کمیسیون خیریه بریتانیا تحقیقات رسمی را درباره کمیسیون حقوق بشر اسلامی، مورد جمهوری اسلامی، به جریان انداخت. این نهاد بهدلیل نقش این بنیاد در برگزاری راهپیماییهای سالانه «روز قدس» در لندن و دیگر شهرها شناخته میشود.
کمیسیون در بیانیهای اعلام کرد که در حال «گسترش تعامل نظارتی» خود با این سازمان است.
این نهاد نظارتی اعلام کرد که از ماه مه ۲۰۲۵ با این بنیاد در ارتباط بوده تا درباره مشارکت آن در انتشار مطالب و برگزاری رویدادهایی که از سوی یک شرکت غیرخیریه انجام شده و از این بنیاد تأمین مالی میشود، بررسی کند.
شکایتهایی نیز درباره تأمین مالی رویدادی از سوی این بنیاد مطرح شده که گفته میشود در آن «اظهارات تحریکآمیز» ایراد شده است. کمیسیون در حال بررسی است که آیا این حمایت با اهداف اعلامشده بنیاد همخوانی دارد یا نه.
پس از بررسی پاسخ هیئت امنای بنیاد، بهویژه درباره آن رویداد، کمیسیون تصمیم گرفت تحقیق رسمی را برای بررسی بیشتر نگرانیهای نظارتی آغاز کند.
این تحقیق نحوه اداره، مدیریت و نظارت هیئت امنا و پایبندی آنان به تعهدات قانونی را ارزیابی خواهد کرد. از دیگر موضوعات تحقیق سازگاری فعالیتهای بنیاد حقوق بشر اسلامی با اهداف خیریه، رابطه این بنیاد با شرکتی غیرخیریه چگونگی مدیریت آن در راستای منافع عمومی و اهداف سازمان، اقدامات گزارش شده است.
کمیسیون تأکید کرد ممکن است دامنه تحقیق در صورت کشف تخلفات تازه گسترش یابد. این نهاد پیشتر در ۲۸ مارس ۲۰۲۳ نیز بهدلیل نحوه مدیریت رابطه میان بنیاد و شرکت غیرخیریه، هشدار رسمی صادر کرده بود.
در هفتههای اخیر ایالات متحده، بریتانیا و اتحادیه اروپا مجموعهای از محدودیتهای تجاری تازه علیه شرکتهای بزرگ تولیدکننده نفت روسیه و دیگر بازیگران این صنعت وضع کردهاند تا ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، را برای پایان دادن به جنگ اوکراین تحت فشار قرار دهند.
این تحریمها باعث شده برخی از خریداران چینی و هندی — دو مشتری اصلی نفت روسیه — خریدهای خود را متوقف کنند، که نتیجه آن افت شدید قیمت نفت روسیه و افزایش حجم محمولههای فروشنرفته روسی در بازاری بوده که پیشتر از نفت ایران اشباع شده بود.
رویترز پیش از این نیز در ۲۶ شهریور امسال بهنقل از شش منبع تجاری گزارش داده بود که جمهوری اسلامی نفت ایران را با تخفیف بیشتری به پالایشگاههای کوچک چینی میفروشد.
براساس آن گزارش، سطح ذخایر نفت ایران در چین به رکوردی تازه رسیده و همزمان محدودیت سهمیههای وارداتی در پایان سال افزایش یافته و به همیندلیل جمهوری اسلامی نفت ایران را با تخفیفهایی بیشتر از گذشته به حراج گذاشته است.
اختلال در حملونقل و افزایش نگرانیها
اقدامات جدید در ادامه تحریمهای پیشین واشینگتن علیه شرکتهایی است که به گفته آمریکا در تجارت نفت ایران نقش دارند. چهار پالایشگاه چینی و چند بندر و کشتی مرتبط از جمله شرکتهایی هستند که تحریم شدهاند.
به گفته معاملهگران، مجموع این تحریمها فرآیند حملونقل را مختل کرده و ترس از نقض تحریمها را میان خریداران افزایش داده است.
یکی از معاملهگران مستقر در چین به رویترز گفت: «عرضه بیش از حد است و بازار هیچ جهت مشخصی ندارد.»
منابع تجاری بهدلیل نداشتن مجوز رسمی برای گفتوگو با رسانهها نخواستند نامشان فاش شود.
