ترکیه اعلام کرد ورود کشتیهای اسرائیلی به بنادر این کشور را ممنوع کرده، کشتیها با پرچم ترکیه را از پهلوگیری در بنادر اسرائیل بازداشته و محدودیتهایی را نیز بر پروازهای مرتبط با اسرائیل در حریم هوایی خود اعمال کرده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، جمعه ۷ شهریور در نشست فوقالعاده پارلمان این کشور درباره حملات اسرائیل به نوار غزه، با اشاره به این تصمیمات گفت آنکارا «بهطور کامل تجارت با اسرائیل را متوقف کرده است».
فیدان افزود: «ما بنادر خود را به روی کشتیهای اسرائیلی بستهایم، اجازه نمیدهیم کشتیهای ترکیهای به بنادر اسرائیل بروند، و مانع ورود کشتیهای کانتینری حامل سلاح و مهمات به مقصد اسرائیل به بنادر خود میشویم. همچنین پروازهایی با ماموریت مشابه را از عبور از حریم هوایی ترکیه منع کردهایم.»
به نوشته رویترز، وزیر خارجه ترکیه جزئیات بیشتری از این ممنوعیتها ارائه نداد، اما یک منبع دیپلماتیک دولت ترکیه بعداً توضیح داد که این محدودیتها صرفاً شامل پروازهای دولتی اسرائیل و پروازهایی حامل تسلیحات یا مهمات برای این کشور میشود، و پروازهای تجاری ترانزیتی را در بر نمیگیرد.
ترکیه که از آغاز جنگ غزه بهشدت از عملیات نظامی اسرائیل انتقاد کرده، دولت اسرائیل را به «نسلکشی» در این منطقه متهم کرده است؛ اتهامی که تلآویو آن را قویاً رد کرده است. آنکارا پیشتر ضمن توقف رسمی کلیه روابط تجاری با اسرائیل، خواستار اقدام جامعه جهانی علیه این کشور شده و از قدرتهای جهانی خواسته بود حمایت خود از اسرائیل را متوقف کنند.
رویترز هفته گذشته به نقل از منابع آگاه گزارش داد که مقامات بندری ترکیه نیز بهطور غیررسمی از شرکتهای کشتیرانی خواستهاند نامههایی ارائه دهند که نشان دهد کشتیهای آنها به اسرائیل وابستگی ندارند و حامل محمولههای نظامی یا خطرناک به مقصد این کشور نیستند.
در همین حال، فیدان اعلام کرد که دولت ترکیه مجوز ریاستجمهوری برای اجرای عملیات هوایی ارسال کمکهای بشردوستانه به نوار غزه را نیز دریافت کرده است. او گفت: «هواپیماهای ما آماده هستند، و بهمحض صدور مجوز از سوی اردن، عملیات انجام خواهد شد.»
دولت اسرائیل تا زمان انتشار این گزارش به اظهارات مقامهای ترکیهای واکنشی نشان نداده است.
نتانیاهو در میانه تنش با آنکارا: نسلکشی ارامنه را به رسمیت میشناسیم
همزمان با تشدید تنشها میان آنکارا و اورشلیم، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای نخستین بار نسلکشی ارامنه، آشوریان و یونانیان بهدست امپراتوری عثمانی را بهرسمیت شناخت؛ اقدامی که بسیاری آن را نشانهای از تغییر رویکرد اسرائیل در قبال ترکیه ارزیابی کردهاند.
نتانیاهو در گفتوگو با پاتریک بت-دیوید، نویسنده و یوتیوبر ایرانی-آمریکایی (از یک خانواده مسیحی آشوری)، در پادکست خود، «پیبیدی» گفت: «فکر میکنم این کار را کردهایم. فکر میکنم کنست قطعنامهای در این خصوص تصویب کرده باشد.»
اما وقتی از او پرسیده شد چرا هیچیک از نخستوزیران اسرائیل تاکنون این نسلکشی را بهرسمیت نشناختهاند، پاسخ داد: «همین الان انجام دادم. بفرمایید.» اما تایمز اسرائیل در گزارشی نوشت که هیچ قانونی در این باره تصویب نشده است.
گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، جمعه هفتم شهریور از تصمیم آمریکا برای رد و لغو ویزای مقامهای فلسطینی پیش از نشست مجمع عمومی سازمان ملل استقبال کرد.
او در بیانیهای از مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، تشکر کرد که سازمان آزادیبخش فلسطین و تشکیلات خودگردان را بابت «پاداش دادن به تروریسم، تحریک به خشونت و تلاش برای استفاده از جنگ حقوقی علیه اسرائیل» پاسخگو کرده است.
