اورشلیم پست در گزارشی نوشت که حملات جمهوری اسلامی، نهتنها زیرساختهای کلیدی انرژی را فلج کرده، بلکه سبب تزلزل جایگاه سیاسی و اعتبار اقتصادی دوحه را به عنوان پایگاهی امن برای سرمایهگذاری بینالمللی شده است؛ ضایعهای که بهراحتی جبران نمیشود.
روزنامه اورشلیمپست، ۳۱ فروردین، در گزارشی تحلیلی به بررسی پیامدهای جنگ بر جایگاه قطر پرداخت نوشت که این کشور پس از حملات موشکی و پهپادی گسترده جمهوری اسلامی با یک «شوک بیسابقه» روبهرو شده است.
حملات ایران و فلج شدن شریانهای اقتصادی
طبق گزارش اورشلیمپست، تعداد حملات پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی به خاک قطر حدود ۷۰۰ مورد برآورد شده است.
اگرچه سامانههای پدافندی مانع از بروز تلفات جانی در میان غیرنظامیان شدند، اما پیامدهای اقتصادی این حملات، ساختار مالی قطر را دچار بحران کرده است.
اورشلیمپست تاکید میکند که این حملات به «سقوط کامل صنعت گردشگری و خروج گسترده اتباع خارجی» منجب شده است.
همچنین زمینگیر شدن ناوگان هوایی قطر تنها بخشی از تبعات اولیه این حملات بود که فضای کسبوکار را در این کشور به بنبست کشانده است.
بحران در قلب تپنده انرژی
در بخش دیگری از این گزارش، به ضربه کاری حملات ایران به منطقه استراتژیک «راسلفان» اشاره شده است.
اورشلیمپست مینویسد در حالی که ناامنی در تنگه هرمز صادرات انرژی را متوقف کرده، حملات مستقیم موشکی اواخر اسفند به تاسیسات راسلفان، خساراتی میلیاردی برجای گذاشته است.
این گزارش با استناد به برآوردهای رسمی تخمین میزند که بازسازی این زیرساختها ممکن است تا پنج سال به طول بکشد. این به معنای از دست رفتن سالانه ۲۰ میلیارد دلار درآمد است که بیش از ۳۷ درصد بودجه دولت قطر را شامل میشود.
این بحران نهتنها قطر، بلکه امنیت انرژی کشورهایی نظیر ژاپن و ایتالیا را نیز تهدید میکند.
شکست دیپلماسی اقتصادی برای خرید نفوذ سیاسی
اورشلیمپست مینویسد که حملات و فشارهای نظامی، همزمان با یک بیداری تلخ سیاسی برای سران دوحه همراه بوده است.
قطر که سالها تلاش کرد با دلارهای نفتی و سرمایهگذاریهای کلان در پروژههای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای خود در واشینگتن نفوذ بخرد، اکنون خود را در حاشیه میبیند.
بر اساس تحلیل این روزنامه، حتی وعده سرمایهگذاری ۱.۲ تریلیون دلاری نیز نتوانست جایگاه قطر را به سطح نفوذ اسرائیل در کاخ سفید برساند.
به تعبیر تحلیلگران، برای مقامهای قطری روبهرو شدن با این واقعیت که نسبت به رقبای منطقهای نفوذ سیاسی بسیار کمتری در کاخ سفید دارند، چیزی شبیه به یک «سیلی محکم» است.
آینده مبهم اعتبار بینالمللی
در نهایت، گزارش اورشلیمپست این سوال بنیادین را مطرح میکند که آیا قطر همچنان یک شریک قابل اعتماد خواهد بود؟
اگرچه ثروت عظیم صندوقهای مالی حکومتی ممکن است ضربات مالی کوتاهمدت را جبران کند، اما تخریب اعتبار این کشور به عنوان یک «کشور امن» ضایعهای جبرانناپذیر است.
کارشناسان اقتصادی در گفتوگو با اورشلیمپست گفتند که این بحران، توسعه اقتصادی منطقه را ۲۰ سال به عقب رانده و قطر اکنون با بحران جدی بازسازی اعتماد از دست رفته خود در سطح جهانی روبهرو است؛ بحرانی که با بازسازی ساختمانها و تاسیسات نفتی و گازی حل نخواهد شد.
با وجود توقف نسبیِ درگیریهای گسترده، اسرائیل با ممنوع کردن بازگشت ساکنان به دهها روستا و تثبیت مواضع نظامی تا نزدیکی رودخانه لیتانی، بر تداوم حضور خود در جنوب لبنان اصرار میورزد؛ اقدامی که یادآور اشغال ۱۸ ساله این مناطق در قرن گذشته، از سال ۱۹۸۲ تا ۲۰۰۰، است.
