سناتور تام کاتن، رئیس کمیته اطلاعاتی سنا، در نامهای به مدیر افبیآی و وزیر دفاع خواستار تحقیق فوری درباره احتمال نفوذ عوامل جمهوری اسلامی در دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا شد.
کاتن، سناتور جمهوریخواه ایالت آرکانزاس، در این نامه هشدار داد که اطلاعات امنیت ملی آمریکا ممکن است به یک «قدرت خارجی» منتقل شده باشد، یا شهروندان آمریکایی در راستای منافع «یک قدرت متخاصم خارجی» برای تأثیرگذاری بر سیاست ایالات متحده فعالیت کرده باشند.
او از وزیر دفاع ، پیت هگست، و رئیس افبیآی، کاشیاپ پاتل، خواست این پرونده را «بهطور کامل از منظر ضدجاسوسی و همچنین احتمال ارتکاب جرم» بررسی کنند.
تمرکز بر آریان طباطبایی
کاتن در نامه خود تاکید کرد که اعضای شبکه نفوذ ایران موسوم به «طرح کارشناسان ایران» در دولت جو باید، رئیس جمهوری پیشین آمریکا، به موقعیتهای کلیدی دست یافته و خطری جدی برای امنیت ملی آمریکا ایجاد کردهاند.
ایراناینترنشنال و رسانه سمافور در تحقیقاتی مشترک که در سال ۱۴۰۲ منتشر شد، اولین بار شبکه نفوذ جمهوریاسلامی در غرب، موسوم به «طرح کارشناسان ایران» را افشا کردند.
بر اساس این گزارش تحقیقی، وزارت خارجه جمهوری اسلامی در اواخر سال ۱۳۹۲ حلقهای از تحلیلگران و محققان خارج کشور را تشکیل داد و برای سالهای متمادی از این شبکه بهمنظور گسترش قدرت نرم خود و افزایش نفوذ در صحنه بینالمللی استفاده کرد.
بر اساس این گزارش، سه تن از دستیاران رابرت مالی، نماینده تعلیق شده بایدن در امور ایران، از جمله آرین طباطبایی، رابطهای نزدیک و نامتعارف با حکومت ایران داشتند.
سناتور کاتن در نامه خود گفته طباطبایی - یکی از اعضای مرکزی «طرح کارشناسان ایران» - هنوز با دستگاههای امنیتی آمریکا همکاری میکند. طباطبایی پیشتر رئیس دفتر معاون وزیر دفاع آمریکا بود.
کاتن از وزارت دفاع آمریکا و افبیآی خواسته که سطح دسترسی این افراد به اطلاعات حساس را ارزیابی کنند و از انتقال اطلاعات طبقهبندیشده به ایران جلوگیری کنند.
دیگر اعضای شبکه
کاتن همچنین گفته چندین فرد منصوب در دولتهای باراک اوباما و بایدن سالها «تماسهای ثبتنشده و مکرری» با مقامهای ایرانی، از جمله محمدجواد ظریف، وزیر خارجه وقت حکومت ایران داشتهاند، برای سفرهای خود از تهران راهنمایی گرفته و حتی پیشنویس مقالات و شهادتهای خود در کنگره را با مقامهای ایرانی هماهنگ کردهاند.
کاتن در نامه خود تصریح کرده است: «دولت بایدن بارها درخواست جمهوریخواهان برای برکناری مقامهای مرتبط با «طرح کارشناسان ایران» و حکومت ایران را نادیده گرفت. اکنون افبیآی و پنتاگون باید این اشتباه را اصلاح کنند.»
گفته میشود این کشتی حامل مواد مخدر غیرقانونی بوده است.
این حمله که روز سهشنبه انجام شد، نخستین اقدام نظامی از زمان استقرار ناوهای جنگی آمریکا در منطقه به دستور دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، به شمار میرود. جزئیات زیادی از این عملیات منتشر نشده و هنوز روشن نیست چه مبنای حقوقی برای آن در نظر گرفته شده یا چه نوع مواد مخدر در کشتی وجود داشته است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز گفت این عملیاتها ادامه خواهند داشت: «داراییهای ما در آسمان، آب و روی کشتیها فعال هستند. این ماموریتی بسیار جدی است و تنها به همین حمله ختم نمیشود.» او هشدار داد هر فرد یا گروه دیگری که در این آبها بهعنوان «تروریست مواد مخدر» شناخته شود، با سرنوشتی مشابه روبهرو خواهد شد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در مکزیکوسیتی نیز گفت: «رئیسجمهوری ایالات متحده جنگی را علیه سازمانهای نارکوتروریستی آغاز کرده است و چنین حملاتی باز هم تکرار خواهد شد.»
