ارتش اسرائيل اعلام کرد اسنادی در نوار غزه يافته که ارتباط مستقيم ميان گروه مسلح حماس با سپاه پاسداران و حکومت بشار اسد را نشان میدهد. این اسناد شامل نامهنگاری ميان یحیی سنوار، اسماعیل هنيه، حسن نصرالله و محمد سعيد ايزدی، از فرماندهان کشتهشده سپاه پاسداران است.
ایزدی، فرمانده شاخه فلسطین نیروی قدس سپاه در حمله اسرائیل در قم کشته شد.
بر اساس گزارش ارتش اسرائیل، یحیی سنوار در یک نامه سوریه را پایگاهی ضروری و ماندن حکومت اسد در قدرت را ضروری خوانده و نوشته بود: «سوریه برای ما بهعنوان یک پایگاه پناه و فضایی برای ساخت و استقرار ضروری است».
او افزوده بود: «از طریق حکومت اسد میتوانیم در برنامه مقاومت محور قدس شرکت کنیم.»
در این اسناد همچنین صورتجلسهای از دیداری بین ایزدی، مقامات حماس و حزبالله کشف شده که جزئیات برنامه آنها برای از سرگیری روابط بین گروههای تروریستی و رژیم سوریه و همچنین کاهش واکنش عمومی نسبت به همکاری آینده بین آنها را نشان میدهد.
بر اساس این اسناد، یک دیدار بین بشار اسد و گروههای مختلف فلسطینی نیز ترتیب داده شد تا توجهها از حماس کاهش یابد.
اسماعیل هنیه در این دیدار از سوریه خواسته بود تا زندانیان فلسطینی را که در اختیار حکومت پیشین اسد بودند آزاد کند و گفته بود که این اقدام «به کاهش اعتراضات عمومی» نسبت به از سرگیری روابط بین رژیم و حماس کمک خواهد کرد.
در نامهای جداگانه که ارتش اسرائیل پیدا کرد، یک روحانی نزدیک به رهبری حماس، اعتراض برخی گروههای عربی به تجدید روابط حماس با حکومت سوریه را مورد انتقاد قرار داده است.
او نوشت: «از حماس انتظار دارند علیه ایران در عراق، علیه بشار اسد و حکومتش در سوریه، و علیه حوثیها اقدام کند. حماس نباید هیچ رابطه دوستانه یا همکاری با اینها برقرار کند… این یک انحطاط راهبردی است که اگر پذیرفته شود، فقط به سقوط حماس ختم خواهد شد.»
۱۸ آذر سال گذشته و ۱۱ روز پس از آغاز حملات گروههای مسلح مخالف، سرانجام دولت بشار اسد سقوط کرد.
اسناد ارتباط حماس با ایزدی
اواخر خرداد نیز، ارتش اسرائیل اعلام کرد که در تونل زیر بیمارستان اروپایی در خان یونس، محل کشته شدن محمد سنوار، اسناد ارتباط سعید ایزدی، فرمانده کشته شده سپاه قدس در امور فلسطین، با رهبری شاخه نظامی حماس کشف شده است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که بر اساس این اسناد، ایزدی تقریبا ۲۱ میلیون دلار سلاح به حماس منتقل کرده و قصد داشته ۲۵ میلیون دلار دیگر نیز منتقل کند.
پیش از آن یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، از کشتهشدن ایزدی در حمله اسرائیل به آپارتمانی در قم خبر داد و تاکید کرد که او در تامین مالی و تسلیحاتی حماس برای حمله هفتم اکتبر نقشی موثر داشته است.
ایزدی که با نام «حاج رمضان» نیز شناخته میشد، مسئولیت هدایت شاخه فلسطین نیروی قدس سپاه پاسداران در لبنان را بر عهده داشت.
او نقشی محوری در هماهنگی با گروههایی مانند حماس و جهاد اسلامی ایفا میکرد و رابط اصلی جمهوری اسلامی با این گروهها در غزه، کرانه باختری، اردن و دیگر مناطق بود.
