وزارت خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد عباس عراقچی در تماس تلفنی با همتایان خود از بریتانیا، فرانسه و آلمان و همچنین نماینده عالی اتحادیه اروپا درباره «مکانیسم ماشه» گفتوگو کرده است و قرار شد این مذاکرات سهشنبه آینده در سطح معاونان ادامه یابد.
به گفته وزارت خارجه، عراقچی با تاکید بر «نبود صلاحیت قانونی و اخلاقی اروپا برای توسل به این سازوکار»، نسبت به عواقب فعال کردن آن هشدار داد و گفت جمهوری اسلامی «همانطور که در دفاع از خود مقتدرانه عمل میکند، مسیر دیپلماسی را نیز هیچگاه ترک نکرده و برای هر راهحل دیپلماتیک که حقوق و منافع مردم ایران را تضمین نماید آمادگی دارد.»
وزارت خارجه جمهوری اسلامی اشاره کرد که وزیران خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان طرح خود را تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ با هدف «فراهمکردن زمان بیشتر برای دیپلماسی» دوباره مطرح کردند.
عراقچی در واکنش گفت جمهوری اسلامی در این روند ورود نخواهد کرد، اما با دوستان خود در شورای امنیت درباره پیامدهای آن مشورت خواهد کرد.
وزارت خارجه در پایان گزارش داد که سه کشور اروپایی و نماینده عالی اتحادیه اروپا بار دیگر بر آمادگی خود برای یافتن یک راهحل دیپلماتیک تاکید کردند و مقرر شد مذاکرات هفته آینده در سطح معاونان وزارت خارجه پیگیری شود.
کانال تلگرامی سینرژی همچنین گزارش داد که دو نفر از اعضای تیم نمایندگی جمهوری اسلامی، روز جمعه با معاون رافائل گروسی، دبیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین دیدار کردند.
بنا بر این گزارش، در این دیدار درباره چگونگی ادامه همکاری جمهوری اسلامی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفتوگو شده است.
پوتسل جمعه ۳۱ مرداد در ویدیویی با اشاره به تعطیلی موقت سفارت در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل گفت: «پس از وقفه کوتاه، سفارت و کنسولگری دوباره باز شدهاند اما با کاهش نیروها توان صدور ویزا مانند گذشته وجود ندارد.»
او با اشاره به تجربه خود در مدت حضورش در تهران گفت: «تغییرات بسیاری را در این یک سال دیدم. ایران امروز با ایران یک سال پیش متفاوت است.»
پوتسل در پایان با ابراز تاسف از کوتاه شدن دوره ماموریتش افزود: «برای همه شما صلح، ثبات و تحقق آرزوهایتان را آرزو میکنم. امیدوارم بازگردم و در آن زمان ببینم که به همه خواستههایتان و واقعیت آرزوهایتان رسیدهاید.»
گروهی از متقاضیان ویزای آلمان پنجشنبه ۳۰ مرداد در اعتراض به خودداری سفارت این کشور از صدور ویزا، در مقابل ساختمان سفارت آلمان در تهران دست به تجمع زدند.
معترضان گفتند با وجود دریافت پیشتاییدیه و پیشویزای اداره مهاجرت آلمان، سفارت از صدور ویزا سر باز میزند و وقت جدیدی نیز تعیین نمیکند.
به گفته آنان، تاریخ اعتبار پیشتاییدیهها رو به پایان است و کارفرمایان در انتظار صدور ویزا هستند. این در حالی است که هر متقاضی برای این مرحله ۴۱۱ یورو هزینه کرده است.
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، ۱۹ مرداد به نقل از امید محمدعلیخان، عضو انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران، نوشت که صدور روادید گردشگری از سوی برخی سفارتخانهها متوقف شده و حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار متقاضی بلاتکلیف ماندهاند.
او ۱۲ مرداد نیز با اشاره به خودداری برخی سفارتخانهها، از جمله آلمان، فرانسه، سوئیس و اسپانیا، از تعیین وقت جدید برای متقاضیان گفت پذیرش درخواست سفرهای توریستی در شماری از سفارتخانههای خارجی در تهران متوقف شده است.
بر اساس شاخص گذرنامه هنلی در سال ۲۰۲۵ در مورد قویترین و ضعیفترین گذرنامههای جهان، از میان ۱۹۹ گذرنامه، تنها ۱۳ کشور موقعیت ضعیفتری نسبت به ایران دارند.
