دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، سهشنبه اعلام کرد که مقر فرماندهی فضایی آمریکا (U.S. Space Command) از کلرادو به آلاباما منتقل خواهد شد؛ تصمیمی که بلافاصله واکنشهای سیاسی گستردهای بههمراه داشت و از سوی بسیاری از مقامهای کلرادو «ضربهای به امنیت ملی آمریکا» توصیف شد.
به گزارش رویترز، ترامپ در حضور نمایندگان آلاباما در کنگره و در کاخ سفید گفت: «خوشحالم اعلام کنم که مقر فرماندهی فضایی ایالات متحده به مکانی زیبا به نام هانتسویل در آلاباما منتقل خواهد شد.»
او افزود: «ما آلاباما را دوست داریم. من در این ایالت با اختلاف ۴۷ امتیاز پیروز شدم؛ البته این مسئله دلیل تصمیم من نبود.»
این تصمیم، جهتگیری دولت بایدن در سال ۲۰۲۳ را معکوس میکند؛ دولتی که «کلرادو اسپرینگز» را بهعنوان خانه دائمی این فرماندهی انتخاب کرده بود. بر اساس برآورد مقامهای دفاعی، انتقال مقر فرماندهی فضایی که از دسامبر ۲۰۲۳ بهطور کامل عملیاتی شده، صدها میلیون دلار هزینه دربر خواهد داشت و سه تا چهار سال زمان خواهد برد.
انتقادها و دلایل ترامپ
ترامپ بار دیگر موضوع مورد علاقهاش، یعنی رأیگیری پستی در کلرادو را پیش کشید و گفت: «مشکل بزرگ کلرادو این است که رأیگیریشان تماما پستی است؛ بنابراین انتخاباتشان بهطور خودکار فاسد است.»
او تاکید کرد ایالتها باید همان کاری را انجام دهند که دولت فدرال میگوید.
این موضعگیری بار دیگر اتهامهای ترامپ درباره «تقلب انتخاباتی» را برجسته کرد؛ ادعاهایی که از سال ۲۰۲۰ تاکنون بارها تکرار شده اما هیچ مدرک معتبری برای آن ارائه نشده است.
همه اعضای کنگره کلرادو، شامل چهار جمهوریخواه و سه دموکرات، در بیانیهای مشترک این جابهجایی را «خطری جدی برای امنیت ملی» خواندند و تاکید کردند: «انتقال مقر فرماندهی فضایی سالها آمریکا را عقب میاندازد، میلیاردها دلار از مالیاتدهندگان هدر میدهد و به چین، روسیه، ایران و کره شمالی برتری میدهد.»
چرا آلاباما؟
هانتسویل در آلاباما خانه مرکز پروازهای فضایی مارشال ناسا و صنایع دفاعی بزرگی چون «لاکهید مارتین» و «التری هریس» است. لابی گسترده مقامهای این ایالت طی سالهای گذشته با این هدف انجام شد که این شهر به پایگاه اصلی فرماندهی فضایی بدل شود.
بازرس کل پنتاگون در گزارشی در آوریل ۲۰۲۵ تصریح کرد که هرچند انتقال مقر میتواند با «ریسکهای عملیاتی» همراه باشد، اما به دلیل هزینههای پایینتر نیروی انسانی و ساختوساز در آلاباما، حدود ۴۲۶ میلیون دلار صرفهجویی مالی به همراه دارد.
اهمیت فرماندهی فضایی
فرماندهی فضایی آمریکا نخستین بار در دهه ۱۹۸۰ تاسیس شد و پس از ادغام با فرماندهی راهبردی، در سال ۲۰۱۹ به دستور ترامپ دوباره احیا شد. این نهاد مسئول هماهنگی عملیاتهای نظامی ایالات متحده در فضا، دفاع از ماهوارههای آمریکایی و بخشی از سامانههای دفاع موشکی است.
اهمیت این حوزه طی سالهای اخیر بهویژه با پیشرفتهای سریع چین و روسیه در فناوریهای ماهوارهای و ضدماهوارهای افزایش یافته است. ژنرالهای آمریکایی بارها هشدار دادهاند که فضا اکنون به میدان رقابت جدی میان قدرتهای جهانی بدل شده است.
انتقال فرماندهی فضایی آمریکا از کلرادو به آلاباما، هم یک پیروزی سیاسی برای نمایندگان جمهوریخواه آلاباما بهویژه مایک راجرز، رییس کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان است و هم نشانهای از سبک سیاستورزی دونالد ترامپ؛ سبکی که همواره تصمیمهای راهبردی را با ملاحظات سیاسی و انتخاباتی گره میزند.
