حمله به پتروشیمی کارون؛ نقش صنعتی و صادراتی تا پیوند با برنامههای نظامی جمهوری اسلامی
تصویر منتشرشده در خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، از حمله ۱۸ خرداد به پتروشیمی کارون
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان صبح دوشنبه ۱۸ خرداد از حمله به پتروشیمی کارون خبر داد. حمله به این تاسیسات راهبردی که با سپاه پاسداران مرتبط است، میتواند زنجیره تولید را در بخش نظامی و غیرنظامی، با اختلال مواجه کند.
پتروشیمی کارون متعلق به هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس است که بزرگترین هلدینگ پتروشیمی ایران به شمار میرود.
گزارشهای متعدد بهویژه از سوی وزارت خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۱۹ نشان میدهد این هلدینگ با قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا قراردادهای مهندسی، ساختوساز و تامین مالی به ارزش صدها میلیون دلار منعقد کرده است.
به همین دلیل، آمریکا هلدینگ خلیج فارس و شبکه شرکتهای تابعهاش را تحریم کرد، زیرا درآمدهای آن به حمایت مالی از سپاه پاسداران و قرارگاه خاتم کمک میکند.
سپاه پاسداران از طریق شرکتها و قراردادهای بدون مناقصه، بخش قابل توجهی از درآمدهای پتروشیمی ایران شامل صادرات و پروژهها را کنترل یا دریافت میکند.
این پول برای تامین بودجه فعالیتهای نظامی و موشکی و عملیات منطقهای سپاه مورد استفاده قرار میگیرد.
نقش پتروشیمیها در زنجیره ساخت تسلیحات
بهطور کلی، پتروشیمیها، از جمله پتروشیمی کارون، مانند سایر بخشهای صنعتی ایران، از سوی سپاه پاسداران در زنجیره ساخت تسلیحات گنجانده شدهاند.
مواد شیمیایی تولیدشده در ماهشهر (که پتروشیمی کارون در آن قرار دارد) و عسلویه، میتوانند بهعنوان پیشماده برای سوخت موشکهای بالستیک یا حتی برنامه شیمیایی استفاده شوند.
اسرائیل در دور قبلی حملات به تاسیسات ماهشهر از جمله کارون و مجتمعهای اطراف آن، بهصراحت اعلام کرد این سایتها برای برنامه موشکی جمهوری اسلامی، مواد شیمیایی تولید میکنند.
کارکرد غیرنظامی تولیدات پتروشیمی کارون
با این حال، تولیدات پتروشیمی کارون کارکرد غیرنظامی نیز دارد. کارون اولین و بزرگترین تولیدکننده ایزوسیاناتها در خاورمیانه است.
ایزوسیاناتها مواد شیمیایی پیشرفتهای هستند که پایه و اساس تولید پلییورتان محسوب میشوند و در نبود آنها، بسیاری از محصولات صنعتی و مصرفی، قابل تولید نیستند.
در زنجیره تولید، پتروشیمی کارون نقش تامینکننده اصلی و محوری ایفا میکند. این شرکت با دریافت مواد اولیهای مانند تولوئن و بنزن از پتروشیمیهای مجاور و با بهرهگیری از کلر، مونوکسید کربن و هیدروژن، ایزوسیانات تولید میکند.
محصولات این پتروشیمی به واحدهای پاییندستی منتقل و به انواع فوم، عایق، چسب و پوششهای پلییورتان تبدیل میشوند.
پروژه راهبردی «هایکو» در این پتروشیمی با هدف تامین داخلی مونوکسید کربن و هیدروژن اجرا شد و وابستگی کارون به منابع خارجی را بهطور چشمگیری کاهش داد.
این مجتمع که تنها تولیدکننده ایزوسیانات در منطقه است، پیشتر با تولید محصولاتی با ارزش افزوده بالا، نقش موثری در کاهش وابستگی به واردات و تقویت خودکفایی صنعتی ایفا کرده بود.
آسیب به این واحد، همانند آنچه در حمله اخیر به واحد کلر و مخازن مربوطه رخ داد، میتواند کل زنجیره تولید در منطقه ماهشهر و صنایع وابسته را مختل کند.