وزارت امور خارجه آلمان ۹ مرداد در پاسخ به ایراناینترنشنال، تعطیلی کامل سفارت این کشور در تهران را تکذیب کرد و گفت تیمی کوچک از دیپلماتهای آلمانی فعال هستند اما سفارت برای مراجعهکنندگان بسته است و خدماتی ارائه نمیکند.
ناگل جمعه ۳۱ مرداد در تحلیلی درباره تحولات پس از جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل به رادیو «۱۰۳افام» اسرائيل گفت آنچه در این مدت انجام شد فراتر از انتظار بود و به همه اهداف خود رسید.
او در عین حال تاکید کرد: «ما حکومت ایران را مانند یک حیوان زخمی رها کردیم و حیوان زخمی در جنگل خطرناکترین موجود است. هر کس فکر کند توان ایران کاملا از بین رفته، اشتباه میکند.»
ناگل با اشاره به تلاش دو دهه گذشته برای مهار برنامه هستهای و موشکی جمهوری اسلامی، یادآوری کرد تهران دو خطای راهبردی مرتکب شده است؛ نخست حمله به اسرائیل با موشکهای بالستیک و کروز و دوم: «حمایت گسترده از تروریسم.»
به گفته این محقق بنیاد دفاع از دموکراسیها، همه آنچه علیه اسرائیل رخ داد، بدون ایران اتفاق نمیافتاد.
ناگل گفت: «باید مطمئن شویم که این مشکل را در ایران یکبار برای همیشه پایان میدهیم.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۲ مرداد، جمهوری اسلامی را «نیرویی افراطی و ویرانگر» خواند و با اشاره به شکستهایی که تهران طی ۲۰ ماه گذشته در هفت جبهه متحمل شده است، گفت اسرائیل دیگر اعتقادی به «توهم صلح از طریق تسلیم» ندارد.
یک روز پس از آن نیز ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، هشدار داد کشورش در صورت لزوم میداند که چگونه دوباره با جمهوری اسلامی مواجه شود و با تمام قوا در ایران عملیات انجام دهد.
ناگل نیز در مصاحبه خود توضیح داد «تنها راه پایان دادن به مشکل ایران» این است که جمهوری اسلامی نخواهد دیگر بهدنبال سلاح هستهای برود، از ترور حمایت نکند و موشکهای بالستیکی را که به اسرائیل آسیب میزنند، توسعه ندهد.
به گفته مشاور پیشین امنیت ملی دولت نتانیاهو، راهحل دیگر این است که «رژیم تغییر کند».
نتانیاهو و شماری از اعضای کابینه او در دو ماه گذشته و پس از جنگ ۱۲ روزه بارها بر حمایت از مردم ایران برای «قیام» و ضرورت «مبارزه برای آزادی و سرنگونی جمهوری اسلامی» تاکید کردهاند.
ناگل در بخشی از مصاحبه خود، در مورد عرصه دیپلماتیک گفت: «تنها توافقی که میتوان در مذاکره با ایران پذیرفت، توافق تسلیم کامل است؛ شامل برچیدن تمام زیرساختهای هستهای، نابودی ذخایر اورانیوم و توقف تهدید تروریستی علیه اسرائیل.»
محقق ارشد در بنیاد دفاع از دموکراسیها در ادامه افزود: «آیا چنین خواستههایی با حکومت کنونی ممکن است؟ پاسخ روشن و قطعی است: خیر.»
ناگل در پایان هشدار داد نباید پس از دستاوردهای اسرائیل در کارزار اخیر با جمهوری اسلامی دچار احساس امنیت یا آسودگی خاطر شد.
او افزود: «یعنی ما دشمنی نداریم؟ ایران دیگر وجود ندارد؟ نه، ایران دشمنی خطرناکتر از گذشته است و باید این را به صراحت بیان کرد.»
دنیس سیترینوویچ، رییس پیشین بخش ایران در اطلاعات ارتش اسرائیل، ۲۳ مرداد وضعیت کنونی جمهوری اسلامی را «تنگنای راهبردی» توصیف کرد و هشدار داد جنگ جدید ایران با شدت بالا آغاز خواهد شد.
یحیی رحیم صفوی، مشاور عالی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی نیز ۲۶ مرداد در موضعی مشابه گفت احتمالا دوباره میان حکومت ایران و اسرائیل جنگ رخ میدهد اما «پس از آن، ممکن است دیگر جنگی رخ ندهد».
جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل معروف به جنگ ۱۲ روزه، درگیری نظامیای بود که با انجام مجموعهای از حملات غافلگیرکننده از سوی اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد.
