اکونومیست: اگر تهران از عبور کشتیها عوارض بگیرد، میلیاردها دلار در سال درآمد خواهد داشت
نشریه اکونومیست در گزارشی نوشت: «اگر ایران بتواند به دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز ادامه دهد، سالانه میلیاردها دلار درآمد خواهد داشت.»
اکونومیست افزود: «رژیم ملایان از کنترل جدید خود بر این تنگه برای دریافت عوارض استفاده میکند و در واقع وضعیت آن را از یک آبراه بینالمللی با حق کشتیرانی آزاد، به چیزی شبیه به یک گذرگاه داخلی یا یک کانال تغییر میدهد.»
این نشریه اضافه کرد: «از زمان اعلام آتشبس، تغییر چندانی در تعداد کشتیهایی که از این تنگه عبور میکنند، ایجاد نشده است. در واقع، روز بعد تعداد کمتری از آن عبور کردند.»
کلارکسونز، یک دلال کشتی، به اونومیست گفت در هفته منتهی به آتشبس، حدود ۱۱کشتی هر روز این سفر را انجام میدادند - که معمولاً کشتیهایی بودند که توسط جمهوری اسلامی یا کشورهایی که دوست تلقی میشدند، اداره میشدند.
او اشاره کرد که این آمار نسبت به حدود ۱۲۵کشتی در روز قبل از جنگ کاهش بسیاری نشان میدهد.
شبکه خبری سیانان به نقل از «یک منبع» در کشورهای حوزه خلیج فارس گفت: اعضای بلندپایه نیروهای هوایی و دریایی و حتی نیروی قدس سپاه پاسداران، وارد پایگاه هوایی «نورخان» متعلق به نیروی هوایی پاکستان در حومه اسلامآباد شدند.
به گفته این منبع که سیانان به نامش اشاره نکرد، آنها برای امور پشتیبانی و لجستیک هیتت اعزامی جمهوری اسلامی حضور یافتهاند. انتظار میرود مقامهای ارشد سپاه پاسداران که در میان این گروه هستند، در جریان مذاکرات به ارائه «مشاوره» بپردازند.
سیانان نوشت اطلاعات ردیابی پرواز، نشاندهنده ورود دستکم یک فروند هواپیمای متعلق به شرکت «پویا ایر» است؛ شرکتی که دولت ایالات متحده آن را به دلیل پیوند با سپاه پاسداران تحریم کرده است.
پایگاه «نورخان»، محل فرود این هواپیما، منطقهای حفاظتشده و مخصوص بازدیدکنندگان بلندپایه در پاکستان است.
در این حال، رسانههای جمهوری اسلامی نوشتند هیچ فردی به مذاکرات ملحق نشده و آنچه گفته میشود صرفاً یک شایعه سازی است.
مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی پس از بیش از ۱۴ ساعت گفتوگو در اسلامآباد بهطور موقت متوقف شد؛ گفتوگوهایی که به گفته مقامهای دو طرف، با وجود ادامهدار بودن، همچنان با اختلافات عمیق همراه است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که این مذاکرات که نخستین دیدار مستقیم دو کشور در بیش از یک دهه و بالاترین سطح تماس از زمان انقلاب ۱۳۵۷ است، میتواند سرنوشت آتشبس شکننده دو هفتهای و بازگشایی تنگه هرمز را تعیین کند؛ گذرگاهی که حدود ۲۰ درصد انرژی جهان از آن عبور میکند و از آغاز جنگ توسط جمهوری اسلامی ایران مسدود شده است.
حکومت ایران اعلام کرده که پس از پایان دور نخست مذاکرات، کارشناسان فنی دو طرف به تبادل اسناد خواهند پرداخت و گفتوگوها ادامه خواهد یافت. رسانههای ایران نوشتند که دور تازه مذاکرات صبح یکشنبه آغاز خواهد شد.