ترامپ روز سهشنبه مدعی شد سرنشینان کشتی از اعضای باند جنایی «ترن د آرآگوا» بودهاند؛ گروهی که واشینگتن آن را در فوریه گذشته در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد. او روز بعد افزود «مقادیر عظیمی مواد مخدر» در قایق کشف شده و «نوارهایی از مکالمات خدمه» در دست است.
با این حال، پنتاگون تاکنون هیچ توضیحی درباره هویت سرنشینان یا چرایی کشتن آنها نداده است. مری الن اوکانل، کارشناس حقوق بینالملل از دانشگاه نوتردام، این اقدام را ناقض اصول بنیادین حقوق بینالملل دانسته و گفته است: «ایالات متحده هیچ حقی برای کشتن عمدی این مظنونان نداشت.»
استراتژی آمریکا در منفجر کردن کشتیهای مظنون به جای توقیف و بازداشت خدمه اقدامی کمسابقه است و یادآور روشهای این کشور در نبرد با گروههایی مانند القاعده محسوب میشود. هماکنون هفت ناو جنگی و یک زیردریایی هستهای آمریکا با بیش از ۴۵۰۰ ملوان و تفنگدار دریایی در منطقه حضور دارند.
هگست در ادامه سخنان خود نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا را «پادشاه یک دولت مافیایی مواد مخدر» خواند و هشدار داد که او باید نگران باشد. دولت ترامپ ماه گذشته جایزه اطلاعات منجر به بازداشت مادورو را به ۵۰ میلیون دلار افزایش داد.
مقامهای ونزوئلا این حضور نظامی را مقدمهای برای مداخله علیه کشورشان توصیف کردهاند. مادورو ترامپ را به تلاش برای «تغییر رژیم» متهم کرده است. در مقابل، ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، از حمله آمریکا حمایت کرد و آن را اقدامی «برای نجات جانها» در ونزوئلا و ایالات متحده دانست.
او گفت: «ترامپ مادورو را همان چیزی میبیند که هست: رئیس یک رژیم نارکوتروریستی که کشور ما را نابود کرده، منطقه را بیثبات ساخته و به تهدیدی واقعی برای امنیت آمریکا تبدیل شده است.»
مقامهای ونزوئلا همچنین ویدیوی منتشرشده از انفجار یک قایق تندرو در دریا را ساختگی و تولیدشده با هوش مصنوعی دانستند، اما بررسی اولیه رویترز نشانهای از دستکاری نشان نداد.
در همین حال، حتی بخشی از اپوزیسیون ونزوئلا نیز تردیدهایی را درباره این عملیات مطرح کرده است. انریکه کاپرلیس، نامزد پیشین ریاستجمهوری، گفت: «چطور مطمئن شدند ۱۱ نفر در قایق بودند؟ آیا آنها را شمردند؟ چطور فهمیدند ونزوئلاییاند؟ آیا کارتهای شناساییشان روی آب شناور بود؟»
این حکم که روز چهارشنبه توسط آلیسون بوروگز، قاضی دادگاه منطقهای در بوستون صادر شد، پیروزی حقوقی مهمی برای هاروارد به شمار میرود. این دانشگاه در تلاش است با رسیدن به توافقی، به رویارویی چندجانبه کاخ سفید با قدیمیترین و ثروتمندترین دانشگاه آمریکا پایان دهد.
هاروارد که در کمبریج ماساچوست قرار دارد، طی ماههای گذشته به کانون فشارهای دولت ترامپ تبدیل شده بود. دولت با استفاده از ابزار بودجههای فدرال میکوشید دانشگاهها را به تغییراتی وادار کند. ترامپ مدعی بود مراکز دانشگاهی آمریکا تحت سلطه ایدئولوژیهای ضدیهودی و «چپ رادیکال» قرار گرفتهاند.
