وبسایت اکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داد چارچوب پیشنهادیای که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و دبیرکل ناتو درباره گرینلند بررسی کردهاند، برخلاف مواضع پیشین ترامپ، انتقال حاکمیت این جزیره به ایالات متحده را در بر ندارد و اصل حاکمیت دانمارک بر گرینلند را محترم میشمارد.
بر اساس گزارش اکسیوس، این چارچوب در دیدار اخیر ترامپ و ناتو، که دبیرکلی آن را مارک روته بر عهده دارد، مطرح شده و شامل تاکید صریح بر احترام به حاکمیت دانمارک بر گرینلند است. این در حالی است که ترامپ پیشتر بارها گفته بود تنها توافقی را میپذیرد که گرینلند را تحت کنترل آمریکا قرار دهد.
اکسیوس مینویسد لحن ترامپ در جریان نشست داووس ابتدا تند بود؛ او اعلام کرد آمریکا «به گرینلند نیاز دارد»، هرچند تاکید کرد برای تصاحب آن از زور استفاده نخواهد کرد. با این حال، پس از دیدار طولانی با روته، موضع او تغییر کرد و اعلام شد اگر توافقی بر اساس چارچوب مورد بحث حاصل شود، بحران گرینلند پایان خواهد یافت. ترامپ همچنین از عقبنشینی از تهدید خود برای اعمال تعرفه بر هشت متحد اروپایی از اول فوریه خبر داد.
به گفته منابع مطلع، این طرح شامل بهروزرسانی توافق دفاعی ۱۹۵۱ میان آمریکا و دانمارک است که امکان ایجاد پایگاههای نظامی آمریکا در گرینلند را فراهم میکند. همچنین افزایش نقش ناتو در امنیت منطقه قطب شمال، همکاری در حوزه مواد خام و مقابله با «نفوذ مخرب» روسیه و چین از دیگر محورهای این چارچوب عنوان شده است. با این حال، هیچیک از این بندها به انتقال حاکمیت گرینلند اشاره ندارد.
اکسیوس به نقل از سخنگوی کاخ سفید گزارش داده است که دولت ترامپ این چارچوب را راهی برای تحقق اهداف راهبردی آمریکا با «هزینهای اندک و بلندمدت» میداند. به نوشته این رسانه، انتظار میرود واشینگتن در هفتههای آینده مذاکرات سطحبالایی را با دانمارک و مقامات گرینلند برای بررسی جزئیات این توافق احتمالی آغاز کند؛ مذاکراتی که میتواند فصل تازهای در معادلات امنیتی قطب شمال بگشاید.
ترامپ چهارشنبه اول بهمن در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت در صورت خودداری واشینگتن از اقدام نظامی، ایران ظرف دو ماه به سلاح هستهای دست پیدا میکرد.
او گفت قبل از اعزام بمبافکنهای بی۲ به ایران، صلحی در خاورمیانه وجود نداشت.
ترامپ ۱۷ آذر در یک سخنرانی به مناسبت جشن شکرگزاری گفت: «ما قدرتمندترین ارتش را در سراسر جهان داریم و شما این را در حمله به جمهوری اسلامی با آن بمبافکنهای زیبا بی-۲ دیدید. آنها توان هستهای و هرگونه ظرفیت بالقوه هستهای تهران را کاملا نابود کردند. تکتک بمبهایی که آمریکا به تاسیسات هستهای ایران شلیک کرد، دقیقا به هدف خورد.»
ترامپ یک بار دیگر با بیان اینکه آمریکا تهدید هستهای ایران را از میان برداشته است، تاکید کرد قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه و ابوبکر البغدادی، رهبر داعش، حذف شدند و این اقدامات موازنه قدرت در منطقه را تغییر داد.
سلیمانی در بامداد جمعه ۱۳ دی ۱۳۹۸ طی حمله پهپاد آمریکایی به فرودگاه بغداد کشته شد. در این حمله ابومهدی المهندس از فرماندهان گروه شبهنظامی عراقی حشد شعبی بههمراه ۱۰ تن دیگر نیز به قتل رسیدند.
موضوع گرینلند، امنیتی است
رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه اول بهمن در اجلاس داووس گفت گرینلند در موقعیتی راهبردی و «بدون دفاع» قرار دارد و تاکید کرد آمریکا نمیتواند از گرینلند «با قرارداد اجارهای» محافظت کند و تنها گزینه، مالکیت کامل است.