با این حال، منتقدان میگویند چنین تغییر پرهزینه و زمانبری میتواند هم امنیت ملی ایالات متحده را در برابر تهدیدهای فزاینده چین و روسیه به خطر بیندازد و هم نمونهای تازه از «سیاسیکردن ارتش» به دست ترامپ باشد؛ روندی که به باور آنان پیامدهای بلندمدتی برای جایگاه آمریکا در عرصه جهانی خواهد داشت.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سهشنبه ۱۱ شهریور در مصاحبه با خبرنگاران در کاخ سفید گفت که این گروه که از سوی آمریکا بهعنوان «سازمان تروریستی خارجی» شناخته شده و زیر نظر نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، فعالیت میکند، در «قتلعام، قاچاق مواد مخدر، قاچاق جنسی و اقدامات خشونتآمیز و تروریستی در آمریکا و نیمکره غربی» نقش داشته است.
ترامپ افزود این حمله زمانی انجام شد که این افراد در آبهای بینالمللی در حال انتقال محموله مواد مخدر بهسوی آمریکا بودند.
به گفته او، در این حمله ۱۱ نفر کشته شدند و هیچ یک از نیروهای آمریکا آسیب ندیدند.
رییسجمهوری آمریکا هشدار داد: «این پیام روشنی برای هر کسی است که حتی به فکر آوردن مواد مخدر به ایالات متحده است. مراقب باشید.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که ترامپ برای تحقق وعده خود مبنی بر تشدید مقابله با کارتلهای مواد مخدر، چندین ناو را به جنوب دریای کارائیب گسیل داشته است.
ترامپ برخورد با کارتلهای مواد مخدر را بخشی از تلاش گستردهتر دولتش برای محدود کردن مهاجرت و تامین امنیت مرزهای جنوبی آمریکا توصیف کرده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز ۱۱ شهریور گفت: «ارتش ایالات متحده عملیاتی مرگبار را در دریای کارائیب جنوبی علیه یک شناور حامل مواد مخدر که از ونزوئلا حرکت کرده بود، انجام داد.»
روبیو افزود این قایق تحت کنترل گروهی بود که واشینگتن آن را بهعنوان یک سازمان تروریستی قاچاق مواد مخدر طبقهبندی کرده است.
خبرگزاری رویترز نوشت به نظر میرسد این نخستین عملیات نظامی از این دست در منطقه به شمار میرود.
مادورو و بسیج شبهنظامیان
نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، ۱۰ شهریور آمریکا را متهم کرد که با اعزام ناوهای جنگی به دریای کارائیب، در پی تغییر رژیم ونزوئلا است.
مادورو خطاب به خبرنگاران، مقامهای دولتی و افسران ارتش در کاراکاس گفت: «آنها با تهدید نظامی در پی تغییر رژیم هستند.»
او افزود: «ونزوئلا با بزرگترین تهدیدی روبهرو است که در ۱۰۰ سال گذشته در قاره ما دیده شده است. وضعیتی مانند این هرگز تجربه نشده بود.»
مادورو همچنین از بسیج ۴.۵ میلیون نیروی شبهنظامی برای مقابله با اقدامات آمریکا خبر داد.
دیگر مقامهای ونزوئلا، از جمله دیوسدادو کابیو، وزیر کشور، نیز در روزهای اخیر هشدار دادهاند واشینگتن با این اقدام امنیت ونزوئلا را تهدید میکند و هدف واقعی آن توجیه مداخله نظامی علیه کاراکاس است.
مادورو از سال ۲۰۱۳ و پس از مرگ هوگو چاوز، قدرت را در ونزوئلا در دست دارد. این کشور در دوران ریاستجمهوری مادورو، شاهد فروپاشی اقتصادی و مهاجرت حدود یکسوم از جمعیت ۲۸ میلیونی خود بوده است.
ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، آبانماه ۱۴۰۳ گفت سیاستهای ترامپ میتواند زمینه را برای خروج مادورو از قدرت در ونزوئلا فراهم آورد و دموکراسی را در این کشور نجات دهد.
ونزوئلا یکی از متحدان اصلی حکومت ایران به شمار میرود. در سالهای اخیر، مواضع سیاسی تهران و کاراکاس و همچنین تحریمهای نفتی واشینگتن علیه این دو، موجبات نزدیکی بیش از پیش آنها را فراهم آورده است.