در همین چارچوب، سه دانشگاه آیوی لیگ دیگر از جمله دانشگاه کلمبیا با دولت توافق کردند. دانشگاه کلمبیا در ماه ژوئیه پذیرفت ۲۲۰ میلیون دلار بپردازد تا بخشی از کمکهای تحقیقاتی فدرالی که به دلیل اتهام تساهل در برابر یهودستیزی لغو شده بود، دوباره برقرار شود.
اقدامات دولت علیه هاروارد بهویژه پس از اعتراضات حامیان فلسطین در دانشگاهها شدت گرفت. این اعتراضات پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و آغاز جنگ غزه شکل گرفت. ترامپ در نشست اخیر کابینه در ۲۶ اوت حتی خواستار آن شد که هاروارد «کمتر از ۵۰۰ میلیون دلار» به عنوان جریمه پرداخت نکند.
از نخستین اقدامات دولت علیه هاروارد، لغو صدها کمکهزینه تحقیقاتی بود. دولت مدعی شد دانشگاه در برخورد با آزار و اذیت دانشجویان یهودی ناکام بوده است. علاوه بر این، دولت تلاش کرد مانع از پذیرش دانشجویان بینالمللی شود، وضعیت اعتبارسنجی دانشگاه را تهدید کرد و احتمال قطع کمکهای بیشتر را مطرح ساخت.
با این حال، مقامهای هاروارد میگویند اقداماتی انجام دادهاند تا فضای دانشگاه برای دانشجویان یهودی و اسرائیلی امنتر شود. آلن گاربر، رئیس دانشگاه، در عین حال تاکید کرده است خواستههای دولت فراتر از مقابله با یهودستیزی بوده و در واقع تلاشی غیرقانونی برای کنترل فضای فکری دانشگاه محسوب میشود.
کارگروه دولتی در نامهای در ماه آوریل از هاروارد خواسته بود ساختار مدیریتی خود را تغییر دهد، روند پذیرش و استخدام را بهگونهای تنظیم کند که توازن ایدئولوژیک برقرار شود و برخی برنامههای آموزشی را متوقف کند. پس از رد این خواستهها، دولت کمکهای مالی تحقیقاتی را قطع کرد؛ اقدامی که هاروارد آن را ناقض آزادی بیان در متمم اول قانون اساسی میداند.
قاضی بوروگز پیشتر نیز دولت ترامپ را از جلوگیری از حضور دانشجویان بینالمللی در هاروارد منع کرده بود. دانشجویان خارجی حدود یکچهارم جمعیت دانشجویی این دانشگاه را تشکیل میدهند.
برگم، فرماندار پیشین داکوتای شمالی، به ستوننویس نیویورکپست گفت: «ما در داکوتای شمالی بهعنوان یک ایالت منبع انرژی، زیر حمله دولت بایدن بودیم. تا زمانی که من در سال ۲۰۲۴ دفترم را ترک کردم، ما درگیر بیش از ۳۰ دعوای حقوقی با دولت فدرال بودیم.»
فشار فرمانهای اجرایی بر ایالتهای انرژیخیز
برگم ۶۹ ساله گفت بهعنوان عضو انجمن فرمانداران غربی، بهوضوح متوجه شد که فشار دولت دموکرات برای حذف سوختهای فسیلی بهعنوان منبع انرژی، به ایالتهایی با اراضی وسیع دولتی آسیب میزد.
او گفت: «آلاسکا ۶۸ فرمان اجرایی از سوی دولت بایدن علیه خود داشت. دولت بایدن آلاسکا را بیشتر از ایران تحریم کرده بود.»
برگم در ادامه توضیح داد تحت دولت بایدن، در ظاهر تهران تحریم بود و مسکو هم چند تحریم داشت اما قیمت نفت جمهوری اسلامی و روسیه همان زمان حدود ۲۰ درصد پایین آمد و چین همه آن را خرید.
