کاخ سفید جمعه ۱۱ اردیبهشت، در نامهای به کنگره اعلام کرد درگیریها با جمهوری اسلامی «پایان یافته» است. این موضعگیری عملا به دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، امکان میدهد از ضربالاجل قانونی اول ماه مه برای دریافت مجوز کنگره جهت ادامه جنگ عبور کند.
این تحول در حالی اعلام شد که خبرگزاری جمهوری اسلامی گزارش داد حکومت ایران متن «تازهترین طرح مذاکرات» با آمریکا را به پاکستان به عنوان میانجی ارائه کرده است. دونالد ترامپ نیز در واکنش به این تحولات گفت از آخرین پیشنهاد تهران ناراضی است.
همزمان نشریه اکسیوس با استناد به برآوردهای پنتاگون نوشت جمهوری اسلامی به دلیل تحریمهای آمریکا از حدود ۵ میلیارد دلار درآمد نفتی محروم شده است.
در عرصه حقوق بشری، عفو بینالملل اعلام کرد جامعه جهانی نباید در حالی که مقامهای جمهوری اسلامی به تشدید اعدامهای خودسرانه مخالفان سیاسی و معترضان برای ایجاد ترس ادامه میدهند، بیتفاوت بماند.
از سوی دیگر، آمریکا فروش بیش از ۸.۶ میلیارد دلار تجهیزات نظامی به متحدانش در خاورمیانه را تایید کرد.
کردپا، آژانس خبر رسانی کردستان، با استناد به یک ویدیوی دریافتی از شهر سردشت، در استان آذربایجان غربی، از برگزاری «یک مانور نظامی حکومتی» خبر داد.
این سایت بدون اشاره به زمان این مانور نوشت ماشینهای نظامی مجهز به سلاحهای نیمهسنگین از جمله کاتیوشا، نیروهای پوشیده با لباس سپاه و نقابدار، و خودروهای شخصی با نمادهای حکومتی از جمله پرچم جمهوری اسلامی، در کنار رژه موتورسواران دیده میشوند.
کردپا افزود در این مانور، نیروهای لباس شخصی و مسلح به کلاشینکف حضور داشتند و نیروهای انتظامی نیز در اطراف دیده میشدند که این مانور را تحت نظر دشتند.
بر اساس این گزارش، مانور حکومتی در حالی برگزار شده است که بازداشتهای خودسرانه و سرکوب جامعه و محرومیت مردم از دسترسی به اینترنت بیش از دو ماه ادامه دارد و فضای ارعاب و امنیتی بر شهرها حاکم است.
خبرگزاری قطر گزارش داد که اتحادیه بینالمللی مخابرات، متعلق به سازمان ملل متحد، به اتفاق آرا تجاوز ایران به زیرساختهای مخابراتی در چندین کشور خاورمیانه، از جمله اردن، را محکوم کرد.
سخنگوی شورای این اتحادیه گفت که پیشنویس قطعنامهای در مورد تأثیر این حملات بر زیرساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطات غیرنظامیدر بحرین، کویت، امارات متحده عربی و اردن بررسی و به اتفاق آرا تصویب شد.
او اشاره کرد که بر اساس این قطعنامه، شورا دبیرخانهاتحادیهرا موظف به نظارت، ارزیابی و گزارش تأثیرات خاص این حملات در این کشورها و همچنین پیامدهای گستردهتر آنها برای ارتباطات منطقهای و جهانی کرده است.
پیشتر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس همراه با اردن، ازاتحادیهخواسته بودند تا علیه تجاوز جمهوری اسلامی به زیرساختهای مخابراتی آنها اقدام فوری انجام دهد و پیشنویس قطعنامهای را در مورد تأثیر این حملات بر زیرساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطات غیرنظامی خود ارائه کرده بودند.
در مقابل، جمهوری اسلامی خواستار محکومیت حملات به زیرساختهای ارتباطی در ایران در شورای اتحادیه بینالمللی مخابرات شده بود.
ترامپ در سخنرانی خود در فوروم کلاب فلوریدا با اشاره به خطر پهپادهای جمهوری اسلامی گفت آمریکا و متحدانش اکنون علیه این پهپادها توانمندیهای جدیدی، از جمله سامانههای لیزری و مسلسلهای ویژه با گلولههای بزرگ که با رایانه هدایت میشوند، در اختیار دارند.
او گفت: «سلاحهای لیزری جدید داریم، آنها را خواهید دید. پهپادها وارد سامانه لیزری میشوند و فقط میسوزند، ناگهان نابود میشوند. همچنین مسلسلهای بسیار ویژه با گلولههای در مقیاس بزرگ داریم که با رایانه هدایت میشوند. وقتی وارد میشوند، آنها را از کار میاندازند. شگفتانگیز است.»
او درباره اقدامات نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی گفت: «آنها هنوز تعدادی موشک دارند. هنوز مقداری ظرفیت ساخت موشک دارند. ما حدود ۸۵ درصد از ظرفیت تولید آنها برای موشکهای جدید را از بین بردهایم. حدود ۸۲ درصد را نابود کردهایم، اما این یعنی هنوز موشک دارند. ما بیشتر کارخانههای ساخت پهپاد آنها را از بین بردهایم، اما هنوز مقداری ظرفیت پهپادی دارند.»