تثبیت مواضع و ممنوعیت بازگشت آوارگان
به گزارش خبرگزاری رویترز، ارتش اسرائیل دوشنبه ۳۱ فروردین با انتشار نقشهای که حول ۲۱ روستای مرزی یک خط قرمز ترسیم کرده بود، به ساکنان جنوب لبنان هشدار داد که از نزدیک شدن به این مناطق و همچنین حریم رودخانه لیتانی خودداری کنند.
رویترز اشاره میکند که ارتش اسرائیل بیش از ۵۰ روستای دیگر را نیز به عنوان مناطق ممنوعه برای بازگشت آوارگان مشخص کرده است.
این خبرگزاری گزارش میدهد که علیرغم اجرای آتشبس، ارتش اسرائیل مواضع خود را در عمق ۵ تا ۱۰ کیلومتری خاک لبنان تثبیت کرده و هدف از این اقدام را ایجاد یک منطقه حائل برای جلوگیری از حملات حزبالله و مقابله با «فعالیتهای تروریستی» عنوان کرده است.
در همین حال، مقامهای حزبالله و شوراهای محلی لبنان نیز به دلیل خطر حملات اسرائیل، به شهروندان هشدار دادهاند که هنوز زمان مناسب برای بازگشت به خانههایشان فرا نرسیده است.
احیای منطقه امنیتی پس از ۲۶ سال
روزنامه تایمز اسرائیل در گزارشی تحلیلی، وضعیت کنونی را «تلاشی برای ایجاد منطقه امنیتی اسرائیل در جنوب لبنان پس از ۲۶ سال از زمان خروج در سال ۲۰۰۰» توصیف کرده است.
بر اساس این گزارش، فرماندهان ارتش اسرائیل اگرچه از به کار بردن واژه «منطقه امنیتی» پرهیز میکنند و آن را «منطقه دفاعی» مینامند، اما مرزهای تعیینشده در نقشههای جدید، شباهت چشمگیری به منطقه تحت اشغال اسرائیل در سالهای ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۰ دارد.
تایمز اسرائیل به نقل از سرهنگ آریک مویال، فرمانده تیپ ناخال، مینویسد که هدف اصلی، حذف تهدید شلیک موشکهای ضدتانک و جلوگیری از نفوذ به شهرکهای شمالی است.
تفاوت عمده این دوره با گذشته، تخریب گسترده زیرساختهای روستایی و تخلیه تقریبا کامل جمعیت غیرنظامی است.
به گفته مقامهای نظامی، این اقدام شناسایی و هدف قرار دادن نیروهای باقیمانده حزبالله را آسانتر کرده است.
بستر سیاسی درگیریها
این تحولات در حالی رخ میدهد که تنشها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل تشدید شده است.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها تاکید کردهاند که پایان درگیریها در لبنان بخشی از توافق گستردهتر و آتشبس کنونی میان واشینگتن و تهران است.
با این حال، گزارشهای میدانی نشان از شکنندگی این وضعیت دارد؛ به طوری که حزبالله مدعی شد چهار تانک اسرائیلی را با تلههای انفجاری منهدم کرده و ارتش اسرائیل نیز از کشته و زخمی شدن تعدادی از سربازان خود در جریان درگیریها خبر داده است.
در حالی که اسرائیل بر تخریب کامل زیرساختهای نظامی در این کمربند امنیتی اصرار دارد، به نظر میرسد آینده این منطقه به نتایج مذاکرات سیاسی میان قدرتهای بزرگ گره خورده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در نشست خبری دوشنبه ۳۱ فروردین خود چشمانداز دیپلماسی میان تهران و واشینگتن را تیره توصیف و اعلام کرد که در حال حاضر هیچ برنامهای برای بازگشت به میز مذاکره با آمریکا وجود ندارد.
بنبست در مسیر دیپلماسی
بقایی با اشاره به وضعیت جاری روابط دو کشور تاکید کرد که جمهوری اسلامی در مقطع فعلی جدیتی در طرف آمریکایی نمیبیند.
او گفت: «تا این لحظه برنامهای برای دور بعدی مذاکرات نداریم و هیچ تصمیمی در این خصوص اتخاذ نشده است. تضاد آشکار میان گفتار و رفتار مقامهای آمریکایی، بدگمانی ملت ایران نسبت به نیت آنها را تشدید کرده است.»