بایدن چند هفته پیش از ترک دفتر ریاستجمهوری، حفاری نفت و گاز فراساحلی را در بیشتر سواحل آمریکا، از جمله دریای برینگ شمالی آلاسکا، ممنوع کرد؛ تصمیمی که دونالد ترامپ پس از ورود به کاخ سفید لغوش کرد.
بایدن همچنین تولیدکنندگان انرژی را از توسعه عملیات حفاری در بیشتر اراضی فدرال منع کرد و به وعده انتخاباتیاش در سال ۲۰۲۰ برای توقف سایتهای جدید «فرکینگ» (شکافت هیدرولیکی) عمل کرد.
به گفته برگم، بایدن آشکارا گفت که دیگر حفاری روی زمینهای فدرال در کار نخواهد بود؛ جملهای که به گفته وزیر کشور آمریکا، وقتی این کشور به انرژی و بهطور مشخص برق بیشتری برای پیروزی در رقابت تسلیحاتی هوش مصنوعی نیاز دارد، «دیوانگی» است.
او افزود: «آنها تلاش داشتند جلوی معدنکاری در این کشور را بگیرند، جلوی برداشت درختان را بگیرند، جلوی تولید نفت و گاز روی زمینهای فدرال را بگیرند.»
یارانه به انرژیهای تجدیدپذیر و برداشت از ذخایر استراتژیک
به گفته این مقام دولت ترامپ، دولت بایدن صدها میلیارد دلار اعتبار مالیاتی و یارانه به منابع انرژی تجدیدپذیر وابسته به باد یا خورشید اختصاص داد.
بایدن همچنین برای پایین آوردن قیمت بنزین در هفتههای منتهی به انتخابات میاندورهای ۲۰۲۲، ذخیره استراتژیک نفت آمریکا را به میزان نزدیک به ۳۰۰ میلیون بشکه کاهش داد.
برگم توضیح داد: «در دوران باراک اوباما فشار زیادی برای حرکت دادن آمریکا بهسمت فاصله گرفتن از منابع طبیعیای که داشتیم وجود داشت. فشاری که کشور را به منابع برق متناوب، غیرقابل اعتماد و گران وابسته میکرد.»
او افزود که بسیاری از آن منابع مثل انرژی خورشیدی، نیازمند خرید مواد از چین بودند و بنابراین آمریکا به زنجیره تامین وابسته بود.
این در حالی است که این کشور به گفته برگم، به «قدرت ارزان و قابل اعتمادی» که همینجا در اختیار داشت و میتوانست از همه نوع منابع به دست بیاید - مثل زمینگرمایی، هستهای، نفت، گاز و زغالسنگ - متکی بود.
وزیر کشور آمریکا افزود: «ما فقط دشمنانمان را تبدیل به پمپبنزین تخفیفی چین کردیم و این موثر نبود.»
منابع عظیم وزارت کشور
برگم همچنین گفت بخش عمدهای از فرآوری مواد معدنی حیاتی برای صنایع دفاعی، خودروسازی و دیگر صنایع کلیدی آمریکا عمدتا در چین انجام میشود.
وزارت کشور آمریکا بر ۵۰۰ میلیون هکتار زمین و دو و نیم میلیارد هکتار مناطق فراساحلی «سرشار از مواد معدنی حیاتی و منابع نفت و گاز» نظارت دارد.
برگم که پیشتر صاحب یک شرکت میلیارد دلاری نرمافزاری بود، این داراییها را «بزرگترین ترازنامه جهان» توصیف کرد.
او ادامه داد: «داراییهای زغالسنگ فقط در شکل خامش، فقط روی زمینهای فدرال، هشت تریلیون دلار ارزش دارد. اما اگر بگویید به آن دست نزن، عملا منبعی را از مردم آمریکا دریغ کردهاید.»
به گزارش رویترز، ترامپ در حضور نمایندگان آلاباما در کنگره و در کاخ سفید گفت: «خوشحالم اعلام کنم که مقر فرماندهی فضایی ایالات متحده به مکانی زیبا به نام هانتسویل در آلاباما منتقل خواهد شد.»
او افزود: «ما آلاباما را دوست داریم. من در این ایالت با اختلاف ۴۷ امتیاز پیروز شدم؛ البته این مسئله دلیل تصمیم من نبود.»