واحد کلر از اجزای حیاتی فرآیند به شمار میرود، زیرا بدون آن تولید فوسژن متوقف میشود و در نتیجه خط تولید ایزوسیانات عملا از کار میافتد.
از جنبه صادراتی، کارون محصولات خود از جمله آنیلین را به کشورهایی مانند هند صادر میکند و بخشی از محصولات دیگر آن نیز به بازارهایی همچون روسیه، ترکیه و برخی کشورهای همسایه راه یافته است.
این صادرات علاوه بر ارزآوری، جایگاه ایران را در بازار منطقهای مواد شیمیایی تقویت کرد.
تاثیر محصولات کارون بر طیف وسیعی از صنایع قابل توجه است. فومهای نرم مورد استفاده در مبلمان، تشک، صندلی خودرو و اسفنج، فومهای سخت برای استفاده در عایق حرارتی ساختمانها، یخچال و فریزر، لولهها و چسبهای صنعتی، رنگها، کفی کفش، قطعات خودرو و عایقهای صوتی و حرارتی، همگی با تولیدات پتروشیمی کارون مرتبط هستند.
با وجود تلاش آمریکا برای جلوگیری از تشدید تنشها، اسرائیل حمله اخیر جمهوری اسلامی را اقدامی برای تغییر معادلات بازدارندگی در جبهه شمالی تلقی کرد و به آن پاسخ داد، زیرا از نگاه اسرائیل، بیپاسخ ماندن حمله تهران میتوانست آزادی عمل این کشور را در مقابله با حزبالله، محدود کند.
روزنامه اورشلیمپست نوشت حملات اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در بامداد دوشنبه ۱۸ خرداد، در مقایسه با دورهای پیشین درگیریها و اقدامات تلافیجویانه میان دو طرف، ماهیتی متفاوت داشت. این حمله پاسخی از سوی اسرائیل به «آزمونی خطرناک» از جانب تهران بود؛ اقدامی که اسرائیل نمیتوانست آن را بیپاسخ بگذارد.
بر اساس این تحلیل، حزبالله پس از برقراری آتشبس، بارها با حمله به اسرائیل این توافق را نقض کرد. در پی این تحولات، ارتش اسرائیل یکشنبه ۱۷ خرداد مواضع این گروه نیابتی جمهوری اسلامی را در ضاحیه بیروت هدف قرار داد.
با این حال، به نوشته اورشلیمپست، این حمله در مقیاس گسترده انجام نشد و اسرائیل به یک عملیات همهجانبه در بیروت دست نزد.
در سوی دیگر، جمهوری اسلامی این بار تصمیم گرفت خود به حمله اسرائیل علیه حزبالله پاسخ دهد.
در پی حملات حکومت ایران، آژیر هشدار در بیش از ۱۰۰ شهر و منطقه در شمال اسرائیل به صدا درآمد. صبح ۱۸ خرداد نیز با پیوستن مجدد حوثیهای یمن به درگیریها، هشدار امنیتی تازهای صادر شد.
در واکنش به رویدادهای اخیر، فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل محدودیتهایی را در سراسر این کشور اعمال کرد که از جمله آنها تعطیلی فعالیتهای آموزشی در ۱۸ خرداد بود.
اورشلیمپست نوشت: «هرچند در حملات شب گذشته گزارشی از تلفات یا مجروحان منتشر نشد، اما مساله اصلی این نیست؛ اهمیت موضوع در بدعت و الگویی است که تهران تلاش کرد آن را پایهگذاری کند.»
بر اساس این مطلب، اگر اسرائیل اجازه میداد این حمله بدون پاسخ بماند، پیامی که به تهران مخابره میشد کاملا روشن بود: حزبالله میتوانست همچنان هرگونه آتشبس را نادیده بگیرد و هر زمان که بخواهد به اسرائیل و نیروهایش حمله کند.
هر واکنش اسرائیل به حزبالله نیز میتوانست از سوی حکومت ایران بهعنوان اقدامی تحریکآمیز معرفی شود و زمینه را برای حمله مستقیم جمهوری اسلامی به اسرائیل فراهم آورد؛ آن هم با این فرض که فشارهای دیپلماتیک واشینگتن مانع از پاسخ اسرائیل خواهد شد.