او با اشاره به اینکه استفاده از این منطقه برای امنیت ملی و بینالمللی ایالات متحده «بسیار مهم» است، گفت که اگر روزی جنگ هستهای رخ دهد، «موشکها دقیقا از بالای مرکز آن تکه یخ» (گرینلند) عبور خواهند کرد.
ترامپ گفت که به آن نیاز دارد تا «عظیمترین گنبد طلایی ساختهشده» را بسازد و افزود که این سازه از کانادا هم محافظت خواهد کرد.
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به هزینههای اداره گرینلند برای دانمارک، اعلام کرد این سرزمین سالانه صدها میلیون دلار برای کپنهاگ هزینه دارد و افزود آمریکا تنها کشوری است که میتواند امنیت آن را تضمین کند.
او با اشاره به اینکه واشینگتن در حال بررسی مذاکرات فوری برای تملک گرینلند است، گفت قصد استفاده از زور را ندارد، اما تاکید کرد «میتوانید بگویید بله یا نه، ما به یاد خواهیم داشت.»
مارک روته، دبیرکل سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو)، چهارشنبه پیش از سخنرانی ترامپ هشدار داد متحدان این ائتلاف نباید اجازه دهند تنشها بر سر گرینلند توجه آنها را از ضرورت دفاع از اوکراین منحرف کند.
روته گفت تمرکز بر اوکراین باید مهمترین اولویت باشد، زیرا این مساله برای امنیت اروپا و آمریکا اهمیتی حیاتی دارد.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا ۳۰ دی در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس هشدار داد تعرفههایی که از سوی ترامپ در ارتباط با گرینلند پیشنهاد شده، اشتباه است.
جنگ اوکراین و تلاش برای صلح
رییسجمهوری آمریکا در ادامه گفت اگر در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا تقلب نشده بود و او به قدرت میرسید، جنگ اوکراین هرگز آغاز نمیشد.
او تاکید کرد ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، خواهان دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگی است که نزدیک به چهار سال از آغاز آن میگذرد و افزود معتقد است ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین نیز برای رسیدن به توافق آمادگی دارد.
اوکراین قرار است ۲۴ فوریه چهارمین سالگرد آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به این کشور را گرامی بدارد.
ترامپ گفت انتظار داشت مذاکرات برای پایان جنگ زودتر به نتیجه برسد، اما به گفته او «نفرت غیرعادی» میان دو رهبر مانع پیشرفت شده است.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «به باور من آنها حالا در نقطهای هستند که میتوانند کنار هم بنشینند و به توافق برسند. و اگر این کار را نکنند، احمق هستند.»
اقتصاد آمریکا
او در ادامه به مسائل اجتماعی و اقتصادی در جامعه آمریکا پرداخت و با اشاره به بدهی کارتهای اعتباری گفت نرخهای بهره بالا منافع کلانی برای شرکتها ایجاد کرده و این وضعیت را «فاجعهای» دانست که به گفته او دولت بایدن به وجود آورده است. او گفت تلاش میکند این شرایط را تغییر دهد.
او با انتقاد از دولت جو بایدن گفت دولت پیشین اقتصاد آمریکا را «نابود کرده» و بالاترین نرخ تورم تاریخ این کشور را رقم زده است.
رییسجمهوری آمریکا همچنین اعلام کرد دولتش تلاش خواهد کرد آمریکا جایگاه خود را بهعنوان «پایتخت ارز دیجیتال» حفظ کند.
وزارت امور خارجه کانادا چهارشنبه اول بهمن در پاسخ به ایراناینترنشنال اعلام کرد کانادا در همبستگی با مردم ایران ایستاده و صدای شهروندانی را که خواهان رعایت حقوق بنیادین خود هستند، به رسمیت میشناسد.
وزارت امور خارجه کانادا همچنین اعلام کرد سیاست این کشور در قبال ایران همچنان «تعامل کنترلشده» است؛ سیاستی که سطح تماسها را به موضوعاتی محدود میکند که شامل برنامه هستهای ایران، امنیت منطقهای، حقوق بشر و امور کنسولی میشود.