ایزدی فرماندهی «یگان ۳۹۰۰» را عهدهدار بود؛ واحدی مشترک متشکل از نیروهای حزبالله و شاخه فلسطینی سپاه قدس که بهگفته منابع اسرائیلی، ماموریت آن پشتیبانی از عملیات علیه منافع اسرائیل در سراسر جهان از طریق تامین مالی، آموزش نظامی و ارسال تسلیحات به گروههای فلسطینی بود.
ترامپ جمعه ۳۰ آبان در گفتوگوی رادیویی با فاکسنیوز با اشاره به اینکه اشاره کرد که ایران متحمل ضربات جدی شد، تاکید کرد: «قابلیتهای هستهای آنها از بین رفته است.»
او افزود که جمهوری اسلامی به دنبال توافق است و «احتمالا با آنها به توافق خواهیم رسید.»
ترامپ ۲۳ آبان هم با اشاره به دستاوردهای حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی گفته بود که حکومت ایران به دنبال توافق با ایالات متحده است.
با این همه، ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، پنجشنبه ۲۹ آبان گفت: «در حال حاضر هیچگونه مذاکرهای بین ما و آمریکا برقرار نیست اما میل به مذاکره بوده و هست.»
او افزود: «وزارت خارجه مسئول اجرای سیاست خارجی است نه مسئول تصمیمگیری، و ارکان جمهوری اسلامی درباره سیاست خارجی تصمیم میگیرد.»
در مقابل، خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۲۹ آبان به نقل از چند منبع آگاه اعلام کرد مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، در نامهای به محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، از او خواسته تا ترامپ را در سفر به واشینگتن برای احیای مذاکرات هستهای متقاعد کند.
رویترز به نقل از دو منبع آگاه نوشت پزشکیان در نامه خود اعلام کرده است که جمهوری اسلامی «دنبال رویارویی نیست»، خواهان همکاری منطقهای عمیقتر است و «در صورت تضمین حقوق خود» همچنان «برای حل اختلاف هستهای از مسیر دیپلماسی» آمادگی دارد.
پس از آن هم بنسلمان در واشینگتن گفت: «تمام تلاشمان را میکنیم تا میان ایران و آمریکا توافقی حاصل شود.»
جمهوری اسلامی و ایالات متحده در ماههای آوریل و مه پنج دور مذاکرات غیرمستقیم در عمان برگزار کردند. دور ششم قرار بود برگزار شود، اما به دلیل حمله غافلگیرانه اسرائیل به ایران در ماه ژوئن لغو شد.
ایالات متحده با پیوستن به این درگیری، به سه سایت هستهای ایران حمله کرد و جمهوری اسلامی قبل از اینکه دونالد ترامپ آتشبس را اجرا کند با حملات موشکی به یک پایگاه هوایی ایالات متحده در قطر پاسخ داد.
خوشبینی نسبت به برقراری صلح در خاورمیانه
ترامپ در بخشی از گفتوگوی خود با فاکسنیوز اعلام کرد که در هیچ زمانی مانند دوره کنونی، امکان دستیابی به صلح در خاورمیانه وجود نداشته است.
او افزود: «اکنون در خاورمیانه صلح داریم. کشورهایی هستند که امضا کردهاند. ما کشورهای زیادی داریم که به این روند پیوستهاند. در واقع، این روند هر روز در حال تغییر است و کشورهای بیشتری اضافه میشوند.»
ترامپ اضافه کرد: «حالا، حماس را دارید که بهشدت شکست خورده است. ایران را دارید که بهشدت شکست خورده و توان هستهایاش گرفته شده است. حزبالله را دارید که وضعیت خوبی نیست، اما ناچیز است.»
او گفت: «اما شما یک سال پیش چه داشتید؟ سلاحهای هستهای را داشتید. ایران را داشتید که به قدرت خود میبالید. این یک خاورمیانه کاملاً متفاوت است.»
ترامپ خواستار دریافت پاسخ زلنسکی تا پنجشنبه است
ترامپ در این مصاحبهای رادیویی گفت که میخواهد تا پنجشنبه آینده پاسخ زلنسکی را در مورد طرح صلح ۲۸ مادهای خود دریافت کند، اما اشاره کرد که برای نهایی کردن مفاد آن، امکان تمدید مهلت وجود دارد.
