروپایی نیز به گفته او «اوضاع را بدتر کرد.»
بولتون در ادامه از مواضع آلمان و اسپانیا انتقاد کرد و هشدار داد تنش میان آمریکا و اروپا میتواند شکاف در ناتو را عمیقتر کند. او همچنین جنگ ایران را بخشی از رقابت گستردهتر با چین و روسیه دانست و گفت جمهوری اسلامی در این بحران نقش «نیروی نیابتی اصلی» مسکو و پکن را ایفا میکند. به گفته بولتون، اروپا تهدیدهای مرتبط با چین، از جمله احتمال حمله به تایوان و حمایت پکن از روسیه، را جدی نمیگیرد.
ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز در پکن با اشاره به اینکه گسترش همکاریهای تجاری میان آمریکا و چین میتواند به نفع هر دو طرف باشد، گفت چین خواهان خرید نفت از ایالاتمتحده است.
او با اشاره به روابط بسیار خوب خود با شی گفت: «زمانی چین از آمریکا سوءاستفاده میکرد، اما حالا ما با چین عملکرد بسیار خوبی داریم.»
ترامپ با اشاره به همراهی ۳۰ نفر از بزرگترین صاحبانکسبوکار آمریکا در سفر به چین گفت بسیاری از این مدیران برای نخستینبار با شی جینپینگ دیدار کردند. او این دیدارها را مثبت ارزیابی کرد.
او همچنین افزود در دیدار با مقامهای چینی، موضوع دسترسی بیشتر شرکت ویزا به بازار کارتهای اعتباری چین را مطرح کرده است.
ترامپ درباره رئیسجمهوری چین گفت: «وقتی درباره برخی رهبران خوب صحبت میکنم، از من انتقاد میشود، اما او نزدیک به یکونیم میلیارد نفر را برای مدت طولانی رهبری کرده و مورد احترام است.»
