ساندیتایمز گزارش داد که جیدی ونس در حالی هدایت مذاکرات با حکومت ایران در اسلامآباد را بر عهده گرفته که پیشتر با آغاز این جنگ مخالف بوده و اکنون بهگفته منابع نزدیک به دولت، «این پرونده کاملاً بر عهده او گذاشته شده است.»
این مذاکرات بالاترین سطح تماس مستقیم میان آمریکا و حکومت ایران از زمان انقلاب ۱۳۵۷ بهشمار میرود.
به نوشته این روزنامه بریتانیایی، ماموریت ونس پر کردن شکاف میان دو طرف و تبدیل یک آتشبس شکننده به توافقی پایدار است، اما نشانههای اولیه حاکی از دشواری این ماموریت است. نگرانیهای امنیتی درباره پاکستان، درخواستهای لحظه آخری حکومت ایران از جمله آزادسازی داراییهای بلوکهشده، و اختلافات عمیق میان دو طرف، احتمال موفقیت مذاکرات را کاهش داده است. همزمان، بیاعتمادی تهران به استیو ویتکاف - که بههمراه جرد کوشنر در پاکستان حضور دارد اما هدایت مذاکرات را بر عهده ندارد - به برجسته شدن نقش ونس کمک کرده است.
ساندیتایمز مینویسد که افزایش نقش ونس در شرایطی رخ داده که او در مراحل اولیه جنگ حضور کمرنگتری داشت و چهرههایی مانند مارکو روبیو و پیت هگست بیشتر در کنار دونالد ترامپ دیده میشدند. این تغییر در حالی صورت گرفته که تصمیمگیری در دولت ترامپ در دوره دوم بیش از گذشته بر وفاداری متمرکز شده و صدای مخالفان کمتر شنیده میشود.
این گزارش همچنین به بحثهای داخلی در کاخ سفید درباره گزینه «تغییر رژیم» در ایران اشاره میکند؛ ایدهای که بهگفته نویسنده، بنیامین نتانیاهو در جلسهای در کاخ سفید مطرح کرده و حتی نامهایی مانند [شاهزاده] رضا پهلوی را بهعنوان گزینههای جایگزین پیشنهاد داده است. با این حال، ونس تنها مقام ارشد آمریکایی بوده که بهصراحت با این رویکرد مخالفت کرده و نسبت به پیامدهای آن هشدار داده است، هرچند در نهایت از تصمیم رییسجمهوری تبعیت کرده است.
به نوشته ساندیتایمز، بسیاری از هشدارهای اولیه درباره جنگ نیز اکنون محقق شده است؛ از جمله نبود قیام گسترده در داخل ایران و افزایش نگرانیها درباره پیامدهای انسانی و امنیتی در منطقه. در همین حال، تحلیلگران این عملیات را به سیاست «چمنزنی» تشبیه کردهاند؛ راهبردی برای تضعیف دورهای توان نظامی [حکومت] ایران بدون دستیابی به تغییرات اساسی.
این روزنامه همچنین تاکید میکند که نتیجه مذاکرات میتواند پیامدهای مهمی برای آینده سیاسی ونس داشته باشد، بهویژه در آستانه احتمال نامزدی او در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸. در سطحی گستردهتر، مقامهای آمریکایی معتقدند حتی اگر جنگ بهزودی پایان یابد، پیامدهای آن برای سالها باقی خواهد ماند و میتواند مسیر سیاست خارجی آمریکا در دهه آینده را تغییر دهد.
در نهایت، ساندیتایمز مینویسد که رویکرد پرریسک ترامپ - از تهدیدهای شدید تا تغییر ناگهانی به سمت آتشبس - همچنان عامل تعیینکننده در این بحران است و سرنوشت مذاکرات تا حد زیادی به این بستگی دارد که رییسجمهوری به چه توصیههایی گوش دهد و مسیر بعدی را چگونه انتخاب کند.