روزنامه اسرائیل هیوم دیماه سال گذشته گزارش داد جمهوری اسلامی بهدنبال افزایش نفوذ خود در آمریکای لاتین، بهویژه ونزوئلا، است و توافقنامه همکاری ۲۰ ساله میان تهران و کاراکاس در ژوئن سال ۲۰۲۴ نهایی شده است.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، در تازهترین پیام ویدیویی شبانه خود هشدار داد که روسیه در حال تجمیع مجدد نیروهای نظامی در برخی بخشهای خطوط مقدم جبهه است. او این اقدام را نشانهای دیگر از مخالفت روسیه با صلح دانست و تاکید کرد که مسکو همچنان به حملات هوایی و پهپادی علیه اهداف غیرنظامی در اوکراین ادامه میدهد.
زلنسکی گفت: «اکنون شاهد تجمیع دوباره نیروهای روسی در مناطق مشخصی از جبهه هستیم. او [پوتین] حاضر نیست به صلح تن دهد.» او افزود که تنها در یک شبانهروز اخیر، بیش از ۱۵۰ پهپاد روسی بهسوی اوکراین پرتاب شده و در ساعات صبح و عصر همان روز، دهها حمله دیگر نیز ثبت شده است.
رئیسجمهوری اوکراین همچنین سفر اخیر ولادیمیر پوتین به چین و دیدارش با شی جینپینگ و کیم جونگ اون را بخشی از «نمایش دیپلماتیکی» خواند که هدف آن تحریف واقعیتهای جنگ و انکار مسئولیت کرملین در آغاز آن است. او گفت: «پوتین در چین همچنان وانمود میکند که مسئول جنگ نیست و روایتهای ساختگی ارائه میدهد.»
زلنسکی بار دیگر از پیشنهاد دونالد ترامپ برای برگزاری دیدار مستقیم با پوتین حمایت کرد و آن را گامی مهم در مسیر پایان جنگ دانست. با این حال، مسکو اعلام کرده که هنوز دستور کار مشخصی برای چنین نشستی تعیین نشده است.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، روز سهشنبه در گفتوگویی رادیویی اعلام کرد که از ولادیمیر پوتین «بسیار ناامید» شده و افزود دولت او در حال بررسی اقدامات جدیدی برای کاهش تلفات انسانی در جنگ اوکراین است. ترامپ همچنین گفت که نگران نزدیکی سیاسی میان چین و روسیه نیست و افزود: «ما قویترین ارتش جهان را داریم. آنها هرگز علیه ما از ارتششان استفاده نمیکنند.»
ترامپ طی هفتههای اخیر میزبان پوتین در آلاسکا و همچنین میزبان زلنسکی و رهبران ناتو در کاخ سفید بوده است. او گفته که در حال برنامهریزی برای نشستی سهجانبه میان خود، زلنسکی و پوتین است؛ هرچند تاکنون موانع دیپلماتیکی از سوی مسکو مانع تحقق این دیدار شده است.
رئیسجمهوری آمریکا همچنین به زلنسکی اطمینان داده که واشینگتن در هر توافقی، امنیت اوکراین را تضمین خواهد کرد. در عین حال، او بار دیگر تهدید کرده در صورت نبود پیشرفت در مذاکرات صلح، تحریمهای بیشتری علیه روسیه وضع خواهد شد.
در حال حاضر روسیه حدود ۲۰ درصد از خاک اوکراین را در اشغال خود دارد. ترامپ پیشتر گفته بود که تبادل سرزمینی ممکن است بخشی از راهحل نهایی باشد—موضوعی که دولت اوکراین با آن مخالفت کرده، هرچند برخی مقامات تلویحاً پذیرفتهاند که ناچار به پذیرش برخی واقعیتهای میدانی خواهند بود.
در این میان، رئیسجمهوری چین نیز ضمن میزبانی از پوتین، از او بهعنوان «دوست قدیمی» یاد کرده است. او همچنین دیداری با نخستوزیر هند، نارندرا مودی، داشته؛ کشوری که بهدلیل ادامه واردات نفت روسیه، از سوی ترامپ مورد انتقاد قرار گرفته است.
در شرایطی که حملات پهپادی روسیه شدت گرفته و تلاشهای دیپلماتیک برای دستیابی به صلح با بنبست مواجه شده، آینده جنگ اوکراین بیش از هر زمان دیگری مبهم و پرمخاطره به نظر میرسد.