او افزود: «من ضربالاجلهای زیادی دادهام، اما اگر اوضاع خوب پیش برود، معمولاً ضربالاجلها را تمدید میکنید. اما فکر میکنم پنجشنبه زمان مناسبی است.»
بر اساس گزارشها، طرح ایالات متحده خواستار آن است که اوکراین اراضی بیشتری را به روسیه واگذار کند، اندازه ارتش خود را کاهش دهد و از پیوستن به ناتو منع شود.
زلنسکی جمعه در یک سخنرانی رسمی خطاب به مردم این کشور، و پس از دریافت طرح صلح ۲۸ مادهای که خواستههای کلیدی روسیه را تأیید میکند، خواستار اتحاد آنها شد و سوگند یاد کرد که هرگز به اوکراین خیانت نخواهد کرد.
او گفت که اوکراین باید با احتمال از دست دادن عزت خود یا خطر از دست دادن یک شریک کلیدی روبرو شود، و شرایط کنونی را «یکی از سختترین لحظات تاریخ» اوکراین نامید.
زلنسکی گفت که منافع ملی اوکراین «باید در مذاکرات بر سر این پیشنهاد در نظر گرفته شود» و قول داد که به طور سازنده همکاری کند.
او اضافه کرد: «ما با آرامش با آمریکا و همه شرکای خود همکاری خواهیم کرد» و «با شریک اصلیمان، جستجوی سازندهای را برای یافتن راهحلها انجام خواهیم شد.»
در همین حال، ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، با اعلام اینکه مسکو طرح پیشنهادی آمریکا برای صلح اوکراین را دریافت کرده است، گفت که این طرح میتواند «مبنای یک حلوفصل نهایی» باشد، اما تاکید کرد متن این طرح با مسکو بررسی نشده است.
او گفت که روسیه «برای حلوفصل مسالمتآمیز آماده است.»
احتمال گفتوگوی ترامپ و مادورو
ترامپ همچنین گفت که انتظار دارد به زودی و با توجه به حضور نظامی گسترده ارتش ایالات متحده در منطقه کاراییب با نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، گفتوگو کند.
او افزود: «در آیندهای نه چندان دور با او صحبت خواهم کرد.»
ترامپ از اشاره به محورهای این گفتوگوی احتمالی خودداری کرد و تنها گفت: «نمیتوانم به شما بگویم چه چیزی قرار است به او بگویم، اما حرفهای خیلی مشخصی برای گفتن دارم.»
او سهشنبه ۲۷ آبان گفته بود که استقرار نیروهای آمریکایی در ونزوئلا را منتفی نمیداند و در عین حال تمایل خود را برای شنیدن مستقیم پیشنهادهای رییسجمهوری ونزوئلا درباره جلوگیری از تشدید بیشتر اقدامهای نظامی آمریکا اعلام کرد.
پس از آن روزنامه نیویورکتایمز چهارشنبه ۲۸ ابان گزارش داد که رییسجمهوری آمریکا مجوز اجرای طرحهای سازمان سیآیای برای اقدامات مخفیانه در ونزوئلا را صادر کرده است.
«قانونگذاران را تهدید نکردم»
ترامپ در گفتوگوی خود در مورد پست پنجشنبه ۲۹ آبان خود در سوشیال تروت تاکید کرد که قانونگذاران دموکرات، از جمله الیسا اسلاتکین و مارک کلیرا، برای ویدیویی که از نیروهای نظامی آمریکا خواستند که «از دستورات غیرقانونی پیروی نکنند»، تهدید نکرده است.
او گفت: «من آنها را تهدید نمیکنم، اما میگویم که آنها در دردسر جدی افتادهاند. من آنها را به مرگ تهدید نمیکنم.»
ترامپ پیش از این در مورد کسانی که در این ویدیو شرکت داشتند، نوشته بود: «رفتار فتنهانگیز، مجازاتش مرگ است!» او بعدا در پست جداگانهای نوشت که در آن پیشنهاد شده بود: «جرج واشنگتن آنها را دار میزد.»
او گفت که قانونگذاران دموکرات «آدمهای بدی هستند» و افزود: «در گذشته، اگر چیزی شبیه به این میگفتید، مجازاتش مرگ بود.»