سعار افزود دولت ترامپ با این اقدام بار دیگر در کنار اسرائیل ایستاده است.
آمریکا به محمود عباس و همراهانش ویزا نمیدهد
وزارت امور خارجه آمریکا جمعه در بیانیهای اعلام کرد مارکو روبیو، وزیر امور خارجه این کشور، ویزای شماری از مقامهای سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) و تشکیلات خودگردان فلسطین را پیش از نشست ماه آینده مجمع عمومی سازمان ملل لغو کرده است.
این تصمیم با استناد به قوانین آمریکا و با هدف «پاسخگو کردن ساف و تشکیلات خودگردان فلسطین به دلیل عدم پایبندی به تعهدات و تضعیف چشمانداز صلح» اتخاذ شده است.
این محدودیتها به این معنی است که محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، احتمالا نمیتواند طبق معمول برای سخنرانی در این گردهمایی سالانه به نیویورک سفر کند.
این بیانیه تاکید میکند تا زمانی که ساف و تشکیلات خودگردان فلسطین «بهطور مستمر تروریسم از جمله حمله هفتم اکتبر را محکوم نکنند و تحریک به خشونت در نظام آموزشی را پایان ندهند»، نمیتوان آنها را شریک صلح دانست.
تشکیلات خودگردان و سازمان آزادیبخش فلسطین بهعنوان نمایندگان مردم فلسطین عمل میکنند و مدتهاست برای بهرسمیتشناختن کشور فلسطین از سوی سازمانهای بینالمللی و دولتهای خارجی تلاش کردهاند.
همچنین از تلاشهای این نهادها برای پیگیری دعاوی علیه اسرائیل در دادگاههای بینالمللی و اقدام برای شناسایی یکجانبه کشور فلسطین، بهعنوان عواملی یاد شده که «به امتناع حماس از آزادی گروگانها و شکست مذاکرات آتشبس غزه کمک کرده است.»
فرانسه دوم مرداد از تصمیم خود برای به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطین در نشست آتی در مجمع عمومی سازمان ملل خبر داد.
پس از فرانسه، بریتانیا، کانادا و استرالیا نیز اعلام کردند قصد دارند رویکرد مشابهی را دنبال کنند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هفتم مرداد در واکنش به تصمیم بریتانیا مبنی بر شناسایی کشور فلسطین گفت که واشینگتن چنین سیاستی را دنبال نمیکند.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، نیز ۳۰ مرداد گفت ایجاد کشور فلسطین در دستور کار دولت دونالد ترامپ قرار ندارد و اولویت سیاست واشینگتن در منطقه محسوب نمیشود.
در بیانیه وزارت امور خارجه آمریکا تصریح شده که با وجود لغو ویزای مقامهای سازمان آزادیبخش فلسطین و تشکیلات خودگردان، هیئت فلسطین در سازمان ملل همچنان از معافیت ویزا برخوردار است.
وزارت امور خارجه آمریکا افزود در صورت اجرای تعهدات و بازگشت مقامهای فلسطینی به مسیر «مصالحه و همزیستی مسالمتآمیز با اسرائیل»، امکان بازنگری در این سیاست وجود خواهد داشت.
زلنسکی جمعه ۷ شهریوردر گفتوگو با خبرنگاران در کییف گفت انتظار دارد هفته آینده به گفتوگو با رهبران اروپایی درباره آنچه او تعهداتی مشابه ناتو توصیف کرد، ادامه دهد.
او گفت: «ما نیاز داریم معماری برای همه روشن باشد. سپس میخواهیم با رییسجمهوری ترامپ در یک نشست دیدار کنیم و به او بگوییم این وضعیت را چگونه میبینیم.»
زلنسکی افزود که همچنین میخواهد متحدان، هرگونه تضمین امنیتی را از طریق پارلمانهای خود تصویب کنند.
مقامهای اوکراینی بهدنبال تعهدات قوی از سوی متحدان کییف بهعنوان بخشی از هر توافق صلح برای پایان جنگ با روسیه هستند که اکنون وارد چهارمین سال خود شده است.
زلنسکی گفت:«ما تضمینهای امنیتی الزامآور قانونی میخواهیم. ما نمیخواهیم (یک) یادداشت بوداپست دیگر داشته باشیم.»
تفاهمنامه بوداپست در مورد تضمینهای امنیتی به سه توافقنامه سیاسی یکسان اشاره دارد که در کنفرانس سازمان امنیت و همکاری اروپا در بوداپست مجارستان در ۵ دسامبر ۱۹۹۴ برای ارائه تضمینهای امنیتی از سوی امضاکنندگان آن در رابطه با الحاق بلاروس، قزاقستان و اوکراین به پیمان عدم اشاعه سلاحهای هستهای اجرا شد.