بر اساس دادههای بازار، نفت سبک ایران برای تحویل در ماه دسامبر اکنون با تخفیفی بیش از ۸ دلار در هر بشکه نسبت به شاخص بینالمللی برنت عرضه میشود؛ این رقم در سپتامبر حدود ۶ دلار و در مارس حدود ۳ دلار بود. در مقابل، پیشنهادهای خرید تا حدود ۱۰ دلار زیر قیمت برنت کاهش یافته است، زیرا خریداران برای جبران ریسکهای تحریمی و احتمال بروز مشکلات در تخلیه محمولهها در بنادر چین، خواستار قیمتهای پایینتر هستند.
بر اساس دادههای شرکت کپلر، صادرات نفت ایران که حدود ۱۴ درصد از کل واردات نفت چین را تشکیل میدهد، در سپتامبر به ۱.۲ میلیون بشکه در روز کاهش یافته که کمترین میزان از ماه مه و پایینتر از میانگین ۱.۳۸ میلیون بشکه در روز در سال جاری محسوب میشود.
دولت چین واردات نفت خام از سوی پالایشگاههای مستقل را از طریق یک نظام سهمیهبندی سختگیرانه کنترل میکند. به گفته منابع بازار، پالایشگاهها تا پایان سپتامبر سهمیههای امسال خود را تقریباً تمام کردهاند و اکنون منتظرند که پکن در ماه آینده سهمیههای جدیدی برای آنها در نظر بگیرد؛ اقدامی که در سالهای گذشته معمولاً در ماه نوامبر انجام شده است.
سپاه و ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی فروشنده نفت ایران
یک منبع آگاه ۱۴ مهرماه به ایراناینترنشنال گفت سپاه پاسداران و ستاد کل نیروهای مسلح از طریق شبکههای تجاری خود در چین از جمله دلالان نفتی، در حال مذاکره برای دریافت تسلیحات چینی همچون موشک، پهپاد و سامانههای پدافند هوایی هستند.
به گفته این منبع، اصلیترین طرف چینی سپاه پاسداران، شرکت «هاوکان انرژی گروپ» است که بابت معاملات نفتی با شرکتهای طرف سپاه، در چند سال گذشته نزدیک به یک میلیارد دلار به ایران بدهکار شده است.
هاوکان انرژی یک شرکت چینی مستقر در پکن است که وزارت خزانهداری آمریکا در می ۲۰۲۲ بهدلیل خرید «میلیونها بشکه» نفت منتسب به نیروی قدس سپاه پاسداران و نقش در تسهیل انتقال وجوهش، آن را تحریم کرد.
به گفته منبع ایراناینترنشنال، شهریور ۱۴۰۴، یک هیات بلندپایه از سپاه به چین سفر کرد و با مدیران هاوکان درباره تسویه باقیمانده بدهی مذاکره کرد.
در گزارشهای رسمی، هیچ اشارهای به سفر هیات سپاه پاسداران به چین نشده است اما در همان زمان یک هیات بلندپایه دولتی ایران به ریاست مسعود پزشکیان به چین سفر کرد.
به گفته پزشکیان، در این سفر «توافقهای خوبی» با طرف چینی حاصل شد.
منبع ایراناینترنشنال تصریح کرد یکی از این توافقات، معاملهای بود که بر اساس آن هاوکان بخشی از بدهی نفتی خود را از طریق انتقال مستقیم تسلیحات به سپاه پاسداران پرداخت میکند.
مشخص نیست این توافق اجرایی شده است یا نه اما این نخستین بار است که گزارشی درباره پرداخت بهای نفت ایران با تجهیزات نظامی چینی منتشر میشود.
شرکت هاوکان به درخواست ایراناینترنشنال برای اظهار نظر در این باره پاسخی نداد.
خبرگزاری ایلنا چهارشنبه هفتم آبان گزارش داد روند نشست زمین در جنوب کشور شتاب گرفته است.
بر اساس این گزارش، مطالعات ماهوارهای اخیر لکههای قرمزی را بر نقشههای راداری نشان میدهد که بر اساس آن، مرودشت در کنار رفسنجان، کاشان و ورامین، به کانون بحرانی فرونشست در کشور بدل شده است.
بهرام بازوبندی، فعال میراث فرهنگی استان فارس، گفت که فرونشست در دشت مرودشت تبدیل به «امری معمول» شده و تمام اماکن باستانی استان را تهدید میکند.
به گفته او، «حدود پنج هزار چاه غیرمجاز» در این دشت همچنان مورد بهرهبرداری قرار میگیرند که «با وجود قرار گرفتن در فهرست پر شدن»، فعالاند و آب از آنها استخراج میشود.
گزارش اخیر لایوساینس نیز ایران را در میان بحرانیترین نقاط جهان از نظر نرخ فرونشست قرار داده؛ جایی که در برخی مناطق، نشست سالانه «تا بیش از ۳۰ سانتیمتر» گزارش شده است.
