دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با اشاره به گزارشها درباره اقدامات جمهوری اسلامی برای پیشبرد برنامه هستهای خود گفت که اگر تهران بخواهد سلاح هستهای بسازد، آن سایت هدف حمله قرار گرفته و نابود خواهد شد.
ترامپ با تاکید بر تلاش حکومت بر «ادامه بقا» اظهار داشت: «وقتی دو هفته پیش گزارشها را شنیدم که میگفتند ایران به دنبال ساخت سلاح هستهای است، گفتم نگران نباشید. آنها کارهای زیادی دارند که باید قبل از سلاح هستهای انجام دهند. من گفتم آخرین چیزی که آنها میخواهند، ساخت سلاح هستهای است، این کار جواب نمیدهد. اگر بخواهند پیش از آنکه حتی به آن نزدیک شوند سلاح هستهای بسازند، آن سایت مورد حمله قرار خواهد گرفت و نابود خواهد شد.»
او بار دیگر با تاکید بر «ویرانی کامل» تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی در حملات آمریکا گفت: «بمبافکنهای زیبای بی-۲ صدها هزار پوند بمب حمل میکردند و هر بمب آنها دقیقا به هدف خورد.»
ترامپ افزود که این هواپیماها «در شب، در تاریکی وارد حریم هوایی ایران شدند» و تاکید کرد «هیچکس آنها را ندید» و هواپیماها «کاملا رادارگریز» بودهاند.
او چهارشنبه ۲۳ مهر، در پاسخ به پرسشی درباره دو برابر شدن تلاشها در این زمینه گفت: «اتحادیه اروپا و ناتو نقشهای متفاوتی دارند؛ ناتو تواناییهای نظامی را فراهم میکند، در حالی که اتحادیه اروپا قدرت نرم بازار داخلی را در اختیار دارد و اطمینان میدهد منابع مالی لازم تامین شود.»
روسیه در حمله به اوکراین به شکلی کم سابقه از پهپاد برای حملات خود استفاده کرد؛ پهپادهای ارزانقیمتی که از سوی جمهوری اسلامی تولید شده بودند.
آندره استور، فرمانده نیروی هوافضای سلطنتی هلند، اعتقاد دارد جنگ اوکراین اهمیت پهپادهای دوربرد و ارزان را نشان داد و مشخص کرد که غرب هنوز در این حوزه به جایگاه مطلوب نرسیده است.
پس از آنکه مرداد ۱۴۰۲، آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا ساخت یک کارخانه پهپاد سازی از سوی جمهوری اسلامی در روسیه را تایید کرد، روزنامه واشینگتنپست به مدارکی دست یافت که نشان داد روسیه در حال پیشرفت مداوم به سمت تولید انبوه پهپاد «شاهد-۱۳۶» جمهوری اسلامی است و قصد دارد تولید آن را تا ۶ هزار فروند برساند.
شبکه سیانان نیز در دی ۱۴۰۳ گزارش داد تولید پهپادهای طراحی شده ایرانی در یک کارخانه در منطقه ویژه اقتصادی آلابوگا، واقع در تاتارستان روسیه، بهطور چشمگیری افزایش یافته است. این کارخانه با استفاده از قطعات چینی و نیروی کار کمتخصص شامل نوجوانان روسی و زنان آفریقایی، عملیات خود را گسترش داد.
استفاده از پهپادهایی از این دست، صرفهجویی و بازدهی قابل توجهی برای روسیه، نسبت به استفاده از تسلیحات دیگر برای حملات داشت.
از شهریور تاکنون، روسیه بارها به حریم هوایی کشورهای عضو ناتو در شرق اروپا و در اطراف اوکراین تجاوز کرده است. نیمه شهریور، بیش از ۲۰ پهپاد روسیه وارد حریم هوایی لهستان شدند. ۱۱ مهر نیز، فرودگاه مونیخ آلمان بهدلیل مشاهده چند پهپاد تعطیل شد.
اسفند ۱۴۰۳، اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اتحادیه اروپا، که پیشتر در نشست لندن از ضرورت «مسلح کردن دوباره اروپا» سخن گفته بود، از یک طرح ۸۰۰ میلیارد یورویی برای بودجه دفاعی این اتحادیه خبر داد.