این یادداشت شامل تضمینهای امنیتی در برابر تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی اوکراین، بلاروس و قزاقستان بود.
گفتوگوی فرمانده ارشد اوکراین با همتایان متحد
اولکساندر سیرسکی فرمانده ارشد اوکراین جمعه گفت که با همتایان خود از کشورهای عضو موسوم به «ائتلاف داوطلب» درباره گامهایی که میتواند به تامین صلحی عادلانه و پایدار در جنگ با روسیه کمک کند، گفتگو کرده است.
سیرسکی در بیانیهای گفت: «راهحلهای عملی که به طور مشترک تدوین شده و با سازوکارهای واقعی حمایت سیاسی و دیپلماتیک از سوی شرکای قابل اعتماد اوکراین پشتیبانی میشود، قادر به تضمین صلحی عادلانه و پایدار برای اوکراین و تمام اروپا است.»
حمایت اروپا از آموزش نظامی اوکراین
وزیران دفاع اتحادیه اروپا جمعه «حمایت گسترده» خود را از گسترش ماموریت آموزشی نظامی این بلوک برای فعالیت در داخل اوکراین در صورت برقراری آتشبس ابراز کردند،
کایا کالاس، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پس از نشست این وزیران در کپنهاگ گفت: «خوشحالم که امروز حمایت گستردهای برای گسترش ماموریت نظامی اتحادیه اروپا به منظور ارائه آموزش و مشاوره در داخل اوکراین پس از هرگونه آتشبس وجود دارد.»
دیپلماتها میگویند تغییر در ماموریت نیازمند اجماع میان هر ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا خواهد بود.
روسیه: روابط متشنج با آمریکا مانع گفتوگوهای هستهای است
روسیه جمعه گفت که همکاری در زمینه کنترل تسلیحات هستهای با ایالات متحده، نیازمند ترمیم روابط دو کشور است.
آخرین توافق هستهای میان آنها، «نیو استارت»، قرار است فوریه آینده منقضی شود.
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، درباره این که آیا دو طرف به دنبال تمدید یا جایگزینی این توافق هستند، گفت که مسکو رویکرد خود را متناسب با توسعه اوضاع تنظیم خواهد کرد.
ترامپ اوایل همین هفته گفت که میخواهد مذاکرات خلع سلاح هستهای با روسیه و چین را آغاز کند و این موضوع را در دیدار خود با ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه، در آلاسکا مطرح کرده است.
ارتش اسرائیل جمعه هفتم شهریور در بیانیهای اعلام کرد یکی از اجساد یافتشده متعلق به ایلان وایس است.
او که بهعنوان مامور امنیتی کیبوتص بئری در جنوب اسرائیل فعالیت میکرد، در جریان درگیری با نیروهای حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ جان خود را از دست داد.
پیکر وایس که در زمان مرگ ۵۶ سال داشت، پس از این واقعه به غزه منتقل شده بود.
همسر و دختر او نیز از سوی حماس به اسارت گرفته شده بودند اما در جریان توافق مبادله گروگانها و زندانیان فلسطینی در نوامبر ۲۰۲۳ آزاد شدند.
پیکر یکی دیگر از گروگانهای حماس نیز کشف و به اسرائیل منتقل شده است.
ارتش اسرائیل افزود روند شناسایی هویت این فرد در موسسه ملی پزشکی قانونی «ابو کبیر» در تلآویو در دست انجام است.
اعضای حماس هفتم اکتبر ۲۰۲۳ با حمله به جنوب اسرائیل، حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کشتند و بیش از ۲۵۰ تن را گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، تاکنون بیش از ۶۲ هزار کشته و ۱۵۹ هزار زخمی بر جای گذاشته است.
واکنش مقامهای اسرائیلی به بازگرداندن پیکر ۲ گروگان حماس
مقامهای ارشد اسرائیل در پی کشف و انتقال پیکر دو تن از گروگانهای حماس، با صدور بیانیههایی یاد آنان را گرامی داشتند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیامی به خانوادههای قربانیان تسلیت گفت و از «عزم و شجاعت» نیروهای امنیتی قدردانی کرد.
او تاکید کرد اسرائیل «تا زمان بازگرداندن همه گروگانها، چه زنده و چه کشتهشده، دست از تلاش نخواهد کشید».