در این مذاکرات، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر با محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی دیدار کردند. به گفته منابع پاکستانی، فضای مذاکرات با «نوسانات» همراه بوده و سطح تنش در طول گفتوگوها تغییر کرده است.
بر اساس این گزارش، اختلافها بر سر مسائل کلیدی همچنان پابرجاست. حکومت ایران خواستار آزادسازی داراییهای بلوکهشده، دریافت غرامت جنگی، کنترل تنگه هرمز و گنجاندن آتشبس لبنان در توافق است. در مقابل، آمریکا بر بازگشایی بدون قید و شرط تنگه هرمز و محدود کردن برنامه هستهای ایران تاکید دارد.
به نوشته رویترز تنگه هرمز یکی از اصلیترین محورهای اختلاف باقی مانده است. همزمان با مذاکرات، ارتش آمریکا اعلام کرده که در حال آمادهسازی شرایط برای پاکسازی مینها در این مسیر است و دو ناو جنگی نیز از آن عبور کردهاند، هرچند جمهوری اسلامی این موضوع را رد کرده است.
این گزارش میافزاید که جنگ ششهفتهای میان دو کشور موجب افزایش شدید قیمت نفت و وارد شدن فشار به اقتصاد جهانی شده است. در این میان، حکومت ایران همچنان بر دریافت عوارض برای عبور کشتیها از تنگه هرمز تاکید دارد؛ اقدامی که با اصول بینالمللی آزادی کشتیرانی در تضاد است.
در کنار این تحولات، نقش پاکستان بهعنوان میانجی برجسته شده و اسلامآباد برای تامین امنیت مذاکرات تحت تدابیر شدید قرار گرفته است.
رویترز در پایان تاکید میکند که با وجود ادامه گفتوگوها، سطح بیاعتمادی میان دو طرف همچنان بالا است و شکافهای موجود، دستیابی به توافق را با چالش جدی مواجه کرده است.
روزنامه اورشلیمپست در یادداشتی نوشت همزمان با طرح اتهام «جنایت جنگی» علیه دونالد ترامپ توسط منتقدان، پرسش کلیدی این است که چرا استفاده حکومت ایران از شهروندان - از جمله کودکان - بهعنوان سپر انسانی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
اورشلیمپست در این یادداشت تحلیلی با اشاره به اینکه برخی دموکراتها ورود ترامپ به جنگ با ایران را زیر سوال میبرند و اتهاماتی درباره «جنایت جنگی» مطرح شده است، این پرسش را مطرح کرده است که «چگونه رژیم ایران میتواند مردم خود - از جمله کودکان - را بهعنوان سپر انسانی پیرامون تاسیسات انرژی قرار دهد، بدون آنکه این اقدام بهعنوان جنایت جنگی تلقی شود؟»
نویسنده این اقدام حکومت ایران را در چارچوب الگوهایی مشابه با گروههایی مانند حماس ارزیابی کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در تروثسوشال عکسی از تجمع ایرانیان در برن سوییس در حمایت از اقداماتش علیه جمهوری اسلامی را بازنشر کرد.
این تصویر را سفیر آمریکا در سوئیس منتشر کرده بود.
ترامپ نوشت نیوت گینگریچ، همسر سفیر آمریکا، در توضیح این تصویر نوشته است: «تجمع در حمایت از ترامپ و آمریکا با مشارکت گسترده ایرانیان و پلاکاردهای حامی ترامپ برگزار شد.
حامیان اقدامات آمریکا در ایران، از جمله بسیاری از ایرانیان، امروز در برن برای یک تجمع مسالمتآمیز گرد هم آمدند.»
ایرانیان شنبه در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی مقابل اماکن دیپلماتیک آمریکا در شهرهای مختلف تجمع کردند.
شاهزاده رضا پهلوی از ایرانیان خواسته بود مقابل سفارتخانهها و اماکن دیپلماتیک آمریکا تجمع کنند و «خواست ملت ایران را فریاد بزنند.»
