دسترسی به خدمات سلامت روان در بحرانها، شعار امسال روز جهانی سلامت روان
دهم اکتبر که امسال برابر با ۱۸ مهر است، به منظور افزایش آگاهی و اقدام فراگیر در جهت بهبود سلامت روان، به عنوان «روز سلامت روان» نامگذاری شده است.
دهم اکتبر که امسال برابر با ۱۸ مهر است، به منظور افزایش آگاهی و اقدام فراگیر در جهت بهبود سلامت روان، به عنوان «روز سلامت روان» نامگذاری شده است.
فدراسیون جهانی سلامت روان (WFMH)، امسال با شعار «دسترسی به خدمات سلامت روان در بحرانها و فوریتها»، بر تضمین دسترسی به خدمات سلامت روان در هنگام بروز فجایع تاکید کرده است.
این انتخاب در شرایطی صورت میگیرد که جهان با افزایش قابل توجه بحرانهای انسانی مانند جنگ و بلایای طبیعی مواجه است.
بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی، یک نفر از هر پنج فرد ساکن مناطق بحرانزده، با مشکلاتی همچون اضطراب، افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه، دست و پنجه نرم میکند.
پیامهای اصلی کارزار سلامت روان ۲۰۲۵
کارزار امسال روز جهانی سلامت روان شامل چهار محور اصلی است که نخستین محور به اهمیت سلامت روان در فوریتها و مناطق بحرانزده اشاره میکند.
محور دوم بر گسترش خدمات بهداشت روان به همه اقشار جامعه از جمله کودکان، پناهندگان، سالمندان و افراد دارای معلولیت تاکید میکند.
محور سوم، اهمیت کمکرسانی فوری روانی و حمایت اجتماعی برای بازتوانی درازمدت را مطرح میکند.
محور چهارم نیز ضرورت مراقبت از سلامت روان کارکنان امدادگر و فعالان بشردوستانه را برجسته میکند.
تمرکز ویژه بر کودکان و نوجوانان
همزمان با روز جهانی بهداشت روان، سازمان بهداشت پان آمریکا (PAHO) با تمرکز بر سلامت روان کودکان و نوجوانان، خواستار «مراقبتهای مدرسهمحور و مبتنی بر جامعه» شده است.
بر اساس آمارها، نیمی از مشکلات روانی تا سن ۱۴ سالگی بروز میکند، در حالی که میلیونها کودک و نوجوان در جهان از امکان تشخیص یا درمان محروم هستند.
این کارزار از دولتها میخواهد مراقبتهای سلامت روان را حق اساسی هر کودک و نوجوان قلمداد کنند.
همزمان با روز جهانی سلامت روان، در ایران نیز روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران، روزشمار هفته ملی سلامت روان را اعلام کرد:
فدراسیون جهانی سلامت روان در سال ۱۹۴۸ تاسیس شد و نخستین بار روز جهانی سلامت روان را در سال ۱۹۹۲ اعلام کرد.
این فدراسیون از ابتدا با هدف افزایش آگاهی بینالمللی و تقویت حمایت از افرادی که با چالشهای سلامت روان مواجه هستند، فعالیت خود را آغاز کرد.
کارزار ۲۰۲۵ سلامت روان، فراتر از آگاهیرسانی، بر اقدام عملی و فراگیر تاکید دارد.
با اولویت دادن به سلامت روان در بحرانها، جهان جوامعی قدرتمندتر، مهربانتر و پیوستهتر خواهد داشت.
بهداشت روان در سال ۱۹۴۸ پس از برگزاری کنگرهای با همین موضوع، به سازمان بهداشت جهانی اضافه شد. ۴۴ سال بعد به پیشنهاد این سازمان و فدراسیون جهانی بهداشت روان، دهم اکتبر به عنوان روز جهانی بهداشت روان نامگذاری شد و بعدها روبان سبز به عنوان نماد این روز برگزیده شد.