این تصمیم، جهتگیری دولت بایدن در سال ۲۰۲۳ را معکوس میکند؛ دولتی که «کلرادو اسپرینگز» را بهعنوان خانه دائمی این فرماندهی انتخاب کرده بود. بر اساس برآورد مقامهای دفاعی، انتقال مقر فرماندهی فضایی که از دسامبر ۲۰۲۳ بهطور کامل عملیاتی شده، صدها میلیون دلار هزینه دربر خواهد داشت و سه تا چهار سال زمان خواهد برد.
انتقادها و دلایل ترامپ
ترامپ بار دیگر موضوع مورد علاقهاش، یعنی رأیگیری پستی در کلرادو را پیش کشید و گفت: «مشکل بزرگ کلرادو این است که رأیگیریشان تماما پستی است؛ بنابراین انتخاباتشان بهطور خودکار فاسد است.»
او تاکید کرد ایالتها باید همان کاری را انجام دهند که دولت فدرال میگوید.
این موضعگیری بار دیگر اتهامهای ترامپ درباره «تقلب انتخاباتی» را برجسته کرد؛ ادعاهایی که از سال ۲۰۲۰ تاکنون بارها تکرار شده اما هیچ مدرک معتبری برای آن ارائه نشده است.
همه اعضای کنگره کلرادو، شامل چهار جمهوریخواه و سه دموکرات، در بیانیهای مشترک این جابهجایی را «خطری جدی برای امنیت ملی» خواندند و تاکید کردند: «انتقال مقر فرماندهی فضایی سالها آمریکا را عقب میاندازد، میلیاردها دلار از مالیاتدهندگان هدر میدهد و به چین، روسیه، ایران و کره شمالی برتری میدهد.»
چرا آلاباما؟
هانتسویل در آلاباما خانه مرکز پروازهای فضایی مارشال ناسا و صنایع دفاعی بزرگی چون «لاکهید مارتین» و «التری هریس» است. لابی گسترده مقامهای این ایالت طی سالهای گذشته با این هدف انجام شد که این شهر به پایگاه اصلی فرماندهی فضایی بدل شود.
بازرس کل پنتاگون در گزارشی در آوریل ۲۰۲۵ تصریح کرد که هرچند انتقال مقر میتواند با «ریسکهای عملیاتی» همراه باشد، اما به دلیل هزینههای پایینتر نیروی انسانی و ساختوساز در آلاباما، حدود ۴۲۶ میلیون دلار صرفهجویی مالی به همراه دارد.
اهمیت فرماندهی فضایی
فرماندهی فضایی آمریکا نخستین بار در دهه ۱۹۸۰ تاسیس شد و پس از ادغام با فرماندهی راهبردی، در سال ۲۰۱۹ به دستور ترامپ دوباره احیا شد. این نهاد مسئول هماهنگی عملیاتهای نظامی ایالات متحده در فضا، دفاع از ماهوارههای آمریکایی و بخشی از سامانههای دفاع موشکی است.
اهمیت این حوزه طی سالهای اخیر بهویژه با پیشرفتهای سریع چین و روسیه در فناوریهای ماهوارهای و ضدماهوارهای افزایش یافته است. ژنرالهای آمریکایی بارها هشدار دادهاند که فضا اکنون به میدان رقابت جدی میان قدرتهای جهانی بدل شده است.
انتقال فرماندهی فضایی آمریکا از کلرادو به آلاباما، هم یک پیروزی سیاسی برای نمایندگان جمهوریخواه آلاباما بهویژه مایک راجرز، رییس کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان است و هم نشانهای از سبک سیاستورزی دونالد ترامپ؛ سبکی که همواره تصمیمهای راهبردی را با ملاحظات سیاسی و انتخاباتی گره میزند.
با این حال، منتقدان میگویند چنین تغییر پرهزینه و زمانبری میتواند هم امنیت ملی ایالات متحده را در برابر تهدیدهای فزاینده چین و روسیه به خطر بیندازد و هم نمونهای تازه از «سیاسیکردن ارتش» به دست ترامپ باشد؛ روندی که به باور آنان پیامدهای بلندمدتی برای جایگاه آمریکا در عرصه جهانی خواهد داشت.
