جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، بامداد یکشنبه در سخنانی در اسلامآباد اعلام کرد که جمهوری اسلامی تصمیم گرفت شرایط ایالات متحده را نپذیرد.
او اضافه کرد ما بدون هیچ توافقی برمیگردیم.
متن سخنان معاون رییسجمهوری آمریکا را در اینجا میخوانید:
«اجازه دهید ابتدا چند نکته را در جهت قدردانی عرض کنم؛ اول از همه خطاب به نخستوزیر پاکستان و فیلد مارشال منیر که هر دو میزبانانی فوقالعاده بودند. هر کاستی که در این مذاکرات وجود داشت، به دلیل پاکستانیها نبود؛ آنها کاری شگفتانگیز انجام دادند و واقعاً تلاش کردند تا به ما و ایرانیها برای پر کردن شکافها و دستیابی به توافق کمک کنند. ما اکنون ۲۱ ساعت است که مشغول کار هستیم و بحثهای ماهوی متعددی با ایرانیها داشتهایم. این خبر خوب است. اما خبر بد این است که ما به توافق نرسیدهایم و فکر میکنم این برای ایران خبر بسیار بدتری است تا برای ایالات متحده. بنابراین، ما بدون دستیابی به توافق به ایالات متحده بازمیگردیم. ما خطوط قرمز خود را کاملاً روشن کردهایم؛ مواردی که حاضر بودیم در آنها با آنها کنار بیاییم و مواردی که به هیچ وجه حاضر به کوتاه آمدن نبودیم. ما این موضوع را تا حد ممکن شفاف بیان کردیم و آنها ترجیح دادند شرایط ما را نپذیرند.
من وارد تمام جزئیات نمیشوم، چون نمیخواهم بعد از ۲۱ ساعت مذاکره در خلوت، حالا در ملأ عام مذاکره کنم. اما واقعیت ساده این است که ما نیاز داریم یک تعهد قاطع ببینیم که آنها به دنبال سلاح هستهای نخواهند بود و به دنبال ابزارهایی نخواهند رفت که به آنها اجازه دهد به سرعت به سلاح هستهای دست یابند. این هدف اصلی رییسجمهوری ایالات متحده است و این همان چیزی است که ما سعی کردیم از طریق این مذاکرات به دست آوریم. باز هم میگویم، برنامه هستهای آنها به شکلی که بود — یعنی تأسیسات غنیسازی که قبلاً داشتند — نابود شده است. اما پرسش ساده این است: آیا ما یک تعهد بنیادی در اراده ایرانیها برای عدم توسعه سلاح هستهای میبینیم؟ نه فقط برای الآن، نه فقط برای دو سال دیگر، بلکه برای بلندمدت. ما هنوز چنین چیزی ندیدهایم. امیدواریم که ببینیم.
ما درباره تمام آن مسائل صحبت کردیم و فراتر از آن، درباره موضوعات متعدد دیگری هم بحث شد. قطعاً آن موارد مطرح شدند، اما باز هم میگویم، ما نتوانستیم به شرایطی برسیم که در آن ایرانیها حاضر به پذیرش شروط ما باشند. من فکر میکنم ما کاملاً منعطف بودیم و بسیار با آنها راه آمدیم. رئیسجمهور به ما گفت: «باید با حسن نیت به اینجا بیایید و بیشترین تلاش خود را برای رسیدن به توافق به کار ببندید.» ما این کار را انجام دادیم، اما متأسفانه نتوانستیم هیچ پیشرفتی حاصل کنیم.
بدیهی است که ما بهطور مداوم با رئیسجمهور در تماس بودیم. نمیدانم دقیقاً چند بار، شاید نیمدوجین یا یک دوجین بار در طول این ۲۱ ساعت با او صحبت کردیم. همچنین مشخصاً با دریاسالار کوپر، با پیت (هگست)، مارکو (روبیو) و کل تیم امنیت ملی صحبت کردیم. چندین بار با اسکات بسنت هم گفتگو داشتیم. ببینید، ما مدام با تیم در ارتباط بودیم چون با حسن نیت مذاکره میکردیم. و ما از اینجا میرویم، اما با یک پیشنهاد بسیار ساده از اینجا میرویم؛ تفاهمنامهای که «آخرین و بهترین پیشنهاد» ماست. باید ببینیم آیا ایرانیها آن را میپذیرند یا خیر.»
خبرگزاری رویترز گزارش داد که این مذاکرات که نخستین دیدار مستقیم دو کشور در بیش از یک دهه و بالاترین سطح تماس از زمان انقلاب ۱۳۵۷ است، میتواند سرنوشت آتشبس شکننده دو هفتهای و بازگشایی تنگه هرمز را تعیین کند؛ گذرگاهی که حدود ۲۰ درصد انرژی جهان از آن عبور میکند و از آغاز جنگ توسط جمهوری اسلامی ایران مسدود شده است.
حکومت ایران اعلام کرده که پس از پایان دور نخست مذاکرات، کارشناسان فنی دو طرف به تبادل اسناد خواهند پرداخت و گفتوگوها ادامه خواهد یافت. رسانههای ایران نوشتند که دور تازه مذاکرات صبح یکشنبه آغاز خواهد شد.
در این مذاکرات، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر با محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی دیدار کردند. به گفته منابع پاکستانی، فضای مذاکرات با «نوسانات» همراه بوده و سطح تنش در طول گفتوگوها تغییر کرده است.
بر اساس این گزارش، اختلافها بر سر مسائل کلیدی همچنان پابرجاست. حکومت ایران خواستار آزادسازی داراییهای بلوکهشده، دریافت غرامت جنگی، کنترل تنگه هرمز و گنجاندن آتشبس لبنان در توافق است. در مقابل، آمریکا بر بازگشایی بدون قید و شرط تنگه هرمز و محدود کردن برنامه هستهای ایران تاکید دارد.
به نوشته رویترز تنگه هرمز یکی از اصلیترین محورهای اختلاف باقی مانده است. همزمان با مذاکرات، ارتش آمریکا اعلام کرده که در حال آمادهسازی شرایط برای پاکسازی مینها در این مسیر است و دو ناو جنگی نیز از آن عبور کردهاند، هرچند جمهوری اسلامی این موضوع را رد کرده است.
این گزارش میافزاید که جنگ ششهفتهای میان دو کشور موجب افزایش شدید قیمت نفت و وارد شدن فشار به اقتصاد جهانی شده است. در این میان، حکومت ایران همچنان بر دریافت عوارض برای عبور کشتیها از تنگه هرمز تاکید دارد؛ اقدامی که با اصول بینالمللی آزادی کشتیرانی در تضاد است.
در کنار این تحولات، نقش پاکستان بهعنوان میانجی برجسته شده و اسلامآباد برای تامین امنیت مذاکرات تحت تدابیر شدید قرار گرفته است.
رویترز در پایان تاکید میکند که با وجود ادامه گفتوگوها، سطح بیاعتمادی میان دو طرف همچنان بالا است و شکافهای موجود، دستیابی به توافق را با چالش جدی مواجه کرده است.