متیو ویتاکر، سفیر ایالات متحده در ناتو، سهشنبه ۱۱ شهریور در مصاحبه با بلومبرگ گفت: «رئیسجمهوری ترامپ تاکنون بر چین تعرفهای وضع نکرده است، زیرا مذاکرات با این کشور همچنان ادامه دارد. و جنگ اوکراین نیز بیتردید بخشی از این گفتوگوها است.»
او به احتمال اثرگذاری سیاستهای تعرفهای پرداخت و افزود آخرین بار در جریان جنگ تعرفهای متقابل میان پکن و واشینگتن، این روند به اعمال تعرفههای ۱۴۵ درصدی از سوی هر دو طرف انجامید.
با این حال، ویتاکر به پیچیدگی استفاده از اهرمهای اقتصادی اذعان کرد و هشدار داد: «این شیوه نه مساله تجارت با چین را حل خواهد کرد و نه جنگ روسیه و اوکراین را.»
رئیسجمهوری ایالات متحده بارها هشدار داده در صورت عدم دستیابی کییف و مسکو به توافقی برای پایان دادن به جنگ، خریداران نفت روسیه با تحریمهای ثانویه مواجه خواهند شد.
این در حالی است که اقدامات عملی واشینگتن تاکنون صرفا به اعمال تعرفه بر واردات نفت خام روسیه از سوی هند محدود شده و چین مشمول این تدابیر نشده است.
دولت ترامپ پنجم شهریور تعرفه کالاهای وارداتی از هند را به ۵۰ درصد افزایش داد.
تعرفههای ثانویه به مجازاتهایی اشاره دارند که نه بر هدف اصلی تحریم، بلکه بر طرفهای ثالث، مانند شرکتها، بانکها یا حتی دولتهایی اعمال میشوند که با کشور یا نهاد تحریمشده، تجارت یا همکاری میکنند.
آیا ملاحظات تجاری برای ترامپ بر خاتمه جنگ اوکراین اولویت دارد؟
سفیر ایالات متحده در ناتو در ادامه مصاحبه خود با بلومبرگ گفت ترامپ میداند در برابر چین «کارتهایی برای بازی در اختیار دارد» و ممکن است در صورت لزوم، تعرفههایی را علیه پکن وضع کند.
ویتاکر افزود تعرفههای تنبیهی علیه هند به «تغییر محاسبات» این کشور در خصوص خرید انرژی از روسیه منجر شده، اما این اقدامات احتمالا به تقویت روابط تجاری میان واشینگتن و دهلی نو نخواهد انجامید.
پیشتر در ۲۰ مرداد، ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی آتشبس تعرفهای با چین را بهمدت ۹۰ روز دیگر تمدید کرد.
بلومبرگ نوشت اظهارات ویتاکر نشان میدهد که تمرکز ترامپ بر رفع ناترازیهای تجاری آمریکا میتواند گزینههای او برای پایان دادن به جنگ اوکراین را محدود کند.
بر اساس این گزارش، رهبران فرانسه و آلمان صبر خود را در برابر عدم تمایل ترامپ برای «مواجهه آشکار» با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، جهت خاتمه دادن به جنگ اوکراین از دست دادهاند و خواهان اعمال تحریمهای ثانویه شدهاند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، قرار است پنجشنبه ۱۳ شهریور نشستی مشترک با حضور ولودیمیر زلنسکی، همتای اوکراینی خود، برگزار کند.
شماری از رهبران کشورهای متحد کییف نیز قرار است در این نشست بهصورت حضوری و مجازی شرکت کنند. با این حال، تاکنون گزارشی در خصوص مشارکت ترامپ در این نشست منتشر نشده است.
به گزارش هاآرتص، تلاشهای دولت لبنان برای آغاز فرایند خلع سلاح حزبالله در سایه فشارهای واشینگتن، با مانعتراشیهای سیاسی داخلی و مقاومت صریح این گروه شیعی روبرو شده است. در حالیکه قرار بود کابینه لبنان در روز سهشنبه ۲ سپتامبر طرح ارتش برای خلع سلاح را بررسی کند، نبود توافق و هماهنگی میان جناحهای سیاسی، جلسه را تا روز جمعه به تعویق انداخت.