ارزان بودن تولید پهپادهای شاهد جمهوری اسلامی، آمریکا و متحدانش را بهفکر تولید پهپادهای مشابه کم هزینه انداخته است. ۲۹ مرداد نیروی هوایی آمریکا از شرکتهای دفاعی خواست تا دستکم ۱۶ نمونه بازمهندسیشده از پهپاد انتحاری ایرانی شاهد-۱۳۶ تولید کنند.
بر اساس گزارشی که والاستریت ژورنال سوم مهر، از تلاش آمریکا و متحدانش برای تولید پهپادهایی مشابه پهپاد شاهد منتشر کرد، شرکتهایی در ایالات متحده، چین، فرانسه، بریتانیا و دیگر کشورها در حال کار بر روی توسعه پهپادهایی «با تقلید از شاهد» هستند.
بر اساس این تصمیم از ساعت ۱۶:۳۰ به وقت تهران، دو طرف به مدت ۴۸ ساعت حملات به یکدیگر را متوقف کردند. این تصمیم پس از حمله هوایی و درگیریهای زمینی در امتداد مرز پر تنش دو کشور گرفته شد که به کشته شدن بیش از ۱۰ غیرنظامی و زخمی شدن حدود ۱۰۰ نفر انجامید.
درگیری اخیر افغانستان با پاکستان، شدیدترین رویارویی میان این دو کشور از زمان به قدرت رسیدن طالبان در کابل در سال ۲۰۲۱ بهشمار میرود.
این تنشها زمانی بالا گرفت که پاکستان از افغانستان خواست مانع فعالیت شبهنظامیان «تحریک طالبان پاکستان» شود که به گفته پاکستان، از پناهگاههای خود در خاک افغانستان برای انجام حملات در پاکستان استفاده میکنند.۱۷ مهر، نیروی هوایی پاکستان حملاتی هوایی را در کابل انجام داد که هدف آن، بهگفته مقامهای اطلاعاتی، رهبران این گروه بودهاند.
طالبان این اتهام را رد و پاکستان را به نشر اطلاعات نادرست درباره افغانستان، دامنزدن به تنشهای مرزی و پناه دادن به نیروهای مرتبط با داعش برای تضعیف ثبات و حاکمیت افغانستان متهم کرد. اتهاماتی که ارتش پاکستان آنها را تکذیب کرده است.
از اواخر شنبه ۱۹ مهر، درگیریهای مسلحانه میان نیروهای مرزی افغانستان و پاکستان در امتداد خط دیورند در مرز دو کشور از سر گرفته شد.
یکشنبه ۲۰ مهر، طالبان اعلام کرد ۵۸ سرباز پاکستانی در این حملات نیروهای افغانستان کشته شدهاند.
آتشبس شکننده
در حالی که وزارت امور خارجه پاکستان در بیانیهای اعلام کرد که آتشبس به درخواست کابل برقرار شده، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی دولت افغانستان، گفت این آتشبس «به اصرار طرف پاکستانی» برقرار شده است.
کمی پیش از این آتشبس، پاکستان با انجام یک حمله هوایی در استان قندهار افغانستان، شهر اسپینبولدک را هدف قرار داد. مقامهای امنیتی پاکستان گفتند در این حمله هوایی، یک تیپ از نیروهای طالبان افغانستان هدف قرار گرفت و دهها نفر کشته شدند.
عنایتالله خوارزمی، سخنگوی وزارت دفاع افغانستان، گفت مناطق مسکونی شهر اسپینبولدک هدف اصابت قرار گرفتهاند. حوالی ظهر چهارشنبه، منابع امنیتی در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال، وقوع دستکم دو انفجار در کابل را تایید کردند.
پیشتر، ارتش پاکستان اعلام کرده بود به مخفیگاه گروه طالبان پاکستان در کابل حمله هوایی انجام داده است.
منابع امنیتی پاکستان گفتند که این حملات «با دقت بالا و علیه مواضع شبهنظامیان تیتیپی انجام شده است.» به گفته منابع محلی، برج «لولو» که در نزدیکی چهارراه «سرک پنج» که هدف حمله بوده، محل زندگی اعضای طالبان بود.
منابع امنیتی به رویترز گفتند در درگیری جداگانهای میان نیروهای پاکستانی و شبهنظامیان در منطقه مرزی «اورکزی»، ۶ نیروی شبهنظامی پاکستانی و ۹ مهاجم کشته شدند.
