ترامپ در گفتوگو با کانال خبری سلم با اشاره به تبلیغات کذب جمهوری اسلامی درباره مذاکرات با آمریکا گفت: «مقامهای جمهوری اسلامی وقتی با من صحبت میکنند، بسیار متفاوت از زمانی حرف میزنند که با رسانهها یا تلویزیون صحبت میکنند. تفاوت زیادی دارد. تبلیغات آنها وحشتناک است.»
او در ادامه گفت: «مقامهای جمهوری اسلامی میخواهند توافق کنند و در حال گفتوگو هستند، اما هرگونه گفتوگو با من را انکار کردهاند. فکر میکنم در تبلیغات مهارت دارند، اما آنها نیروی دریایی ندارند، نیروی هوایی ندارند، پدافند هوایی ندارند، هیچ ندارند.»
ترامپ تاکید کرد که جمهوری اسلامی هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
او با اشاره به کشته شدن مقامات و فرماندهان ارشد جمهوری اسلامی گفت: «ما تیم اول آنها را از کار انداختیم. تیم دوم آنها را از کار انداختیم. نیمی از تیم سوم آنها را هم از کار انداختیم. افراد زیادی به دنبال آن شغل نیستند، اما به نظر من آنها بسیار برتر از گروه اول هستند. گروه اول کاملا از کنترل خارج شده بود و کار نادرستی برای کشورشان انجام میداد. اما فکر میکنم باید ببینیم چه میشود.»
در آن هنگام و پس از جنگ ۱۲ روزه تحلیلگران برآورد کرده بودند حمله آمریکا و اسرائیل این جدول زمانی را تا حدود یک سال به عقب رانده است.
بهگفته این منابع، ارزیابیها از برنامه هستهای تهران حتی پس از دو ماه جنگی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تا حدی با هدف جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به بمب هستهای آغاز کرد، در مجموع بدون تغییر باقی مانده است.
حملات اخیر آمریکا و اسرائیل که از ۹ اسفند آغاز شد، عمدتا بر اهداف نظامی متعارف متمرکز بوده، هرچند اسرائیل شماری از تاسیسات مهم هستهای را هدف قرار داده است.
ثابت ماندن این جدول زمانی نشان میدهد که برای ایجاد اختلال جدی در برنامه هستهای تهران، احتمالا لازم است ذخایر باقیمانده اورانیوم با غنای بالا، نابود یا از ایران خارج شود.
این جنگ پس از آنکه آمریکا و جمهوری اسلامی در ۷ آوریل بر سر آتشبس برای پیگیری صلح توافق کردند، متوقف شده است. با این حال، تنشها همچنان بالاست، زیرا دو طرف بهشدت دچار اختلاف هستند و تهران نیز با ایجاد اختلال در تردد در تنگه هرمز، راه انتقال ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت را مسدود کرده و به بحران جهانی انرژی دامن زده است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، بهطور علنی گفته است هدف واشینگتن این است که از طریق مذاکرات جاری با تهران، اطمینان حاصل کند ایران به سلاح هستهای دست پیدا نمیکند.
دو منبع آگاه که خواستند نامشان فاش نشود، به رویترز گفتند نهادهای اطلاعاتی آمریکا پیش از جنگ ۱۲روزه ماه ژوئن به این نتیجه رسیده بودند که تهران احتمالا میتواند در حدود سه تا شش ماه اورانیوم با غنای تسلیحاتی کافی برای ساخت یک بمب تولید کند و یک سلاح هستهای بسازد.
پس از جنگ ۱۲ روزه که در جریان آن آمریکا مجتمعهای هستهای نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار داد، برآوردهای اطلاعاتی آمریکا این بازه زمانی را به حدود ۹ ماه تا یک سال افزایش داد.
این حملات به سه تاسیسات غنیسازی شناختهشده فعال در آن زمان بهشدت آسیب رساند یا آنها را نابود کرد با این حال، آژانس بینالمللی انرژی اتمی نتوانسته محل نگهداری حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد را تایید کند. این نهاد معتقد است حدود نیمی از این مواد در یک مجموعه تونلی زیرزمینی در مرکز تحقیقات هستهای اصفهان ذخیره شده، اما از زمان تعلیق بازرسیها نتوانسته این موضوع را تأیید کند.