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل نیز در بیانیهای از اقدامات وایس بهعنوان نیروی امنیتی کیبوتص بئری تمجید کرد و گفت: «ایلان در آن روز تاریک با شجاعت و روحیهای والا در برابر تروریستها ایستادگی کرد. او با مرگ خود زندگی بخشید و از آن زمان، خانوادهاش در مسیر تلاش برای بازگرداندنش، استقامت و نیرویی خارقالعاده از خود نشان دادهاند.»
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، وایس را «قهرمان» خواند و گفت اگر شجاعت وایس و افرادی نظیر او نبود، «فاجعه بزرگتری» در هفتم اکتبر رقم میخورد.
او از عملیات ویژه نیروهای ارتش و آژانس امنیت اسرائیل (شین بت) برای بازگرداندن پیکرها از غزه تجلیل کرد.
بر اساس آخرین برآوردهای مقامهای اسرائیلی، حدود ۲۰ گروگان دیگر در غزه در اسارت به سر میبرند و پیکر حدود ۳۰ گروگان نیز در اختیار حماس است.
دانشجویان اندونزیایی اعلام کردند جمعه هفتم شهریور در برابر مقر پلیس جاکارتا تجمع خواهند کرد.
این تصمیم در واکنش به مرگ یک موتورسوار اتخاذ شده است. او در جریان درگیریهای خشونتآمیز پس از تظاهرات ششم شهریور مقابل ساختمان پارلمان اندونزی، در اثر برخورد با خودروی پلیس جان باخت.
مزمل احسان، رییس بزرگترین اتحادیه دانشجویی اندونزی، در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت دانشجویان بار دیگر علیه خشونت پلیس تظاهرات خواهند کرد.
او افزود انتظار دارد گروههای دانشجویی دیگر نیز به این تجمع بپیوندند.
جان باختن موتورسوار در برخورد با خودروی زرهی
شهروندان اندونزیایی ششم شهریور در اعتراض به موضوعاتی چون حقوق نمایندگان مجلس، بودجه بخش آموزش و برنامه وعده غذایی مدارس دست به تجمع زدند.
با تداوم اعتراضها تا ساعات پایانی شب، نیروهای پلیس ضدشورش برای متفرق کردن تجمعکنندگان از گاز اشکآور و خودروهای آبپاش استفاده کردند.
آسپ ادی سوهری، رییس پلیس جاکارتا، تایید کرد در جریان درگیریها، یک خودروی زرهی پلیس با یک موتورسیکلت برخورد کرده و این حادثه به مرگ راکب انجامیده است.
او در یک نشست خبری گفت: «به نمایندگی از کل واحدها، صمیمانهترین مراتب پوزش و تسلیت خود را تقدیم میکنم.»
انجمن رانندگان موتورسیکلت نیز اعلام کرد فرد جانباخته در اعتراضات حضور نداشته است.
عبدالکریم، رییس بخش حرفهای و امنیتی پلیس اندونزی، خبر داد هفت نفر از خدمه خودروی زرهی بازداشت شدهاند و تحقیقات در خصوص این حادثه مرگبار همچنان ادامه دارد.
ادامه اعتراضات پس از مرگ موتورسوار
در واکنش به این رویداد، گروهی از موتورسواران شامگاه ششم شهریور مقابل مقر پلیس ضدشورش تجمع کردند.
شبکه تلویزیونی کامپاس گزارش داد نیروهای ارتش برای آرام کردن دهها راننده معترض به محل اعزام شدند.
در تحولی دیگر، سازمان کمک حقوقی جاکارتا خواستار آزادی ۶۰۰ نفری شد که در جریان تظاهرات بازداشت شدهاند.
بازگشت نگرانکننده ارتش به عرصه مدنی
نقش فزاینده ارتش در امور غیرنظامی در اندونزی، با انتقاد ناظران روبهرو شده است.
آنان معتقدند این روند یادآور گذشته استبدادی این کشور است.
اندونزی در سال ۱۹۹۸ از حکومت استبدادی رهایی یافت. در آن زمان، سوهارتو، دیکتاتور پیشین و پدر همسر سابق پرابوو سوبیانتو، رییسجمهوری کنونی این کشور، پس از ۳۲ سال حکومت مجبور به کنارهگیری از قدرت شد.
بهعنوان بخشی از دوران اصلاحات که پس از پایان حکومت سوهارتو کلید خورد، دکترین «دویفونگسی»، بهمعنای نقش دوگانه ارتش در عرصههای امنیتی و غیرنظامی، لغو شد.
با این حال، در روزهای اخیر نگرانیها در خصوص احیای احتمالی این سیاست بالا گرفته است.
