بیش از دو ماه از جنگ اسرائیل با حکومت ایران گذشته و با وجود تدارک نزدیک به بیستساله اسرائیل برای این درگیری و دستاوردهای مهم نظامیاش از جمله حملات به تاسیسات هستهای ایران، این جنگ بهسرعت از دستور کار عمومی خارج شده است.
به گزارش روزنامه اسرائیلی هاآرتص، اگرچه بنیامین نتانیاهو توانست در این مسیر دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده را نیز با خود همراه کند، اما پیامدهای داخلی و تلفات ناشی از موشکهای حکومت ایران بر جبهه داخلی اسرائیل باعث شده دستاوردهای نظامی هنوز به موفقیت سیاسی تبدیل نشوند.
در همین حال، روز پنجشنبه تحول تازهای رخ داد: اتحادیه اروپا به همراه فرانسه، آلمان و بریتانیا—که همگی از امضاکنندگان توافق هستهای ۲۰۱۵ با جمهوری اسلامی بودند—به ایالات متحده اطلاع دادند که قصد دارند مکانیسم ماشه را فعال کنند. این اقدام، به معنای بازگشت خودکار تحریمهای پیشابرجامی علیه جمهوری اسلامی ایران است، اقدامی که در واکنش به امتناع تهران از آغاز دوباره مذاکرات برای توافق جدید با دولت ترامپ و همچنین ممانعت از دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی صورت میگیرد.
هاآرتص به نقل از الی لوایت، پژوهشگر ارشد در بنیاد کارنگی و مرکز بلفر دانشگاه هاروارد، مینویسد که مکانیسم ماشه برای به تعلیق درآوردن تحریمها طراحی شده بود، اما همزمان امکان بازگشت آنها را حفظ کرده است. لوایت گفت: «اگر فعال شود، این تحریمها ظرف یک ماه اجرا میشوند و همین مدت زمان محدودی برای گفتوگو بین طرفین باقی میگذارد.»
به گفته لوایت، مذاکرات اخیر عمدتاً بر تلاش برای تمدید مهلت اجرای مکانیسم تمرکز داشتهاند. پیشنهادی از سوی روسیه به شورای امنیت سازمان ملل ارائه شده که در صورت موافقت، اجرای تحریمها شش ماه به تعویق خواهد افتاد.
او همچنین تاکید کرد که نگرانی اصلی غرب، مربوط به ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ایران با خلوص ۶۰ درصد است که گمان میرود در تونلهای سایت اصفهان نگهداری میشود؛ سایتی که ورودیهای آن در حملات هوایی اخیر اسرائیل مسدود شده است. پیشنهاد مطرحشده، دادن دسترسی آژانس در ازای تعویق تحریمها است.
در کنار این تنشها، اسرائیل همچنان با شبکه نفوذ منطقهای حکومت ایران مقابله میکند. در حالی که حکومت جدید دمشق تا حدی از ایران فاصله گرفته، اما سوریه همچنان مقادیر زیادی تسلیحات در اختیار دارد. طبق گزارشها، یگان ویژه ارتش اسرائیل به یکی از پایگاههای نظامی در جنوب دمشق حمله کرده و بدون تلفات عقبنشینی کرده است؛ ارتش اسرائیل از اظهارنظر درباره این عملیات خودداری کرده است.
در عرصه دیگر، حملات موشکی حوثیها از یمن به سمت اسرائیل ادامه دارد. به گزارش هاآرتص، گرچه بسیاری از اسرائیلیها این حملات را مزاحمتی سطحی میدانند، اما این موشکها باعث میشوند اسرائیل مجبور به استفاده از موشکهای رهگیر گرانقیمت و محدود شود. حوثیها همچنین به شلیک موشکهای مجهز به کلاهک خوشهای روی آوردهاند که رهگیری آنها دشوارتر است. هدف مکرر این حملات، فرودگاه بنگوریون است که هرگونه آسیب به باند آن میتواند پروازهای شرکتهای خارجی به اسرائیل را بار دیگر مختل کند—پروازهایی که هنوز از اثرات جنگ ایران بازیابی کامل نشدهاند.
در پایان گزارش، هاآرتص هشدار میدهد که اگر جمهوری اسلامی ایران خود را در بنبست ببیند، ممکن است پروژه هستهای خود را از سر بگیرد و حتی ساخت سلاح هستهای را آغاز کند. این سناریو در حالی مطرح میشود که جامعه بینالمللی بار دیگر وارد مرحله تازهای از دیپلماسی و فشار بر حکومت ایران شده است.
تایمز اسرائیل گزارش داد که ارتش اسرائیل این عملیات را بخشی از مجموعهای از اقدامات علیه حزبالله و در واکنش به نقض توافقات آتشبس از سوی این گروه توصیف کرده است.