ترامپ افزود: «اینها افرادی هستند که به نظر من قانون را زیر پا گذاشتند. حالا چه اتفاقی برای آنها میافتد؟ نمیتوانم به شما بگویم. اما آنها قانون را زیر پا گذاشتند.»
پیش از این، شش نماینده دموکرات کنگره ایالات متحده که مورد اشاره ترامپ بودند، به شدت از او انتقاد کردهاند.
شمار قابل توجهی از دیگر نمایندگان دموکرات کنگره از همکاران خود حمایت کردهاند. در این ارتباط، کریسی هولاهان، یکی از این شش نماینده، جمعه گفت که هنوز از یکی از همکاران جمهوریخواه خود نشنیده است که در مورد پست ترامپ در شبکههای اجتماعی ابراز نگرانی کند.
او با ابراز تعجب از این «سکوت»، نوشتههای ترامپ را تهدیدی علیه جان خود و توجیه «خشونت سیاسی» دانست.
پزشکیان جمعه ۳۰ آبان در جریان سفر به استان قزوین گفت: «در سال ۱۴۰۱ عدهای در خیابانها به رهبری بیاحترامی میکردند، اما در سال ۱۴۰۴ مردم با حضور گسترده در خیابانها اعلام کردند: جان ما فدای رهبر»
شهروندان معترض ایران در اعتراضات سراسری سالهای گذشته بارها شعارهایی چون «مرگ بر خامنهای» و «مرگ بر دیکتاتور» سر دادند.
معترضان همچنین پوسترها، عکسها و بنرهای خامنهای را به آتش کشیدند.
در روزهای اخیر نیز در پی کشتهشدن امید سرلک، جوان پادشاهیخواه، بعد از انتشار ویدیویی از سوزاندن تصویر علی خامنهای، موجی از آتش زدن عکس خامنهای در میان ایرانیان به راه افتاد و تصاویر آن در شبکههای اجتماعی منتشر شد.
حمید فرخنژاد، بازیگر سینما، نیز عکس رهبر جمهوری اسلامی را آتش زد.
در پی به آتش کشیدن تصاویر علی خامنهای از سوی مردم و برخی چهرههای سرشناس در نقاط مختلف دنیا، حسن عاملی، نماینده خامنهای در اردبیل با اشاره به سوابقی از آتش زدن قرآن، در شبکه ایکس نوشت: «عود وقتی بسوزد دنیا را معطر میکند و شمع وقتی میسوزد، پروانههای عاشق عشقبازی میکنند.»
او افزود: «دشمن بیبرهان چارهای جز اهانت ندارد… زن و شوهر آتئیست قرآن را آتش زدند و یزیدیان خیمه امام سجاد را آتش زدند. با این اهانتها قرآن نشکست بلکه سر به آسمان سائید که نتوانستند نقصی پیدا کنند و بیبرهانها به اهانت پناه بردند.»
سعار در مصاحبه با اورشلیمپست که جمعه ۳۰ آبان منتشر شد، گفت: «اسرائیل هیچ توهمی ندارد که تهدید ایران ناپدید خواهد شد، اما در حال حاضر، اسرائیل قصد ندارد به ایران حمله کند.»
اورشلیمپست نوشت که در ماههای اخیر، تصاویر ماهوارهای و گزارشها نشان دادهاند که جمهوری اسلامی در تلاش است برنامههای موشکهای بالستیک و هستهای خود را بازسازی کند.
وزیر امور خارجه اسرائیل در این زمینه به اورشلیمپست گفت: «آنها در حال اقدام برای بازگرداندن این برنامه هستند و حتی اکنون نیز تا حدی قادر به تولید موشکهای بالستیک هستند اما واضح است که نه در مقیاسی که قبلا داشتند و نه به آن شکلی که قصد داشتند.»
اوایل مهرماه، تصاویر ماهوارهای تحلیل شده بهوسیله خبرگزاری آسوشیتدپرس نشان دادند که ایران بازسازی سایتهای تولید موشک خود را که در جریان جنگ ۱۲ روزه هدف قرار گرفتند، آغاز کرده است.
با این حال کارشناسان میگویند مؤلفهای کلیدی هنوز غایب است: میکسرهای بزرگ برای تولید سوخت جامد موشکها.