از سال ۱۹۹۴ به بعد به پیشنهاد یوجین برودی، دبیر کل وقت فدراسیون جهانی بهداشت روان، این روز بر اساس موضوع خاصی گرامی داشته میشود تا بر آموزش همگانی در مورد مسائل سلامت روان تمرکز بیشتری داشته باشد.
نامگذاری این روز با شعارها و موضوعهای خاص از سال ۱۹۹۲ تا به حال باعث شده است اطلاعرسانی درباره سلامت روان از حالت تابو خارج شده و به گفتمانی عمومی تبدیل شود، برنامههای ملی سلامت روان در برخی از کشورها تدوین شود و بودجه بیشتری برای این موضوع در کشورهای مختلف اختصاص داده شود.
همچنین این تابوشکنی باعث ایجاد ابزاری جهانی برای سیاستگذاری و جلب توجه رسانهها شده است.
حفظ سلامت روان در فجایع و بحرانها
روز جهانی بهداشت روان سال ۲۰۲۵ با توجه به شرایط عمومی جهان، خصوصا جنگ و آوارگی، با عنوان «دسترسی به خدمات سلامت روان در فجایع شرایط اضطراری» نامگذاری شده است.
کارزار امسال سازمان بهداشت جهانی بر نیاز فوری به حمایت از سلامت روان و نیازهای روانی-اجتماعی افرادی که تحت تاثیر شرایط اضطراری قرار گرفتهاند، متمرکز شده است.
بر اساس گزارشهای سازمان بهداشت جهانی، در بحرانهایی مانند بلایای طبیعی، درگیریها و فوریتهای پزشکی عمومی، از هر پنج نفر یک نفر دچار اختلال روانی میشود و حمایت از این افراد، نجاتبخش خواهد بود.
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده که در زمان بحرانهای اجتماعی مانند جنگ، تقریبا همه افراد دچار اختلال در ارتباطات اجتماعی میشوند، خانهها از دست میروند، خانوادهها از هم جدا میشوند و جوامع فرو میپاشند. تقریبا همه افراد تحت تاثیر، ناراحتی روانی و از هم گسیختگی اجتماعی را تجربه میکنند. این اثرات اغلب تا مدتها پس از بازگشت ایمنی فیزیکی باقی میمانند و روند بهبودی و مقاومت را تضعیف میکنند.
تا پایان سال ۲۰۲۴، بیش از ۱۲۳ میلیون نفر به اجبار در سراسر جهان آواره شدهاند که ۷۱ درصد از آنها در کشورهای کمدرآمد یا با درآمد متوسط سکونت دارند. جایی که نظامهای بهداشتی تحت فشار هستند و دسترسی به خدمات سلامت روان بسیار محدود است.
سلامت روان ایرانیان و تاثیر جنگ ۱۲ روزه بر آن
اگرچه آمارهای رسمی و دقیق از وضعیت سلامت روان در ایران وجود ندارد اما بر اساس نتایج پایشهای سه دهه اخیر که پایگاه خبری پزشکان و قانون منتشر کرده است، شیوع اختلالات روانی در ایران از پایان دهه ۱۳۷۰ رو به افزایش بوده است.
این اختلالات طبق نتایج پایش کشوری در سال ۱۳۷۸ از حدود ۲۱ درصد به بیش از ۲۹ درصد در سال ۱۳۹۸ رسیده است.
این اعداد یک نمای کلی از روند وخیمتر شدن سلامت روان مردم ایران است چون در دل این اعداد، عددهای دیگری، شیوع انواع اختلالات روان را به تفکیک نشان میدهند یا عوامل موثر بر ابتلای جمعیت عمومی به اختلالات روانی را سرشماری میکنند.
فجایع و شرایط اضطراری در ایران هم بر مشکلات روانی تاثیر گذاشته است.
