با وجود وعده دولت و بانک مرکزی جمهوری اسلامی مبنی بر تعویق اقساط بانکی و حذف جریمه دیرکرد در شرایط جنگی، گزارشها حاکی از آن است که بانکها همچنان جریمهها را از شهروندان مطالبه میکنند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، چهارشنبه ۲۶ فروردین در گزارشی به عملی نشدن وعدههای حکومت درباره حمایت از مشاغل و شهروندان زیر سایه بحران شدید اقتصادی اذعان کرد.
این رسانه حکومتی نوشت در شرایط کنونی، درآمد بسیاری از بازاریان و فعالان اقتصادی کاهش یافته و آنان چشمانتظار تحقق وعدههای حمایتی حکومت برای کاهش فشارهای موجود هستند.
تسنیم افزود با این حال، «تماسهای مکرر شعب بانکی برای یادآوری سررسید اقساط و دریافت دیرکرد، خلاف وعدههای رسمی را ثابت میکند».
در حالی که بانکها همچنان بر وصول اقساط و دریافت جریمه دیرکرد اصرار دارند، بحران اقتصادی پس از جنگ بهدنبال ناکامی مذاکرات اسلامآباد و آغاز محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران، هر روز ابعاد وخیمتری به خود میگیرد.
در روزهای اخیر، مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال پیامهایی از تورم افسارگسیخته، رکود عمیق اقتصادی، تعدیل نیرو و کمبود دارو در کشور خبر دادند و تاکید کردند تداوم قطع اینترنت، به افزایش بیکاری و تشدید مشکلات معیشتی انجامیده است.
یکی از مخاطبان ۲۶ فروردین نوشت: «از وقتی آتشبس شده، جمهوری اسلامی پایش را روی خرخره مردم گذاشته است. داروها کمیاب شدند، قیمت مواد غذایی فضایی شده و وامها به صورت خودکار از حساب افراد برداشته میشوند. حتی اگر موجودی کافی نداشته باشی، هر چقدر پول در حساب باشد برمیدارند.»
در پیامی دیگر آمده است: «قسط بیمه عقبافتاده دارم. دارم خودم را با روزی یک وعده غذا خوردن وفق میدهم. انگیزهای برای ادامه بقا ندارم. نه میتوانم جلو بروم و نه عقب. در این موقعیت گیر کردم.»
بیتوجهی بانکها به «بخشنامههای حمایتی»
مصطفی مطورزاده، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، تاکید بانکها بر وصول جریمه دیرکرد را «غیرقابل قبول» خواند و خواستار پیگیری جدی دولت در این خصوص شد.
او گفت: «بانکها نهتنها اقساط را به تعویق نینداختهاند، بلکه جریمه دیرکرد را هم طبق روال سابق مطالبه میکنند. وزارت اقتصاد صراحتا دستور داده بود اقساط دوره اضطرار جابهجا شود و دیرکردها لحاظ نشود، اما بانکها همچنان روی دریافت جرایم پافشاری میکنند.»
بانک مرکزی جمهوری اسلامی پیشتر در ابلاغیهای اعلام کرده بود تاخیر در بازپرداخت تسهیلات تا سقف ۷۰۰ میلیون تومان در بازه زمانی ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۹ خرداد سال جاری، موجب کاهش امتیاز اعتباری افراد نخواهد شد.
تسنیم در ادامه نوشت این ابلاغیه تنها به «حذف اثر منفی در اعتبارسنجی» میپردازد و بانکها همچنان جریمه دیرکرد اقساط را برای تسهیلات زیر ۷۰۰ میلیون تومان دریافت میکنند.
این رسانه حکومتی ضمن اذعان به «فاصله محسوس میان سیاستهای مکتوب و واقعیت عملکرد شعب» افزود اقدامات بانکها «با روح حمایتی بخشنامهها سنخیتی ندارد».
اخذ جریمه دیرکرد از شهروندان واکنش کاربران در رسانههای اجتماعی را به دنبال داشته است.
کاربری به نام محمد به اختلال در سامانههای بانکی در هفتههای اخیر اشاره کرد و در شبکه اجتماعی نوشت: «بهعنوان بانک باید زیرساخت رو میداشتن تا مشکلی پیش نیاد. وظیفشونه .... خود بانک مشکل داشته نتونسته قسطها رو برداشت کنه، چرا جریمه تاخیر زده؟»
کاربر دیگری نوشت: «بانکداری در ایران در اوج کرونا از حرامخواری و قساوت تمام نسبت به مردم، لحظهای از طمع خودش دست نکشید و هم اقساط و هم جرایم دیرکرد تسهیلات را به جیب میزد. حالا در جنگ بخواد به مردم رحم کنه؟»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت «اگر ایرانیها عاقلانه عمل کنند، همه چیز به سرعت پایان خواهد یافت.»
او در ادامه با اشاره به توان نظامی آمریکا گفت «ما میتوانیم همه نیروگاههای ایران را ظرف یک ساعت نابود کنیم.»
ترامپ همچنین به بازار انرژی پرداخت و گفت «قیمت نفت به سطح پیشین بازمیگردد و حتی ممکن است پایینتر بیاید.»