از زمان برقراری آتشبس میان طرفین، گمانهزنیهایی در ایران و اسرائیل درباره آغاز مجدد جنگ مطرح شده است.
در یک نمونه، رسانههای اسرائیلی به نقل از منابع امنیتی گزارش دادند در پی تهدیدهای جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل قصد دارد با انجام آزمایشهای تازه، توسعه سامانههای پدافند موشکی «پیکان-۳» و «پیکان-۴» را تسریع کند تا امکان رهگیری تهدیدات دور از مرزها فراهم شود.
خطیبزاده هشدار داد فشار بیشتر بر ایران «اشتباه» است و میتواند جمهوری اسلامی را به گرفتن تصمیمات سخت وادارد.
به گفته او، ایران بهعنوان عضو معاهده منع اشاعه، حق غنیسازی اورانیوم دارد و «اگر آمریکا بر غنیسازی صفر اصرار کند، مقاومت شدیدی خواهد بود».
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، قرار است جمعه ۳۱ مرداد با وزیران خارجه فرانسه، بریتانیا و آلمان تماس تلفنی مشترک داشته باشد.
عراقچی ۲۹ مرداد با تاکید بر اینکه فعال شدن مکانیسم ماشه خسارتهای زیادی دارد گفت که این «پایان همهچیز نیست».
سه قدرت اروپایی تهدید کردهاند در صورت عدم بازگشت تهران به میز مذاکره درباره برنامه هستهایاش، تحریمهای سازمان ملل را تحت مکانیسم ماشه فعال خواهند کرد.
خطیبزاده در مصاحبه خود گفت: «اگر دوباره به مذاکرات بازگردیم، صرفا یک مذاکره مسلح خواهد بود. ما همه انگشتها را روی ماشه خواهیم داشت زیرا به طرف مقابل اعتماد نداریم.»
حالت جنگی
قاسم محبعلی، مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۴ مرداد گفت: «غنیسازی بدون توافق به معنای جنگ است و حتی با توافق هم فعلا عملی نیست.»
او شرایط کنونی میان جمهوری اسلامی با اسرائیل و آمریکا را «حالت جنگی» توصیف کرد.
خطیبزاده در ادامه صحبتهای خود گفت: «ما این اقدام احتمالی برای فعالسازی اسنپبک را ادامه تجاوز علیه ایران میدانیم. اروپا توان میانجیگری را از دست داده است و صرفا بیاهمیتتر میشود.»
او تاکید کرد بازگشت به مذاکره تنها زمانی ممکن است که این گفتوگوها «نتیجهمحور» باشد و در طول آنها «خصومتها متوقف شود».
نشریه «ژورنال نشنال سکیوریتی»، ۲۳ مرداد در تحلیلی با اشاره به احتمال استفاده اروپا از سازوکار ماشه علیه جمهوری اسلامی نوشت در صورت فعال شدن این سازوکار، ایران با انزوای مالی و کاهش شدید صادرات نفت روبهرو خواهد شد و سرمایهگذاری خارجی با موانع حقوقی جدی مواجه میشود.
واکنش به اظهارات صدراعظم آلمان
معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در بخش دیگری از صحبتهای خود سخنان فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در حمایت از اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را محکوم کرد.
او افزود: «مطمئنم صدراعظم شما وقتی تنها در دفترش نشسته است، از اینکه در کنار رژیم اسرائیل ایستاده و از این حمله حمایت کرده، شرمنده است.»
مرتس ۲۷ خرداد با تمجید از حملات اسرائیل به ایران گفت: «آنها بخش سخت و کثیف کار را بهجای همه ما انجام دادند.»
در بخش دیگری از این گفتوگو، خطیبزاده درباره بازداشت دو گردشگر آلمانی در ایران گفت یکی از آنها به «همکاری با سرویسهای اطلاعاتی خارجی» متهم است و سفارت آلمان، دسترسی کنسولی به او دارد.
او درباره پرونده شهروند دوم نیز گفت از جزییات اطلاعی ندارد.
فایننشال تایمز جمعه ۳۱ مرداد نوشت سیلید (SeaLead ) که شرکتی مستقر در سنگاپور است، ناچار به لغو قرارداد نزدیک به یکسوم از مجموع ۵۲ کشتی تحت اجاره خود شده که آمریکا تحریمشان کرده است.
این شرکت بهتدریج در حال تخلیه کشتیها در بنادر مناسب است.
وزارت خزانهداری آمریکا هشتم مرداد ۱۶ کشتی مرتبط با شبکهای به رهبری حسین شمخانی، فرزند علی شمخانی (شامل بیش از ۱۱۵ نفر، کشتی و نهاد) را تحریم کرد.