ترامپ گفت: «محاصره جمهوری اسلامی باورنکردنی بوده است. آنها اصلا قادر به صادرات انرژی نیستند و از نظر اقتصادی در حال فروپاشی هستند.»
او خاطرنشان کرد: «اما با وجود همه اینها، هنوز خطر وجود دارد. در جنگ همیشه خطر هست. در جنگ هرگز نمیدانید چه اتفاقی میافتد. به روسیه نگاه کنید. قرار بود جنگ اوکراین چند روزه تمام شود، اما هنوز هم ادامه دارد.»
به گزارش اکسیوس، وزارت جنگ آمریکا اعلام کرده که محاصره دریایی در دریای عمان تاکنون نزدیک به ۵ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی ایران را مسدود کرده و فشار کمسابقهای بر تهران وارد آورده است.
بر اساس این گزارش، پنتاگون برآورد کرده که از زمان آغاز این محاصره در ۱۳ آوریل [۲۴ فروردین]، دهها نفتکش حامل نفت ایران از حرکت بازماندهاند و بخش قابل توجهی از صادرات نفتی کشور مختل شده است. این محاصره که بهعنوان اصلیترین ابزار فشار دونالد ترامپ برای پیشبرد مذاکرات پایان جنگ مطرح است، در شرایطی اجرا میشود که گفتوگوها میان دو طرف بهطور متناوب متوقف و ازسر گرفته میشود.
مقامهای پنتاگون گفتهاند که نیروهای آمریکایی تاکنون بیش از ۴۰ کشتی را که قصد عبور از این محاصره را داشتهاند، منحرف کردهاند. در مجموع، ۳۱ نفتکش حامل حدود ۵۳ میلیون بشکه نفت ایران در خلیج فارس متوقف شدهاند که ارزش آنها دستکم ۴.۸ میلیارد دلار برآورد میشود. همچنین دو کشتی نیز توسط آمریکا توقیف شدهاند.
بحران ذخیرهسازی و تغییر مسیر صادرات اکسیوس مینویسد با نزدیک شدن ظرفیت مخازن ذخیرهسازی زمینی ایران به سقف، تهران به استفاده از نفتکشهای قدیمی بهعنوان انبارهای شناور روی آورده است. در عین حال، برخی نفتکشها برای اجتناب از رهگیری نیروهای آمریکایی، مسیرهای طولانیتر و پرهزینهتری را برای انتقال نفت - بهویژه به چین - انتخاب کردهاند.
در همین زمینه، سمیر مدنی گفته است یک نفتکش بزرگ ایرانی با نام «HUGE» با حرکت در امتداد سواحل پاکستان و هند توانسته خود را به تنگه مالاکا برساند؛ مسیری که معمولاً برای انتقال نفت به کشتیهای دیگر در مسیر چین استفاده میشود.
احتمال «فرار بزرگ» نفتکشها به گفته مدنی، این احتمال وجود دارد که حکومت ایران در مقطعی تلاش کند با یک اقدام هماهنگ، نفتکشهای خود را از محاصره خارج کند. او گفته است تهران ممکن است پس از انباشت بیشتر نفت در نزدیکی مرز پاکستان، دست به یک «فرار بزرگ» شبانه بزند.
جنگ اقتصادی در خلیج فارس اکسیوس تاکید میکند که در این مرحله از درگیری، هر دو طرف از ابزار محاصره برای وارد کردن فشار اقتصادی استفاده میکنند. حکومت ایران با ایجاد اختلال در تنگه هرمز مسیر کشتیها را محدود کرده و آمریکا نیز با مسدود کردن ورودی غربی خلیج عمان، صادرات نفت ایران را هدف قرار داده است.
هدف اصلی واشینگتن از این کارزار، رساندن حکومت ایران به سقف ظرفیت ذخیرهسازی و در نهایت توقف تولید نفت است. به گفته گریگوری برو، جمهوری اسلامی ممکن است تنها چند هفته تا یک ماه با پر شدن کامل ظرفیت ذخیرهسازی فاصله داشته باشد.
تاکید پنتاگون بر «تاثیر تعیینکننده» جول والدز اعلام کرده که این محاصره «با تمام توان در حال اجراست» و تاثیر مورد نظر را ایجاد کرده است. او گفته است: «ما ضربهای ویرانگر به توانایی حکومت ایران برای تامین مالی تروریسم و بیثباتسازی منطقه وارد میکنیم و این فشار ادامه خواهد داشت.»
به گزارش اکسیوس، محاصره دریایی آمریکا اکنون به یکی از موثرترین ابزارهای فشار علیه حکومت ایران تبدیل شده و با محدود کردن صادرات نفت و افزایش فشار اقتصادی، میتواند نقش تعیینکنندهای در روند مذاکرات و آینده درگیری میان دو کشور ایفا کند.