به گزارش اندیشکده یهودی امنیت ملی آمریکا، جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه، ۵۷۴ موشک بالستیک به سمت اسرائیل شلیک کرد و پیشتر در تبادل آتشهای محدود، ۳۳۰ موشک دیگر پرتاب کرده بود.
ارتش اسرائیل پیش از این ظرفیت زرادخانه ایران را حدود دو هزار و ۵۰۰ موشک برآورد کرده بود که به این ترتیب بیش از یکسوم این ذخایر مصرف شده است.
توافقهای صلح بیشتری در راه است
وزیر امور خارجه اسرائیل همچنین تاکید کرد که با وجود سال «بیرحمانه» ۲۰۲۵، که در جریان آن جنگ میان جمهوری اسلامی و اسرائیل روی داد، هیچیک از کشورهای اسلامی توافقنامه ابراهیم روابط خود با اسرائیل را قطع نکردند.
او افزود که توافقهای صلح بیشتری در راه است.
سعار درباره درگیریهای نظامی کشورش در جبهههای مختلف نیز گفت: «لحظات دراماتیک زیادی وجود داشت، اما دراماتیکترینِ آنها ساعاتی پس از تصمیم ۲۳ خرداد برای حمله به ایران در آغاز آنچه بعدها جنگ اسرائیل و ایران شد، رقم خورد.»
او افزود: «ما منتظر نتایج نخستین حمله بودیم، با علم به اینکه شکست یا موفقیت چه معنایی نهفقط از نظر نظامی بلکه دیپلماتیک خواهد داشت.»
حماس باید خلع سلاح شود
وزیر امور خارجه اسرائیل گفت که کشورش میخواهد به طرح صلح دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا میان اسرائیل و حماس فرصت واقعی بدهد تا افکار عمومی جهان قانع شود که تلاش دیپلماتیک انجام شده، اما اگر حماس خلع سلاح نشود، آمریکا از اقدام نظامی دوباره در غزه حمایت میکند.
پیشتر ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، اعلام کرده ارتش این کشور باید در صورت نیاز برای تصرف مناطق بیشتری در غزه، فراتر از خطوط آتشبس کنونی، آماده باشد.
وزیر دفاع اسرائیل ۲۵ آبان در جریان بازدید از منطقه رفح در جنوب غزه گفت: «ما همچنان اصرار داریم که حاکمیت حماس در آن سوی مرز وجود نداشته باشد. حتی اگر زمان ببرد، به ماموریت نابودی حماس و غیرنظامیسازی نوار غزه ادامه خواهیم داد؛ چه از طریق توافق و چه از طریق اقدام نظامی.»
نشریه پولیتیکو ۲۰ آبان گزارش داد اسناد محرمانهای به دست آورده که تصویر تیرهای از توافق صلح غزه ارائه میکند و در آن، شماری از مقامهای دولت دونالد ترامپ درباره فروپاشی این توافق ابراز نگرانی جدی کردهاند.
خبرگزاری رویترز نیز همان زمان گزارش داد احتمال تقسیم غزه بین منطقهای تحت کنترل اسرائیل و منطقهای تحت حاکمیت حماس بهطور فزایندهای قوت گرفته است.
بازتعریف مراکز دیپلماتیک اسرائیل
سعار همچنین درباره تظاهرات حامیان فلسطین در اروپا گفت که چنین تحولاتی در داخل اتحادیه اروپا از سوی افکار عمومی اسرائیل به خوبی درک نمیشود.
او گفت که «واکنش طرفداران فلسطین» در برخی از کشورهای اروپای غربی دیرینه و تقریبا نهادینه است، اما کشورهای اروپای مرکزی و شرق اروپا، مانند آلمان، کشورهای بالکان، جمهوری چک، مجارستان و حتی ایتالیا و اتریش وزنه مقابل را تشکیل میدهند که به اسرائیل اجازه داده است از انزوای عمیقتر جلوگیری کند.
