سپاه پاسداران اعلام کرد تنگه هرمز با رعایت ضوابط ویژه برای عبور بیضرر شناورهای غیرنظامی باز است و افزود: «برای شناورهای نظامی که قصد نزدیک شدن داشته باشند، این اقدام نقض آتشبس تلقی میشود و با شدت برخورد خواهد شد.»
دونالد ترامپ یکشنبه ۲۳ فروردین در شبکه اجتماعی تروث سوشال از اقدام نیروی دریایی آمریکا برای آغاز فوری مینروبی و محاصره تنگه هرمز خبر داد. او دقایقی بعد در مصاحبه با شبکه خبری فاکس اعلام کرد که این اقدام با همکاری ناتو و کشورهای همپیمان با آمریکا در خلیج فارس انجام خواهد شد و آن را «محاصرهای همهجانبه، در سطحی بالاتر از محاصره ونزوئلا» توصیف کرد.
ترامپ تاکید کرد که هدف اصلی محاصره این است که جمهوری اسلامی نتواند «به کشورهایی که دوست دارد» نفت بفروشد و کسب درآمد کند.
او در این مصاحبه با اشاره به انتقادهایی که انتشار پستی درباره «نابودی تمدن ایران» به دنبال داشت، همان یک جمله را دلیل اصلی آمدن مقامهای حکومت ایران پای میز مذاکره خواند و پیشبینی کرد که آنها به مذاکره باز خواهند گشت.
او گفت: «ایرانیها میز مذاکره را ترک نکردهاند، پیشبینی میکنم برمیگردند و هر چیزی که ما بخواهیم را به ما میدهند. من به تیمام گفتم من همه چیز را میخواهم، نه ۹۰ درصد، نه ۹۵ درصد، همهچیز!»
اظهار نظرهای ترامپ در حالی مطرح میشود که مقامهای جمهوری اسلامی پس از اعلام خبر پایان مذاکرات اسلامآباد و بازگشت تیم مذاکرهکنندگان آمریکایی، بهطور هماهنگ از تصمیم حکومت برای اعمال کنترل همهجانبه بر تنگه هرمز صحبت و بر مواضع جمهوری اسلامی در خصوص غنیسازی تاکید کردهاند.همزمان، وزیر امور خارجه پاکستان اعلام کرد که این کشور در روزهای آینده به تلاش برای ادامه تعامل میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده و برگزاری دور دیگری از مذاکرات ادامه خواهد داد.
نیروی هستهای همچنان مساله اصلی
ترامپ عصر یکشنبه ۲۳ فروردین هم در شبکه اجتماعی تروث سوشال و هم در گفتوگویی تلفنی با شبکه خبری فاکس بار دیگر بر موضع همیشگی و مشترک خود با اسرائیل تاکید کرد؛ اینکه حکومت ایران نمیتواند و نخواهد توانست به سلاح هستهای دست یابد.
او به فاکسنیوز گفت: «روز گذشته حقیقتا یک جلسه خیلی خوب داشتیم، البته به جز یک مساله آن که ۹۵ درصد نگرانیهای ما را تشکیل میدهد: اینکه آنها میخواهند سلاح هستهای داشته باشند اما این هرگز اتفاق نخواهد افتاد.»
ترامپ در پست خود تروثسوشال اینطور به این موضوع اشاره کرد: «میتوانم وارد جزئیات فراوانی شوم و درباره دستاوردهای بسیاری [درباره مذاکرات اسلامآباد] صحبت کنم، اما تنها یک چیز اهمیت دارد: ایران حاضر نیست از جاهطلبیهای هستهای خود دست بردارد!»
او همچنین نوشت: «از بسیاری جهات، مواردی که بر سر آنها توافق شد، بهتر از ادامه دادن عملیات نظامی ما تا پایان است، اما هیچیک از این موارد در مقایسه با سپردن قدرت هستهای به دست افرادی تا این حد بیثبات، دشوار و غیرقابل پیشبینی اهمیت ندارد.»
ترامپ تاکید کرد که مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی «درباره مهمترین مساله بهشدت سرسخت بودند و انعطاف نداشتند. همانطور که من از ابتدا و سالها پیش گفتهام، ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت!»
خبرگزاری آسوشیتدپرس پیش از پایان مذاکرات به نقل از مقامهای پاکستانی گزارش داد که عقبنشینی حکومت ایران از برنامه هستهای در مرکز طرح پیشنهادی ۱۵مادهای آمریکا برای مذاکرات قرار داشت و محور مهم بعدی نیز بازگشایی تنگه هرمز بود.
تا لحظه تنظیم این گزارش نه مقامهای ایران و نه ایالات متحده مشخص نکردهاند که پس از پایان آتشبس دوهفتهای در دوم اردیبهشت، چه اتفاقی خواهد افتاد.