ساندیتایمز گزارش داد که جیدی ونس در حالی هدایت مذاکرات با حکومت ایران در اسلامآباد را بر عهده گرفته که پیشتر با آغاز این جنگ مخالف بوده و اکنون بهگفته منابع نزدیک به دولت، «این پرونده کاملاً بر عهده او گذاشته شده است.»
این مذاکرات بالاترین سطح تماس مستقیم میان آمریکا و حکومت ایران از زمان انقلاب ۱۳۵۷ بهشمار میرود.
به نوشته این روزنامه بریتانیایی، ماموریت ونس پر کردن شکاف میان دو طرف و تبدیل یک آتشبس شکننده به توافقی پایدار است، اما نشانههای اولیه حاکی از دشواری این ماموریت است. نگرانیهای امنیتی درباره پاکستان، درخواستهای لحظه آخری حکومت ایران از جمله آزادسازی داراییهای بلوکهشده، و اختلافات عمیق میان دو طرف، احتمال موفقیت مذاکرات را کاهش داده است. همزمان، بیاعتمادی تهران به استیو ویتکاف - که بههمراه جرد کوشنر در پاکستان حضور دارد اما هدایت مذاکرات را بر عهده ندارد - به برجسته شدن نقش ونس کمک کرده است.
ساندیتایمز مینویسد که افزایش نقش ونس در شرایطی رخ داده که او در مراحل اولیه جنگ حضور کمرنگتری داشت و چهرههایی مانند مارکو روبیو و پیت هگست بیشتر در کنار دونالد ترامپ دیده میشدند. این تغییر در حالی صورت گرفته که تصمیمگیری در دولت ترامپ در دوره دوم بیش از گذشته بر وفاداری متمرکز شده و صدای مخالفان کمتر شنیده میشود.
این گزارش همچنین به بحثهای داخلی در کاخ سفید درباره گزینه «تغییر رژیم» در ایران اشاره میکند؛ ایدهای که بهگفته نویسنده، بنیامین نتانیاهو در جلسهای در کاخ سفید مطرح کرده و حتی نامهایی مانند [شاهزاده] رضا پهلوی را بهعنوان گزینههای جایگزین پیشنهاد داده است. با این حال، ونس تنها مقام ارشد آمریکایی بوده که بهصراحت با این رویکرد مخالفت کرده و نسبت به پیامدهای آن هشدار داده است، هرچند در نهایت از تصمیم رییسجمهوری تبعیت کرده است.
به نوشته ساندیتایمز، بسیاری از هشدارهای اولیه درباره جنگ نیز اکنون محقق شده است؛ از جمله نبود قیام گسترده در داخل ایران و افزایش نگرانیها درباره پیامدهای انسانی و امنیتی در منطقه. در همین حال، تحلیلگران این عملیات را به سیاست «چمنزنی» تشبیه کردهاند؛ راهبردی برای تضعیف دورهای توان نظامی [حکومت] ایران بدون دستیابی به تغییرات اساسی.
این روزنامه همچنین تاکید میکند که نتیجه مذاکرات میتواند پیامدهای مهمی برای آینده سیاسی ونس داشته باشد، بهویژه در آستانه احتمال نامزدی او در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸. در سطحی گستردهتر، مقامهای آمریکایی معتقدند حتی اگر جنگ بهزودی پایان یابد، پیامدهای آن برای سالها باقی خواهد ماند و میتواند مسیر سیاست خارجی آمریکا در دهه آینده را تغییر دهد.
در نهایت، ساندیتایمز مینویسد که رویکرد پرریسک ترامپ - از تهدیدهای شدید تا تغییر ناگهانی به سمت آتشبس - همچنان عامل تعیینکننده در این بحران است و سرنوشت مذاکرات تا حد زیادی به این بستگی دارد که رییسجمهوری به چه توصیههایی گوش دهد و مسیر بعدی را چگونه انتخاب کند.