پاکستان منبع اصلی تامین مواد غذایی و سایر کالاها برای افغانستانِ محصور در خشکی بهشمار میرود و پس از آغاز درگیریها، با بسته شدن گذرگاههای مرزی روند حمل و نقل کالا متوقف شده است.
کازوئو اویدا، رییس بانک مرکزی ژاپن، در یک نشست خبری در خصوص عدم دسترسی به دادههای آمریکا و موانع پیش روی بانک مرکزی این کشور در تصمیمگیری برای از سرگیری افزایش نرخ بهره گفت: «این مسئله جدی است. امیدواریم زودتر حل شود.»
بر اساس گزارش چهارشنبه ۲۳ مهرماه خبرگزاری رویترز، یکی از مقامات ژاپنی که نخواست نامش فاش شود، با انتقاد شدیدتری گفت: «این مضحک است. ... [گفته میشود] سیاست فدرال رزرو وابسته به داده است اما هیچ دادهای برای اتکا وجود ندارد.»
نگرانی از تضعیف جایگاه دلار
کاترین من، عضو کمیته سیاستگذاری بانک انگلستان، با اشاره به فرآیندی که طی آن پوند بریتانیا در دهههای گذشته جایگاه مرکزی خود را از دست داد، سیاستگذاریهایی را که ممکن است جایگاه دلار را تضعیف یا استقلال فدرال رزرو را کاهش دهد به «موریانه» تشبیه کرد و گفت: «این عوامل با گذر زمان، تاثیر خود را میگذارند.»
رهبران مالی و اقتصادی از سراسر جهان این هفته برای نشست بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول، در واشینگتن گردهم آمدند.
در حالی که جهان با چالشهای متعددی از جمله جنگ در اوکراین، خشونت در خاورمیانه و تغییرات اقلیمی روبهرو است، بخش زیادی از مباحث این نشست به موضوع آمریکا اختصاص خواهد یافت.
توقف ناگهانی جریان دادههای رسمی اقتصاد ۳۰ تریلیون دلاری آمریکا که یکچهارم تولید جهانی را تشکیل میدهد، یکی از محورهای اصلی این نشست است.
هرچند تعطیلی دولت ممکن است هر لحظه پایان یابد اما تلاشهای دونالد ترامپ برای کسب نفوذ بر فدرال رزرو و اخراج رییس اداره آمار کار، نگرانیهایی درباره قابلیت اعتماد به دادههای آمریکا ایجاد کرده است.
هشدار صندوق بینالمللی پول
صندوق بینالمللی پول در گزارش چشمانداز اقتصاد جهانی که سهشنبه ۲۲ مهر منتشر کرد، این مسائل آمریکا را به عنوان یکی از عوامل تهدید کننده رشد اقتصادی جهان معرفی و اعلام کرد: «تشدید فشارهای سیاسی بر نهادهای سیاستگذاری میتواند اعتماد عمومی را کاهش دهد.»
در این گزارش آمده است: «فشارها بر نهادهای تکنوکرات مسئول جمعآوری و انتشار دادهها میتواند اعتماد عموم و بازارها به آمار منابع رسمی را تضعیف و وظایف بانکهای مرکزی و سیاستگذاران را در تصمیمگیری، پیچیده کند.»
این صندوق پس از کاهش نیم درصدی پیشبینی رشد جهانی در آوریل به ۲.۸ درصد، در گزارش سهشنبه آن را به ۳.۲ درصد تغییر داد.
آدام پوزن، رییس موسسه پیترسون برای اقتصاد بینالمللی و عضو سابق بانک انگلستان، معتقد است شرایط موجود تردید عمومی درباره قابلیت اطمینان به آمریکا را تقویت میکند.
پوزن تاکید کرد که این مسئله بر تصمیمات مربوط به ذخایر ارزی کشورها و سیاستهای پولی ایشان تاثیر خواهد گذاشت.
رابرت کان، مدیر اقتصاد کلان جهانی در گروه اورآسیا نیز هشدار داد که هرچه این وضعیت ادامه یابد، احتمال بروز خطای سیاستگذاریهای پولی بیشتر میشود.
او گفت عدم اطمینان فزاینده، خطر اشتباه در تصمیمگیریهای اقتصادی را افزایش میدهد.