حسین روزبهانی، عضو انجمن روانشناسی ایران، به سایت خبری رویداد ۲۴ گفته است که مراجعه به مراکز رواندرمانی بعد از جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل، ۴۰ درصد افزایش داشته است.
این روانشناس گفته که روانشناسان شاهد «اضطرابی عمومی ناشی از شوک بعد از بحران و فشارهای گسترده محیطی» بودند که شباهت زیادی به اضطراب پس از سانحه (PTSD) دارد.
او بر این باور است که «تابآوری روانی جامعه بهشدت کاهش یافته و در وضعیتی قرار دارد که هر کلمه و هر خبر، ممکن است فرد را به لبه پرتگاه روانی نزدیک کند».
در سالی که به نام «دسترسی به خدمات سلامت روان در فجایع و شرایط اضطراری» نامگذاری شده، دسترسی به این خدمات برای ایرانیانی که از جنگ ۱۲ روزه آسیب دیدهاند، چندان راحت نبوده است.
محمدرضا شالبافان، مدیرکل سلامت روان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در توضیح خدمات روانشناسی و مداخلات روانی برای آسیبدیدگان روانی در جنگ ۱۲ روزه گفته بود که تیمهای وزارت بهداشت در دوران جنگ و پس از آن «میخواستند به آسیبدیدگان جنگ خدمات ارائه دهند»، اما «نهادهای نظامی مانع دسترسی این کارشناسان به افراد آسیبدیده شده و به نوعی در کار ایشان اختلال ایجاد کردند».
فجایع روانی، از هفتم اکتبر تا ویرانی غزه
شرایط غزه پس از حملات اسرائیل، کشته شدن هزاران تن و آوارگی دو میلیون نفر، شرایط خاصی را از نظر سلامت روان برای ساکنان آن به وجود آورده است.
مدیرکل سازمان بهداشت جهانی، نوامبر ۲۰۲۴ در بیانیهای اعلام کرده بود کودکان و نوجوانان در غزه برای غلبه بر اختلالاتی چون افسردگی، اضطراب و افکار خودکشی، به حمایت سلامت روان نیاز دارند.
در پژوهشی که سازمان بهداشت جهانی منتشر کرده، آمده است که جنگ غزه باعث «افزایش چشمگیر خشونت، جابهجایی جمعی و تخریب زیرساختها» شده است.
بر اساس این مطالعه، بسیاری از افراد، بهویژه آوارگانی که بارها ناچار به جابهجایی شدهاند، با اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب و استرس مواجه هستند و نیازمند رسیدگی فوریاند.
تهیهکنندگان این مطالعه با توجه به فجایع روانی ناشی از جنگ غزه پیشنهاد ارائه خدماتی چون حمایتهای اجتماعی، خانواده و مشاورههای فردی، خدمات تخصصی ویژه گروههای آسیبپذیر و همچنین فعالیتهای تفریحی برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان را ارائه دادند.
در نوار غزه وضعیت منحصر به فردی وجود دارد که به نوشته کارشناسان، بار بیشتری را در رابطه با انواع مختلف فجایع روانی بر دوش ساکنان میگذارد.
انتخاب شعار «دسترسی به خدمات سلامت روان در فجایع و شرایط اضطراری» بیش از هر جای دیگر میتواند توجه جهانی را به نوار غزه، بحرانیترین منطقه در جهان از نظر فجایع انسانی، جلب کند.
همچنین به دولتها و سازمانها یادآوری کند رسیدگی به سلامت روان در رویدادهایی چون جنگ، خشونت و بلایای طبیعی، مانند اقدامات پزشکی و اضطراری دیگر، ضروری است.
واشینگتن معتقد است استفاده از این مسیر کوتاهتر، «مزیتی ناعادلانه» برای خطوط هوایی چینی ایجاد کرده و شرکتهای آمریکایی را در موقعیت نابرابر قرار داده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۸ مهر نوشت طرح جدید دولت ترامپ تنشهای تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان را بیش از پیش افزایش میدهد.