بقایی همچنین با اشاره به سفر هیات آمریکایی به اسلامآباد، این اقدام را بیارتباط با تهران دانست و تصریح کرد که «هیچ اعتمادی بین ایران و آمریکا وجود ندارد».
او درباره هرگونه توافق احتمالی در آینده گفت که چنین توافقی «باید بهگونهای باشد که اهرمهای قدرت ایران، خود تضمینکننده اجرای آن باشند».
مدیریت تنگه هرمز
بقایی، اقدامات اخیر آمریکا از جمله حمله به کشتی تجاری ایران و تلاش برای محاصره دریایی را مصداق بارز «عمل تجاوزکارانه» طبق قطعنامههای سازمان ملل خواند.
ایالات متحده پیش از این از توقیف یک کشتی باری با پرچم جمهوری اسلامی ایران در دریای عمان خبر داد؛ در حالی که مقامهای ایرانی این اقدام را نقض آتشبس و «دزدی دریایی مسلحانه» توصیف کرده و درباره پاسخ متقابل هشدار دادند.
بقایی با دفاع از اقدامات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز گفت: «تنگه هرمز بخش عمدهای از آبهای سرزمینی ایران است و اقدام ما در این منطقه، یک تدبیر دفاعی مسئولانه در برابر تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل بوده است. مسئول ناامنی فعلی و خودداری کشتیها از تردد، طرف متجاوز است، نه ایران.»
خط قرمز هستهای؛ اورانیوم از ایران خارج نمیشود
یکی از بخشهای سخنان بقایی، تکذیب قاطع انتقال ذخایر اورانیوم غنیشده به خارج از ایران بود.
او گفت: «در هیچ یک از مراحل مذاکرات، موضوع انتقال ذخایر اورانیوم ایران به آمریکا یا هر کشور دیگری مطرح نبوده و اساسا این گزینه در دستور کار ما قرار ندارد. موضع قطعی نظام، حفظ تمام دستاوردهای هستهای در داخل خاک ایران است.»
میانجیگری پاکستان و تشکر از چین و روسیه
بقایی ضمن تایید اینکه در حال حاضر پاکستان تنها میانجی رسمی میان جمهوری اسلامی و آمریکا است، از اقدام روسیه و چین در وتوی قطعنامه اخیر شورای امنیت قدردانی کرد و آن را «اقدامی مسئولانه در برابر یک قطعنامه ضد صلح» دانست.
در همین زمینه، وزارت خارجه چین در بیانیهای اعلام کرد که فرایند گفتوگوها میان تهران و واشینگتن به مرحلهای «بسیار بحرانی و حساس» رسیده است.
پکن با ابراز نگرانی عمیق از توقیف کشتی ایرانی از سوی آمریکا، از همه طرفها خواست تا با مسئولیتپذیری کامل در راستای اجرای توافق آتشبس گام بردارند.
همزمان، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد دولت پاکستان از یکشنبه ۳۰ فروردین، رایزنیهای فشردهای را با مقامهای هر دو کشور آغاز کرده تا زمینه برگزاری دور دوم مذاکرات در سهشنبه اول اردیبهشت، فراهم شود.
سایه تهدید و ابهام بر سر میز مذاکره؛ آمادگی نظامی یا دیپلماسی؟
در حالی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با متهم کردن تهران به نقض آتشبس در تنگه هرمز، از اعزام تیم مذاکرهکننده خود به اسلامآباد خبر داده است، تهران هرگونه توافق برای دور جدید گفتوگوها را تکذیب میکند.
همزمان، گزارشهای میدانی از اسلامآباد حاکی از تخلیه هتلهای محل مذاکره و فرود هواپیماهای ترابری سنگین آمریکا تحت تدارکات شدید امنیتی است.
در فضای داخلی ایران، سناریوی غافلگیری نظامی آمریکا یا حمله به جزایر ایرانی محتملتر از ادامه مذاکرات ارزیابی شده و هشدار داده شده است که در صورت وقوع هرگونه حمله، جمهوری اسلامی «با کنار گذاشتن خویشتنداری پیشین»، پاسخهای سختی را علیه زیرساختهای استراتژیک منطقه در دستور کار قرار خواهد داد.
موساد، ارتش اسرائیل و سرویس امنیت عمومی (شاباک)، دوشنبه ۳۱ فروردین در یک بیانیه مشترک و بیسابقه، پرده از یک شبکه «تروریستی» گسترده و مخفی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برداشتند.