فرونشست زمین در ایران طی سالهای اخیر از «سطح هشدار» عبور کرده و به ابربحرانی خاموش و فرساینده بدل شده که سفرههای آب، زیرساختها، اراضی کشاورزی، آثار تاریخی و بافتهای ثبتشده ملی و امنیت زیستی شهرها و روستاها را تهدید میکند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، چهارم آبان در گزارشی از وضعیت فرونشست در استان فارس نوشت تختجمشید، پاسارگاد و نقش رستم، از مهمترین مکانهای تاریخی در معرض خطر هستند.
بر اساس این گزارش، مناطق اطراف تختجمشید و پاسارگاد بهدلیل برداشت بیرویه آب برای کشاورزی دچار فرونشست شدهاند.
تختجمشید با ادامه این روند دچار ترکهای گسترده میشود
بازوبندی توضیح داد هر بار که این مناطق بهویژه در فصل کشت، وارد چرخه فعالیت میشوند، حجم عظیمی از آب از سفرههای زیرزمینی اطراف میراث جهانی تختجمشید برداشت میشود.
به گفته این فعال میراث فرهنگی، همین امر، «تهدیدی مستقیم برای پایداری این محوطه تاریخی» است.
او با یادآوری «سهلانگاری در مدیریت منابع طبیعی» و آسیب آتشسوزیهای امسال به پوشش گیاهی اطراف سرچشمههای رودخانه کُر و کامفیروز، تاکید کرد کاهش تغذیه آبهای زیرزمینی، بحران را تشدید کرده است.
بازوبندی هشدار داد اگر این روند ادامه یابد و خاک تختجمشید با وسعت ۱۲۵ هزار مترمربع نشست کند، ترکهای گسترده شکل میگیرد و «احتمالا ضلع غربی کاخ آپادانا در آینده ترک میخورد».
رضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، ۲۹ شهریور با اشاره به بحران فرونشست در نقاط مختلفی از ایران اعلام کرد گزارش نگرانکنندهای درباره فرونشست بناهای تاریخی به دولت ارائه کرده است.
علی بیتاللهی، رییس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی نیز اول شهریور خبر داد ایران از نظر گستردگی فرونشست زمین در رتبه سوم جهان قرار دارد.
پایش میدانی و دادهمحور در مرودشت
علی نیکعهد، مدیرکل زمینشناسی جنوب کشور، به ایلنا گفت دشت مرودشت از آذر ۱۴۰۳ بهعنوان «پایلوت ملی فرونشست» انتخاب شد تا چرایی و راهکارهای مهار پدیده بررسی شود.
او گفت با بهرهگیری از نرمافزار تخصصی گاما، تصاویر راداری و تحلیلهای هوش مصنوعی، بین دو تا بیش از ۳۰ سانتیمتر افت زمین در نقاط مختلف ثبت شده و حتی در یک بازه سالانه، افت دو سانتیمتری به سه سانتیمتر رسیده است.
نیکعهد از «مدیریت برداشت آب آبرفتی، آبخوانداری، تزریق مجدد و تغذیه سفرههای زیرزمینی» بهعنوان راهکارهای مهار این پدیده نام برد.
بازوبندی نیز بر لزوم توقف فوری برداشتهای غیرمجاز، مسدودسازی موثر چاهها و اعمال قاطعانه ضوابط ساختوساز در حریم تختجمشید، تاکید کرد.
کارشناسان هشدار دادهاند ادامه وضع موجود، علاوه بر تختجمشید، پاسارگاد، نقش رستم و آرامگاه کوروش را نیز در معرض آسیب ناشی از فرونشست قرار میدهد و بدون اصلاح مدیریت آب و حریمها، خطر ترکخوردگی افزایش خواهد یافت.
مککیب که همراه با دانکن اسمیت از ممنوعیت گروه «اقدام برای فلسطین» در بریتانیا حمایت کرده بود، در مراسم آغاز به کار کارزار «جبهه ایران» از اینکه سپاه پاسداران با ممنوعیت مشابهی مواجه نشده است، ابراز شگفتی کرد.
مککیب در این نشست گفت تنها «یک گام بدیهی» وجود دارد که بریتانیا باید برای مجازات جمهوری اسلامی بهدلیل «حمایتش از ترور و ویرانی»، از جمله حملاتی که یهودیان را در سراسر جهان هدف قرار میدهد، بردارد و آن تحریم و تروریستی خواندن سپاه پاسداران است.
دانکن اسمیت نیز سخنان مککیب را تکرار کرد و گفت دولت بریتانیا پیشتر گروه «اقدام برای فلسطین» را غیرقانونی اعلام کرده، در حالی که این گروه در مقایسه با سپاه پاسداران، «سازمانی کوچکتر» است اما همانند آن، به «امنیت ملی حمله کرده و به تروریسم دامن زده» است.