ارتش اسرائیل با انتشار بیانیهای اعلام کرد معتوق در دوران جنگ ۱۴ ماهه اخیر میان اسرائیل و حزبالله، چندین طرح «تروریستی» علیه اسرائیل را طراحی و اجرا کرده بود. بهنوشته این رسانه، هدف حمله اخیر منطقهای در شمال رودخانه لیتانی بوده است؛ جایی که بر اساس توافقات، حزبالله مجاز به استقرار نظامی در آن نیست.
ویدیوهایی از محل حمله که توسط رسانه «لاورینت تودی» منتشر شده، خودرویی کاملاً منهدمشده را نشان میدهد که ظاهراً هدف حمله قرار گرفته بود.
مقامات اسرائیلی این حمله را در چارچوب اجرای توافق آتشبس ۲۷ نوامبر اعلام کردند که بر اساس آن ارتش لبنان موظف شده با کمک ناظران سازمان ملل، زیرساختهای نظامی حزبالله را در جنوب این کشور جمعآوری کند.
در همین حال، لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه پس از سفر به لبنان و بازگشت به تلآویو گفت: «اگر نتوانیم به راهحلی مسالمتآمیز برای خلعسلاح حزبالله برسیم، باید گزینه نظامی را مدنظر قرار دهیم.» او خواستار حمایت واشینگتن از ارتش لبنان در این مسیر شد و تاکید کرد که «خلعسلاح حزبالله به نفع امنیت آمریکاست.»
سلسله عملیاتهای اسرائیل در جنوب سوریه
ارتش اسرائیل همچنین از عملیات جداگانهای در جنوب سوریه در پنجشنبه شب خبر داد. به گفته مقامات ارتش، نیروهای تیپ ۲۲۶ چترباز ذخیره، با همکاری یگان ۵۰۴ اطلاعات نظامی و تحت فرماندهی لشکر منطقهای ۲۱۰ بشان، به عملیات شناسایی و دستگیری افرادی متهم به طراحی حملات علیه اسرائیل پرداختند. در جریان این عملیات، مقادیری سلاح کشف و چند مظنون بازداشت شدند.
با این حال، ارتش اسرائیل درباره گزارش رسانههای دولتی سوریه مبنی بر حمله کماندوهای اسرائیلی به یک پایگاه نظامی در حوالی دمشق، واکنشی نشان نداد.
اسرائیل سال گذشته و پس از سقوط حکومت بشار اسد، بخشهایی از منطقه حائل با سوریه را بهدلیل نگرانی از نفوذ نیروهای وابسته به حکومت ایران، در کنترل خود گرفته است.
در تحولی مرتبط، سه نماینده کنگره آمریکا پس از سفر به دمشق، در بیانیهای حملات اسرائیل به خاک سوریه را «بیثباتکننده» خواندند و مدعی شدند دولت سوریه برای گفتوگو با اسرائیل آماده است. این بیانیه تاکید کرده که «فرصت صلح با دمشق ممکن است برای همیشه باقی نماند.»
شبکه ۱۲ اسرائیل به نقل از منابع امنیتی اعلام کرد هدف این حمله، محل برگزاری نشستی کابینهمانند از مقامهای ارشد نظامی و سیاسی حوثیها بود که در آن وزیر دفاع، رییس ستاد کل، و دیگر چهرههای بلندپایه حضور داشتند. بر اساس این گزارش، وزیر دفاع و رییس ستاد کل حوثیها اندکی پیش از حمله به محل جلسه رسیده بودند و به نظر میرسد در جریان انفجار کشته شده باشند. این ارزیابی هنوز نهایی نیست و ارتش اسرائیل اعلام کرده همچنان در حال بررسی دقیق نتایج حمله است.
در همین حال، رسانههای یمنی مخالف حوثیها نیز گزارش دادهاند که احمد غالب الرهوی، نخستوزیر دولت تحت کنترل این گروه، در حمله روز پنجشنبه کشته شده است. شبکه الجمهوریه، مستقر در عدن، روز جمعه ۷ شهریور (۲۹ اوت) به نقل از منابع محلی اعلام کرد الرهوی در آپارتمانی در محله بیتبوس صنعا هدف حمله قرار گرفته است. روزنامه «عدنالغد» نیز ضمن تایید این خبر نوشت که چند تن از همراهان او نیز جان باختهاند.
الرهوی حدود یک سال بهعنوان نخستوزیر در دولت حوثیها، که مشروعیت بینالمللی ندارد، مشغول به کار بود و نقش او عمدتاً اداری تلقی میشد.