عملیات از باکو تا قبرس
نشریه واینت و نهادهای امنیتی گزارش دادند این افشاگری در بستری از سلسله عملیاتهای خنثیسازی صورت میگیرد که از سوی واحد ۸۴۰ در جریان نبرد «غرش شیران» انجام شد.
این اقدامات به کشته شدن مقامهای ارشد و فعالان کلیدی جمهوری اسلامی منجر شده است.
نیروهای امنیتی اسرائیل چند هفته پیش در جمهوری آذربایجان، یک زیرساخت «تروریستی» را از بین بردند که در حال پیشبرد تلاشهایی برای ضربه زدن به یک هدف استراتژیک بود.
هدف اصلی شبکه جمهوری اسلامی، تخریب خط لوله نفتی باکو-تفلیس-جیهان (BTC) بود که از گرجستان و ترکیه میگذرد.
علاوه بر این، چندین هدف و نهاد یهودی در این کشور، از جمله سفارت اسرائیل، کنیسه باکو و رهبران جامعه یهودی نیز در فهرست حملات این گروه قرار داشتند.
مقامهای امنیتی در این باره اعلام کردند: «نیروهای امنیتی آذربایجان اعضای این شبکه را بازداشت کردند. همچنین پهپادهای انتحاری و بستههای انفجاری را که از ایران قاچاق شده بود، ضبط کردند. این افراد طبق دستور مستقیم از تهران، افراد را تعقیب و از اهداف تصویربرداری میکردند.»
فروپاشی هرم فرماندهی؛ حذف مقدم و خادمی
اطلاعات بهدستآمده از بازجوییها و فعالیتهای میدانی، ساختار فرماندهی این شبکه مخفی را نمایان کرد.
رحمان مقدم از مدیران میانی «بخش عملیات ویژه» (واحد ۴۰۰۰) سپاه قدس بود.
مقدم که مسئولیت هدایت عملیات در خارج از ایران و قاچاق تسلیحات پیشرفته به داخل اسرائیل را بر عهده داشت، در ابتدای نبرد «غرش شیران» هدف حمله هوایی قرار گرفت.
ارتش اسرائیل همچنین تاکید کرد تمامی این فعالیتها با هماهنگی و هدایت مستقیم مجید خادمی، رییس سازمان اطلاعات سپاه، انجام میشد که او نیز در جریان نبرد اخیر کشته شده است.
شناسایی اپراتورهای میدانی و نفوذ در اروپا
محسن سوری یکی دیگر از مهرههای این شبکه بود. او بهعنوان یک مقام میانی در واحد ۴۰۰۰، وظیفه آموزش هستههای محلی در خارج از ایران را بر عهده داشت.
موساد و شاباک پس از شناسایی مخفیگاه اضطراری سوری، طی یک عملیات دقیق اطلاعاتی، او را کشتند.
مهدی یکهدهقان، معروف به «دکتر» نیز از دیگر افراد شناساییشده در این پرونده است.
او که از ژانویه ۲۰۲۶ تحت تعقیب بود، مسئولیت عملیات در ترکیه و انتقال پهپادهای انتحاری به قبرس را بر عهده داشت.
این گزارش خبری فاش کرد: «شبکه تحت هدایت دهقان نهتنها اهداف اسرائیلی، بلکه اطلاعات مربوط به پایگاه هوایی اینجرلیک آمریکا در ترکیه را نیز جمعآوری میکرد.»
پایان استراتژی انکار
نهادهای امنیتی اسرائیل تاکید کردند که جمهوری اسلامی در سالهای اخیر دهها محور «تروریستی» را علیه اهداف غرب و اسرائیل فعال کرده است.
این گزارشها نشان میدهند ساز و کار مخفی مذکور حتی با شبهنظامیان طرفدار تهران در عراق نیز برای تحقق اهداف خود همکاری میکرد.
موفقیتهای اخیر اطلاعاتی، استراتژی «انکار» (مسئولیتگریزی) ایران را با شکست مواجه کرده است: «جمهوری اسلامی همواره تلاش میکند با ایجاد فاصله ظاهری میان خود و شبکههای عملیاتی، از پیامدهای حقوقی و سیاسی بگریزد، اما هماکنون با افشای این ساختارها، دیگر نمیتواند این کار را انجام دهد.»
موساد، ارتش و شاباک در پایان این اطلاعیه متعهد شدند به همراه شرکای بینالمللی خود در سازمانهای امنیتی جهان، به «خنثیسازی هرگونه تهدید تروریستی از سوی جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش، چه در داخل اسرائیل و چه در خارج از مرزهای آن، ادامه دهند».