اورشلیمپست در این یادداشت تحلیلی با اشاره به اینکه برخی دموکراتها ورود ترامپ به جنگ با ایران را زیر سوال میبرند و اتهاماتی درباره «جنایت جنگی» مطرح شده است، این پرسش را مطرح کرده است که «چگونه رژیم ایران میتواند مردم خود - از جمله کودکان - را بهعنوان سپر انسانی پیرامون تاسیسات انرژی قرار دهد، بدون آنکه این اقدام بهعنوان جنایت جنگی تلقی شود؟»
نویسنده این اقدام حکومت ایران را در چارچوب الگوهایی مشابه با گروههایی مانند حماس ارزیابی کرده است.
در ادامه، این تحلیل به سابقه حملات منتسب به حکومت ایران و نیروهای نیابتی آن علیه منافع آمریکا اشاره کرده و میگوید طی چهار دهه گذشته حدود هزار آمریکایی در این حملات کشته شدهاند. همچنین با اشاره به حملات موشکی اخیر و استفاده از کلاهکهای خوشهای، بر پیامدهای انسانی و حقوقی این اقدامات تاکید شده است.
این یادداشت همچنین به گزارشهایی درباره یورش نیروهای امنیتی حکومت ایران به بیمارستانها و بازداشت معترضان زخمی اشاره کرده و این اقدامات را در چارچوب احتمالی «جنایت علیه بشریت» یا «جنایت جنگی» مطرح میکند.
اورشلیمپست در این تحلیل به نقش پاکستان در میانجیگری آتشبس دو هفتهای میان جمهوری اسلامی و آمریکا نیز پرداخته و همزمان ادامه حملات موشکی به اسرائیل و رهگیری آنها توسط کشورهای منطقه را نشانهای از شکنندگی این توافق دانسته است.
در بخش دیگری از این یادداشت، به مواضع ترامپ، بهخصوص تهدید به «محو تمدن ایران»، اشاره شده که از یک سو با ادبیاتی تند ایران را تهدید کرده و از سوی دیگر بارها اعلام کرده که آمریکا در کنار مردم ایران ایستاده است.
این تحلیل همچنین مجموعهای از پرسشها درباره آینده تحولات مطرح میکند؛ از جمله اینکه آیا حکومت ایران عبور آزاد کشتیها از تنگه هرمز را خواهد پذیرفت، آیا نیروهای نیابتی مانند حوثیها به حملات خود ادامه خواهند داد و آیا امکان شکلگیری مسیری برای تغییر وضعیت داخلی ایران وجود دارد یا نه.
در ادامه، این یادداشت به نقش حزبالله بهعنوان یکی از متحدان اصلی حکومت ایران اشاره کرده و بر حمایت مالی قابلتوجه تهران از این گروه تاکید میکند.
در جمعبندی، نویسنده تاکید میکند که شکاف میان دو نظام [آمریکا و جمهوری اسلامی] - یکی مبتنی بر دموکراسی و دیگری بهگفته او سرکوبگر - بسیار عمیق است و هرگونه توافق صلحی که به ارزش جان انسانها توجه نکند، نمیتواند پایدار باشد.
عبور ناوهای جنگی آمریکا از تنگه هرمز همزمان با عالیترین سطح مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا از انقلاب سال ۱۳۵۷ صورت گرفت. دو طرف در مذاکراتی که در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، جریان دارد در پی یافتن راهی برای پایان دادن به جنگ هستند اما اختلافهای جدی موجب شده ه این مذاکرات شکننده توصیف شود.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، در پیامی در شبکه ایکس اعلام کرد ناوهای یواساس فرانک پیترسون و یواساس مایکل مورفی از تنگه هرمز عبور کردهاند.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، در بیانیهای گفت: «امروز فرآیند ایجاد یک مسیر جدید را آغاز کردیم و بهزودی این مسیر ایمن را با صنعت کشتیرانی به اشتراک خواهیم گذاشت تا جریان آزاد تجارت تشویق شود.»
او گفت این عملیات بخشی از «ماموریتی گستردهتر برای اطمینان از پاکسازی کامل تنگه از مینهای دریایی است که پیشتر از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کار گذاشته شدهاند.»