این آژانس برآورد میکند کل ذخایر اورانیوم غنیشده ایران در صورت غنیسازی بیشتر برای ساخت ۱۰ بمب کافی خواهد بود.
اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، به رویترز گفت: «در حالی که عملیات چکش نیمهشب تاسیسات هستهای ایران را نابود کرد، عملیات خشم حماسی با از کار انداختن پایگاههای صنعتی-دفاعی ایران، که پیشتر از آنها بهعنوان سپری محافظ برای برنامه هستهای آن استفاده میشد، این موفقیت را تکمیل کرد.»
او افزود: «رییسجمهوری ترامپ مدتهاست روشن کرده که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند. او بلوف نمیزند.»
دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ نداد.
متوقف کردن برنامه هستهای تهران، هدف کلیدی آمریکا
مقامات آمریکایی، از جمله ترامپ، بارها تاکید کردهاند که نابودی برنامه هستهای ایران یکی از اهداف اصلی جنگ است.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، دوم مارس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هرگز نباید اجازه داد ایران به سلاح هستهای دست یابد. این هدف این عملیات است.»
به گفته منابع، ثابت ماندن برآوردها تا حدی بهدلیل تمرکز کارزار نظامی اخیر آمریکا و اسرائیل است.
در حالی که اسرائیل اهداف مرتبط با برنامه هستهای—از جمله یک تاسیسات فرآوری اورانیوم را در اواخر ماه مارس هدف قرار داد، حملات آمریکا بیشتر بر توانمندیهای نظامی متعارف، رهبری جمهوری اسلامی و زیرساختهای صنعتی-نظامی آن متمرکز بوده است.
برخی تحلیلگران میگویند نبود اهداف هستهای عمده که بتوان آنها را بهراحتی و با اطمینان نابود کرد، نیز میتواند دلیل ثابت ماندن این ارزیابیها باشد.
اریک بروئر، تحلیلگر ارشد پیشین اطلاعاتی آمریکا که ارزیابی برنامه هستهای ایران را هدایت کرده بود، به رویترز گفت تعجبآور نیست که این برآوردها تغییر نکرده، زیرا حملات اخیر آمریکا بر اهداف هستهای متمرکز نبوده است.
او گفت: «تا جایی که میدانیم، ایران هنوز تمام مواد هستهای خود را در اختیار دارد. این مواد احتمالا در سایتهای عمیق زیرزمینی قرار دارند که مهمات آمریکا قادر به نفوذ به آنها نیست.»
در هفتههای اخیر، مقامات آمریکایی گزینههای پرخطری را بررسی کردهاند که میتواند بهطور قابلتوجهی برنامه هستهای ایران را مختل کند؛ از جمله عملیات زمینی برای بازیابی ذخایر اورانیوم غنیشده که گمان میرود در مجموعه تونلی اصفهان نگهداری میشود.
جمهوری اسلامی بارها تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را رد کرده است. نهادهای اطلاعاتی آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی میگویند تهران در سال ۲۰۰۳ برنامه توسعه کلاهک هستهای را متوقف کرده، هرچند برخی کارشناسان و اسرائیل معتقدند بخشهایی از این برنامه بهطور مخفیانه حفظ شده است.
تاثیر احتمالی ترور دانشمندان
کارشناسان میگویند ارزیابی دقیق توان هستهای ایران، حتی برای پیشرفتهترین سرویسهای اطلاعاتی جهان دشوار است.
چند نهاد اطلاعاتی آمریکا بهطور مستقل برنامه هستهای ایران را بررسی کردهاند و اگرچه درباره توانایی تهران برای ساخت سلاح هستهای اجماع نسبی وجود دارد، ارزیابیهای متفاوتی نیز مطرح میشود.
ممکن است برنامه هستهای ایران بیش از آنچه این برآوردها نشان میدهد عقب افتاده باشد.
برخی مقامات، از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، استدلال کردهاند که حملات آمریکا به سامانههای پدافند هوایی ایران تهدید هستهای را کاهش داده، زیرا توان دفاعی ایران برای محافظت از تاسیسات هستهای در صورت حرکت سریع بهسوی تسلیحاتی شدن تضعیف شده است.