وزارت حملونقل آمریکا شامگاه پنجشنبه ۱۷ مهر در بیانیهای اعلام کرد شرایط کنونی خطوط هوایی چینی «ناعادلانه» است و «تاثیرات منفی قابل توجهی بر رقابتپذیری خطوط هوایی آمریکایی گذاشته» است.
این وزارتخانه در عین حال یادآور شد طرح محدودیت پرواز بر فراز روسیه برای خطوط هوایی خارجی تنها شامل پروازهای مسافری میشود و پروازهای باری را در بر نمیگیرد.
این تصمیم ساعاتی پس از آن اتخاذ شد که پکن محدودیتهای جدیدی را بر صادرات برخی عناصر نادر زمینی وضع کرد.
این مواد برای صنایع کلیدی ایالات متحده از اهمیتی حیاتی برخوردارند.
خطوط هوایی آمریکا مدتهاست نسبت به مجوز استفاده شرکتهای چینی از حریم هوایی روسیه در مسیرهای ایالات متحده اعتراض دارند.
به گفته آنها، این مسیر کوتاهتر باعث صرفهجویی در زمان و سوخت میشود و در نتیجه، «مزیت اقتصادی ناعادلانهای» برای رقبای چینی ایجاد میکند.
در پاسخ به ممنوعیت پرواز هواپیماهای روسی در آسمان آمریکا پس از تهاجم مسکو به اوکراین در مارس ۲۰۲۲، کرملین نیز عبور خطوط هوایی ایالات متحده و بسیاری از شرکتهای خارجی را از حریم هوایی خود ممنوع کرد.
شرکتهای هواپیمایی چینی مشمول این ممنوعیت نشدند و از این مزیت برای افزایش سهم خود در بازار و پیشی گرفتن از خطوط هوایی غیرچینی در مسیرهای بینالمللی استفاده کردهاند.
کاهش ارزش سهام شرکتهای هواپیمایی چینی
وزارت حملونقل آمریکا در ادامه بیانیه خود اعلام کرد اجرای این تصمیم ممکن است بر شماری از پروازهای شرکتهای «ایر چاینا»، «چاینا ایسترن»، «شیامن ایرلاینز» و «چاینا ساترن» تاثیر بگذارد.
در این طرح اشارهای به شرکت هواپیمایی «کاتای پاسیفیک» مستقر در هنگکنگ نشده است.
بر اساس دادههای وبسایت «فلایترادار۲۴»، این شرکت در مسیر نیویورک-هنگکنگ از حریم هوایی روسیه عبور میکند.
کاتای پاسیفیک تاکنون به پرسش رسانهها درباره این موضوع پاسخی نداده است.
پس از اعلام طرح جدید دولت ترامپ، ارزش سهام سه شرکت بزرگ هواپیمایی چین، ۱۸ مهر اندکی کاهش یافت؛ سهام «ایر چاینا» ۱.۳ درصد، «چاینا ساترن» ۱.۸ درصد و «چاینا ایسترن» ۰.۳ درصد افت کرد.
این شرکتهای دولتی از زمان همهگیری کرونا درگیر بحران مالی بوده و برای پنجمین سال پیاپی زیان سالانه ثبت کردهاند.
وزارت حملونقل آمریکا برای خطوط هوایی چین مهلتی دو روزه تعیین کرده تا به این طرح پاسخ دهند.
به گفته این وزارتخانه، این طرح ممکن است از میانه آبانماه به اجرا گذاشته شود.
پیشنهاد ممنوعیت استفاده خطوط هوایی چین از حریم هوایی روسیه در مسیر پروازهای ایالات متحده در حالی مطرح شده که تنشهای اقتصادی میان پکن و واشینگتن رو به افزایش است.