اورشلیمپست تاکید کرد چنین الگویی از بازدارندگی غیرممکن و غیرقابل دوام است.
دیپلماسی یا بازدارندگی؟
اورشلیمپست در ادامه مطلب خود، به تحلیل مواضع اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در قبال مناقشه جمهوری اسلامی و اسرائیل پرداخت.
این روزنامه رویکرد ترامپ را «بسیار روشن» خواند و نوشت رییسجمهوری آمریکا از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خواست از هرگونه اقدام تلافیجویانه جدید خودداری کند، زیرا واشینگتن به دستیابی به توافق با تهران نزدیک شده و نمیخواهد درگیری اخیر، روند مذاکرات را از مسیر خود خارج کند.
ترامپ معتقد بود دو طرف پیامهای خود را رد و بدل کردهاند؛ اسرائیل حمله کرده و ایران نیز پاسخ داده است، بنابراین اکنون زمان پایان دادن به این چرخه و جلوگیری از تشدید تنشهاست.
کاخ سفید در تلاش است مسیر دیپلماسی با حکومت ایران را حفظ کند و مانع از کشیده شدن منطقه به یک رویارویی دیگر شود.
ترامپ با اشاره به اینکه حمله جمهوری اسلامی تلفاتی به همراه نداشته، کوشید این رویداد را یک تنش محدود و قابل مدیریت توصیف کند. تنشی که به باور او میتوان آن را پشت سر گذاشت و بار دیگر تمرکز را به مذاکرات معطوف کرد.
اورشلیمپست افزود: «از نگاه اسرائیل، این منطق ناقص است. حمله موشکی ایران در واقع محک زدن این موضوع بود که آیا توانایی اسرائیل برای دفاع از خود، تابع دیپلماسی میان آمریکا و ایران شده است یا خیر.»
سایه توافق بر معادلات امنیتی اسرائیل
اورشلیمپست در ادامه نوشت ممکن است رویدادهای اخیر صرفا یک تنش مقطعی باشد که بهزودی فروکش کند. با این حال، احتمال دیگری نیز وجود دارد: اینکه تغییر ظریفی در محاسبات راهبردی منطقه رخ داده باشد.
به نظر میرسد تهران بیش از گذشته به این جمعبندی رسیده که ترامپ برای دستیابی به توافق چنان در تکاپو است که در برابر اقدامات احتمالی اسرائیل محدودیتهایی ایجاد کند.
اورشلیمپست افزود نکته مهم این است که حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل در واکنش به هدف قرار گرفتن تهران، اصفهان یا تاسیسات هستهای انجام نشد، بلکه پاسخی به حمله اسرائیل علیه حزبالله بود. گروهی که ماههاست زندگی ساکنان شمال اسرائیل را مختل کرده است.
بر اساس این مطلب، اگر جمهوری اسلامی بتواند پس از هر اقدام نظامی اسرائیل علیه حزبالله، با حملات موشکی پاسخ دهد، در عمل برای حزبالله نوعی «مصونیت راهبردی» ایجاد خواهد شد.
چنین وضعیتی این امکان را به تهران میدهد که بر دامنه اقدامات دفاعی اسرائیل در جبهه شمالی «حق وتو» داشته باشد. از این منظر، خودداری اسرائیل از واکنش میتواند به ایجاد یک رویه خطرناک منجر شود و آزادی عمل این کشور را در مقابله با تهدیدات حزبالله، محدود کند.
در حالی که واشینگتن برای حفظ مذاکرات با تهران تلاش میکند، منابع آمریکایی و اسرائیلی از درخواست دونالد ترامپ برای به تعویق انداختن پاسخ اسرائیل به حملات جمهوری اسلامی خبر دادهاند. با این حال، مقامهای اسرائیلی تاکید کردهاند که واکنش به حملات جمهوری اسلامی همچنان قطعی است.
کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، «تا حدی» با درخواست ترامپ برای به تعویق انداختن چندروزه پاسخ نظامی به حملات جمهوری اسلامی موافقت کرده است.
همزمان یک مقام آمریکایی به وبسایت اکسیوس گفت در حال حاضر نشانهای از یک حمله قریبالوقوع اسرائیل دیده نمیشود. این مقام افزود: «فکر نمیکنم در حال حاضر هیچ اقدام قریبالوقوعی در زمینه حمله اسرائیل در پیش باشد.»