همچنین ترور دانشمندان هستهای برجسته ایران از سوی اسرائیل نیز تاثیرگذار بوده است.
دیوید آلبرایت، بازرس پیشین هستهای سازمان ملل و مدیر موسسه علوم و امنیت بینالمللی، به رویترز گفت این ترورها عدمقطعیت قابلتوجهی به توان ایران برای ساخت یک بمب کارآمد اضافه کرده است.
او گفت: «همه موافقاند که دانش را نمیتوان بمباران کرد، اما مهارت عملی را میتوان از بین برد.»
یک منبع آگاه از شرایط این زندانیان به ایراناینترنشنال گفت، لیندزی و کریگ فورمن یکشنبه ۱۳ اردیبهشت برای ملاقات با هم به مسئولان زندان مراجعه کردند، اما به آنها گفته شد به دلیل مصاحبه با بیبیسی جهانی، سه هفته ممنوعالملاقات شدهاند و حق دیدار با یکدیگر را ندارند.
به گفته این منبع با آغاز شرایط جنگی وضعیت ملاقات زندانیان سیاسی تغییر کرده و اغلب آنها از ملاقات محروم بودند. اما طی دو تا سه هفته اخیر امکان ملاقات کابینی برای برخی زندانیان برقرار شد و کسانی که اعضای خانوادهشان در اوین زندانی بودند امکان ملاقات بندبهبند داشتند.
لیندزی فورمن در این مصاحبه گفته بود: «ترسناک است. وقتی به وضعیتم نگاه میکنم میگویم خدا را شکر که اینجا بزرگ نشدهام. برای ما روزی پایان خواهد یافت، اما برای افرادی که اینجا هستند، شاید هرگز پایانی نباشد.»
کریگ فورمن نیز گفته بود از زمان انتقالش به اوین، چهار همبندیاش برای اجرای حکم فراخوانده شدند و روز بعد خبر اعدامشان از تلویزیون پخش شد.
۲۹ اسفند ۱۴۰۴، خانواده زوج بریتانیایی اعلام کردند این دو بهعنوان «سپر انسانی» مورد استفاده قرار گرفتهاند و از دولت بریتانیا بهدلیل نبود پیشرفت در روند آزادی آنها انتقاد کردند.
بر اساس این گزارش، انفجاری در نزدیکی زندان اوین موجب شکسته شدن پنجرههای بند محل نگهداری کریگ فورمن شده و قطعاتی از سقف و دیوار بر سر زندانیانی فرو ریخت که برای در امان ماندن زیر تختها پناه گرفته بودند.
این دو زندانی بریتانیایی اول اسفند در نامههایی اعلام کردند رفتار دستگاه قضایی حکومت ایران از زمان بازداشتشان دستکم ناقض هفت اصل قانون اساسی جمهوری اسلامی بوده است.
این دو در نامههای خود به مواردی از جمله نقض حق حفظ کرامت انسانی، اصل برائت، حق انتخاب وکیل، منع تعقیب بدون دلیل، منع تفتیش عقاید و علنی بودن دادگاه اشاره کردهاند.
آنها در این نامه تاکید کردند که هیچ مدرکی دال بر جاسوس بودن کریگ ارائه نشده و تنها مدرکی که علیه لیندزی مطرح شده، کارت ورود به «کنفرانس روانشناسی مثبتگرا اروپا» بوده که نام مردی را نشان میدهد که احتمال داشته اهل اسرائیل باشد.
لیندزی فورمن نوشت بارها درباره دیدگاهش درباره اسرائیل و مذهب بازجویی شده و به او گفته شده که یهودی، فمینیست و حامی اسرائیل است و ایران را کشوری «تاریک» میداند.
به گفته این زوج، پس از چند ماه با پرواز تجاری از کرمان به تهران منتقل شدند و تصور میکردند آزاد خواهند شد، اما پس از پیاده شدن از هواپیما از هم جدا شدند و با چشمان بسته به سلول انفرادی دیگری منتقل شدند.
خانواده لیندزی و کریگ فورمن اعلام کرده بودند این دو نفر به اتهام جاسوسی به ۱۰ سال زندان محکوم شدهاند. این حکم در شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران صادر شده است. این زوج در ابتدای سال ۲۰۲۵ در حین سفر به ایران با موتورسیکلت، دستگیر شدند.