بر اساس این موضع رسمی، کانادا اعلام کرده است فشار بر جمهوری اسلامی را از طریق تحریمهای بیشتر و سایر اقدامات ادامه خواهد داد.
اعضای پارلمان اروپا سهشنبه در نشستی که به بررسی وضعیت ایران اختصاص داشت، سرکوب گسترده اعتراضات مردمی، اعدامها و قطع اینترنت را بهشدت محکوم کردند.
در این جلسه، اکثریت نمایندگان خواستار عبور اتحادیه اروپا از مواضع صرفاً بیانیهای و حرکت بهسوی اقدامهای عملی، از جمله تشدید تحریمها و قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی شدند؛ هرچند درباره کارآمدی تحریمها و پیامدهای آن اختلافنظرهایی نیز مطرح شد.
اورسولا فوندرلاین، رییس کمیسیون اروپا، نیز سهشنبه گفت اروپا در همبستگی با زنان و مردان شجاع ایران ایستاده است که برای آزادی خود و نسلهای آینده جانشان را به خطر انداختهاند. او افزود اتحادیه اروپا در حال آمادهسازی تحریمهای جدید علیه جمهوری اسلامی در واکنش به ادامه سرکوب معترضان است.
اقدامات کانادا علیه جمهوری اسلامی
به گفته مقامهای کانادایی، این کشور طی دو سال گذشته مجموعهای از اقدامات «قاطع» را برای افزایش فشار بر ایران و گروههای وابسته به آن اجرا کرده است.
طبق این بیانیه، در هفتم دسامبر ۲۰۲۳، دولت کانادا مقررات «عدالت برای قربانیان مقامات فاسد خارجی» را اصلاح کرد و نام دو شهروند ایرانی را بهدلیل نقش داشتن در نقضهای گسترده و طولانیمدت حقوق بشر به این فهرست افزود.
همچنین در ژوئن ۲۰۲۴، کانادا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر اساس قانون کیفری این کشور در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد. در ادامه، در دسامبر ۲۰۲۴، حوثیها نیز بهعنوان سازمان تروریستی ذیل قانون کیفری کانادا فهرست شدند.
وزارت امور خارجه کانادا اعلام کرد طی دو سال گذشته، دو دور تحریم مشخص علیه جمهوری اسلامی اعمال شده که در آنها نام هفت فرد مسئول نقض حقوق بشر و سیاستهای سرکوبگرانه داخلی علیه شهروندان ایرانی درج شده است.
این اقدامات، به گفته اتاوا، در چارچوب تلاشهای گستردهتر کانادا قرار دارد؛ از جمله اعمال تحریمهای مستقل علیه ۴۶۷ فرد و نهاد ایرانی به دلیل نقض صلح و امنیت، نقض حقوق بشر و حمایت از تروریسم.
دولت کانادا همچنین اعلام کرده است جمهوری اسلامی را بهعنوان «رژیمی درگیر در تروریسم و نقض سیستماتیک یا فاحش حقوق بشر» ذیل قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان شناسایی کرده است؛ تصمیمی که موجب میشود هر مقام ارشد جمهوری اسلامی که از ۲۳ ژوئن ۲۰۰۳ تاکنون در این حکومت خدمت کرده، اجازه ورود به کانادا را نداشته باشد.
جمهوری اسلامی حامی تروریسم
علاوه بر این، جمهوری اسلامی بهعنوان «دولت حامی تروریسم» ذیل قانون مصونیت دولتها در کانادا شناخته میشود؛ وضعیتی که دولت کانادا اعلام کرد آن را در دسامبر ۲۰۲۵ بار دیگر تایید کرده است.
وزارت امور خارجه آمریکا جمعه ۱۴ آذر تاکید کرد که جمهوری اسلامی همچنان بزرگترین حامی تروریسم دولتی در جهان است.
صفحه فارسی وزارت امور خارجه آمریکا در شبکه اجتماعی ایکس نوشت جمهوری اسلامی از طریق نیروی قدس سپاه پاسداران و گروههای نیابتی خود از جمله حزبالله، حماس و سازمانهای جنایی فراملی، بسیاری از حملهها و «فعالیتهای تروریستی» را در سطح جهانی تامین مالی و هدایت کرده است.