رهبر پیشین حزب محافظهکار تاکید کرد سپاه پاسداران در خیابانهای بریتانیا «نفرتپراکنی» و مردم را به خشونت تحریک میکند.
او افزود: «من درباره یهودستیزی و قتل شهروندان صرفا بهدلیل یهودی بودنشان صحبت میکنم.»
پیش از این و در ۲۷ اردیبهشت، بیش از ۵۵۰ نماینده پارلمان و عضو مجلس اعیان بریتانیا در نامهای از کییر استارمر، نخستوزیر این کشور، خواسته بودند سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهد.
مدتهاست که سیاستمداران و فعالان بریتانیایی خواهان قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی هستند اما این درخواستها با افزایش نگرانیها درباره نقض حقوق بشر در ایران و تفهیم اتهام جاسوسی به سه شهروند ایرانی در بریتانیا شدت گرفته است.
وحید بهشتی: جمهوری اسلامی ریشه خشونت و افراطگرایی است
وحید بهشتی، فعال بریتانیایی-ایرانی که پیشتر در اعتراض به خودداری دولت بریتانیا از تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران دست به اعتصاب غذای طولانیمدتی در برابر وزارت خارجه این کشور زده بود، در این مراسم سخنرانی کرد.
او گفت: «امشب در یک بزنگاه تاریخی ایستادهایم؛ نه فقط برای ایران، بلکه برای تمام بشریت .... در جهانی که صلح، امنیت و ثبات هر روز بیش از پیش تهدید میشود، یک حقیقت انکارناپذیر آشکار شده است: اگر میخواهیم صلح پایدار جهانی داشته باشیم، باید ابتدا صلح پایدار را در خاورمیانه برقرار کنیم.»
بهشتی گفت برای این کار، باید به «ریشه خشونت، افراطگرایی و بیثباتی مزمن یعنی نظام جمهوری اسلامی» پرداخت.
او گفت جمهوری اسلامی طی ۴۷ سال مردم ایران را گروگان گرفته و بحرانها و ایدئولوژی افراطی خود را به خارج صادر کرده است.
دن جارویس، معاون امنیتی وزیر کشور بریتانیا، اواسط اردیبهشت در واکنش به انتقاد یک نماینده پارلمان از تعلل لندن در تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران گفته بود این موضوع در دست بررسی جدی قرار دارد و دولت در صورت لزوم، از انجام اقدامات جدید دریغ نخواهد کرد.
متی هیون، همسر بهشتی و عضو شورای شهر کاونتری نیز در این مراسم «جبهه ایران» را جنبشی برای «گذار پایدار» توصیف کرد که از سیاست صرف به سمت «فرهنگ بازدارندگی در برابر بازتولید افراطگرایی» حرکت میکند.
او توضیح داد: «در کنار کارزار سیاسیمان برای اتحاد و حمایت از مردم ایران در بازپسگیری کشورشان و برقراری نظم سکولار-دموکراتیک، متعهدیم ایدئولوژی واپسگرایانهای را که بهغلط مدعی نمایندگی اسلام است افشا کنیم.»
هیون افزود یکی از ویژگیهای آشکار رژیمهای اقتدارگرای شبهدینی مانند جمهوری اسلامی، «یهودستیزی ریشهدار» آنهاست.
هشدار وزیر کشور پیشین بریتانیا درباره نفوذ مخرب سپاه پاسداران
پریتی پاتل، وزیر پیشین کشور و وزیر خارجه در سایه بریتانیا نیز در این مراسم خواستار موضعگیری سختتر دولت در برابر «نفوذ مخرب» جمهوری اسلامی شد و هشدار داد که سپاه پاسداران تهدیدی برای امنیت داخلی نیز هست.
وزیر کشور پیشین بریتانیا همچنین از دولت این کشور بهدلیل حمایت نکردن علنی از حملات آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در جریان عملیات «چکش نیمهشب» انتقاد کرد.
او گفت اگر لازم باشد دوباره موجی از حملات انجام شود، لندن باید از واشینگتن حمایت کند؛ زیرا «ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد».
نمایندگان ارشد اروپایی، کارشناسان امنیتی و فعالان حقوق بشر، ۲۴ اردیبهشت با حضور در نشستی در پارلمان اروپا خواهان قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا شدند.
عربستان سعودی و بحرین نخستین کشورهایی بودند که سپاه پاسداران را به دلیل «حمایت از گروههای تروریستی در منطقه، بهویژه در یمن» بهعنوان سازمان تروریستی معرفی کردند.