خبرگزاریهای فارس و تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، روز شنبه ۲۲ فروردین، عبور ناوهای آمریکایی از تنگه هرمز را تکذیب و اعلام کردند که یک ناوشکن هنگامی که قصد عبور از تنگه را داشت، با واکنش نیروهای مسلح جمهوری اسلامی مواجه شد و مسیر خود را ادامه نداد.
بر اساس این گزارش، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، پس از هشدار به فرمانده ناوشکن، این اقدام را به تیم مذاکرهکننده تهران در اسلامآباد گزارش دادند و با انتقال موضوع به مذاکرهکنندگان آمریکایی، توقف ناوشکن بدون درگیری نظامی انجام شد.
با این حال، یک مقام آمریکایی که نامش اعلام نشد، به آکسیوس گفت که ایالات متحده هیچگونه هشداری در اینباره دریافت نکرده است.
وبسایت آکسیوس بهنقل از منبع خود نوشت این عملیات بر آزادی ناوبری در آبهای بینالمللی تمرکز داشت و در جریان آن، ناوهای نیروی دریایی آمریکا از شرق به سمت غرب حرکت کردند وارد خلیج فارس شدند و سپس از طریق تنگه هرمز به دریای عرب بازگشتند.
ساعتی پیش از بیانیه فرماندهی مرکزی ایالات متحده، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در شبکه اجتماعی تروث سوشیال نوشت که ارتش ایالات متحده روند پاکسازی تنگه هرمز را آغاز کرده و تمام شناورهای مینگذار ایران غرق شدهاند.
او افزود که «هر ۲۸ قایق مینگذار ایران در قعر دریا قرار دارند.»
ترامپ بارها گفته است که نیروهای آمریکایی نیروی دریایی و هوایی جمهوری اسلامی را نابود و برنامههای موشکهای بالستیک و هستهای آن را بهشدت تضعیف کردهاند.
با این حال، ترس از حملات ایران به کشتیرانی در هفتههای اخیر عملا تنگه هرمز، یکی از گذرگاههای حیاتی تامین نفت جهان، را مسدود کرده است. محدود شدن این تنگه بازارهای جهانی انرژی را مختل کرده است.
قیمت بنزین در آمریکا افزایش یافته، هرچند بیشتر نفتی که از این آبراه عبور میکند به ایالات متحده نمیرسد.
ترامپ شنبه همچنین نوشت: «تعداد عظیمی از نفتکشهای کاملا خالی، برخی از بزرگترینهای جهان، همین حالا در حال حرکت به سمت ایالات متحده هستند تا بهترین و شیرینترین نفت و گاز جهان را بارگیری کنند.»
او افزود: «ما از مجموع دو اقتصاد بزرگ نفتی بعدی، نفتی بیشتر و با کیفیت بالاتر داریم.»
وزارت دفاع عربستان در بیانیهای گفت جنگندههای پاکستانی و هواپیماهای پشتیبانی در پایگاه هوایی ملک عبدالعزیز در استان شرقی این کشور مستقر شدهاند.
اعلام این خبر در شرایطی صورت گرفت که دیدار جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا و رییس هیات مذاکرهکننده آمریکا در اسلامآباد، در بالاترین سطح دیدار مقامات جمهوری اسلامی و آمریکا، در حضور عاصم منیر رییس ستاد ارتش پاکستان، در حال مذاکره با محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و رییس هیات جمهوری اسلامی در این مذاکرات، بود.
در بیانیه وزارت دفاع عربستان سعودی آمده است که هدف از این اعزام، تقویت همکاری دفاعی مشترک و حمایت از امنیت و ثبات منطقهای و بینالمللی است.
در همین حال رویترز بهنقل از سه منبع، از جمله یک مقام ارشد دولت پاکستان، گزارش داد که این هواپیماها پس از حملات جمهوری اسلامی به زیرساختهای کلیدی انرژی و کشته شدن یک شهروند سعودی، اعزام شدند.
این مقام پاکستانی که نخواست نامش فاش شود، گفت این نیروها «برای حمله به کسی در آنجا حضور ندارند».
به گفته این سه منبع، حمله روز دوشنبه جمهوری اسلامی به مجتمع عظیم پتروشیمی الجبیل در عربستان، این نگرانی را در پاکستان ایجاد کرده بود که ممکن است ریاض دست به تلافی بزند؛ امری که میتوانست مذاکرات صلح را به خطر بیندازد.