در همین حال، شرکت بوئینگ در حال مذاکره برای فروش حدود ۵۰۰ هواپیما به چین است؛ قراردادی که در صورت نهایی شدن میتواند گامی مهم برای این شرکت در دومین بازار بزرگ صنعت هوانوردی جهان باشد.
همزمان با ادامه رویارویی تجاری دو کشور، قرار است ترامپ و شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، اوایل آبانماه در کره جنوبی دیدار کنند.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، کیم در سخنرانی شامگاه پنجشنبه در پیونگیانگ، همزمان با حضور مقامهای بلندپایه چین، روسیه و ویتنام، بر ضرورت «ایستادگی در برابر امپریالیسم غرب» تاکید کرد و گفت کشورش در مسیر ساختن اقتصادی قدرتمند همراه با توان هستهای پیش میرود.
کیم افزود: «حزب و دولت ما در برابر فشارهای سیاسی و نظامی دشمنان، با سیاستهای قاطع و اقدامات متقابل شجاعانه ایستادگی میکند. این مسیر نیروی محرکهای برای گسترش جبهه پیشرو علیه جنگ و سلطهجویی است.»
او ابراز اطمینان کرد که کشورش «بهزودی از مشکلات عبور کرده و اقتصاد را شکوفا خواهد کرد» و افزود: «من این کشور را به سرزمینی آبادتر، زیباتر و به بهترین بهشت سوسیالیستی جهان تبدیل خواهم کرد.»
حضور مقامات خارجی در سالگرد حزب کارگران
مراسم رسمی سالگرد در حالی برگزار شد که مقامهای بلندپایه خارجی از جمله لی چیانگ نخستوزیر چین، دیمیتری مدودف رئیسجمهور پیشین روسیه، و تو لام دبیرکل حزب کمونیست ویتنام در آن حضور داشتند.
کیم بهصورت جداگانه با نخستوزیر چین و دبیرکل حزب کمونیست ویتنام دیدار و درباره تقویت روابط اقتصادی و سیاسی گفتوگو کرد. یکی از معاونان ارشد او، جو یونگ وون، نیز با مدودف دیدار کرد تا همکاریهای دوجانبه میان پیونگیانگ و مسکو را گسترش دهد.
به گفته منابع خبری، قرار است اوج مراسم با رژهای نظامی در میدان مرکزی پیونگیانگ همراه باشد که طی آن، کیم در کنار مقامهای چینی و روسی تازهترین تسلیحات کشورش را به نمایش خواهد گذاشت. ناظران احتمال میدهند این رژه شامل موشکهای بالستیک قارهپیما و سلاحهای کوتاهبردی باشد که کره شمالی مدعی است توانایی حمل کلاهک هستهای دارند.
پیام سیاسی به آمریکا و غرب
تحلیلگران میگویند سخنان اخیر کیم، همزمان حاوی پیام دوگانهای است: از یکسو تلاش برای تحکیم ائتلاف ضدغرب با روسیه و چین، و از سوی دیگر نشانهای از تمایل محتاطانه برای بازگشت به گفتوگوهای هستهای با ایالات متحده.
پس از شکست مذاکرات میان کیم و دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۹، پیونگیانگ روند گسترش برنامه هستهای خود را تسریع کرده است. با این حال، کیم در ماه گذشته گفت در صورت کنار گذاشته شدن شرط «خلع کامل سلاح هستهای» از سوی واشنگتن، آماده بازگشت به میز مذاکره است.
از زمان آغاز جنگ اوکراین، کیم روابط خود با مسکو را در اولویت قرار داده و بنا بر گزارشها، هزاران نیروی نظامی و محمولههای بزرگ تسلیحات متعارف برای حمایت از روسیه ارسال کرده است. او ماه گذشته نیز در چین در کنار شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین در یک رژه نظامی شرکت کرد — اقدامی که به گفته ناظران با هدف تقویت جایگاه دیپلماتیک کره شمالی انجام شد.