محاصره تنگه هرمز و پیشبینی کاهش قیمت نفت
ترامپ در تروث سوشال اعمال کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز را با عنوان «باجگیری در سطح جهانی» توصیف و اعلام کرد که نیروی دریایی آمریکا فرآیند مینزدایی و همینطور محاصره تنگه هرمز را آغاز کرده است.
او در توضیح «محاصر تنگه هرمز» نوشت که آمریکا کنترل ورود کشتیها به تنگه هرمز و خروج از آن را در دست میگیرد و مانع حرکت کشتیهایی میشود که به جمهوری اسلامی «عوارض غیرقانونی» پرداخت کردهاند.
رییسجمهوری آمریکا نوشت: « همچنین به نیروی دریایی آمریکا دستور دادهام که هر کشتیای را در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده است، شناسایی و متوقف کند. هیچکس که عوارض غیرقانونی پرداخت کند، در دریاهای آزاد عبور امن نخواهد داشت. ما همچنین شروع به نابود کردن مینهایی خواهیم کرد که ایرانیها در تنگه کار گذاشتهاند. هر ایرانی که به سوی ما یا کشتیهای صلحآمیز شلیک کند، به جهنم فرستاده خواهد شد!»
ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز تحقق محاصره کامل تنگه هرمز را «کمی زمانبَر» خواند و گفت این کشور در حال انتقال انواع مینروبها به منطقه برای خنثی کردن مینهایی است که ۲۸ شناور مینگذار جمهوری اسلامی در تنگه هرمز کار گذاشته شده است. او افزود: «ما مینروبهای زیرسطحی بسیار پیشرفتهای در منطقه داریم که جدیدترین و بهترینها هستند. اما همچنین در حال آوردن مینروبهای سنتیتر هم هستیم. همچنین بریتانیا و چند کشور دیگر هم در حال ارسال مینروب هستند.»
او تاکید کرد: «وقتی این بحران به پایان برسد، قیمت نفت و گاز در نهایت کاهش پیدا میکند.»
ترامپ صبح یکشنبه و پیش از این اظهارات مقالهای را در شبکه اجتماعی تروثسوشال بازنشر کرد که در آن به گزینه «محاصره دریایی» جمهوری اسلامی اشاره شده بود.
نویسنده مقاله به دو گزینه پیشِ روی ترامپ در صورت بینتیجه ماندن مذاکرات با تهران اشاره کرده بود؛ یکی از سرگیری هدف قرار دادن مواضع جمهوری اسلامی و دیگری راهبرد محاصره دریایی را که پیشتر در مورد ونزوئلا موفقیتآمیز بود، علیه ایران به کار ببندد.
هدف قرار دادن موشکسازیهای باقیمانده
ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز با اشاره به «موفقیت حداکثری ارتش آمریکا در کارزار نظامی خود علیه ایران»، بار دیگر تهدید خود برای نابودی سراسر ایران ظرف ۲۴ ساعت را تکرار کرد.
او در شرح موفقیتهای نظامی آمریکا گفت: «عملا چیز زیادی باقی نمانده. تنها چیزی که مانده پلها، تاسیسات آبشیرینکُن و نیروگاههای تولید برقشان است که هدف قرار دادنش بسیار ویرانگر خواهد بود. من واقعا دوست ندارم [زیرساختهای] آب را هدف قرار دهم. اما هدف قرار دادن همهشان خیلی آسان است و میتوانیم همهشان را از کار بیندازیم، طوری که تا ۱۰ سال نتوانند برق داشته باشند چون ساختن چنین نیروگاههایی از صفر ۱۰ سال طول میکشد.»
ترامپ همچنین تاکید کرد که هنوز چند کارخانه تولید موشک دیگر در ایران دستنخورده مانده است که آمریکا تمام آنها را میشناسد و بهزودی آنها را هم هدف قرار خواهد داد.
بر اساس نظام تقسیم قدرت فرقهای در عراق، نخستوزیر باید یک مسلمان شیعه، رییس پارلمان یک مسلمان سنی و رییسجمهوری یک کرد باشد. پست ریاستجمهوری سمتی عمدتا تشریفاتی است.
آمیدی ۵۸ ساله، وزیر پیشین محیط زیست بود و از سال ۲۰۲۴ ریاست دفتر سیاسی اتحادیه میهنی کردستان را در بغداد بر عهده داشته است.
اکنون عراق باید نخستوزیر خود را انتخاب کند؛ گزینهای حساس که توجه زیادی را از جمله بهدلیل نفوذ و مداخله جمهوری اسلامی، به خود جلب کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در ماه ژانویه تهدید کرده بود اگر نوری المالکی، نخستوزیر پیشین، مامور تشکیل کابینه شود، واشینگتن حمایت خود از عراق، یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت، را قطع خواهد کرد.
ائتلافی از احزاب سیاسی شیعه که اکثریت پارلمانی را در اختیار دارند، خواستار نخستوزیری مالکی هستند که مورد حمایت جمهوری اسلامی است.