او درباره چشمانداز جنگ و بازسازی ایران گفت «اگر همین حالا کنار بکشیم، ۲۰ سال طول میکشد ایران را بازسازی کنند. ما هنوز تمام نکردهایم. خواهیم دید چه میشود. فکر میکنم آنها خیلی خواهان توافق هستند.»
رییسجمهوری پیشین آمریکا همچنین افزود که «نه عربستان سعودی و نه چین درباره بستن تنگه هرمز با او تماس نگرفتهاند.»
حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی به جای تضعیف ساختار قدرت در تهران، فرایند به قدرت رسیدن تندروترین لایههای حکومتی و پیروان تفکرات آخرالزمانی را هموار کرده است.
روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی تحلیلی به پیامدهای جنگ بر تغییر ساختار قدرت در حکومت جمهوری اسلامی پرداخت.
این گزارش تاکید کرد که با انتصاب مجتبی خامنهای به عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی و تسلط شبکه موسوم به «حلقه حبیب» بر نهادهای نظامی و امنیتی، امیدها برای دستیابی به صلح پایدار یا سازش سیاسی بیش از هر زمان دیگری کمرنگ شده و حکومت در ایران در مسیری رادیکالتر و غیرقابلپیشبینیتر حرکت میکند.
والاستریت ژورنال، شامگاه سهشنبه ۲۵ فروردین نوشت در حالی که آمریکا و اسرائیل امیدوار بودند حذف مقامهای ارشد ایرانی راه را برای تغییر حکومت یا روی کار آمدن رهبران میانهرو هموار کند، اکنون خلأ قدرت با تندروهایی پر شده که علاقهای به مصالحه ندارند.
در مرکز این تحولات، مجتبی خامنهای قرار دارد؛ چهرهای که سالها در سایه بوده و اکنون از سوی مجلس خبرگان به عنوان جانشین پدرش معرفی شده است.
او رهبری خود را بر شبکهای از وفاداران موسوم به «حلقه حبیب» بنا کرده است.
این گروه متشکل از کهنهسربازان «گردان حبیب» لشکر محمد رسولالله سپاه پاسداران است که به تندروی شهرت دارند.
مجتبی خامنهای برخلاف تصورات غرب، نه یک چهره میانهرو، بلکه پیونددهنده اصلی لایههای امنیتی و نظامی سختگیر در ایران است.
سلطه فرماندهان بدسابقه بر ساختار قدرت
گزارش والاستریت ژورنال به انتصابهای کلیدی جدید اشاره کرد که نشاندهنده خشنتر و تندروتر شدن ساختار قدرت است.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی، سابقه فعالیتهای چریکی و کشتن در پیش از انقلاب دارد.
به نوشته والاستریت ژورنال، ذوالقدر چنان تندرو توصیف شده که حتی چهرهای مانند قاسم سلیمانی در مقطعی در اعتراض به تندرویهای او استعفا داده بود.
به نوشته والاستریت ژورنال، یکی از نگرانکنندهترین موضوعات، نفوذ تفکر «مهدویت آخرالزمانی» در بدنه رهبری جدید است.
این دیدگاه که تحت تاثیر آموزههای محمدتقی مصباح یزدی شکل گرفته، معتقد است «نابودی دشمنان، بهویژه اسرائیل، بازگشت امام غایب شیعیان را تسریع میکند».
تحلیلگران به والاستریت ژورنال گفتند این باورهای مذهبی دیگر صرفا لفاظی نیست، بلکه رفتار جنگطلبانه حکومت را شکل میدهد.
جابر رجبی، عضو سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که با مجتبی خامنهای همدرس بوده، گفت که او خود را شخصیت پیشگوییشده «سید خراسانی» میداند که «در آستانه ظهور، نیروهای حق را علیه دشمنان اسلام رهبری خواهد کرد».
سرکوب داخلی و تنشهای منطقهای
رهبران جدید جمهوری اسلامی به جای تلاش برای پایان دادن به درگیریها، فشار بر مخالفان داخلی را از طریق بازداشت و اعدام تشدید کردهاند.
در سطح بینالمللی نیز آنها با اعمال کنترل بر تنگه هرمز، مسیر عبور ۲۰ درصد نفت جهان، در حال وارد آوردن فشار بر جامعه جهانی هستند.
گزارش والاستریت ژورنال در نهایت نتیجه گرفت که اگرچه فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ زیاد است، اما دشمنی حکومت جدید با غرب ریشهدارتر از آن است که به سادگی از بین برود.
به گفته کارشناسان، «تندروترین گروه در سپاه پاسداران اکنون فرمان را در دست گرفته است» و این امر احتمال طولانی شدن درگیریها را به شدت افزایش میدهد.
روزنامه اسرائیل هیوم گزارش داد آمریکا برای ازسرگیری مذاکرات با جمهوری اسلامی دو شرط تعیین کرده است. همزمان، یک روزنامه پاکستانی نوشت اسلامآباد خواستار تمدید ۴۵روزه آتشبس موقت میان ایران و آمریکا شده است.