وزارت امور خارجه کانادا در ادامه افزود این کشور در سال ۲۰۲۵، برای بیستوسومین سال متوالی، قطعنامهای درباره وضعیت حقوق بشر در ایران را در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسانده است.
به گفته اتاوا، این قطعنامه توجه جامعه جهانی را به نقضهای حقوق بشری جمهوری اسلامی جلب کرده و خواستار برداشتن گامهای مشخص برای بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران شده است.
روته چهارشنبه اول بهمن در جریان نشستی در مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس گفت تمرکز بر اوکراین باید مهمترین اولویت باشد، زیرا این مساله برای امنیت اروپا و آمریکا اهمیتی حیاتی دارد.
او افزود: «واقعا نگرانم که تمرکز از دست برود و در این فاصله، اوکراینیها برای دفاع از خود به اندازه کافی سامانههای رهگیر در اختیار نداشته باشند.»
روسیه اسفند ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یکپنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
همزمان، رایزنیهای بینالمللی برای یافتن راهحلی بهمنظور پایان دادن به مناقشه اوکراین در جریان است.
استیو ویتکاف، نماینده ویژه ایالات متحده، در مصاحبه با شبکه سیانبیسی اعلام کرد قرار است پنجشنبه دوم بهمن با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، دیدار کند.
ویتکاف گفت این دیدار به درخواست کرملین انجام میشود و همین موضوع از نظر او «معنادار» است.
خبرگزاری دولتی تاس روسیه نیز تایید کرد این دیدار در مسکو انجام خواهد شد.
تلاش دبیرکل ناتو برای کاهش تنشها با ترامپ
اظهارات دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در روزهای گذشته درباره عزم این کشور برای در اختیار گرفتن گرینلند، روابط واشینگتن و اعضای اروپایی ناتو را دچار تنش کرده است.
او ۳۰ دی دستیابی به گرینلند را برای امنیت ملی ایالات متحده «ضروری» دانست و ابراز امیدواری کرد راهحلی پیدا شود که هم ناتو و هم واشینگتن از آن رضایت داشته باشند.
ترامپ اضافه کرد در سفر خود به داووس، گفتوگوهایی در خصوص آینده گرینلند خواهد داشت.
رهبران ناتو بارها هشدار دادهاند رویکرد ترامپ نسبت به گرینلند ممکن است این ائتلاف را با چالش جدی روبهرو کند.
با این حال، دبیرکل ناتو در اجلاس داووس کوشید از تشدید تنشها با ایالات متحده بر سر گرینلند بپرهیزد.
روته گفت: «رییسجمهور ترامپ و دیگر رهبران حق دارند. ما باید در آنجا اقدامات بیشتری انجام دهیم و از منطقه قطب شمال در برابر نفوذ روسیه و چین محافظت کنیم.»
او اضافه کرد: «ما در حال کار روی این موضوع هستیم تا اطمینان حاصل شود که بهصورت جمعی از منطقه قطب شمال دفاع خواهیم کرد.»
۳۰ آبان، اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، در نخستین روز اجلاس داووس تاکید کرد حاکمیت و تمامیت ارضی دانمارک و گرینلند «غیرقابل مذاکره» به شمار میرود و گفت که تهدید ترامپ به وضع تعرفه علیه کشورهای مخالف حاکمیت آمریکا بر این منطقه، اشتباه است.
گرینلند که پیشتر مستعمره دانمارک بود، از سال ۱۹۵۳ بهعنوان یک قلمرو تحت حاکمیت این کشور شناخته میشود. این سرزمین سال ۱۹۷۹ با تشکیل نخستین پارلمان به خودمختاری نسبی رسید، اما کپنهاگ همچنان کنترل سیاستهای خارجی، دفاعی و پولی آن را در اختیار دارد.
پس از برگزاری یک همهپرسی در سال ۲۰۰۹، گرینلند حق اعلام استقلال کامل از دانمارک را به دست آورد، اما بهدلیل نگرانی از کاهش سطح رفاه در صورت قطع حمایت اقتصادی کپنهاگ، تاکنون از عملی کردن آن خودداری کرده است.
رهبران دانمارک و گرینلند تاکنون مجموعهای از گزینهها را برای افزایش حضور آمریکا در این قلمرو راهبردی با جمعیتی حدود ۵۷ هزار نفر پیشنهاد دادهاند.