در همین حال، دو مقام آمریکایی در گفتوگو با رسانههای اسرائیلی تاکید کردند واشینگتن از حمله احتمالی اسرائیل به بیروت حمایت نکرده است. یک مقام ارشد آمریکایی گفت کاخ سفید برای چنین اقدامی «چراغ سبز» نشان نداده و مقام دیگری نیز تاکید کرد: «ما هیچ نقشی در این ماجرا نداشتیم.»
ترامپ: من حرف آخر را میزنم تنشها در حالی ادامه دارد که ترامپ در گفتوگویی با فایننشالتایمز تاکید کرد نتانیاهو «چارهای جز پذیرش» هر توافقی که آمریکا با حکومت ایران به دست آورد نخواهد داشت.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «او هیچ چارهای نخواهد داشت» و افزود: «من حرف آخر را میزنم.»
ترامپ همچنین تصریح کرد حملات اخیر جمهوری اسلامی به اسرائیل تغییری در روند مذاکرات ایجاد نخواهد کرد و هدف واشینگتن همچنان دستیابی به توافق با تهران است. او هشدار داد در صورت شکست مذاکرات، گزینههایی از جمله عملیات نظامی محدود یا ادامه محاصره و فشار علیه جمهوری اسلامی همچنان روی میز خواهد بود.
کاخ سفید: اکنون زمان تشدید تنش نیست یک مقام ارشد کاخ سفید نیز به روزنامه اسرائیلهیوم گفت ترامپ در تماس تلفنی با نتانیاهو بار دیگر بر تعهد آمریکا به جلوگیری از دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هستهای و مقابله با تهدیدهای منطقهای تهران تاکید کرده است.
این مقام افزود رییسجمهوری آمریکا از نخستوزیر اسرائیل خواسته است در شرایط فعلی و برای کمک به پیشرفت مذاکرات میان واشینگتن و تهران، از تشدید تنشها علیه جمهوری اسلامی خودداری کند.
اسرائیل: پاسخ خواهیم داد با وجود فشارهای آمریکا، مقامهای سیاسی و نظامی اسرائیل تاکید کردهاند که حمله موشکی جمهوری اسلامی بیپاسخ نخواهد ماند.
رییس ستاد کل ارتش اسرائیل اعلام کرد ارتش این کشور به محض دریافت دستور سیاسی، «با قدرت» به دشمن حمله خواهد کرد.
یک مقام اسرائیلی نیز به شبکه سیانان گفت اسرائیل در حال آمادهسازی یک پاسخ «قدرتمند» است.
همچنین مقامهای ارشد اسرائیلی در گفتوگو با روزنامه معاریو اظهار داشتند که پاسخ به حملات موشکی [حکومت] ایران «بسیار محتمل» است و این پاسخ باید بر عنصر غافلگیری استوار باشد و قابل پیشبینی نباشد.
یک مقام امنیتی اسرائیل نیز به اسرائیلهیوم گفت: «اسرائیل به حملات موشکی بالستیک ایران پاسخ خواهد داد، حتی اگر این اتفاق در کوتاهمدت رخ ندهد.»
او افزود: «در ایران فراموش کردهاند که آسمانشان دو ماه متعلق به نیروی هوایی اسرائیل بود.» این مقام همچنین تاکید کرد عملیات نظامی علیه حزبالله ادامه خواهد یافت.
بر اساس گزارش اسرائیلهیوم، با توجه به مخالفت ترامپ با تشدید فوری تنشها، اسرائیل در حال بررسی به تعویق انداختن پاسخ خود برای چند روز آینده است، اما هنوز تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده است.
انتقاد سیاستمداران اسرائیلی از خویشتنداری در داخل اسرائیل نیز برخی سیاستمداران خواستار واکنش شدیدتر شدهاند.
بنی گانتس، وزیر دفاع پیشین و رهبر حزب اتحاد ملی، گفت توقف جنگ در لبنان در چارچوب آتشبس مرتبط با [حکومت] ایران «یک اشتباه استراتژیک» بوده است.
او تاکید کرد: «این خطای استراتژیک باید با یک پاسخ قدرتمند در ایران جبران شود.»
نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، نیز گفت: «این یک لحظه آزمون است؛ اینکه آیا اسرائیل کشوری مستقل و دارای حاکمیت است یا نه.» او هشدار داد هرگونه خویشتنداری یا پاسخ نمادین این پیام را به دشمنان اسرائیل خواهد داد که جان شهروندان این کشور بیارزش تلقی میشود.
تلاش کشورهای خلیج فارس برای مهار بحران همزمان خبرنگار کانال ۱۳ اسرائیل گزارش داد کشورهای عربی خلیج فارس در حال استفاده از تمامی ظرفیتهای خود برای جلوگیری از آغاز دور تازهای از جنگ گسترده در منطقه هستند.
در همین راستا، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه یکشنبه در تماسهای جداگانه با وزیران خارجه بریتانیا، فرانسه، ترکیه و قطر و همچنین فرمانده ارتش پاکستان درباره آخرین تحولات منطقه و واکنش [حکومت] ایران به آنچه تهران «نقض مکرر آتشبس در لبنان» از سوی اسرائیل میخواند، گفتوگو کرد.
اسرائیل در وضعیت آمادهباش در پی حمله موشکی جمهوری اسلامی، روزنامه تایمز اسرائیل گزارش داد وزارت بهداشت اسرائیل به تمامی بیمارستانهای کشور دستور داده است فعالیتهای خود را به پناهگاههای زیرزمینی منتقل کنند و برای شرایط اضطراری آماده شوند.
این وزارتخانه همچنین از بیمارستانها خواسته است بیماران قابل ترخیص را مرخص کنند و اعلام کرد برخی درمانگاهها و مراکز مراقبت از نوزادان که به پناهگاه دسترسی ندارند، تا اطلاع ثانوی فعالیت نخواهند کرد.
توقف کمکهای بشردوستانه به غزه در تحولی دیگر، اسرائیل اعلام کرد به دلیل شرایط امنیتی ناشی از حملات موشکی [حکومت] ایران، تمامی گذرگاههای منتهی به نوار غزه از جمله کرم شالوم و رفح تا اطلاع ثانوی بسته خواهند شد.
هماهنگکننده فعالیتهای دولتی اسرائیل در سرزمینهای فلسطینی اعلام کرد در نتیجه این تصمیم، انتقال کمکهای بشردوستانه به غزه متوقف میشود.
با این حال، این نهاد تاکید کرد حجم کمکهای واردشده به غزه از زمان برقراری آتشبس به اندازهای بوده که انتظار نمیرود تعطیلی موقت گذرگاهها بحران انسانی جدیدی ایجاد کند.
«نبرد ارادهها» میان تهران و تلآویو جاناتان کانریکس، سخنگوی پیشین ارتش اسرائیل و عضو ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «وضعیت فعلی، نبرد اراده و اعصاب است.»
او افزود جمهوری اسلامی در تلاش است حزبالله را حفظ کند و آینده منطقه را به جلوگیری از نابودی این گروه گره بزند، در حالی که اسرائیل میخواهد ابتدا حزبالله را تضعیف کرده و سپس درباره [حکومت] ایران تصمیمگیری کند.
در همین حال، ریچارد گلدبرگ، عضو پیشین شورای امنیت ملی آمریکا، نیز از سیاست واشینگتن در قبال اسرائیل انتقاد کرد و نوشت: «وقتی [حکومت] ایران به نیروهای آمریکایی حمله میکند، سنتکام بلافاصله پاسخ میدهد و همزمان محاصره را نیز حفظ میکند. چرا باید برای متحدانی با توانایی و اراده مشابه، استاندارد متفاوتی اعمال شود؟»
در حالی که تلاشهای دیپلماتیک آمریکا برای حفظ مذاکرات با تهران ادامه دارد، مجموعه این تحولات نشان میدهد که منطقه همچنان در وضعیتی شکننده قرار دارد؛ وضعیتی که با تصمیم اسرائیل یا جمهوری اسلامی میتواند آن را به سمت تشدید دوباره درگیریها سوق دهد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد بنیامین نتانیاهو «هیچ انتخابی» جز پذیرش هر توافقی که واشینگتن با تهران به آن دست یابد نخواهد داشت.