همزمان مقامهای ارشد آمریکا و جمهوری اسلامی شنبه در اسلامآباد در بالاترین سطح مذاکرات میان واشینگتن و تهران در نیمقرن گذشته، در تلاش برای پایان دادن به جنگ با یکدیگر دیدار کردند.
در عراق، کشوری که پس از سرنگونی حکومت صدامحسین کوشیده همواره میان ایران و آمریکا، نزدیکترین متحدان خود، توازن برقرار کند، نخستوزیر قدرت قابل توجهی دارد.
در گزارش اختصاصی سیانان که شنبه ۲۲ فروردین و در آستانه مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی در اسلامآباد پاکستان منتشر شد، بر اساس ارزیابیها و اظهارات سه منبع آگاه، پکن قصد دارد سامانههایی را به ایران منتقل کند که میتواند توان دفاعی جمهوری اسلامی را تقویت کند. موضوعی که در صورت تحقق، با توجه به نقش ادعایی چین در میانجیگری آتشبس، «اقدامی تحریکآمیز» تلقی میشود.
این تحولات در حالی رخ میدهد که قرار است دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اوایل ماه آینده میلادی (کمتر از یک ماه دیگر) برای دیدار با شی جینپینگ، همتای خود در چین، به این کشور سفر کند.
احتمال انتقال سامانههای دوشپرتاب و مسیرهای غیرمستقیم
دو منبع به سیانان گفتند نشانههایی وجود دارد که چین در حال بررسی انتقال این تجهیزات از طریق کشورهای ثالث است تا منشا واقعی آنها پنهان بماند.
به گفته این منابع، سامانههای مورد نظر، موشکهای ضد هوایی دوشپرتاب موسوم به «منپدس» (Man-Portable Air-Defense Systems - MANPADS) هستند. سلاحهایی که در طول جنگ پنج هفتهای، تهدیدی نامتقارن برای هواپیماهای نظامی آمریکا در ارتفاع پایین ایجاد کرده بودند و در صورت فروپاشی آتشبس، میتوانند بار دیگر چنین تهدیدی را به وجود بیاورند.
این ارزیابیها همچنین نشان میدهند حکومت ایران ممکن است از آتشبس برای بازسازی برخی از توانمندیهای نظامی خود با کمک شرکای خارجی استفاده کند.
واکنش چین و ابعاد ژئوپولیتیک
سخنگوی سفارت چین در واشینگتن این گزارش را رد کرد و گفت: «چین هرگز به هیچ طرفی در این درگیری سلاح ارائه نکرده است. اطلاعات مطرحشده نادرست است.»
او تاکید کرد پکن به تعهدات بینالمللی خود پایبند است و از آمریکا خواست از «اتهامات بیاساس» و «فضاسازیهای هیجانی» خودداری کند و در عوض برای کاهش تنشها تلاش کند.
پیشتر نیز چین اعلام کرده بود از زمان آغاز جنگ میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، برای تحقق آتشبس تلاش کرده است.
ترامپ پیشتر گفت جنگنده اف-۱۵یی که هفته گذشته بر فراز ایران سرنگون شد، با یک «موشک دوشپرتاب حرارتی» هدف قرار گرفته است.
تهران نیز از استفاده از یک سامانه «جدید» پدافند هوایی خبر داده، اما جزییات بیشتری ارائه نکرده و مشخص نیست این سامانه منشا چینی داشته است یا نه.
به گفته منابع، ارسال چنین سامانههایی در صورت تحقق، سطح حمایت چین از حکومت ایران را نسبت به گذشته افزایش میدهد.
هرچند شرکتهای چینی پیشتر نیز فناوریهای دوگانه تحت تحریم را به جمهوری اسلامی فروختهاند، اما انتقال مستقیم سامانههای تسلیحاتی از سوی دولت چین، سطح تازهای از حمایت بهشمار میآید.
در عین حال، منابع مطلع گفتهاند که چین تمایلی به ورود آشکار به این درگیری ندارد و تلاش میکند ضمن حفظ روابط راهبردی با تهران - بهویژه در حوزه انرژی - در ظاهر بیطرف باقی بماند تا پس از پایان جنگ بتواند موضع خود را مدیریت کند.
سیانان گزارش داد: «چین همچنین ممکن است استدلال کند سامانههای پدافند هوایی ماهیتی دفاعی دارند، در حالی که روسیه با ارائه اطلاعات به ایران در طول جنگ، به این کشور در هدفگیری نیروها و منافع آمریکا در منطقه کمک کرده است.»
ایران از مدتها پیش روابط نظامی و اقتصادی نزدیکی با چین و روسیه دارد.
تهران در جنگ اوکراین با ارسال پهپادهای شاهد به روسیه کمک کرد و بخش عمده نفت تحت تحریم خود را به چین میفروشد.