به گزارش وبسایت امنیتی دیفنسلاین، در جریان این حمله هوایی، ساختمانی در یک مجتمع امنیتی مجاور کاخ ریاستجمهوری نیز هدف قرار گرفت و احتمالا شماری دیگر از مقامهای ارشد حوثی در آن مکان کشته شدند.
نیروی هوایی اسرائیل حملات خود را همزمان با سخنرانی تلویزیونی عبدالملک الحوثی، رهبر این گروه، انجام داد. با این حال به نظر میرسد او در محل حمله حضور نداشته است.
در حمله به جلسه رهبری حوثیها از ۱۰ موشک یکتنی استفاده شد که به گفته رسانههای اسرائیلی، بیش از ۱۰ مقام ارشد این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران در آن حضور داشتند.
ارتش اسرائیل تایید کرده که یک هدف نظامی متعلق به «رژیم تروریستی حوثی» را در صنعا هدف قرار داده است. یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، به همراه ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش، و دیگر فرماندهان ارشد، پس از مشورت با نخستوزیر بنیامین نتانیاهو، دستور این عملیات را صادر کردند.
کاتز در بیانیهای هشدارآمیز گفت: «همانطور که به حوثیها هشدار داده بودیم: پس از طاعون تاریکی، نوبت طاعون نخستزادگان است. هر کس علیه اسرائیل دست بلند کند، دستش قطع خواهد شد.»
این دومین حمله هوایی اسرائیل به یمن در هفته جاری است. در حمله روز یکشنبه نیز ۱۴ جنگنده ارتش اسرائیل حدود ۴۰ مهمات را به اهداف نظامی در منطقه صنعا پرتاب کردند، از جمله مجتمع ریاستجمهوری، نیروگاههای عسیر و حزاز، و مخازن سوخت حوثیها.
ارتش اسرائیل هدف از این حملات را واکنش به حملات مکرر موشکی و پهپادی حوثیها به خاک اسرائیل عنوان کرده است.
بهنوشته خبرگزاری رویترز، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده پنجشنبه در نامهای رسمی به مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، اعلام کرد که قصد دارد بودجه تخصیصیافته به ۱۵ برنامه بینالمللی را متوقف کند.
این بودجه که توسط کنگره تصویب شده بود، شامل کمکهای خارجی، تامین مالی عملیات صلحبانی سازمان ملل و طرحهای ترویج دموکراسی در خارج از کشور است که بخش عمده آن زیر نظر آژانس توسعه بینالمللی آمریکا (یواساید) اداره میشد. این نهاد در دوره زمامداری ترامپ بهشدت تضعیف شده بود.
این اقدام در حالی صورت گرفته که بهگفته کاخ سفید، ترامپ از سازوکار موسوم به «لغو در جیب» استفاده کرده که امکان تعلیق بودجه بدون تایید کنگره را فراهم میکند. این راهکار آخرینبار در سال ۱۹۷۷ استفاده شده بود.
راسل ووت، مدیر دفتر بودجه ترامپ، گفته رئیسجمهوری میتواند تا ۴۵ روز کاری این بودجه را معلق نگه دارد، تا موعد پایان سال مالی در ۳۰ سپتامبر بدون مصرف بماند.
استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل، ضمن تایید اینکه بخشی از این بودجه مربوط به برنامههای حافظ صلح این نهاد بوده، گفت: «این تصمیم، شرایط مالی ما را دشوارتر خواهد کرد، اما از مقامهای آمریکایی برای دریافت جزئیات بیشتر پیگیری خواهیم کرد.»
با اینکه برخی جمهوریخواهان از کاهش هزینهها در هر شکل آن حمایت کردهاند، سوزان کالینز، سناتور جمهوریخواه ایالت مین و رئیس کمیته اعتبارات سنا، این اقدام ترامپ را «نقض قانون» دانست و تاکید کرد که راه مناسب برای کاهش هزینهها، همکاری دوجانبه در فرآیند سالانه تخصیص بودجه است.
چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا نیز هشدار داد که هدف ترامپ از این اقدام، سوقدادن دولت به تعطیلی در پایان سپتامبر است. او در بیانیهای گفت: «جمهوریخواهان نباید به مُهر تاییدی برای این ویرانی تبدیل شوند.»
تعلیق بودجه پروژههای آزادی اینترنت در ایران
روزنامه واشینگتنپست از احتمال توقف پروژههای مرتبط با آزادی اینترنت در ایران خبر داده است. این پروژهها که بودجه آنها از سوی وزارت خارجه آمریکا تامین میشد، تاکنون نقش مهمی در تسهیل دسترسی کاربران ایرانی به اطلاعات آزاد داشتهاند.