این منابع افزودند هدف از استقرار نیروهای پاکستانی، اطمینانبخشی به ریاض است که اسلامآباد در برابر هرگونه حمله بیشتر از پادشاهی سعودی دفاع خواهد کرد.
دفتر رسانهای دولت عربستان و ارتش پاکستان به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
همکاری امنیتی چند دههای
ریاض و اسلامآباد در سپتامبر ۲۰۲۵ یک پیمان دفاعی متقابل امضا کردند که بر اساس آن، هرگونه حمله به یکی از دو کشور بهعنوان حمله به هر دو تلقی میشود؛ توافقی که بهطور قابل توجهی یک همکاری امنیتی چند دههای را تقویت کرد.
پاکستان از دیرباز از پادشاهی سعودی از جمله از طریق آموزش و اعزام نیروهای مشورتی حمایت نظامی کرده و در مقابل عربستان نیز بارها در دورههای فشار اقتصادی از پاکستان حمایت مالی کرده است.
یک منبع آگاه گفت محمد الجدعان، وزیر دارایی عربستان، جمعه ۲۰ فروردین، یک روز پیش از شروع مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا، برای نشان دادن حمایت اقتصادی از پاکستان به این کشور سفر کرد.
در سال ۲۰۱۸، ریاض یک بسته حمایتی شش میلیارد دلاری برای کمک به پاکستان اختصاص داد و اعلام کرد که این این بسته سپرده سه میلیارد دلاری در بانک مرکزی و تامین سه میلیارد دلار نفت بهصورت پرداخت بعدی است.
دفتر سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، شنبه ۲۲ فروردین با انتشار بیانیهای اعلام کرد که عیسی هاشمی، مریم طهماسبی و پسر آنها از سوی ماموران فدرال دستگیر شدهاند و در حال حاضر در بازداشت اداره مهاجرت و گمرک ایالات متحده (ICE) به سرمیبرند و روند اخراج آنها از آمریکا در حال پیگیری است.
هاشمی، طهماسبی و پسرشان در سال ۲۰۱۴ و با ویزاهایی که در دوره ریاستجمهوری باراک اوباما صادر شده بود وارد ایالات متحده شدند.
بهگفته وزارت امور خارجه آمریکا، در ژوئن ۲۰۱۶، تنها چند ماه پس از آنکه سپاه پاسداران دو شناور نیروی دریایی آمریکا را توقیف و ۱۰ ملوان آمریکایی را بازداشت کرد، دولت اوباما از طریق «برنامه ویزای مهاجرتی تنوع» برای هر سه نفر آنها اقامت دائم صادر کرد. صدور ویزاهای جدید در این برنامه در دولت ترامپ متوقف شده است.
در بیانیه دفتر سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفته شده است: «ابتکار بهدلیل نقش محوریاش در تولید و هدایت تبلیغات به نفع اسلامگرایان تندروِ دخیل در بحران گروگانگیری ایران، شهرتی منفی پیدا کرد. او بهعنوان سخنگوی اصلی و واسطه رسانهای گروگانگیران، روایتهایی تبلیغاتی طراحی و منتشر میکرد که بهطور گمراهکننده، از «رفتار انسانی» با گروگانها حکایت داشت. در همین چارچوب، مصاحبههایی ترتیب داده میشد که در آنها گروگانهای آمریکایی تحت فشار مجبور بودند وضعیت خود را مناسب توصیف کنند در حالی که بسیاری از آنها در سلول انفرادی نگهداری میشدند، چشمبند داشتند، با کمبود غذا مواجه بودند و تحت انواع فشارهای جسمی و روانی، از جمله ضربوجرح و حتی اجرای صوریِ اعدام قرار داشتند.»
روزنامه نیویورکتایمز دوشنبه ۱۷ فروردین در گزارشی نوشت عیسی هاشمی در حالی که سرسختانه از محکوم کردن نقش مادرش در گروگانگیری سال ۱۳۵۸ پرهیز میکند، در لسآنجلس زندگی مجللی دارد و به فرزندان ثروتمندان کالیفرنیا روانشناسی درس میدهد.