این شبکه متهم به دور زدن تحریمها و پولشویی برای حکومت ایران است.
بریتانیا نیز پنجشنبه ۳۰ مرداد، تحریمهای جداگانهای علیه شمخانی وضع کرد.
در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا بهطور مستقیم نامی از سیلید برده نشده اما تحریمها باعث شد این شرکت هم درگیر پرونده شود.
به گزارش فایننشال تایمز، این موضوع نشاندهنده پیچیدگی شبکههای شرکتهای پوششی، گروههای مدیریتی و قراردادهای اجارهای است که بخش بزرگی از صنعت کشتیرانی جهانی را شکل میدهند.
سیلید پیش از تحریمها، با ناوگان کشتیهای خود در ظرف تنها هشت سال از زمان تاسیس، به سیزدهمین خط کانتینری بزرگ جهان تبدیل شده بود.
خطوط کشتیرانی معمولا برای انعطافپذیری عملیاتی و پرهیز از هزینههای سنگین خرید کشتی، ناوگان خود را از مالکان دیگر اجاره میکنند.
بر اساس گزارش وبسایت آلفالاینر، سیلید بیشتر کشتیهایش را از مالکان دیگر اجاره میکند و تنها مالک مستقیم یک کشتی است.
در فهرست تحریمهای اخیر آمریکا یک شرکت سنگاپوری دیگر به نام «دراکو بورن» (Draco Buren) نیز به چشم میخورد.
آمریکا میگوید دراکو بورن مدیریت کشتیهای مرتبط با شبکه شمخانی را بر عهده داشت و جایدیپ سایگال، بنیانگذار سیلید نیز اخیرا سمتی بالا در آن داشته است.
دراکو بورن پیش از تحریمها، بهعنوان مدیر فنی چهار کشتی از ناوگان اجارهای سیلید در پایگاههای داده کشتیرانی ثبت شده بود.
سایگال که تبعه هند است، در یک پرونده حقوقی در کالیفرنیا در سال ۲۰۲۲ بهعنوان مدیر تجاری دراکو بورن معرفی شد و در اکتبر همان سال در یک گردهمایی صنعت دریانوردی در سنگاپور به نمایندگی از این شرکت حضور داشت.
سیلید که میان آسیا، آمریکا، مدیترانه، آفریقا، استرالیا و خاورمیانه خدمات ارائه میدهد، اعلام کرد از زمان خروج سایگال در سال ۲۰۱۹ از شرکت، هیچ ارتباطی با او نداشته است.
این شرکت در ایمیلی نوشت: «... انتخاب مدیر فنی بر عهده مالک کشتی است، نه اجارهکننده. ما چارچوب سختگیرانهای برای رعایت مقررات داریم؛ از جمله بررسیهای منظم شناخت مشتری، غربالگری تحریمها و بررسی سوابق مالکان کشتی پیش از هر قرارداد اجاره.»
وزارت خزانهداری آمریکا در اعلام فهرست جدید تحریمها، به دو کشتی اجارهای سیلید به نامهای «بیگلی» و «ایس» اشاره کرد که با اسناد مشکوک در معاملات با جمهوری اسلامی درگیر بودهاند.
سیلید تاکید کرد این کشتیها تنها در مسیرهایی خارج از خلیج فارس به کار گرفته شدهاند و این شرکت طی دو سال گذشته تنها اجارهکننده این کشتیها نبوده است.
سیلید به فایننشال تایمز گفت قراردادهای اجاره خود را با مالکان کشتیهای تحریمشده خاتمه داده و مطمئن است هیچیک از کشتیهایش برای انتقال کالا به جمهوری اسلامی استفاده نشدهاند.
سیلید در بیانیه خود تاکید کرد هیچ ارتباط «مستقیم یا غیرمستقیمی» با افراد یا نهادهای مرتبط با حکومت ایران ندارد.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۵ کشتی اجارهای سیلید را به شرکتی مستقر در امارات متحده عربی به نام «مارویس» نسبت داده است.
گفته میشود مارویس خدمات مدیریتی برای بسیاری از شرکتهای وابسته به شبکه شمخانی فراهم کرده و او شخصا بر فعالیتهای آن نظارت داشته است.
سیلید گفت هیچ شناختی از مارویس ندارد و این شرکت طرف قرارداد اجارهاش نبوده است.
این شرکت اعلام کرد فعالیت خود را با کشتیهایی که مشمول تحریم نشدهاند ادامه میدهد.