حمایت کامل رسانههای رسمی از رهبر کره شمالی
سه روزنامه اصلی کره شمالی، از جمله رودونگ سینمون، در اقدامی کمسابقه سرمقالهای مشترک منتشر کردند و خواستار وفاداری مطلق به کیم و حمایت از برنامه هستهای او شدند.
در این سرمقاله آمده است: «کیم جونگ اون، نماینده بزرگ حزب و نماد عزت و آینده درخشان ملت است.»
این نخستینبار از ژانویه ۲۰۱۲ است که رسانههای اصلی کشور چنین سرمقاله مشترکی منتشر میکنند — اقدامی که یادآور زمانی است که کیم پس از مرگ پدرش، کیم جونگ ایل، رهبری کشور را در دست گرفت.
بر اساس نظرسنجی شبکه ۱۳، اگر انتخابات امروز برگزار شود، لیکود با ۲۷ کرسی در پارلمان (کنست) پیشتاز خواهد بود؛ افزایشی چهار کرسی نسبت به نظرسنجی قبلی. در جایگاه دوم، حزب تازهتاسیس نفتالی بنت با ۲۳ کرسی قرار دارد و پس از آن حزب «دموکراتها» به رهبری یائیر گولان با ۱۰ کرسی سوم است.
احزاب عوتسما یهودیت و شاس هر یک ۹ کرسی، یهودیت توراه متحد ۷ کرسی، و احزاب یش عتید، اسرائیل بیتنو و رعم هر کدام ۶ کرسی به دست آوردهاند. در پایین جدول، احزاب یشار (به رهبری گادی آیزنکوت)، وحدت ملی و صهیونیسم دینی با ۴ کرسی دیده میشوند. احزاب کوچکتر از جمله ذخیرهنظامیان یوآز هندل و حزب عربی بلد از حد نصاب انتخاباتی عبور نکردهاند.
در تقسیمبندی کلی بلوکها، ائتلاف راستگرا ۵۶ کرسی، اپوزیسیون ۵۳ کرسی و احزاب عربی ۱۱ کرسی به دست میآورند؛ عددی که اگرچه برتری نسبی برای ائتلاف محسوب میشود، اما هنوز برای تشکیل دولت کافی نیست.
حمایت گسترده از طرح صلح ترامپ
بخش دیگری از نظرسنجی شبکه ۱۳ نشان میدهد که ۸۲ درصد از شهروندان اسرائیل از طرح دونالد ترامپ برای پایان جنگ غزه و آزادی گروگانها حمایت میکنند، در حالی که تنها ۷ درصد با آن مخالفاند. این میزان حمایت بیسابقه، بازتابی از خستگی عمومی جامعه اسرائیل از تداوم جنگ توصیف شده است.
نظرسنجی دوم: لیکود در جایگاه برتر
در نظرسنجی جداگانه شبکه ۱۴ نیز، روند صعودی لیکود تایید شده و این حزب با ۳۴ کرسی در صدر قرار گرفته است. در این نظرسنجی، حزب بنت با ۱۶ کرسی دوم است و پس از آن اسرائیل بیتنو با ۱۳ کرسی، و احزاب دموکراتها و شاس هر کدام با ۱۱ کرسی دیده میشوند.
یهودیت توراه متحد ۸ کرسی، یشار و عوتسما یهودیت هر یک ۶ کرسی و احزاب صهیونیسم دینی، رعم و حداش–تعال هر کدام ۵ کرسی به دست آوردهاند. در مقابل، احزاب یش عتید، آبی و سفید و بلد در این نظرسنجی نتوانستهاند از حد نصاب انتخاباتی عبور کنند.
تحلیلگران میگویند افزایش حمایت از لیکود و احزاب راستگرا، همزمان با حمایت گسترده از طرح صلح ترامپ، میتواند چشمانداز سیاسی اسرائیل را در ماههای آینده دگرگون کند — بهویژه اگر روند کاهش محبوبیت احزاب میانهرو و چپ ادامه یابد.