این روزنامه اسرائیلی با اشاره به اهمیت تاریخی این تحول نوشت که اگر اجرای طرح خلع سلاح آغاز شود، شاید بزرگترین اتفاق امنیتی لبنان از زمان پایان جنگ داخلی در سال ۱۹۹۰ باشد. بر اساس تصمیم دولت لبنان، ارتش باید تا پایان ماه اوت طرح عملیاتی خلع سلاح را برای ارائه به کابینه، نماینده آمریکا تام باراک، و بهطور غیررسمی اسرائیل آماده میکرد. اما هنوز نه محتوای کامل طرح منتشر شده و نه حمایت همهجانبهای برای آن جلب شده است.
به گزارش منابع لبنانی، طرح پیشنهادی ارتش شامل اجرای مرحلهای عملیات خلع سلاح در دو منطقه شمال و جنوب رود لیتانی است، بدون آنکه ضربالاجل مشخصی تعیین شده باشد. در این طرح، تعداد نیروهای لازم، نوع تسلیحات مورد نیاز و بودجه لازم ذکر شده؛ اما چالش اصلی نه لجستیکی، که سیاسی است.
مقاومت حزبالله و تاکید بر راهبرد دفاع ملی
هاآرتص مینویسد نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، به صراحت اعلام کرده که این گروه قصد خلع سلاح ندارد و تنها در چارچوب یک «راهبرد دفاع ملی» حاضر به گفتوگو است. اما مشخص نیست منظور از این راهبرد چیست و آیا حزبالله حاضر است به ارتش ملی بپیوندد یا همچنان بهعنوان یک نیروی مستقل فعالیت خواهد کرد.
در سوی دیگر، نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان و رهبر جنبش امل، که از جانب حزبالله با دولت و ایالات متحده در مذاکره است، راهبردی متفاوت پیشنهاد کرده است. بری در یک گفتوگوی تلویزیونی پیشنهاد باراک را «دیکتهای برای رضایت اسرائیل» خواند، اما در عین حال اعلام کرد که حاضر است درباره آینده سلاحهای حزبالله در قالب «گفتوگویی آرام و بر اساس قانون اساسی» گفتوگو کند.
او تصریح کرده که این فرایند باید بر اساس سخنرانی تحلیف رئیسجمهوری، ژوزف عون، و تصمیمات کابینه باشد؛ تصمیماتی که در آن دولت، تنها مرجع قانونی در کنترل سلاحها شناخته شده است.
واشینگتن، تهدید اسرائیل و آینده لبنان
هاآرتص در ادامه به فشارهای آمریکا برای الزام دولت لبنان به اقدام عملی اشاره میکند. طبق این گزارش، تام باراک بارها تهدید کرده در صورت عدم پیشرفت ملموس، آمریکا از روند مذاکرات خارج خواهد شد؛ تهدیدی که معنای تلویحیاش، چراغ سبز به اسرائیل برای تجدید درگیری نظامی است.
به نوشته این روزنامه، آمریکا سرانجام تصمیم مورد نظر خود را از کابینه لبنان گرفت و در ازای آن از اسرائیل خواست عملیاتهای نظامی در خاک لبنان را محدودتر کند. بنیامین نتانیاهو نیز اخیراً با لحنی نرمتر اعلام کرده که در صورت اقدام ارتش لبنان برای اجرای طرح خلع سلاح، اسرائیل نیز اقدامات متقابل از جمله کاهش تدریجی حضور در جنوب لبنان را در نظر خواهد گرفت.
امیدهای نقش برآبشده لبنان به عقبنشینی اسرائیل
با این حال، هاآرتص مینویسد که امید دولت لبنان به عقبنشینی فوری حتی نمادین اسرائیل از پنج نقطه مورد مناقشه، بینتیجه مانده است. لبنان میگوید موضوع فقط پنج نقطه نیست، بلکه بیش از ۳۰ روستا در جنوب کشور هستند که ساکنان آنها بهدلیل حضور نیروهای اسرائیلی امکان بازگشت ندارند.
این روزنامه نتیجهگیری میکند که نقاط مورد مناقشه، نه اهمیت نظامی، بلکه ارزش چانهزنی سیاسی دارند و مانعی جدی در مذاکرات بین حزبالله و دولت هستند.
در چنین شرایطی، به نظر میرسد گزینهای که نبیه بری تحت عنوان «گفتوگوی آرام و مورد توافق» مطرح کرده، و رئیسجمهور لبنان نیز به آن متمایل است، مسیر محتمل دولت برای اجتناب از درگیری مستقیم نظامی باشد؛ مسیری که البته میتواند اجرای واقعی طرح خلع سلاح را برای مدت نامعلومی به تعویق بیندازد.