این روزنامه افزود که «گروهی از فعالان مدنی و سازماندهندگان کارزارهای جمعآوری امضا» از دولت آمریکا خواستهاند عیسی هاشمی، فرزند ۴۳ ساله ابتکار را که «سرسختانه او از محکوم کردن گذشته تکاندهنده مادرش امتناع میکند» مورد تحقیق قرار دهند و از آمریکا اخراج کنند.
به نوشته نیویورکپست هاشمی دوشنبه هنگام خروج از «باشگاه مجللی که در آن ورزش میکند» پرسش یک خبرنگار درباره پیشینه مادرش را «با بیاعتنایی» بیپاسخ گذاشت و از صحبت خودداری کرد.
معصومه ابتکار در جریان اشغال سفارت آمریکا در تهران بهدست «دانشجویان پیرو خط امام» عضو این گروه بود و از آنجا که پس از سالها درس خواندن در ایالات متحده به زبان انگلیسی تسلط داشت، طی ۴۴۴ روز گروگانگیری بهعنوان سخنگوی این گروه فعالیت میکرد.
او در اظهارنظری مشهور، در پاسخ به یک خبرنگار خارجی که از او پرسید آیا حاضری اسلحه به دست بگیری و گروگانهای آمریکایی را بکُشی؟ پاسخ داد: «بله».
کارزار اخراج مقامهای جمهوری اسلامی و فرزندانشان
در یک سال گذشته، بهویژه پس از اعتراضهای ۱۸ و ۱۹ دی و کشتار گسترده مردم ایران، کارزار شناسایی و اخراج بستگان مقامهای جمهوری اسلامی در ایالات متحده با جدیت بیشتری از سوی دولت آمریکا دنبال میشود.
در تازهترین رویداد مرتبط، وزارت امور خارجه آمریکا، شنبه ۱۵ فروردین با انتشار بیانیهای اعلام کرد که دختر خواهر یا برادر قاسم سلیمانی، فرمانده کشته شده نیروی قدس سپاه، و فرزند او که در آمریکا اقامت داشتند، پس از لغو اقامت دائم، بهدست ماموران فدرال بازداشت شدهاند و همسر او نیز از ورود به ایالات متحده منع شده است.
در این بیانیه، حمیده سلیمانی افشار «از حامیان صریح رژیم تمامیتخواه و تروریستی ایران» معرفی و به فعالیتهای او برای «تبلیغ برای رژیم ایران، شادی بابت حملات علیه سربازان و تاسیسات نظامی آمریکایی در خاورمیانه، تمجید از رهبر جدید ایران، به کار بردن لفظ "شیطان بزرگ" در مورد آمریکا و حمایت بیقیدوشرط از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» اشاره شد.
این وزارتخانه ۹ بهمن ۱۴۰۴ نیز در بیانیهای اعلام کرد: «همزمان با مبارزه مردم ایران برای دست یافتن به حقوق اولیه خود، ایالات متحده برای لغو امتیاز حضور مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و خانوادههای آنها در خاک آمریکا اقدام کرده است.»
پس از اعتراضهای ۱۸ و ۱۹ دی اقامت فاطمه لاریجانی در آمریکا و اشتغال او در «انستیتو سرطان وینشیپ» وابسته به دانشگاه ایموری در آتلانتا نیز خبرساز شده بود. گروهی از ایرانیان مقیم آتلانتا ۲۹ دی در برابر این موسسه تجمع کردند و خواستار پاسخگویی مسئولان این موسسه درباره استخدام او شدند.
طبق بیانیه اخیر وزارت امور خارجه آمریکا اقامت فاطمه لاریجانی نیز لغو و از آمریکا اخراج شده است. این وزارتخانه اعلام کرد که او و همسرش از ورود مجدد به آمریکا در آینده منع شدهاند.
دولت ترامپ تاکید کرده است که هرگز اجازه نخواهد داد ایالات متحده به محل اقامت افرادی تبدیل شود که با رژیمهای ضدآمریکایی و حامی تروریسم ارتباط دارند.