آمریکا نیز در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ در سال ۱۳۹۸ و دولت کانادا خرداد ۱۴۰۳ سپاه پاسداران را در فهرست گروههای تروریستی خود قرار دادند.
شماری از شهروندان با ارسال پیامها و ویدیوهایی به ایراناینترنشنال گفتند نیروی انتظامی، بسیج و سپاه پاسداران، مسیرهای منتهی به پاسارگاد را مسدود کرده و مانع ورود مردم به این مجموعه شدهاند.
جمهوری اسلامی در طول چند دهه حکمرانی خود به روشهای مختلف کوشیده است مانع از اقبال روزافزون مردم به آیینها و سنتهای باستانی ایرانی و اماکن و میراث پیش از اسلام شود.
حکومت ایران در راستای این سیاست خود، در چندین نوبت تخت جمشید و پاسارگاد را در روز بزرگداشت کوروش کبیر تعطیل کرده است.
با این حال، رویکرد حکومت در جریان جنگ ۱۲ روزه و زیر آتش حملات اسرائیل، ناگهان دستخوش تغییر شد و مقامات و حامیان جمهوری اسلامی پای مفاهیم و نمادهای ملی و میهنی را به میان کشیدند.
این در حالی است که در سرود رسمی جمهوری اسلامی حتی یک بار نام ایران برده نشده و در قانون اساسی نیز نام ایران زیر سایه اسلام قرار دارد.
نرگس محمدی: راه کوروش در تقابل با استبداد دینی تحمیلشده بر ایران است
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جایزه نوبل صلح، در پیامی در اینستاگرام به مناسبت روز بزرگداشت کوروش کبیر، این شاه هخامنشی را «سرمایه نمادین فرهنگی» برای جهان، ایران و آینده خواند و گفت او «جلوهای از یک رهبری متفاوت از خود بر جای گذاشته که بخشی از میراث فرهنگی و تمدنی ما» به شمار میرود.
در این پیام آمده است: «کوروش بزرگ نماد رواداری در دنیای باستان است. آزادی ادیان و عقاید را حرمت مینهد و کسی را اجبار به اجرای سنتی یا سنت خود نمیکند.»
محمدی با انتقاد از سیاستهای جمهوری اسلامی افزود فراخوان کوروش «دلشادی مردمانی است به آنچه خود برمیگزینند و میپسندند و نه آنطور که استبداد دینی اکنون بر ایران ما تحمیل کرده است».
این فعال حقوق بشر ادامه داد: «او تاکید کرد که قدرت بدون عدالت، ویرانگر است و نگاهی به حاکمان امروز ما که ظالمانی بیش نیستند، ویرانگری ایشان را نشان میدهد. فراخوان او دعوتیست به آزادی که امروز زندانهای جمهوری اسلامی و چوبههای دار نماد استبداد و آزادیستیزیشان است.»
به گفته محمدی، مردم ایران راه کوروش کبیر را «برای برابری مردمان و احترام به تفاوتها، تحقق عدالت و آزادی و حقوق بشر و دموکراسی» ادامه خواهند داد.
هفتم آبان که بهصورت غیررسمی بهعنوان «روز بزرگداشت کوروش کبیر» شناخته میشود، در تقویم رسمی جمهوری اسلامی به ثبت نرسیده است.
این روز را شماری از شهروندان و دوستداران تاریخ ایران بر اساس روایتهایی درباره ورود کوروش به بابل و صدور منشور او بهعنوان نماد عدالت و آزادی گرامی میدارند.
مقام دولت پزشکیان: درخواستی برای ثبت روز کوروش در تقویم ارائه نشده است
قادر آشنا، مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور، هفتم آبان در پاسخ به پرسشی درباره ثبت نشدن روز کوروش در تقویم رسمی جمهوری اسلامی گفت از زمان آغاز مسئولیت او در سال گذشته، «هیچ پیشنهادی برای نامگذاری روزی به نام کوروش ارائه نشده است».
او اضافه کرد: «درباره اینکه سالیان گذشته چنین پیشنهادی مطرح شده است یا خیر، اطلاعی ندارم.»
آشنا در عین حال تاکید کرد باید از «شخصیتهای اسطورهای، افسانهای و تاریخی» برای «تقویت انسجام ملی» بهره برد.
این در حالی است که روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ بهصراحت مخالفت خود را با ملیگرایی اعلام کرده بود.
او مرزهای ملی را مانعی برای تشکیل «امت واحده تحت رهبری ولی فقیه» دانسته و خواستار برقراری حکومتی فراملی شده بود.