بر اساس این حکم که جمعه هفتم شهریور صادر شد، عربستان سعودی مشمول پیگرد در چارچوب یک دعوای حقوقی خواهد بود. ریاض به ارائه حمایت مالی، کمک و پشتیبانی به هواپیماربایان القاعده دخیل در حملات ۱۱ سپتامبر متهم شده است.
خانوادههای قربانیان تصمیم قاضی مبنی بر رد درخواست ریاض برای مختومه شدن این پرونده را «مهمترین گام تاکنون» در روند پیگیریهای قضایی طی دو دهه گذشته توصیف کردند.
این در حالی است که وکلای دولت عربستان سعودی کوشیدند شکایت خانوادهها و بازماندگان قربانیان را که نخستین بار در سال ۲۰۰۳ ثبت شده بود، رد کنند.
استدلال آنان بر این مبنا استوار بود که عربستان سعودی بهعنوان یک کشور مستقل و برخوردار از حاکمیت، از پیگردهای حقوقی در دادگاههای ایالات متحده مصونیت دارد.
جورج دانیلز، قاضی فدرال، با رد این استدلال اعلام کرد خانوادههای قربانیان «شواهدی معتبر» ارائه کردهاند مبنی بر اینکه دو شهروند سعودی با نامهای عمر البیومی و فهد الثمَیری از سوی حکومت این کشور به آمریکا اعزام شده بودند تا به هواپیماربایان کمک کنند.
او افزود: «عربستان سعودی نتوانسته است مدارک کافی برای رد این ادعا ارائه کند. هرچند این کشور میکوشد تفاسیر یا توضیحاتی بهظاهر بیطرفانه عرضه کند اما این توضیحات یا با یکدیگر تناقض دارند یا از استحکام لازم برخوردار نیستند تا استنباط مبنی بر بهکارگیری البیومی و الثمیری از سوی عربستان سعودی برای کمک به عاملان حمله را بیاعتبار سازند.»
به گفته قاضی، مستنداتی وجود دارد که نشان میدهد ریاض در سال ۱۹۹۴ البیومی را به سندیگو اعزام کرده است.
هدف رسمی این اعزام، ادامه تحصیل عنوان شده اما شاکیان میگویند او در عمل، تحت پوشش دستگاه اطلاعاتی ریاض فعالیت میکرد. اتهامی که البیومی آن را رد میکند.
همچنین در حکم دادگاه فدرال آمده است دولت عربستان سعودی در سال ۱۹۹۸ الثمَیری را بهعنوان امام مسجدی در شهر لسآنجلس منصوب کرد و یکی از اعضای ارشد کابینه این کشور، مبالغی را به حساب بانکی الثمیری واریز کرده بود.
به گفته ثمَیری، این وجوه برای تامین هزینههای مسجد اختصاص یافته بود.
در ژانویه سال ۲۰۰۰، زمانی که القاعده دو تن از عاملان حملات ۱۱ سپتامبر با نامهای نواف الحازمی و خالد المحضار را به لسآنجلس اعزام کرد، آنان به مسجد الثمیری هدایت و به او معرفی شدند.
حدود یک ماه پس از دیدار با الثمیری، این دو نفر با البیومی ملاقات کردند و او به آنان در یافتن آپارتمانی در سندیگو یاری رساند.
به گفته مقامهای آمریکایی، در دفترچهای که از البیومی به دست آمد، طرحی دستنویس از یک هواپیما، همراه با چند عدد، محاسبه و یادداشت مشاهده شد.
ایبیسی نیوز نوشت که شاکیان بر این باورند دولت عربستان سعودی، الثمیری و البیومی را برای انجام ماموریتهای مخفی در خاک ایالات متحده به خدمت گرفته بود. ماموریتهایی که به گفته آنان، پشتیبانی مادی و کمکهای لازم را در اختیار هواپیماربایان قرار داد.
ریاض این اتهامات را رد کرده است.
یک نهاد متشکل از خانوادههای قربانیان حملات ۱۱ سپتامبر که طی سالهای گذشته روند قضایی این پرونده را پیگیری کرده است، از تصمیم اخیر دادگاه استقبال کرد.
برت ایگلسون، رییس ائتلاف «عدالت برای ۱۱ سپتامبر»، در واکنش به رای دادگاه گفت: «پس از گذشت نزدیک به ربع قرن از فقدان عزیزانمان، حکم قاضی دانیلز این امکان را فراهم میآورد که در جهت دستیابی به پاسخگویی، تحقق عدالت و یافتن آرامش گام برداریم.»