در این گزارش، مورا نامدار، دستیار موقت وزیر خارجه در امور خاور نزدیک، عامل کلیدی در توقف جریان بودجه معرفی شده است؛ اقدامی که برخی آن را وتوی شخصی و سیاسی او توصیف کردهاند.
با وجودی که وزارت خارجه دلیل رسمی این توقف را «بازبینی کمکهای خارجی» اعلام کرده، منابع آگاه به واشینگتنپست گفتهاند این تصمیم میتواند منجر به تعطیلی برنامههایی شود که دسترسی ایرانیان به اینترنت آزاد را ممکن میساخت.
آدام فیسک، مدیر اجرایی لَنتِرن، تاکید کرده توقف بودجهها تاثیر مستقیم بر کاربران ایرانی خواهد داشت. این در حالیست که دولت آمریکا مدعی تداوم سیاست فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی است و در مواضع رسمی، بر ادامه حمایت از جریان آزاد اطلاعات در ایران تاکید میکند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، جمعه ۷ شهریور در نشست فوقالعاده پارلمان این کشور درباره حملات اسرائیل به نوار غزه، با اشاره به این تصمیمات گفت آنکارا «بهطور کامل تجارت با اسرائیل را متوقف کرده است».
فیدان افزود: «ما بنادر خود را به روی کشتیهای اسرائیلی بستهایم، اجازه نمیدهیم کشتیهای ترکیهای به بنادر اسرائیل بروند، و مانع ورود کشتیهای کانتینری حامل سلاح و مهمات به مقصد اسرائیل به بنادر خود میشویم. همچنین پروازهایی با ماموریت مشابه را از عبور از حریم هوایی ترکیه منع کردهایم.»
به نوشته رویترز، وزیر خارجه ترکیه جزئیات بیشتری از این ممنوعیتها ارائه نداد، اما یک منبع دیپلماتیک دولت ترکیه بعداً توضیح داد که این محدودیتها صرفاً شامل پروازهای دولتی اسرائیل و پروازهایی حامل تسلیحات یا مهمات برای این کشور میشود، و پروازهای تجاری ترانزیتی را در بر نمیگیرد.
ترکیه که از آغاز جنگ غزه بهشدت از عملیات نظامی اسرائیل انتقاد کرده، دولت اسرائیل را به «نسلکشی» در این منطقه متهم کرده است؛ اتهامی که تلآویو آن را قویاً رد کرده است. آنکارا پیشتر ضمن توقف رسمی کلیه روابط تجاری با اسرائیل، خواستار اقدام جامعه جهانی علیه این کشور شده و از قدرتهای جهانی خواسته بود حمایت خود از اسرائیل را متوقف کنند.
رویترز هفته گذشته به نقل از منابع آگاه گزارش داد که مقامات بندری ترکیه نیز بهطور غیررسمی از شرکتهای کشتیرانی خواستهاند نامههایی ارائه دهند که نشان دهد کشتیهای آنها به اسرائیل وابستگی ندارند و حامل محمولههای نظامی یا خطرناک به مقصد این کشور نیستند.
در همین حال، فیدان اعلام کرد که دولت ترکیه مجوز ریاستجمهوری برای اجرای عملیات هوایی ارسال کمکهای بشردوستانه به نوار غزه را نیز دریافت کرده است. او گفت: «هواپیماهای ما آماده هستند، و بهمحض صدور مجوز از سوی اردن، عملیات انجام خواهد شد.»
دولت اسرائیل تا زمان انتشار این گزارش به اظهارات مقامهای ترکیهای واکنشی نشان نداده است.
نتانیاهو در میانه تنش با آنکارا: نسلکشی ارامنه را به رسمیت میشناسیم
همزمان با تشدید تنشها میان آنکارا و اورشلیم، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای نخستین بار نسلکشی ارامنه، آشوریان و یونانیان بهدست امپراتوری عثمانی را بهرسمیت شناخت؛ اقدامی که بسیاری آن را نشانهای از تغییر رویکرد اسرائیل در قبال ترکیه ارزیابی کردهاند.
نتانیاهو در گفتوگو با پاتریک بت-دیوید، نویسنده و یوتیوبر ایرانی-آمریکایی (از یک خانواده مسیحی آشوری)، در پادکست خود، «پیبیدی» گفت: «فکر میکنم این کار را کردهایم. فکر میکنم کنست قطعنامهای در این خصوص تصویب کرده باشد.»
اما وقتی از او پرسیده شد چرا هیچیک از نخستوزیران اسرائیل تاکنون این نسلکشی را بهرسمیت نشناختهاند، پاسخ داد: «همین الان انجام دادم. بفرمایید.» اما تایمز اسرائیل در گزارشی نوشت که هیچ قانونی در این باره تصویب نشده است.