او همچنین تاکید کرد حملات موشکی اخیر [حکومت] ایران به اسرائیل تاثیری بر روند مذاکرات نخواهد گذاشت و در صورت شکست دیپلماسی، آمریکا یا به اقدامات نظامی بیشتر متوسل خواهد شد یا محاصره دریایی ایران را ادامه میدهد.
رییسجمهوری آمریکا در گفتوگو با روزنامه فایننشالتایمز گفت که نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در نهایت ناچار خواهد بود هر توافقی را که ایالات متحده با جمهوری اسلامی ایران به آن دست یابد، بپذیرد.
ترامپ در این مصاحبه تلفنی اظهار داشت: «او هیچ انتخابی نخواهد داشت.» رییسجمهوری آمریکا افزود: «من تصمیم میگیرم. من همه تصمیمها را میگیرم. او [نتانیاهو] تصمیمگیرنده نیست.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که ساعاتی پیش از آن، جمهوری اسلامی در حمایت از حزبالله و در واکنش به حمله ارتش اسرائیل به یکی از مواضع این گروه در بیروت، موشکهای بالستیک به سمت شمال اسرائیل شلیک کرده بود.
فایننشالتایمز گزارش داد ترامپ حدود یک ساعت پیش از انجام این مصاحبه با نتانیاهو گفتوگو کرده است. او همچنین پیشتر به وبسایت اکسیوس گفته بود قصد دارد از نخستوزیر اسرائیل بخواهد از هرگونه اقدام تلافیجویانه علیه [حکومت] ایران خودداری کند، زیرا دولت آمریکا همچنان در تلاش برای دستیابی به توافقی با تهران است.
حملات جمهوری اسلامی «تاثیری بر توافق ندارد» رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از این گفتوگو تاکید کرد که حملات موشکی اخیر [حکومت] ایران تغییری در رویکرد واشینگتن برای پیگیری راهحل دیپلماتیک ایجاد نخواهد کرد.
ترامپ گفت: «این حملات هیچ تاثیری بر توافق نخواهد داشت. خواهیم دید در نهایت چه اتفاقی میافتد. اما این حملاتی بودند که واقعاً تاثیر چندانی نداشتند.»
او با اشاره به سابقه تنشهای میان حکومت ایران و اسرائیل افزود: «این یکی از همان درگیریهایی است که بسته به نحوه محاسبه، سه هزار سال یا ۴۷ سال است ادامه دارد.»
به نوشته فایننشالتایمز، ترامپ در این مصاحبه از نزدیک بودن توافق سخنی نگفت، هرچند ساعاتی پیشتر در گفتوگو با فاکسنیوز اعلام کرده بود که پیش از حملات اخیر [حکومت] ایران، تنها چند روز تا دستیابی به توافق فاصله وجود داشته است.
او در ادامه گفت: «فکر میکنم روند توافق همچنان ادامه دارد. خواهیم دید چه میشود. توافق ممکن است بر اساس شایستگیهای خودش به نتیجه برسد یا نرسد، اما این حملات هیچ اثری بر آن نخواهد داشت.»
هشدار درباره گزینه نظامی و ادامه محاصره ایران ترامپ در عین حال بار دیگر هشدار داد که اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، واشینگتن گزینههای دیگری را در اختیار دارد.
او گفت: «نرسیدن به توافق به یکی از دو نتیجه منجر میشود. نخست اینکه ممکن است وارد عمل شویم و آن بخشهایی را که از نظر نظامی هنوز با آنها برخورد نکردهایم، از بین ببریم.»
رییسجمهوری آمریکا افزود گزینه دیگر ادامه محاصره دریایی ایران خواهد بود.
او گفت: «یا اینکه محاصره [دریایی] ایران را ادامه خواهیم داد، زیرا این محاصره احتمالاً از هر حملهای که تاکنون علیه آن کشور انجام شده، موثرتر بوده است.»
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به توافقی گستردهتر همچنان ادامه دارد، اما همزمان تنشهای نظامی در جبهههای مختلف منطقه، از جمله لبنان و خلیج فارس، ادامه یافته و چشمانداز دستیابی به یک توافق پایدار را با ابهام روبهرو کرده است.