وزیر خارجه اسرائیل گفت: «کشورهای اصلی شرق اروپا که از جنوب با کشورهای بالکان آغاز میشود و در شمال با کشورهای بالتیک پایان مییابد نسبت به اسرائیل دوستانه است و کمتر از برخی کشورهای اروپای غربی به مسئله فلسطین وسواس دارد. بنابراین، باید مرکز ثقل را آنجا منتقل کرد.»
سعار به تصمیمها در این زمینه اشاره کرد و افزود که در زمینه مراکز دیپلماتیک اسرائیل بازتعریفی صورت گرفته است.
در سالهای اخیر، اسرائیل سفارت خود در ایرلند را بست اما ماموریتهای جدیدی در استونی و مولداوی، و حتی در زامبیا، در جنوب شرقی آفریقا افتتاح کرد.
سعار گفت: «شما نمیتوانید با نقشهای از گذشته عمل کنید. اروپا تغییر کرده است. سیاست جهانی جابهجا شده است. ما نیز باید تغییر کنیم.»
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است این مراسم ۲۹ آبان و سه روز پس از جان باختن خوشبرش همراه با تدابیر شدید امنیتی برگزار شد.
اهالی منطقه گفتهاند مقامات بر دفن سریع تاکید داشتهاند.
به گفته منابع مطلع، تلاش شد پیکر بدون حضور جمعیت دفن شود اما بهدلیل حضور مردم، جنازه داخل تابوت قرار گرفت و پس از برگزاری مراسم کوتاه، تا آرامگاه منتقل و دفن شد.
بر اساس این اظهارات، این روند در سکوت و با محدودیت زمانی پیش رفت و انجام شد.
خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، ۲۸ آبان جانباختن خوشبرش را تایید کرد و نوشت او ۲۵ آبان، پس از «بروز علائم بیماری» به بیمارستان منتقل و همان روز با تودیع وثیقه «آزاد» شد، اما دو روز بعد «به علت بیماری» جان باخت.
پیشتر و در ۲۷ آبان، سایت ههنگاو گزارش داد شاهدان عینی نشانههایی از کبودی و کوفتگی بر پیکر او مشاهده کردهاند. با این حال، رسانه قضایی بدون اشاره به شکنجه نوشت علت مرگ «بیماری» بوده است.
منابع محلی به ایراناینترنشنال گفتند خوشبرش در بازداشت آخر خود ناگهان بدحال شده و پس از مصرف کیک و آب در زندان بهشهر، گرفتار شکمدرد شدید و تهوع شده و سپس به کما رفته است.
بهگفته این منابع، او در بیمارستان خاتمالانبیای بهشهر با دستبند و پابند به تخت بسته شده و ۲۴ ساعت پس از تزریق آنتیبیوتیک و رد درخواست انتقال به مرکز درمانی دیگر، جان باخته است.
منابع محلی گفتهاند دستگاههای پزشکی بدون اطلاع خانواده از او جدا و پیکرش به سردخانه منتقل شده است.
خوشبرش ۲۱ آبان برای بار دوم بهدست ماموران وزارت اطلاعات در ساری بازداشت شد.
او مردادماه نیز بهدلیل آنچه «انتشار پست و استوری انتقادی و اعتراضی» عنوان شد، بازداشت و بعدتر با وثیقه آزاد شده بود.
جانباختن زندانیان سیاسی پیش از این نیز در زندانها و بازداشتگاههای امنیتی در ایران سابقه داشته است.
حسن ساعدی، کاووس سیدامامی، سینا قنبری، سارو قهرمانی، وحید حیدری، کیانوش زندی، ستار بهشتی، زهرا کاظمی، محسن روحالامینی، محمد کامرانی، امیر جوادیفر، زهرا بنییعقوب، جواد روحی، ابراهیم ریگی، سپهر شیرانی، ابراهیم لطفاللهی و محمود رخشانی، برخی از زندانیان سیاسی جانباخته در بازداشتگاهها و زندانهای جمهوری اسلامی طی سالهای اخیر هستند.
شکنجه شهروندان در ایران در حالی ادامه دارد که طبق اصل ۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی، هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع ممنوع است.
جمهوری اسلامی با استناد به وجود این اصل در قانون اساسی خود، همواره از پیوستن به «کنوانسیون سازمان ملل متحد علیه شکنجه» سر باز زده است.