در ادامه تحولات در لبنان، روز یکشنبه پس از شلیکهایی از سوی حزبالله لبنان به شمال اسرائیل، ارتش اسرائیل زیرساختهای این گروه مسلح تحت حمایت جمهوری اسلامی در حومه جنوبی بیروت را هدف قرار داد و موجب واکنش تهران شد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه ۱۷ خرداد در بیانیهای مشترک با یسرائیل کاتس، وزیر دفاع این کشور گفت که حمله به حومه جنوبی بیروت که به «ضاحیه» معروف است، در پاسخ به شلیک حزبالله به سوی خاک اسرائیل انجام شده است.
بهجز دو حمله، اسرائیل پس از آتشبسی که آمریکا در ۲۷ فروردین اعلام کرد، بمباران حومه جنوبی بیروت را متوقف کرده بود.
با این حال، این آتشبس نتوانسته است درگیریها میان اسرائیل و حزبالله در جنوب لبنان را متوقف کند.
رسانههای دولتی لبنان یکشنبه در آمار اولیه از کشته شدن دو نفر و زخمی شدن ۱۱ نفر خبر دادند و کمی بعد تعداد زخمیها را چند نفر بیشتر اعلام کردند.
رویترز نتوانست بهطور مستقل تایید کند که چه چیزی هدف قرار گرفته یا اینکه کشتهشدگان از اعضای حزبالله بودهاند یا نه.
منابع امنیتی لبنان گفتند افرادی که در هفتههای اخیر به ضاحیه بازگشته بودند، اکنون بار دیگر در حال فرار هستند، زیرا بیم آن دارند که تشدید تازه درگیریها باعث شود این منطقه بهطور گسترده هدف حملات قرار گیرد.
ارتش اسرائیل پیشتر اعلام کرده بود که دو پرتابه را که از لبنان وارد حریم اسرائیل شده بودند رهگیری کرده است.
این موضوع پس از به صدا درآمدن آژیرهای هشدار در مناطق ییفتاح و راموت نفتالی اعلام شد.
حزبالله چندین عملیات علیه نیروهای اسرائیلی در لبنان را اعلام کرد، اما مسئولیت شلیکهای فرامرزی را بر عهده نگرفت.
اسرائیل هفته گذشته گفته بود اگر حزبالله به شمال اسرائیل شلیک کند، حومه جنوبی بیروت را هدف قرار خواهد داد.
حزبالله در آن زمان اعلام کرده بود که به یک آتشبس «جزئی» پایبند نخواهد بود و خواهان توقف کامل درگیریها است.
این گروه در ۱۳ خرداد به یک موضع اسرائیلی در آن سوی مرز راکت شلیک کرد، اما اسرائیل در آن زمان ضاحیه را هدف قرار نداد.
تحولات لحظهبهلحظه از درگیریها در لبنان و حملات جمهوری اسلامی را در بلاگ ایراناینترنشنال دنبال کنید.
دو منبع نزدیک به نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به ایراناینترنشنال گفتند در پی حملات یکشنبه اسرائیل به مقر فرماندهی و برنامهریزی حزبالله در حومه جنوبی بیروت، یگانهای موشکی سپاه پاسداران در آستانه یک رویارویی نظامی جدید، به حالت آمادهباش کامل درآمدهاند.
به گفته این منابع، در ساعات گذشته، فرماندهان ارشد سپاه درخواست رسمی خود برای صدور مجوز آغاز حملات موشکی به اسرائیل را به دفتر مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، ارسال کردهاند.
هر دو منبع تایید کردند که با وجود این درخواست، هنوز مجتبی خامنهای یا دفتر او پاسخی به این درخواست ندادهاند و مشخص نیست که آیا با این حمله موافقت خواهد شد یا خیر.
این آمادهباش موشکی در حالی طرح شده است که پیش از این، علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، بهطور رسمی به ساکنان شمال اسرائیل هشدار داده بود که در صورت حمله به بیروت، این مناطق «آماج حملات موشکی» قرار خواهند گرفت.
همزمان، ارتش اسرائیل در بیانیه کوتاهی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که خود را برای حملات موشکی احتمالی و متقابل در ساعتهای آینده آماده میکند.
در پی صدور این هشدار تخلیه از سوی سپاه، با میانجیگری و فشار مستقیم دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اسرائیل بهطور موقت از حمله گسترده به بیروت خودداری کرد و تنشها برای مدتی کاهش یافت، اما حملات یکشنبه ۱۷ خرداد جنگندههای اسرائیل به ضاحیه، بار دیگر احتمال یک درگیری مستقیم را افزایش داده است.
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، اسرائیل را به حملات تلافیجویانه تهدید کرد و گفت: «امشب باید منتظر پاسخ در آسمان اراضی اشغالی بود.»
این دو منبع به ایراناینترنشنال گفتند سپاه پاسداران نگران است که سکوت در برابر حملات اسرائیل به ضاحیه، این کشور را به تشدید حملات علیه حزبالله ترغیب کند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حملات یکشنبه را پاسخی به موشکهایی خواند که که حزبالله بامداد یکشنبه به سوی شمال اسرائیل شلیک کرد. ارتش اسرائیل اعلام کرد این موشکها رهگیری شدند.
یکی از این دو منبع در گفتوگو با ایراناینترنشنال تاکید کرد فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی معتقدند که عمل نکردن به خطوط قرمز اعلامشده از سوی حکومت، روحیه بدنه متزلزل حزبالله را به شدت تضعیف میکند و جایگاه جمهوری اسلامی را در میان گروههای نیابتیاش به خطر میاندازد.
شبکه خبری الحدث، متعلق به عربستان سعودی، عصر یکشنبه به نقل از منابع آگاه نوشت که پس از حمله به ضاحیه، اعضای حزبالله غافلگیر شدند، زیرا پیشتر جمهوری اسلامی به آنها اطمینان داده بود که این منطقه هدف قرار نخواهد گرفت.
به گزارش الحدث، دولت لبنان به حزبالله توصیه کرده بود که نسبت به توافق پیشنهادی واشینگتن رویکردی مثبت داشته باشد، اما حزبالله این پیشنهاد را نپذیرفته است.
همچنین الحدث اعلام کرد مذاکرات میان حماس و اسرائیل در قاهره به دلیل شروط مطرحشده از سوی اسرائیل با بنبست مواجه شده و روند آن پیچیده شده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد تهران، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس تهدید کرد که حملات اسرائیل به جنوب لبنان و «چراغ سبز امروز آمریکا» به اسرائیل، پایگاهها و داراییهای آمریکا و اسرائیل در منطقه را به «اهداف مشروع» برای جمهوری اسلامی تبدیل میکند.
رسانه اکسیوس در گزارشی که شامگاه یکشنبه ۱۷ خرداد منتشر شد، به نقل از یک مقام آمریکایی و دو منبع آگاه دیگر نوشت که اسرائیل پیش از حملات یکشنبه دولت ترامپ را در جریان قرار داده بود.
این مقام آمریکایی به آکسیوس گفت: «ایالات متحده از حق اسرائیل برای دفاع از خود حمایت میکند و در کنار دولت قانونی لبنان در فراهم کردن آیندهای بهتر برای شهروندانش ایستاده است.» او افزود حزبالله «باید بیدرنگ شلیک را متوقف کند و اجازه دهد این توافقها اجرا شوند.»
ارتش اسرائیل شنبه ۱۶ خرداد اعلام کرد که در طول آخر هفته «حدود ۱۵۰ زیرساخت سازمان تروریستی حزبالله» را در جنوب لبنان مورد حمله قرار داد.
بر اساس اعلام ارتش اسرائیل، این اهداف شامل «انبارهای تسلیحات، مراکز فرماندهی، سکوهای پرتاب و زیرساختهای دیگر» بود.
ارتش اسرائیل شنبه ۱۵ خرداد در اطلاعیهای نوشت: «این زیرساختها توسط تروریستهای این سازمان برای پیشبرد و اجرای طرحهای تروریستی علیه نیروهای ارتش اسرائیل مورد استفاده قرار میگرفتند.»
وزارت بهداشت لبنان شامگاه یکشنبه از افزایش شمار زخمیهای حمله اسرائیل به ضاحیه خبر داد و اعلام کرد تعداد مجروحان این حمله به ۲۰ نفر رسیده است. پیشتر خبرگزاری ملی لبنان گزارش داده بود که در این حمله، دستکم دو نفر کشته و ۱۱ نفر زخمی شدند.